Zúrich

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Zúrich
Flag of Switzerland.svg Suiza
Zuerich Fraumuenster St Peter.jpg
Flag of Canton of Zürich.svg Zurich-coat of arms.svg
Alministración
País Flag of Switzerland.svg Suiza
Cantón Cantón de Zúrich
Tipu entidá ciudá
Alcalde/esa Corine Mauch
Nome oficial Zürich
Códigu postal 8000, 8001, 8002, 8003, 8004, 8005, 8006, 8008, 8032, 8037, 8038, 8041, 8044, 8045, 8046, 8049, 8050, 8051, 8052, 8053, 8055, 8057, 8063 y 8064
Xeografía
Coordenaes 47°22′43″N 8°32′24″E / 47.378611111111, 8.54Coordenaes: 47°22′43″N 8°32′24″E / 47.378611111111, 8.54
Zúrich is located in Suiza
Zúrich
Zúrich
Zúrich (Suiza)
Superficie 87.88 km²
Altitú 408 m
Llenda con Adliswil, Dübendorf, Maur, Opfikon, Regensdorf, Schlieren, Stallikon, Urdorf, Wallisellen, Zollikon, Fällanden, Kilchberg, Oberengstringen, Uitikon y Rümlang
Demografía
Población 396 027 hab. (31 avientu 2015)
Densidá 4506,45 hab/km²
Más información
Prefixu telefónicu 043, 044
Estaya horaria UTC+01:00 y UTC+02:00
Llocalidaes hermanaes Kunmíng, San Francisco y Vinnytsia
www.stadt-zuerich.ch/
Cambiar los datos en Wikidata

Zúrich[1] (en alemán Zürich [ˈtsyːʁɪç] o [ˈtsʏrɪç], en francés Zurich [zyʁik], en italianu Zurigo [dzuˈriːɡo],[2] en romanche Turitg [el toˈritɕ]) ye la principal ciudá de la Confederación Suiza, con una población de 404 783 habitantes en 2014 y un área metropolitana de 1 392 396 d'habitantes. Ye la capital del cantón de Zúrich y atópase allugada nel distritu de Zúrich, na enllanada central de Suiza y próxima a los Alpes. Ye'l motor financieru (en Zúrich atópase la banca internacional) y centru cultural del país, siendo amás una ciudá galardonada col títulu de ciudá con mayor calidá de vida nel mundu por dos causes consecutives (2006-2008).[3][4]

Los primeros asentamientos na ciudá remontar hasta l'añu 15 a. C., cola fundación de l'aduana romana Turicum, y nel sieglu X adquirió'l estatus de ciudá. Arrodiando al pequenu cascu antiguu dispónense los Kreise (distritos) de Zúrich, ordenaos según el sentíu de les aguyes del reló. La ciudá moderna sirve de contraste cola hestórica, gracies a los numberosos y vanguardistas bancos, tiendes de luxu y modernos chigres y cafés. Unu de los símbolos de la ciudá ye'l llagu de Zúrich.

Organizaciones internacionales con see en Zúrich
Unión Internacional de Química Pura y Aplicada
Federación Internacional de Fútbol Asociación
Federación Internacional d'H.oquei sobre Xelu

Historia[editar | editar la fonte]

L'orixe del nome ye la palabra celta Turus, como lo suxure una inscripción nuna tumba que data de la ocupación romana nel sieglu II. El nome romanu del pueblu foi Turicum, y nel dialectu local del alemán de Suiza llámase Züri.

Oríxenes[editar | editar la fonte]

Mientres la era del Imperiu romanu, Turicum foi fundada poles tropes romanes como un puestu estratéxicu de aduanas y sirvió de fuerte xuntu al Limmat. Los primeros asentamientos asitiar nel actual "Lindenhof" y créese que mientres la etapa romana, Turicum llegó a cuntar con 300 habitantes.[5] Según la lleenda, en Zúrich fueron prindaos y executaos sobre'l 300 d. C. los santos patrones de la ciudá Félix y Régula, al igual qu'el so sirviente Exuperantus, toos ellos procedentes de la lexón de Tebas.[5] Poco primero de la retirada del Imperiu nel 401 d. C., l'Emperador Valentiniano I mandó construyir un castiellu con diez torres nel "Lindenhof" pa protexer les aduanes de los pueblos xermánicos qu'amenaciaben dende'l norte.

Zúrich en 1548.

Nel sieglu VIII construyóse'l Palatinado Carolinxu, un castiellu qu'emplegó piedres del anterior y derruido castiellu romanu. Escontra'l 853, Luis el Xermánicu, nietu de Carlomagno, fundó'l "Fraumünster" o conventu de muyeres y 20 años dempués llevantóse la primer ilesia de dichu conventu. Sicasí, atopáronse restos d'una posible ilesia del sieglu VI nos terrenes de la ilesia St Peter.[6] Nel 929 recoyer por escritu la primer mención de Zúrich como ciudá. En 1045, el Rei Enrique III'l Negru concede al conventu (más concretamente a la princesa abadesa) los derechos de mercáu, aduana y moneda de la ciudá de Zúrich, quedando la ciudá sol monopoliu eclesiásticu. La ciudá convertir en ciudá imperial nel añu 1218, cuando muerren los duques de Zähringen y queden sol amparu del Emperador Federico II. Pocos años dempués, la burguesía provoca una rebelión que remata cola destrucción del Palatinado y la construcción del primer conceyu nesi mesmu allugamientu. Escontra 1229 lleguen a Zúrich los dominicanos, quien constrúin la ilesia d'el Predicadores.

Poder de l'Antigua Confederación Suiza[editar | editar la fonte]

En 1230 la ciudá fortificar con una muralla llevantada pola burguesía y qu'ocupa una área d'unos 0,38 km². La fortaleza componer de dos muralles paraleles de 7 m d'altor y unos 1250 m de llargor. A lo llargo del sieglu XIII asocédense les fundaciones de los conventos franciscanos y agustinos y a finales de sieglu fina'l rei Rodolfo II de Habsburgo. Ye entós cuando se crea la Antigua Confederación Suiza; en 1291, un añu dempués, el Duque Alberto I de Habsburgo trata de sitiar la ciudá ensin ésitu. El famosu manuscritu ilustráu conocíu como'l Codex Manesse, agora en Heidelberg (descritu como «el manuscritu alemán más maraviosamente allumáu en sieglos»), foi encargáu pola familia Manesse de Zúrich, copiáu ya ilustráu na ciudá nel períodu entendíu ente 1304 y 1340. Documentu d'un trabayu y prestíu bien altos, precisó dellos años pola so detallada escritura y pintures en miniatura. Ye un testigu d'esceición de la creciente riqueza y arguyu de los ciudadanos de Zúrich de la dómina.

Panorámica de la ciudá y el Limmat nel sieglu XV.

El 7 de xunu de 1336, el caballeru Rudolf Brun sustitúi'l conceyu de Zúrich pola primer constitución gremial o carta juramentada del 16 de xunetu. El mesmu Brun se autoproclamó alcalde vitaliciu y so esta constitución caltuvo la organización política de Zürich hasta 1798. La nueche del 23 de febreru d'esi mesmu añu produció un asaltu a la ciudá per parte d'unos conceyales espulsaos, que con ánimu de vengación trataron d'asesinar al alcalde Brun. El 1 de mayu de 1350, Zúrich pasa a formar parte de la Confederación helvética convirtiéndose nel quintu cantón. En 1360, l'alcalde Brun muerre, presumiblemente envelenáu polos sos enemigos.

A finales del sieglu XIV y empiezos del XV produciéronse la Batalla de Sempach (1386), na que s'enfrentaron los confederaos y los Habsburgo; la Guerra antigua de Zürich (14401446), ente los confederaos y el pueblu de Zúrich n'armes; y la Guerra de Borgoña contra Berna (1474-1477), na qu'el Duque de Borgoña Carlos el Desacobardáu foi derrotáu.

En 1477 cinco cantones: Zurich, Berna, Lucerna, Soleura y Friburgo, formaron una lliga pa protexese contra les balasmes de les comunidaes rurales. Pero Uri, Schwyz, Unterwalden y Zug, sedes d'eses insurrecciones, protestaron contra l'almisión de Lucerna na nueva lliga, porque esistiera dende 1332 un alcuerdu ente elles y esi cantón de que nun entraría nuna nueva lliga ensin el so consentimientu. Tamién protestaben contra l'almisión de Soleura y Friburgo, pa torgar una preponderancia de les ciudaes sobre los elementos rurales. Nel intervalu de 1478 a 1481 les disensiones llegaron al so apoxéu. Finalmente celebróse una xunta de la Dieta Federal n'avientu de 1481, en Stans, cuando'l so antagonismu creció. La Dieta taba a puntu d'eslleise ensin alcuerdu cuando'l 22 d'avientu'l párrocu de Stans, Heini am Grund, aprució con un mensaxe del futuru santu patrón de suizu Nicolás de Flüe, reconocíu tantu por protestantes suizos como por católicos, que restauró la paz ente les partes engarraes, evitó la guerra civil -consiguiendo'l milagru de la reconciliación- y fixo técnicamente posible la realidá de la patria común suiza.[7]

Los confederaos fueron vencíos en 1515 na batalla de Marignano, al norte de Milán, lo que provoca'l fin de la espansión confederada.

Conflictos relixosos y Napoleón[editar | editar la fonte]

Iconoclasia en Zúrich en 1524 mientres la Reforma.
Batalla de Zúrich, de François Bouchot.

A partir del sieglu XVI asocediéronse los discutinios relixosos. En 1523, Zúrich dixebrar del Obispáu de Constanza y polo tanto del catolicismu, provocando la retirada masiva d'imaxes de santos nes ilesies. Esto llevó a la secularización de la ciudá en 1524 y al requiso de tolos bienes y riqueces de la última princesa abadesa, Katharina von Zimmern.

Zúrich foi'l primer cantón suizu qu'adoptó la Reforma Protestante. en 1519 so la dirección del teólogu Ulrico Zuinglio. Desempeñó un papel importante nes guerres de Kappel. El movimientu de los anabaptistas tamién tuvo'l so orixe en Zúrich. Mientres la caza de bruxes, periodu que va de 1487 a 1701, se incoaron procesos contra 79 persones acusaes de bruxería.

En 1685 la ciudá acoyó a los protestantes que fuxíen del rei galu Luis XIV. En 1717 terminó'l poder de los cantones católicos cola derrota d'éstos frente a los cantones protestantes de Zúrich y Berna. En 1780 sale la primer edición del periódicu Neue Zürcher Zeitung, qu'esiste entá anguaño.

Napoleón entró ensin oposición en Suiza col so Directoriu en 1798 y ellaboró una nueva Constitución de la República Helvética, que sustituyó a l'anterior de los Gremios. L'exércitu austríaco, sol mandu del Archiduque Carlos, ganó al exércitu napoleónicu na primer batalla de Zúrich y lliberar. La segunda sería la de la conquista definitiva en 1799. Les históriques muralles medievales fueron baltaes en 1811, y cuatro año más tarde declaróse la perpetua neutralidá de Suiza. La población de Zúrich aumentó en 1893, pasando de 28 000 a 121 000 habitantes, al integrase una serie de conceyos periféricos de la urbe.

A empiezos del sieglu XX, Suiza foi testigu d'una fuelga xeneral ante l'amenaza bolchevique, y en Zúrich llegaron a producise víctimes mortales por causa de la intervención militar. En 1934 xuniéronse, por votación popular, otros ocho comunidaes colindantes con Zúrich, pasando entós de 200 000 a 300 000 habitantes.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Vista aérea de la ciudá.

El términu municipal de la ciudá de Zurich tien una superficie de 91,88 km². La ciudá ta asitiada onde'l ríu Limmat conflúi en dirección noroeste col llagu de Zúrich, a unos 30 km de los Alpes. Zúrich ta arrodiada por frondosas llombes qu'inclúin el Gubrist, Hönggerberg (541 m), Käferberg (571 m), Zürichberg (676 m), Adlisberg (701 m) y Oettlisberg al este; y el Uetliberg (parte del cordal Albis) al oeste. El ríu Sihl desagua nel Limmat a la fin de Platzspitz, que bordia'l Muséu Nacional Suizu (Landesmuseum).

El centru xeográficu y hestóricu de la ciudá ye'l Lindenhof, una pequena llomba natural xuntu al ríu Limmat. Con 392 m sobre'l nivel del mar, el Limmat ye'l puntu más baxu del términu municipal, ente que el Uetliberg, con 869 m sobre'l nivel del mar, ye'l puntu de mayor elevación. El so cume puede llograse con facilidá, y dende la plataforma de la torre mirador ufierta una espectacular panorámica de la ciudá y el llagu, según una vista de los Alpes.[8]

La ciudá parte con les comuñes de Adliswil, Dübendorf, Fällanden, Kilchberg, Maur, Oberengstringen, Opfikon, Regensdorf, Rümlang, Schlieren, Stallikon, Uitikon, Urdorf, Wallisellen y Zollikon.

Distritos[editar | editar la fonte]

Les llendes de la ciudá anteriores a 1893 yeren prácticamente los mesmos que na ciudá antigua o hestórica. Dos grandes espansiones de les llendes urbanes asoceder en 1893 y 1934, cuando Zúrich fundir con conceyos periféricos que crecieren costantemente dende'l sieglu XIX. Anguaño, la ciudá ta estremada en doce distrito (los Kreise), ordenadamente numberaos, cada unu de los cualos contien ente unu y cuatro barrio. Los distritos son los siguientes:

Los distritos numberaos de Zúrich.
  • Distritu 1: conocíu como Altstadt, nél inclúyese la ciudá antigua o cascu históricu de Zúrich y a entrambos llaos queda'l ríu Limmat.
  • Distritu 2: xuntu al llagu de Zúrich, contien los barrios de Enge, Wollishofen y Leimbach.
  • Distritu 3: conocíu como Wiedikon, atopar ente'l ríu Sihl y el Uetliberg. Los barrios de Alt-Wiedikon, Sihlfeld y Friesenberg tán nesti distritu.
  • Distritu 4: el Aussersihl ta ente'l Sihl y el circuitu ferroviariu de la Estación de Trenes de Zúrich.
  • Distritu 5: esta zona industrial ye conocida en Zúrich como Industriequartier y tópase ente'l Limmat y el circuitu ferroviariu de la Estación de Trenes de Zúrich. Nél entá se caltien la zona industrial orixinal de la ciudá.
  • Distritu 6: atopar a la llende de Zürichberg, una llomba qu'apodera la parte esti de la ciudá. Equí tán los barrios de Oberstrass y Unterstrass.
  • Distritu 7: na frontera de Adlisberg y de Zürichberg, ta asitiáu na parte esti de la ciudá y contien los barrios de Hottingen y Hirslanden.
  • Distritu 8: conocíu como Riesbach, ta na parte esti del llagu de Zúrich.
  • Distritu 9: ente'l Limmat nel norte y el Uetliberg al sur. Contien los barrios de Altstetten y Albisrieden.
  • Distritu 10: ta emplazado ente'l Limmat al norte y al sur con Hönggerberg y Käferberg. Los sos barrios son Höngg y Wipkingen.
  • Distritu 11: ta en partir norte de Hönggerberg y Käferberg y ente'l valle Glatt y el llagu de Katzen (Katzensee). Los barrios que s'atopen equí son Affoltern, Oerlikon y Seebach.
  • Distritu 12: conocíu como Schwamendingen, ta nel valle Glatt, al noroeste de Zürichberg.

Clima[editar | editar la fonte]

El clima de Zúrich ye templáu. Asitiada na zona de transición ente'l templáu húmedu y el continental, ta so la influencia de les umbadas provenientes del océanu Atlánticu, que traen precipitaciones y temperatures más templaes de lo habitual na llatitú a la que s'atopa asitiada la ciudá (47º N), y de los vientos fríos del nordés (conocíos en Suiza como Bise) provenientes de Europa Oriental. La temperatura medio añal (midida na estación meteorolóxica de Zürichberg a 556 msnm) ye de 8.5 °C. En branu pueden llegase a rexistrar temperatures máximes de 35 °C y en iviernu mínimes de -10 °C.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d' Zürich, Suiza WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte: MeteoSwiss[9]

Demografía[editar | editar la fonte]

Zúrich cunta oficialmente con 404 783 habitantes (a fecha de 31 d'avientu de 2014), siendo la ciudá más poblada del país. El 31,7 % d'ellos nun tener la ciudadanía suiza, esto ye, 128 316 persones.[10]

Centru de la ciudá.

Los ciudadanos alemanes constitúin el grupu estranxeru más numberosu de Zúrich col 22 %, siguíu de los inmigrantes de Kosovo, Albania y Italia. La población de la ciudá, incluyendo suburbios, ye de 1,2 millones de persones.[11] Sicasí, la área metropolitana (incluyíes les ciudaes de Winterthur, Baden, Brugg, Schaffhausen, Frauenfeld, Uster/Wetzikon, Rapperswil-Jona y Zug) tien una población d'alredor de 1,68 millones d'habitantes.[12]

L'idioma oficial utilizáu pol gobiernu y na mayor parte de les publicaciones ye'l alemán, ente que'l dialectu más comúnmente faláu en Zúrich ye'l Zürichdeutsch y el dialectu local el Alemán de Suiza. A fecha de 2000, l'alemán ye la llingua materna del 77,7 % de la población, siguíu pol albanés (5,8 %) y el italianu (4,7 %). Otros idiomes falaos por más del 1 % de la población son les llingües eslaves meridionales (2,2 %) (ente les que s'inclúin los idiomes serbiu, macedoniu, croata y eslovenu), el español (2,2 %), el francés (2,1 %), el inglés (1,8 %) y el portugués (1,6 %).[13]

Tocantes a la relixón, dende la reforma de Ulrico Zuinglio, Zúrich permaneció como centru y baluarte del Protestantismu en Suiza. Sicasí, nel sieglu XX los católicos volviéronse'l mayor grupu relixosu de la ciudá (por causa de la inmigración), con un 33,9 %, los evanxélicos reformaos (protestantes) representen el 30,3 %, ente que cada vez más habitantes de Zúrich declarar ensin confesión (un 16,8 %) en 2000).[14] Per otra parte, el nivel de desempléu en Zúrich ye del 2,6 % (n'agostu de 2007). Alredor d'un 4 % de la población (15.500 persones) viven directa o indirectamente del subsidiu del Estáu (abril de 2005).[15]

  • 1850 : 41 585 habitantes
  • 1860 : 51 616
  • 1870 : 65 668
  • 1880 : 86 890
  • 1888 : 103 862
  • 1900 : 168 021
  • 1910 : 215 488
  • 1920 : 234 808
  • 1930 : 290 837
  • 1941 : 336 395 habitantes
  • 1950 : 390 020
  • 1960 : 440 170
  • 1970 : 422 640
  • 1980 : 369 522
  • 1990 : 365 043
  • 2000 : 363 273
  • 2007 : 376 453
  • 2014 : 404 783
EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: More than 10 errors found
Line 8: DateFormat = x.y Period

- Invalid attribute 'Period' ignored.

 Specify attributes as 'name:value' pair(s).



Line 9: = from:0 till:450000

- Command '' unknown.


Line 16: chigre:1850 text:1850

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 17: chigre:1860 text:1860

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 18: chigre:1870 text:1870

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 19: chigre:1880 text:1880

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 20: chigre:1888 text:1888

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 21: chigre:1900 text:1900

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 22: chigre:1910 text:1910

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 23: chigre:1920 text:1920

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 24: chigre:1930 text:1930

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



.


Gobierno[editar | editar la fonte]

El poder lexislativu mora nel parlamentu de la ciudá, conocíu como "Gemeinderat". Consta de 125 miembros escoyíos por votación popular.[16]

Pela so parte, el executivu ta en manos del conseyu de la ciudá, el "Stadtrat". Similar al parlamentu de la ciudá, los conceyales son tamién escoyíos pola población de Zúrich. Cada conceyal ye responsable d'un departamentu específicu. Un miembru del conseyu actúa, de la mesma, como presidente de la ciudá o alcalde. L'alcaldesa actual de Zúrich ye Corine Mauch.

Distribución de los escaños nel términu municipal Zurich
Partíu (sigles) 2014 2010 2006 2002
Partíu Socialista Suizu (SP) 39 39 44 49
Partíu Radical Democráticu Suizu (FDP) 21 18 19 20
Unión Democrática del Centru (SVP) 23 24 24 31
Partíu Demócrata Cristianu (CVP) 6 7 10 9
Partíu Verde de Suiza (GPS) 14 14 14 10
Partíu Verde Lliberal (GLP) 13 12 0 0
Llista Alternativa (AL) / Partíu Llaborista de Suiza (PdA) 9 5 5 3
Partíu Evanxélicu Suizu (EVP) 0 4 6 2
Demócrates suizos (SD) 0 2 3 0
Otros 0 0 0 1

Economía[editar | editar la fonte]

Centru Bancariu Paradeplatz.

Dende finales del sieglu XX, Zúrich ye'l centru financieru y motor económicu de Suiza. A pesar d'ello, d'antiguo la industria mecánico yera la base de la economía de Zúrich. Anguaño ye see de numberosos bancos y seguros, cuenta cola principal bolsa suiza, la SMI, y tamién ye un centru empresarial de compañíes d'alta tecnoloxía. Unos cuarenta de los cien empreses más importantes de Suiza tienen la so see en Zúrich, especialmente bancos, como Credit Suisse, Swiss Re, Zurich Financial Services y UBS AG. El SIX Swiss Exchange tien coles mesmes la so see na ciudá.

Per sesta ocasión consecutiva, Zúrich encabeza la llista de ciudaes con meyor calidá de vida nel mundu, tres un estudiu realizáu pola Consultoría en Recursos Humanos Mercer. Pa ello, la consultora basar en factores políticos, económicos, ambientales, de seguridá, salú, educación, tresportes y servicios públicos nos qu'evalúa a 215 ciudaes de too el globu. Mui cerca, en segunda posición, atópase Xinebra.[17]

L'ésitu de la área económica de Zúrich como una de les más importantes del mundu deber a delles razones: el baxu tipu de gravame y la posibilidá de que les compañíes estranxeres ya individuos privaos puedan optimizar los sos impuestos por aciu alcuerdos personalizaos coles Autoridaes d'Impuestos son una de les causes directes más notables. Esta práctica provoca conflictos colos vecinos de Suiza n'Europa, que nun ven con bonos güeyos cómo esa estratexa d'atraer grandes corporaciones y grandes centros d'investigación lleva a que compañíes como IBM, Xeneral Motors Europe, Toyota Europe, UBS, Credit Suisse, Google, Microsoft, ABB Ltd. y Degussa instalar en Zúrich.

El SWX Swiss Exchange ye una de los nueve bolses más importantes d'Europa, al nivel de Ámsterdam, Estocolmo, Frankfurt, Helsinki, Lisboa, París, Madrid, Londres y Milán,[18] y ye el principal grupu de distintos sistemes financieros qu'operen en tol mundu: virt-x, Eurex, Eurex US, EXFEED y STOXX. L'intercambiu xeneráu nel SWX foi, en 2007, de 1.780.499,5 millones de francos suizos; el númberu de transacciones realizaes nesi mesmu añu xubieron a un total de 35.339.296 y el Swiss Performance Index (SPI) llegó a una capitalización de mercáu de 1.359.976,2 millones de francos suizos.[19][20]

Educación[editar | editar la fonte]

Universidá de Zúrich.

Otra razón del ésitu económicu de Zúrich ye l'estensu campu d'investigación y educacional de la ciudá. La Escuela Politécnica Federal de Zúrich (ETH) lidera esti aspeutu al pie de la Universidá de Zúrich. Los edificios principales de los dos universidaes atópense xusto enriba de la ciudá vieya, llamada "Zúrich Acrópolis". Dambos centros gocien d'una gran reputación internacional y fueron incluyíos nel top 50 de les meyores universidaes de 2007.[21]

  • La ETH, fundada en 1855, ye una universidá pública controlada pol Estáu, pionera n'investigaciones n'Europa y en tol mundu. Prestixosos científicos pasaron poles sos aules y llaboratorios, en total 21 premiu Nobel nos sos más de 150 años d'esistencia, destacando sobremanera Albert Einstein. Na parte francófona de Suiza atopa'l so universidá hermana, la Escuela Politécnica Federal de Lausana (EPFL).
  • La Universidá de Zúrich ye la universidá más grande de Suiza y ta regulada pol cantón de Zúrich, col que comparte la biblioteca. Foi fundada en 1833, anque'l so orixe data de 1525, en plena reforma protestante llevada a cabu por Ulrico Zuinglio, que creó'l colexu de teoloxía. La reputación internacional del centru básase fundamentalmente na investigación pionera en delles materies, en concretu en Bioloxía Molecular, investigación sobre'l celebru y Antropoloxía, amás de pol llabor del Hospital Veterinariu.[22]Destaca tamién la facultá de Ciencies Económiques que s'atopa nel top 10 européu y ye la primera na área germanoparlante.[23]

Cultura[editar | editar la fonte]

L'actividá cultural de Zúrich ye bien amplia, yá que tien museos, galeríes, teatros, orquestes sinfóniques y festivales. Amás, na ciudá habitaron pintores como'l prerrománticu Henry Fuseli o Tristan Tzara, precursor del movimientu dadá que foi guaráu nel Cabaré Voltaire de Zúrich al pie de otros artistes.

Los festivales más importantes son el Sechseläuten, o Festival de Primavera, y el folclóricu Knabenschiessen. Otros acontecimientos bien esperaos polos zuriqueses son el Zürcher Festspiele, que se celebra en xunu y xunetu y cuenta con espectáculos tales como ballet, ópera, teatru y conciertos y el Züri-Fäscht, una gran fiesta onde la ciudá entera engalanar pa rematala con unos fueos artificiales xuntu al llagu. Esti últimu festival celébrase cada trés años. El próximu Züri-Fäscht va tener llugar nel mes de xunetu del añu 2010.[24]

El Opernhaus Zürich ye l'auditoriu más importante de la ciudá y de los más notables d'Europa. Foi abiertu al públicu en 1891, el so auditoriu ye neobarroco y atópase na Falkenstrasse, cerca de la plaza Bellevue. La Zürcher Balletts o compañía de danza de la ciudá ufierta los sos espectáculos equí. Otros edificios destacaos son el Tonhalle, onde suel actuar la Orquesta de Cámara de Zúrich o Zürcher Kammerorchester y la Tonhalle-Orchester Zürich, orquesta sinfónica fundada en 1868; y el Schauspielhaus Zürich, unu de los teatros más importantes de Suiza, asitiáu na plaza Pfauen.

Pela so parte, los museos en Zúrich son bien variaos y de gran calidá. El más importante ye'l Muséu Nacional de Zúrich (Landesmuseum Zürich), construyíu en 1898 por Gustav Gull emulando a los castiellos medievales. Ta asitiáu en Museumstrasse, al pie de la estación y los ríos Limmat y Sihl, y alluga una gran cantidá de restos arqueolóxicos prehistóricos de Suiza y del restu de la hestoria nacional. El Muséu Rietberg espón pieces d'arte non europeo y componse de tres edificio: la Villa Wesendonck, que se centra en colecciones más exótiques procedentes del arte indio, chinu y africanu; el Park-Villa Rieter y el Haus zum Kiel, con pieces procedentes d'esos mesmos continentes o países. El Muséu d'Arte Contemporaneo (Migros Museum für Gegenwartskunst) nútrese básicamente de pieces de la década de los 90.

L'actividá pictórica na ciudá ye bien rica y nella destaquen dos edificios: la Galería d'Arte de Zúrich o Muséu de Belles Artes (Kunsthaus Zürich) y la Fundación Bührle. La Galería d'Arte o Kunsthaus ye la más importante de la ciudá y de les más vultables de Suiza. Nella atopen pieces escultóriques locales y pintures medievales. Pero les obres más pervalibles del muséu son les de los dos últimos sieglos, con pieces como los Nenúfares de Monet, la Puerta del infiernu de Rodin, la Figura reclinada de Moore, obres impresionistes de Kokoschka o Corinth y colecciones espresionistes como les de Edvard Munch. Non menos notable ye la Fundación Bührle, que s'alcuentra cerca del Kunsthaus y que presume de tener obres d'artistes del calibre de Tintoretto, Canaletto, el Greco, Goya, Rubens, Rembrandt, Monet, Manet, Van Gogh, Picasso, Amedeo Modigliani o Pierre-Auguste Renoir.

Turismu[editar | editar la fonte]

La Fraumünster (esquierda) y la Ilesia de San Pedro (derecha).

El sector turísticu ye'l terceru que más ingresos xenera en Zúrich, con cerca de 4.500 millones de francos suizos de media al añu. La ciudá recibe añalmente unos 9 millones de turistes que gasten un promediu de 400 francos suizos diarios.[25] Los edificios y traces más característiques pol so valor históricu atopar nel cascu antiguu de Zúrich, nel que tán asitiaos les ilesies, edificios públicos y cases burgueses de la Edá Media, amás de cais históriques eminentemente turístiques gracies a les sos tiendes y demás comercios empobinaos a atraer a los visitantes. Ente elles destaca la cai Bahnhofstrasse.

Les edificaciones relixoses son unu de los mayores curiosos de la ciudá. La Grossmünster ye la mayor catedral y símbolu de Zúrich. D'estilu románicu, foi mandada construyir por Carlomagno y data de los sieglos IX y XIII. Destaquen los sos dos grande y prominente torres ximielgues, una cripta que presume de ser la mayor de Suiza y un claustru románicu.[26] Recién descubrimientos revelaron que podríen tar soterraos los restos d'un campusantu romanu. [ensin referencies] La ilesia-abadía de Fraumünster, tamién d'estilu románicu, foi fundada en 853 por Luis el Xermánicu, nietu de Carlomagno. Foi símbolu de l'aristocracia local; son de gran valor les sos vidreres y la cripta orixinal de l'abadía. En Fraumünster moró la princesa abadesa a la que'l rei Enrique III'l Negru otorgó (a ella y al conventu) el derechu de tener mercaos, acuñar monedes y cobrar peaxes, ente otros privilexos. La Ilesia de San Pedro de Zúrich, pela so parte, ye la más antigua de la ciudá y cuenta col mayor reló d'Europa (8,7 m de diámetru).[27]

Otros llugares d'especial interés son el Conceyu de Zúrich (Rathaus), d'estilu barrocu; la plaza Paradeplatz y la cai Bahnhofstrasse coles sos luxoses y esclusives tiendes; los edificios medievales de la cai Rennweg; el Xardín Botánicu de Zúrich; el Zoo de Zúrich, que contien un retruque del monte ecuatorial Masoala de Madagascar; el monte Uetliberg, el picu más altu de la ciudá y nel que pueden esfrutase de privilexaes vistes de la ciudá, el llagu y los Alpes.

Fiestes[editar | editar la fonte]

Fecha !

Nome en castellán

Nome local Notes
Tercer domingu y llunes de abril Campanaes de los seis Sechseläuten Fiesta tradicional na que se celebra'l final del iviernu. Empieza con desfiles d'asociaciones gremiales y remata el llunes a les 6 de la tarde cola quema d'un moñecu de nieve cargáu d'artiluxos pirotécnicos, llamáu Böögg. La tradición diz que cuanto antes españe la cabeza del moñecu, más templáu y soleyeru va ser el branu.
Cada trés años (3 de xunetu de 2004) Fiesta de Zúrich Zürifest La celebrada en 2004 constó d'exhibiciones pirotécniques, espectáculos aeronavales y verbena con numberosos conciertos simultáneos en diversos llugares de la ciudá. Celebrar dende 1958.
Primer fin de selmana de agostu

Street Parade

Alcuentru de miles de siguidores de la música electrónica que percuerren les cais de Zúrich baillando al ritmu que marquen los altavoces distribuyíos pela ciudá y les caravanes que percuerren l'itinerariu del alcuentru.[28]

Deporte[editar | editar la fonte]

Zúrich tien una llarga tradición deportiva. El fútbol ye'l deporte más popular ente los zuriqueses y la FIFA, el máximu organismu futbolísticu mundial, tien la so see na ciudá. Amás, allugó los dos máximos eventos del fútbol mundial y européu: el Mundial de Suiza '54 y la Eurocopa 2008. Nel Mundial, l'estadiu Hardturm-Stadion de Zúrich foi see de dellos partíos y del partíu pol tercer y cuartu puestu. Sicasí, pa la Eurocopa los partíos en Zúrich apostar nel Letzigrund.

A nivel de clubes, la ciudá tien dos de los equipos de fútbol más galardonaos del país: el Grasshopper Club ye l'equipu más importante de Suiza con 27 títulos de Lliga, y el FC Zürich, cuartu equipu tocantes a títulos ligueros (11) empatáu col BSC Young Boys de Berna. Los dos clubes zuriqueses son centenarios, el Grasshopper Club xuega na primer división llamada Super Amiesta Suiza y el FC Zürich na segunda división llamada Challenge League y son habituales nes competiciones europees.

El h.oquei sobre xelu ye otru deporte con gran afición en Zúrich y la Federación Internacional d'H.oquei sobre Xelu tien na ciudá les sos oficines principales. El ZSC Lions ye l'equipu d'h.oquei sobre xelu de la ciudá. Amás, el Tornéu de Zúrich celébrase añalmente y forma parte del circuitu profesional del tenis femenín WTA.

Tresporte[editar | editar la fonte]

Zúrich dispon de bones comunicaciones aérees, ferroviaries y de carreteres.

Tranvía en Zúrich.

El Aeropuertu Internacional de Zúrich ta asitiáu a 11 km del nordés de la ciudá, na localidá de Kloten, nome pol que tamién ye conocíu. L'aeropuertu ye unu de los principales del mundu, yá que nél efectúense escales internacionales y ta conectáu con puntos de los cinco continentes. Cada añu transiten por él 20 millones de pasaxeros.[29] Tien dos terminales y presenta una escelente comunicación por aciu trenes, autobuses y per carretera, al traviés de l'autopista A20 con ciudaes como Berna y Basilea.

Pola calidá, comodidá y poca estensión de Suiza, el tren ye'l mediu de tresporte preferíu polos suizos. La Estación de Trenes de Zúrich de la SBB-CFF-FFS, tamién conocida como Hauptbahnhof, ye la estación de ferrocarril más grande de Suiza y l'epicentru del tresporte ferroviariu de Zúrich. L'edificiu asitiar nel Distritu 1 de Zúrich, en Altstadt Zürich, poco primero de la confluencia del ríu Sihl col Limmat, frente al Muséu Nacional de Suiza.

Planu de la rede de trenes S-Bahn.

Por ella circulen trenes d'alta velocidá como'l InterCityExpress alemán, el CityNightLine, TGV o'l Cisalpino que conecta Zúrich con Milán. Tamién esisten conexones diaries escontra y dende Roma, Venecia, Barcelona, Viena y Budapest. Otres estaciones importantes son Oerlikon, Stadelhofen, Hardbrücke, Tiefenbrunnen, Enge, Wiedikon y Altstetten.

Les carreteres y la so designación siguen el sistema européu (Y, A y B). L'A1 bordia Zúrich dende Xinebra y Berna escontra Winterthur y San Galu. L'A3 fai lo propio cola parte suroriental del Llagu de Zúrich dende Lucerna (vía A4), Coira y Sargans. L'A136 conecta Zúrich con Innsbruck y la Y17 norte con Múnich, ente que la Y17 sur enllaza Zúrich con Basilea. L'A51 ye l'autopista que xune Zúrich col aeropuertu de Kloten. Dende Basilea tárdase alredor d'una hora y dende Múnich unes 3 hores.

En Zúrich y nel so cantón, la Zürcher Verkehrsverbund (ZVV) ye la empresa de tresporte públicu qu'opera na zona y presenta altos niveles de densidá de tráficu. Esisten trés medios de tresporte públicos: los S-Bahn o trenes locales, tranvías y autobuses. Tamién hai barcus, que saleen pel llagu y el ríu, y funiculares ente Adliswil y Felsenegg. Los tresbordadores son un métodu bien popular pa cruciar el Limmat o'l llagu escontra otres localidaes vecines, y l'estación principal atopar en Enge, na ribera oeste del llagu de Zúrich. Tamién hai otra estación en Bürkliplatz. Los billetes son válidos pa tolos tresportes públicos de la ciudá (trenes, tranvíes, autobuses y barcos).

Ciudaes hermanes[editar | editar la fonte]

Bandera de Austria Viena, Austria

Zuriqueses célebres[editar | editar la fonte]

Nacíos en Zúrich[editar | editar la fonte]

Ulrico Zuinglio (1484-1531), líder de la Reforma protestante suiza

Johann Caspar Lavater (1741-1801), poeta

Gottfried Keller (1819-1890), poeta * Conrad Ferdinand Meyer (1825-1898), poeta * Panchu Vladigerov (1899-1978), compositor

Hugo Koblet (1925-1964), ciclista campeón del Tour de Francia y Xiru d'Italia

Residentes famosos[editar | editar la fonte]

Tina Turner (nacida en 1939), cantante

2005 zurich pano.jpg

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Real Academia Española. «Zúrich». Diccionariu panhispánicu de duldes. Madrid: Santillana. Consultáu'l 28 d'avientu de 2009.
  2. «Zurigo: Suiza». Nomes Xeográficos. Consultáu'l 19 d'agostu de 2012.
  3. City Mayors: Best cities in the world (Mercer)
  4. Highlights from the 2007 Quality of Living Survey
  5. 5,0 5,1 Historia de Zúrich. Swistownguide. 12 de xunu de 2008. Archivado del original el 27 de payares de 2015. http://web.archive.org/web/http://www.swisstownguide.ch/zh/info/spa/hist200.html. 
  6. Historia de Zúrich. Swistownguide. 12 de xunu de 2008. Archivado del original el 27 de payares de 2015. http://web.archive.org/web/http://www.swisstownguide.ch/zh/info/spa/hist300.html. 
  7. s'alimentaba-solo-de-la-eucaristia/ San Nicolás de Flüe, un gran políticu que s'alimentaba namá de la Eucaristía
  8. Monte Uetliberg www.myswitzerland.com
  9. (PDF). Zurich-Airport, Switzerland: Swiss Federal Office of Metreology and Climatology, MeteoSwiss (2 de xunetu de 2014). Consultáu'l 3 d'abril de 2015.
  10. Statistical Office of the City of Zürich
  11. Statistical Office of the City of Zürich
  12. Statistical Office of the Canton of Zürich
  13. Population Numbers Flyer (German)
  14. Gemeinde Zürich:
  15. Population chart
  16. Sitio Oficial del Parlamentu de Zúrich n'alemán
  17. vida_ye_meyor_en_Zurich_y_Xinebra.html?siteSect=106&sid=7685053&cKey=1175627884000&ty=st La vida ye meyor en Zúrich y Xinebra. swissinfo. 12 de xunu de 2008. http://www.swissinfo.ch/spa/portada/La vida_ye_meyor_en_Zurich_y_Xinebra.html?siteSect=106&sid=7685053&cKey=1175627884000&ty=st. 
  18. El 2006, añu históricu pal sector financieru swissinfo.ch
  19. Market capitalization of listed securities, 2000-2007 www.swx.com
  20. Key figures: annual turnover and trades, 1998-2007 www.swx.com
  21. http://www.arwu.org]
  22. Universidá de Zurich internacional.universia.net
  23. http://www.handelsblatt.com/politik/oekonomie/vwl-ranking/
  24. Züri-fäscht 2010
  25. Afayando la parte antigua de Zúrich. swissinfo. 12 de xunu de 2008. http://www.swissinfo.ch/spa/portada/Afayando_la_parte_antigua_de_Zurich.html?siteSect=105&sid=6179193&cKey=1130245630000&ty=st. 
  26. Atracciones principales en Zúrich. WTG. 12 de xunu de 2008. http://www.guiamundialdeciudades.com/city/138/key_attractions/Europa/Z%26uacute%3Brich.html. 
  27. Qué ver en Zúrich. WTG. 12 de xunu de 2008. http://www.guiamundialdeciudades.com/city/138/sightseeing/Europa/Z%26uacute%3Brich.html. 
  28. Streetparade website. «20 Years Love, Freedom, Tolerance & Respect» (alemán). Consultáu'l 21 de setiembre de 2011.
  29. Aeropuertu internacional de Zurich Kloten. aeropuertosdelmundo.com. 12 de xunu de 2008. http://www.aeropuertosdelmundo.com.ar/europa/suiza/aeropuertos/zurich.php. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Zúrich