Croacia

Republika Hrvatska
(En detalle) (En detalle)
Lema nacional: Nun tien
Himnu nacional: Lijepa naša domovino
Capital  • Población  • Coordenaes	Zagreb 779.145 (2001) 45°48′ N 16°0′ E
Mayor ciudá	Zagreb
Idiomes oficiales	Croata¹
Forma de gobiernu Presidente Primer Ministro	República Ivo Josipović Jadranka Kosor
Independencia  • Declarada  • Reconocida	(de Yugoslavia) 25 de xunu de 1991 12 de xineru de 1992
Superficie  • Total  • % agua Llendes Costes	Puestu 123º 56.542 km² 0,01% 2.197 km 1.778 km (5.790 km con islles)
Población  • Total  • Densidá  • Densidá	Puestu 119º 4.495.248 (2005 est.) 83 ab./km² 83 hab/km²
PIB (PPA)  • Total (2005)  • PIB per capita	Puestu 72º US$ 55.638 millones US$ 12,364
Moneda	kuna (HRK)
Xentiliciu	Croata, croata
Zona horaria  • en Branu	CET (UTC+1) CEST (UTC+2)
Dominiu d'Internet	.hr
Códigu telefónicu	+385
Prefixu radiófonicu	9AA-9AZ
Códigu ISO	191 / HRV / HR
Miembru de: ONX, OSCE
¹Tamién se fala italianu.

La República de Croacia (en croata: Republika Hrvatska, Hrvatsca AFI: [xř̩.ʋaː.ʦkaː]) ye un país allugáu n'Europa Central que s'afaya xeográficamente arrodiáu pola llanura Panónica, el Sureste d'Europa y el mar Mediterráneu. La so capital, al tiempu'l so cimeru centru financieru, universitariu y comercial ye Zagreb, con un millón d'habitantes na so fastera metropolitana. Croacia allinda con Eslovenia y Hungría pol norte, Serbia pol noreste, Bosnia y Herzegovina pol este y Montenegru pol sur. Hacia'l suroeste, Croacia bordea'l mar Adriáticu y comparte tamién una llinde marítima con Italia nel Golfu de Trieste.

Tres l'aprobación de los ciudadanos croates en referendu, el país tamién entrará a formar parte de la Xunión Europea de magar el 1 de xunetu de 2013 como'l 28º Estáu en facelo. Croacia ye, amás, miembru de les Naciones Xuníes, la Organización pa la Seguridá y l'Andecha n'Europa, el Conseyu d'Europa y foi miembru non permanente del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes pola dómina 2008-2009. Ye miembru de la OTAN dende'l 1 d'abril de 2009, tornándose asina na segunda nación ex-yugoslava qu'ingresa nesta alianza militar dempués d'Eslovenia. A mayores el país ye miembru fundador de la Xunión pal Mediterráneu dende'l so aniciu en 2008.

Hestoria

Los croates son un pueblu d'orixe eslavu-dináricu, ellí remesturáronse con otros pueblos eslavos adquiriendo la so llingua y vezos. Dempués, volvieron a emigrar y asitiaron na Croacia hestórica (Zagreb y la so redolada) durante'l sieglu VII. De magar el sieglu IX, Croacia tornóse nún de los reinos más poderosos de la rexón, baltando con éxitu a ávaros, búlgaros y maxares o húngaros. En 1102, por aciu d'una xunión nupcial, los croates entraron a formar parte d'Hungría, baxo la soberanía del so rei. Hacia mediaos del sieglu XIII, el reinu húngaru resultó afeutáu por demás pola espansión otomana, que llevó al parlamentu croata (Sabor) a convidar a los Hbsburgu, baxo'l reináu de Fernandu I pa qu'asumiera'l poder sobre la Croacia hestórica. Los Habsburgu baltaron con éxitu a los otomanos y, hacia'l sieglu XVIII, gran parte de Croacia s'afayaba llibre del control turcu, mientres que parte d'Istria y Dalmacia quedaron baxo'l domiñu de la República de Venecia, en contraste cola pequeña pero poderosa perla del Adriáticu, la República de Ragusa (güei Dubrovnik). En 1868 Croacia y Dalmacia tuvieron una gran autonomía nacioinal, teniendo cada unu'l so Sabor o Parlamentu; mientres que la rexón croata habsburga quedaba baxo autoridá húngara, Dalmacia y Istria taben baxo la direición direuta d'Austria. N'Istria alcuéntrase Opatija, el cimeru balneariu de los vienesos hasta'l sieglu XX.

Tres la Primer Griesca Mundial y la cayida del Imperiu austrohúngaru, Croacia xunto con Dalmacia y Istria entraron a formar parte del Reinu de los Serbios, Croates y Eslovenos (que se tornó en 1929 en reinu de Yugoslavia y en 1944 en República). El 29 d'ochobre de 1918, el Sabor croata (el parlamentu) declarió la independencia y na so soberanía manifestó la so voluntá de nun ingresar nel nuevu Estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios.

En 1924 una decisión de malpenes la mitá más unu de los diputaos de l'Asamblea Nacional estipuló na constitución el calter centralista del Estáu. Eseta decisión, afalada y cumplida con autoridá pol primer ministru Nikola Pašić, supunxo la oposición de los croates, que llucharon dende entós por reafitar la so autonomía, oxetivu central pal Partíu Campesinu Croata, que se consiguió en 1939 cuando'l so llider Vladko Maček robló col gobiernu del reinu'l Tratáu Cvetković-Maček, qu'afitó la Banovina de Croacia.

Yugoslavia foi invadida por Alemaña durante la Segunda Griesca Mundial y Croacia foi tornada nel Estáu Independiente de Croacia. Tres la derrota de les fuercies del Exe, Croacia reintegróse nuevamente en Yugoslavia, tornóse nun Estáu socialiegu federal baxo la direición de Josip Broz Tito.

Cuando Croacia declaria la so independencia de Yugoslavia en 1991, los habitantes serbios niéganse a secundar la esgayadura de la República Federal Yugoslava y, sofitaos pol exércitu federal, axébranse de Croacia como la República Serbia de Krajina nel territoriu d'esa rexón. Tres cuatro años de lluches esporádiques, el gobiernu croata ye quien a desagospiar a gran parte de les fuercies serbies asitiaes en Krajina durante la Operación Tormenta, que supunxo l'éxodu forciosu de más de 350.000 serbios de la fastera, como señaló'l Tribunal Penal Internacional pa la ex-Yugoslavia el 15 d'abril de 2011. Sicasí, les fontes de los rebeldes serbios (Kovačević, Sekulić, Vrcelj, documentos del cuartel xeneral de la Proteición Civil de la RSK, Conseyu Supremu de Defensa) confirmaron que la evacuación foi atalantada y organizada previamente poles autoridaes de Krajina. La recuperación pol gobiernu croata de la Eslavonia Oriental llevóse a cabu pacíficamente y de manera negociada con Belgráu en 1998 baxo la supervisión de la Organización de les Naciones Xuníes (ONU).

Croacia solicitó la so entrada na Xunión Europea en 2003 con siguió ser candidatu oficial el 13 de xunu de 2004, les negociaciones entamaron el 3 d'ochobre de 2005 y acetose la so candidatura'l 9 d'avientu de 2011 pa ingresar formalmente'l 1 de xunetu de 2013.

República de Ragusa

La ciudá de Dubrovnik / Ragusa foi fundada nel sieglu VII de magar los invasores ávaros y eslavos que desaniciaron la ciudá romana d'Epidaurum. La sobrovivencia de la población romana afuxió a una pequeña islla cerca de la costa, onde fundaron un nuevu asentamientu. Durante la Cuarta Cruzada de la ciudá cayó baxo'l control de la República de Venecia hasta'l tratáu de Zara en 1358, cuando Venecia, derrotada pol Reinu d'Hungría, perdió'l control de Dalmacia y la República de Ragusa tornóse nun afluente d'aquel reinu.

Al traviés de los vinientes 450 años la República de Ragusa sería una afluente República protexida polos otomanos y los Habsburgu hasta que Napoleón l'abolió en 1808, cuando Ragusa, Dalmacia, Croacia, Eslovenia y Bosnia pasaron a formar les Provincies Iliries.

La república tornóse nel bierzu más importante de la lliteratura eslava, durante les dómines renacentista y barroca. Amás de los poetes y escritores como Marin Držić y Ivan Gundulić, con obres que yeren importantes pal desenrollu de la lliteratura sud-eslava, la persona más afamada de la República de Ragusa foi'l científicu croata Ruđer Bošković, que yera un miembru de la Royal Society y l'Academia Rusa de Ciencies. La república diba sobrevivir hasta 1808 cuando foi anexionada por Napoleón. Anguaño la ciudá de Dubrovnik ta na llista de la UNESCO como Padremoñu de la Humanidá y ye un afamáu destín turísticu.

Ver tamién: Iliria, Tratáu de Trianon, Tratáu de Saint-Germain-en-Laye, y Griesques Yugoslaves

.

Enllaces esternos

• Turism Croacia
• Mapa Croacia

Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:

Croacia