Sopranu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta


Sopranu (o tiple)[1] ye'l términu musical col que se denomina n'español a la voz más aguda ente les que formen el rexistru vocal humanu o, por estensión, la voz más aguda de l'harmonía.[2] En contestos corales y operísticos, la llinia de sopranu suel llevar la melodía.[3] El términu n'español foi tomáu del italianu sopranu (que significa ‘soberanu, cimeru’). Esti de la mesma provien del llatín súper, supra: ‘sobre, percima de’.[4] El términu tiple ye de llarga tradición n'España y América y emplégase inda nel xéneru de la zarzuela.[5]

Esta voz ye característica del sexu femenino y de los homes antes d'entrar na pubertá, etapa na que desenvuelven los calteres sexuales secundarios, ente los que s'inclúi l'agrandamientu de les cuerdes vocales y perda del tiple infantil.[6] Sicasí, na antigüedá, yera posible caltener esti tiple infantil nos castrati, homes a los que se-yos toyíen los testículos por que nun esperimentaren el cambéu hormonal correspondiente a la pubertá, y de esa manera caltuvieren la tesitura, a la que s'añedir la potencia vocal del adultu.[7]

Los contratenores son homes que caltienen les peculiaridaes d'esta voz (tamién con mayor potencia), ensin ser alteriáu'l so desenvolvimientu hormonal, sinón, por un peculiar desenvolvimientu del so aparatu fonador.

Tesitura[editar | editar la fonte]

Tesitura de sopranu.

Según el Harvard Dictionary of Music, la tesitura de la sopranu va dende un do4 (el do central del pianu, do3 en notación francu-belga) hasta un do6. El rexistru óptimo asitiar ente'l fa3 y el fa5[8] Cántase alto

Según el llibru El maestru de cantar de Sergio Tulián, la sopranu llixera va d'un re4 a un sol6, la sopranu llírica va d'un do4 a un re6, y la sopranu dramática va d'un la3 a un do#6.

Polo xeneral, cuando un compositor compon una parte pa sopranu n'obres corales, utiliza un ámbitu de notes más estrechu (más bono de cantar): dende un el mio4 a un sol5.

Clasificaciones[editar | editar la fonte]

Sopranu de coloratura[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu de coloratura

La sopranu de coloratura (n'italianu: sopranu d’agilitá) ye aquella voz que tien la capacidá d'executar sucesiones de notes rápides dientro del rexistru vocal de sopranu, nun estilu afatáu o con embellecimientos ellaboraos, incluyíos los pasaxes rápidos d'escales y los trinos, yá sían escritos o improvisaos.[9] El términu coloratura ta referíu a les ellaboraes ornamentaciones d'una melodía. La sopranu de coloratura ye una voz d'alta axilidá, que suel tener una tesitura bastante espuesta y comúnmente con capacidá pa remanar el rexistru de xiblíu. En sentíu estrictu, el términu coloratura nun s'acuta a describir nenguna gama de la voz, polo que dientro la clasificación de matices vocales, la sopranu de coloratura puede ser una sopranu llixera, llírica, llírica llixera o dramática de coloratura.

Sopranu llixera[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu llixera

La sopranu llixera (n'italianu, sopranu leggero) ye una voz de gran algame nos agudos, a los que llega con gran claridá, nitidez y axilidá, lo que-y dexa executar complicaos ornamientos ensin dificultá,[10] como notes en picaes nel rexistru más agudu de la so voz. Pela cueta la sopranu llixera nun suel tener muncha sonoridá nel so centru, d'ende la denominación llixera». Polo xeneral suelen ser voces de tesitura pequena que suenen enforma nel agudu, característica principal d'esti tipu de voz.

El rangu vocal averáu de la sopranu llixera ta ente un re4 y un sol6, tando'l pasaxe de normal en fa5.[11] Un exemplu de sopranu llixera ye Natalie Dessay como Lakmé de Léo Delibes Anna Moffo como Amina La sonámbula.

Sopranu llírica[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu llírica

La sopranu llírica (n'italianu, sopranu llíricu) ye una voz con un pocu más de pesu y densidá vocal que la sopranu llixera y llírica llixera. Polo xeneral tienen tesituras pequenes, con un centru rico y agudo llindáu, yá que tienen unes cuerdes vocales de mayor grosez y pollo dotar d'un timbre más escuru y carnosu que la mesma sopranu llixera. El rangu vocal averáu de la sopranu llírica ta ente un do4 a un re6,[12] Un exemplu de sopranu llírica ye Montserrat Caballé .

Sopranu llírica llixera[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu llírica llixera

La sopranu llírica llixera (n'italianu sopranu llíricu-leggero) ye una voz de gran algame nos agudos, con un centru más sonoru y una mayor tesitura que la sopranu llixera, lo que-yos dexa acometer gran parte de los papeles tantu de sopranu llixera como llírica.[13] Resulta menos axilosu nel agudu que la sopranu llixera, pero tien una zona más amplia no graves.[12] El rangu vocal averáu de la sopranu llírica llixera ta dende un do4 hasta un fa6,[14] Un exemplu de sopranu llírica llixera ye Lucia Popp en La flauta máxica de Mozart Anna Moffo Como Marguerite Faust.

Sopranu llíricu spinto[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu llíricu spinto

La sopranu llíricu spinto o sopranu spinto ye un matiz dientro de la voz de sopranu, similar a la sopranu llírica, pero con un mayor cuerpu nel so centru y un timbre daqué más escuru, lo que-y dexa desenvolver ensin gran esforcio pasaxes dramáticos. Supera amás en potencia y espresión a la sopranu llírica, pero tien agudos más llindaos. El rangu vocal averáu de la sopranu llíricu spinto va aprosimao dende un do4 hasta un re6.[12] Un exemplu de sopranu llíricu spinto ye Renata Tebaldi como Floria en Tosca de Giacomo Puccini.

Sopranu soubrette[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu soubrette

La sopranu soubrette o doubrette ye similar a la sopranu llixera, con menor facilidá nel rexistru agudu.[15] El términu vien de les sopranos pa les que s'escribía la opereta francesa, polo xeneral grandes actrices, ensin grandes recursos vocales. Raramente estes sopranos siguen siendo soubrette al traviés de la so carrera entera.[3] La tesitura de la soubrette suel ser un pocu menor al de la sopranu llírica y la llírica spinto,[16] con un rangu vocal que s'estiende aprosimao dende un do4 hasta un do6.[17] Un exemplu de sopranu soubrette ye Dawn Upshaw como Susanna en Les bodes de Fígaro de Mozart.

Sopranu dramática de coloratura[editar | editar la fonte]

La sopranu dramática de coloratura, tamién denomada sopranu dramática d'axilidá, ye una voz d'estraordinaries característiques, bien rara ente les sopranos pola so peramplia tesitura. Tien unos graves bien ricos, con muncha sonoridá nel centru como la sopranu dramática, pero de la mesma tien gran algame nos agudos, a los que llega con claridá, nitidez y axilidá, lo que-y dexa executar complicaos ornamientos ensin dificultá nel rexistru más agudu de la so voz al igual que la sopranu llixera. El rangu vocal averáu d'esti tipu de sopranos ye d'un si3) a un fa6).[12] Un exemplu de sopranu dramática de coloratura ye Edda Moser como reina de la nueche en La flauta máxica de Mozart.[18]

Sopranu dramática[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu dramática

La sopranu dramática (n'italianu, sopranu drammático) ye un matiz dientro de la voz de sopranu. El so voz estremar de les demás por tener un timbre más escuru y llenu, pero más grave y con más pesu na voz, xeneralmente acompañáu de mayor caudal o volume anque con menor flexibilidá nos agudos, tando'l so rangu vocal aprosimao ente un do4 y un re6.[12] Un exemplu de sopranu dramática ye Birgit Nilsson como Isolda en Tristán y Isolda de Wagner.

Un casu particular de la sopranu dramática, ye la especializada na ópera alemana de Richard Wagner, pos esixe la resistencia pa sobreponese de cutio mientres hores a grandes orquestes con abondu volume y potencia. Un exemplu referencial de sopranu wagneriana ye Kirsten Flagstad como Brünnhilde en La valquiria del ciclu del Aníu de Richard Wagner, [[Gwyneth Jones (sopranu)|Gwyneth Jones]] como Macbeth .

Sopranu falcon[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu falcon

La sopranu falcon ye una voz entemedia ente sopranu dramática y mezzosopranu llírica.[19] Ye una voz dramática de grave poderosu y agudu llindáu. La voz de sopranu falcon correspuende a un rangu vocal utilizáu primeramente en Francia que debe'l so nome a la mezzosopranu francesa Marie Cornélie Falcon (1814-1897).[20] Un exemplu de sopranu falcon ye Marie Cornélie Falcon en La xudía de Ludovic Halévy.

Sopranu sfogato[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Sopranu sfogato

La sopranu sfogato ye un términu en desusu, acuñáu nel sieglu XIX, pa designar a un tipu particular de voz capaz d'alternar ente personaxes de contraltu y de sopranu. Estes cantantes teníen órganos vocales escepcionales por volume, estensión y color. Coles mesmes, elles acusaron siempres los defectu de desigualdá de los rexistros y falta d'homoxeneidá. El términu de sopranu sfogato apaeció coles mesmes que los sos grandes exemplos: Giuditta Pasta, Isabella Colbran, María Malibrán, ente otres. Dientro de la clasificación moderna, la sopranu dramática de coloratura, sería lo más cercano a l'antigua denominación de sopranu sfogato, como pudo ser Maria Calles nel sieglu XX. Calles nun alternó de contraltu pero pudo cantar con bien de ésitu los roles escritos pa la Pasta; amás de cantar dende roles dramáticos (wagnerianos, veristas) a los de voz llixera (más agudos que los de Pasta o Malibran, con sobreagudos al El mio6, inesistentes na dómina de dambes) ya inclusive de mezzosopranu, con una terrible técnica del Bel cantar y un dominiu del rexistru capaz d'algamar trés octaves.

Preseos sopranu[editar | editar la fonte]

Los preseos musicales de delles families reciben l'apellativu de sopranu cuando'l so tesitura correspuende a la d'esta voz. Como: -el Clarinete -el Violin -el Arpa -el Vibrafono [21]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Academia de la Llingua Asturiana (2017), «tiple» (2000 edición), Uviéu: KRK ediciones, ISBN 84-8168-208-x, http://www.academiadelallingua.com/diccionariu/index.php?pallabra=tiple 
  2. «Sopranu», artículu nel sitiu web WordReference.
  3. 3,0 3,1 James Stark: Bel cantar: a history of vocal pedagogy. Toronto (Canadá): University of Toronto Press, 2003. ISBN 978-0-8020-8614-3.
  4. «super-, supra-, sur- +».
  5. Emilio Casares Rodicio: Diccionariu de la zarzuela. España y Hispanoamérica. Institutu Complutense de Ciencies Musicales, 2006. ISBN 978-84-89457-30-0
  6. «Sistema endocrín y voz».
  7. James McKinney: The diagnosis and correction of vocal faults. Genovex Music Group, 1994. ISBN 978-1-56593-940-0.
  8. Arturo Reverter: L'arte del cantar (pág. 52). Madrid: Alianza Editorial, 2008. ISBN 978-84-206-8235-8. (Nótese qu'esti autor utiliza notación francu-belga, que ye la que más s'utiliza n'España.
  9. «Les sopranu de coloratura (I).».
  10. «Tipo de voz n'ópera: sopranu».
  11. Arturo Reverter: L'arte del cantar (pág. 53). Madrid: Alianza Editorial, 2008. ISBN 978-84-206-8235-8. (Nótese qu'esti autor utiliza notación francu-belga)
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 Berton Coffin: Coloratura, lyric and dramatic sopranu, vol. 1. [1960]. Rowman & Littlefield, 2006. ISBN 978-0-810-80188-2.
  13. «La Voz».
  14. Pogue David, Speck Scott, Delamarche Claire (2006). L’ópera pour -yos nuls. Editions Générales First.. ISBN 978-2754002448.
  15. «Sopranu soubrette».
  16. Richard Boldrey: Guide to operatic roles and aries. Caldwell Publishing Company, 1994. ISBN 978-1-877761-64-5.
  17. «Music dictionary: Vm - Vz».
  18. «Edda Moser - Der Hölle Rache - Mozart - Die Zauberflöte» (1 de xunu de 2007). Consultáu'l 16 de febreru de 2013.
  19. «Seleición de voces».
  20. «Marie Cornélie Falcon».
  21. Apel, Willi (1968). Diccionariu de Harvard de la música: Segunda edición.. Belknap Press.. ISBN 978-0674375017.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Soprano