Winterthur

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Winterthur
Flag of Switzerland.svg Suiza
Winterthur Stadthaus.jpg
Wappen Winterthur.svg
Alministración
Nome oficial Winterthur
PaísFlag of Switzerland.svg Suiza
CantónCantón de Zúrich
District of the canton of ZürichDistritu de Winterthur
Llingües oficiales alemán
División
Xeografía
Coordenaes 47°29′57″N 8°43′36″E / 47.4992°N 8.72671°E / 47.4992; 8.72671Coordenaes: 47°29′57″N 8°43′36″E / 47.4992°N 8.72671°E / 47.4992; 8.72671
Karte Gemeinde Winterthur 2018.png
Superficie 68.05 km²
Llenda con Hettlingen, Seuzach, Dinhard, Rickenbach, Wiesendangen, Elsau, Schlatt, Zell, Illnau-Effretikon, Kyburg, Brütten, Lindau, Pfungen, Oberembrach y Neftenbach
Puntu más altu Q26085689
Altitú media 439 m
Demografía
Población 109 775 hab. (31 avientu 2016)
Densidá 1613,15 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00, Hora central europea y UTC+02:00
www.stadt.winterthur.ch
Cambiar los datos en Wikidata

Winterthur ye una ciudá y comuña suiza del cantón de Zúrich, capital del distritu de Winterthur. Ye la sesta ciudá más poblada de Suiza y la primera ente les que nun son capitales cantonales.

Historia[editar | editar la fonte]

La esistencia d'asentamientos humanos en Winterthur foi comprobada arqueológicamente, les informaciones recoyíes indiquen qu'éstos empiecen na Edá del Bronce. El territoriu encuadrábase dientro del de los Tigurini, una de les tribus de los Helvetii. En dómina romana na área del actual Oberwinterthur (zona alta y más antigua de la ciudá) esistió un asentamientu de tipu militar (un castellum) que'l so nome yera Vitudurum (anque dacuando ye llamáu tamién Vitodurum), según una célebre inscripción de dómina de Diocleciano y Maximiano que recuerda la reconstrucción de los sos murios[1], posiblemente de resultes d'ataques de los alamanes a mediaos del sieglu III d.C.; esti topónimu podría indicar un previu orixe célticu, anque hasta agora nun se toparon restos atribuyibles a dichu supuestu orixe. L'asentamientu romanu de Vitudurum, sicasí, anque nunca tuvo de ser muncho más qu'una aldega grande (un vicus), sí dexó muertes (el más relevante un templu galorromano de planta cuadrada) y ye anguaño unu de los focos d'investigación arqueolóxica nel cantón de Zúrich. La de xuru pequena ciudá yera puntu de camín de la calzada romana procedente de Vindonissa (actual Windisch) escontra Brigantium (mod. Bregenz) y Vindobona (mod. Viena); el fuerte foi abandonáu escontra l'añu 400 d. C.

Esisten documentos que comprueben la esistencia d'un pobláu na zona del actual centru de la ciudá en 1180. Básase probablemente nun asentamientu de la Baxa Edá Media del sieglu XII. La primer construcción de la ilesia principal dedicada a San Llorienzo data de los sieglos XII y XIII. A principios del sieglu XIII la ciudá desenvolver sol dominiu del conde de Kyburgu y a partir de 1264 baxu dominiu de los Habsburgus. Sicasí nunca llegó a desempeñar un papel importante ente les ciudaes campestres de los Habsburgos. Tan solo nel sieglu XV Winterthur convertir mientres pocos años en ciudá llibre antes de pasar a Zúrich como aliada en 1467 so que'l so dominiu quedar hasta 1798.

Na segunda metá del sieglu XIX la ciudá creció rápido por cuenta de la fuerte industrialización. La edificación de los barrios darréu nes contornes del cascu antiguu ta predominada entá güei polos edificios representativos públicos y privaos de los años 18601880. A partir de 1860 Winterthur desempeñaba un papel destacáu na política cantonal, liderando la oposición contra'l lliberalismu económicu de Zúrich. Esta puxanza político y económico foi atayáu pola gran crisis de los ferrocarriles privaos de Suiza, en 1882. La ciudá tardó hasta 1950 en poder devolver les deldes acumulaes.

La crisis económica mundial de los años 1930, tamién tocó gravemente a la ciudá pero por cuenta de un clima d'entendimientu los partíos políticos xunir a faer frente. Una de les razones principales yera que'l partíu principal de Winterthur, los demócrates teníen más bien un enclín social-lliberal y non como los lliberales domintentes nel cantón de Zúrich un enclín d'economía liberalista. Anguaño'l partíu más fuerte ye'l partíu socialista (PSS).

Winterthur yera reputada de ser una ciudá industrial trabayadora. Güei esto camudó radicalmente. Grandes instalaciones industriales son reconvertíes, ente otres coses como sedes d'una escena bien activa de fiestes, música y teatru.

Clima[editar | editar la fonte]

Al tar allugada xeográficamente nun territoriu alloñáu de corrientes marines y de grandes océanos, la ciudá cunta con un clima continental húmedu, con branos relativamente templaos ya iviernos lluviosos y fríos. Les temperatures veraniegues xeneralmente bazcuyen ente los 11 °C na nueche y los 24 °C nel día. Pel hibiernu, les temperatures baxen considerablemente, sicasí, escasamente rexístrense xelaes. Les temperatures ivernices van de 4 °C nel día a -3 °C na nueche.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Estación de trenes de Winterthur

Winterthur atopar nel nordés de Suiza ente Zúrich y la ciudá de Sankt Gallen. Ye la segunda ciudá nel cantón de Zúrich. Tien un eleváu porcentaxe d'árees verdes (tien el conxuntu de monte más estensu del cantón de Zúrich) y polo tanto ye considerada una "ciudá verde". La edificación suelta nos suburbios, la resultancia d'una planificación bien previsora de los años 1920 tamién consiguió que se-y denominara "ciudad jardín" a pesar de tener un fuerte calter industrial marcáu pola ellaboración de maquinaria hasta los años 1980. Por estos esfuerzu la ciudá foi galardonada en 1989 col Premiu Wakker (Wakkerpreis) de la protección civil suiza.

Pela ciudá pasen los ríos Eulach y Töss. Eulach y Mattenbach (un regatu) tán enriaos en gran parte y pasen por canalizaciones soterrañes. El planu de grava depositada pel ríu Eulach qu'alluga la ciudá, ta arrodiáu per terrén onduláu con llombes qu'enmarquen la ciudá por casi tolos llaos. Los nomes d'estes llombes son Eschenberg, Brüelberg, Wolfensberg y Lindberg. Nel estremu sur del monte Lindberg tópase'l Goldenberg, dende onde se tien una bona vista panorámica sobre tou la ciudá y en que les sos fasteres llantar vides.

La ciudá llinda xeográfica y políticamente de la siguiente forma: al norte coles comuñes de Neftenbach, Hettlingen, Seuzach, Dinhard y Rickenbach, al este con Wiesendangen, Elsau y Schlatt, al sur con Zell, Kyburgu, Illnau-Effretikon y Lindau, y al oeste con Brütten, Oberembrach y Pfungen.

La ciudá ye un nuedu de tráficu natural na salida de los valles del Töss y del Kempt y xune estos valles cola zona vinícola de partir norte del cantón de Zúrich. Güei atópase en Winterthur un enllaz importante de ferrocarriles con trenes hasta Zúrich, Schaffhausen, Bauma (nel Valle del Töss), Frauenfeld, Bühlach y Stein sobre'l Rin. La estación tien una de les frecuencies más elevada de trenes en toa Suiza.

La ciudá de Winterthur ta compuesta por siete barrios: Altstadt (el cascu antiguu), Mattenbach, Oberwinterthur*, Töss*, Veltheim*, Seen* y Wülflingen*.

Nota: * d'antiguo comuñes independientes que se xunieron administrativamente a Winterthur en 1922 anque entá caltienen una gran autonomía.

Economía[editar | editar la fonte]

Edificiu de Swisscom

A parte del seguru "Winterthur" la ciudá fíxose famosa como see de diverses empreses del ámbitu de la construcción de maquinaria (Gebrüder Sulzer, Fábrica de máquines Rieter).

Dende los años 1980, la economía de Winterthur camudó enforma de la industria maquinaria escontra una economía de servicios (seguros y banques). Nos años 90 viose sicasí un cayente d'esti sector pola vienta de los seguros Winterthur al grupu CréditSuisse y les siguientes midíes de reestructuración.

Con un marketing profesional de la ciudá, el primeru d'esti tipu en Suiza, intentóse desaniciar les consecuencies a partir de 1992 fomentando una política p'atraer nueves industries. Los primeros ésitos fueron la instalación de la empresa norteamericana "Zimmer" y delles otres de la área melecinal y d'alta tecnoloxía.

Escudo[editar | editar la fonte]

L'escudu de la ciudá de Winterthur consta d'una raya diagonal plateada acompañada de dos lleones coloraos. Ye deriváu del escudu del conde de Kyburgu.

Política[editar | editar la fonte]

Executivu[editar | editar la fonte]

Alcaldía

L'órganu executivu de la ciudá ye'l "Conseyu de la Ciudá" (Stadtrat). Ta formáu por siete miembros que son escoyíos cada cuatro años pol pueblu. La see del Conseyu ye'l conceyu (Stadthaus) que foi construyíu ente 1865 y 1869 según planos de Gottfried Semper.

Llexislatura 2002 - 2006[editar | editar la fonte]

  • Michael Künzle (Cultura y servicios, alcalde de la ciudá)
  • Stefan Fritschi (Educación y deporte)
  • Matthias Gfeller (Instalaciones técniques)
  • Nicolas Galladé (Asuntos sociales)
  • Yvonne Beutler (Finances)
  • Josef Lisibach (Construcción ya Infraestructura)
  • Barbara Günthard-Maier (Seguridá y Mediu Ambiente

Lexislativu[editar | editar la fonte]

El lexislativu de la ciudá ye'l Gran Conseyu de la Comunidá (Grosser Gemeinderat). Ta formáu por unos 60 miembros de 9 partíos (2003) y como el Conseyu, ye escoyíu cada cuatro años pol pueblu.

Repartu d'escaños en 2002:

  • PSS: 21
  • Unión Democrática del Centru (Schweizerische Volkspartei) / SVP / UDC: 14
  • Partíu Radical democráticu / FDP: 10
  • Partíu evanxélicu suizu (Evangelische Volkspartei) / EVP / PES: 4
  • Partíu Demócrata Cristianu / CVP: 4
  • Los Verdes: 4
  • Unión Democrática Federal (Eidgenössisch-Demokratische Union) / EDU: 1
  • Demócrates suizos (Schweizer Demokraten) / SD: 1
  • AL: 1

Xudicial[editar | editar la fonte]

Los siguientes xulgaos tien see en Winterthur:

  • Xulgáu de la seguridá Social (Sozialversicherungsgericht) del cantón de Zúrich.
  • Xulgáu del distritu de Winterthur

Arte y Cultura[editar | editar la fonte]

Escueles, Universidaes[editar | editar la fonte]

  • Universidá de Zúrich dep. Winterthur
  • Escuela Cantonal Im Llei (Educación de nivel medianu - Mittelschule)
  • Escuela Cantonal Rychenberg (Educación de nivel mediu - Mittelschule)
  • Escuela Cantonal Büelrain; KBW (Educación de nivel mediu - Mittelschule
  • Escuela d'economía KV Winterthur (Formación profesional - Berufsschule)
  • Escuela de formación profesional Winterthur; BBW (Berufsschule)
  • Escuela de música y conservatorio Winterthur
  • Universidá de música y Teatru de Zurich
  • Universidá Técnica Suiza (Schweizerisch Technische Fachschule)

Museos[editar | editar la fonte]

Muséu Oskar Reinhart

Winterthur tien reputación de "ciudá de museos" con en total 17 museos, dalgunos d'ellos de reputación mundial.

  • Muséu d'Arte (Kunstmuseum) Winterthur (colección d'arte moderno suizu dende los grupos de trabayu del final del sieglu XIX hasta'l presente)
  • Muséu "Oskar Reinhart" «Am Stadtgarten» (600 obres d'artistes alemanes, suizos y austríacos dende'l sieglu XVIII hasta'l sieglu XX)
  • Colección Oskar Reinhart «Am Römerholz». Una de les colecciones particulares más importantes del sieglu XX allugada na antigua casa particular del coleicionista. El focu ta na pintura de los maestros antiguos y la pintura francesa del sieglu XIX y principios del sieglu XX, especialmente de los impresionistes (ver Fundación Oskar Reinhart).
  • Villa Flora - Colección Hahnloser (Pintura francesa del sieglu XIX o del sieglu XX na antigua casa de la pareya coleicionista )
  • Muséu Briner y Kern, conceyu *

Muséu de Fotografía * Fundación Fotografia de Suiza * Sala d'arte Winterthur, Waaghaus

  • Muséu Lindengut, (Estilos de vida del sieglu XVIII y principios del sieglu XIX, hestoria de la ciudá)
  • Palaciu Hegi
  • Palaciu Mörsburg, Winterthur-Stadel
  • Gabinete numismáticu y colección d'antigüedaes de la Ciudá de Winterthur, Villa Bühler
  • Muséu Archivo Internacional d'Árboles (Internationales Baum-Archiv)
  • Muséu de Ciencies Naturales (Colecciones de Ciencies Naturales)
  • Tecnorama – Muséu técnicu (Science Center)
  • Muséu de la Industria de Winterthur
  • Colección de relóes Kellenberger (nel muséu de la industria de Winterthur)

Música y orquestes[editar | editar la fonte]

  • Musikkollegium Winterthur
  • Orquesta Reto Parolari
  • Orquesta de mozos sinfónicos de Winterthur (WJSO)
  • 13 Asociaciones musicales en tola ciudá *

El grupu de Celtic Metal Eluveitie

Teatros[editar | editar la fonte]

Theatro Winterthur
  • Teatru "Winterthur am Stadtgarten", Gastspieltheater
  • Teatru nel Casín
  • Teatru al llau del Ferrocarril (Theater am Gleis), Teatru pal pequenu arte comprometíu)
  • Teatru branizu (Sommertheater) Winterthur, Teatru al campu dende 1865
  • Teatru na bodega (Kellertheater) Winterthur
  • Teatru del cantón de Zurich (TZ), Teatru que representa nos conceyos de Zurich y que ta financiáu por estos conceyos.
  • Teatros de marionetes „im Waaghaus“

Acontecimientos[editar | editar la fonte]

  • Afro-Pfingsten, Conciertos y mercaos africanos a finales de mayu *

Albani-Fest, Fiestes de la ciudá n'honor a San Alban

  • Kyburgiade, Festival internacional de música de cámara nel palaciu de Kyburg, principios d'agostu *

Winterthurer Musikfestwochen, festival musical y cultural de Winterthur de dos semana allugáu nel cascu antiguu de la ciudá; agostio – setiembre * Internationale Kurzfilmtage Winterthur, Xornaes Internacionales de Curtiumetraxes, a principios de payares

  • Buenzli Demoparty, un acontecimientu de la escena de protesta *

Bambole Openair, Wülflingen, principios d'agostu * Dorfet (Fiesta del pueblu) nos antiguos pueblos de Veltheim, Wülflingen, Töss, Seen y Oberwinterthur

Castiellos y Palacios[editar | editar la fonte]

Castillo de Kyburgu
  • Palaciu Kyburg
  • Palaciu Mörsburg
  • Palaciu Wülflingen
  • Palaciu Hegi
  • Castillo Alt-Wülflingen

Periódicos[editar | editar la fonte]

  • Der Landbote (diariu)
  • Stadtblatt (periódicu selmanal, socesor del Winterthurer AZ)
  • Winterthurer Stadtanzeiger (periódicu selmanal gratuitu)
  • Winterthurer Zeitung (periódicu selmanal gratuitu, socesor indirectu de „Winterthurer Woche“)

Ciudaes hermanaes[editar | editar la fonte]

La ciudá de Winterthur tien delles ciudaes hermanaes. Los enllaces con estes ciudaes cultívense sobremanera debíu al intercambiu cultural y les relaciones ente les alministraciones. En dellos casos tamién hai contactos nos ámbitos deportivu o científicu.

Personaxes[editar | editar la fonte]

Los siguientes personaxes nacieron en Winterthur:

Max Bill, arquiteutu, artista y diseñador

Luigi Bühler, compositor de problemes d'axedrez

Haymo Empl, escritor y moderador de programes de radiu y TV

Jonas Furrer (1805 bis 1861); primer presidente de la Confederación Suiza * Hans Gamper, deportista y fundador del FC Barcelona.

Anton Graff (1736 bis 1813); importante retratista * Gustav Hegi, botánicu * Willy Hess (1906 a 1997), compositor

Markusa Petrusa, direutora de cine * Beat Raaflaub, direutor d'orquesta * Marcu Rima, actor y humorista

Marcel Figal Brunner (1963), profesor universitariu * Luis Francisco Figal Brunner (1967), periodista * Juan Carlos Figal Brunner (1965) Abogáu * Rodolfo Ernesto Metzger (1973), Contador Públicu Nacional

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Winterthur