Ciclón tropical

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Ciclón tropical" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.
Plantía:Redirixe equí

Plantía:Redirixe equí Plantía:Artículu bonu

Ciclón Catarina, un infrecuente ciclón tropical del Atlánticu Sur vistu dende la Estación Espacial Internacional el 26 de marzu de 2004, que llegó a tener vientu d'hasta 240 km/h.

Ciclón tropical ye un términu meteorolóxicu usáu pa referise a un sistema de nubes caracterizáu por una circulación zarrada alredor d'un centru de baxa presión y que produz fuertes vientos y abondosu agua. Los ciclones tropicales estrayen la so enerxía de la condensación d'aire húmedo, produciendo fuertes vientos. Estremar d'otres nubes ciclóniques, como les baxes polares, pol mecanismu de calor que les alimenta, que les convierte en sistemes tormentosos de "núcleu templáu". Dependiendo de la so fuerza y llocalización, un ciclón tropical pue llamase depresión tropical, nube tropical, furacán, tifón o a cencielles ciclón.

El so nome deriva de los trópicos y la so naturaleza ciclónica. El términu "tropical" refierse tanto al orixe xeográficu d'estos sistemes, que se formen casi puramente nes rexones tropicales del planeta, como a la so formación en mases d'aire tropical d'orixe marín. El términu "ciclón" refierse a la naturaleza ciclónica de les nubes, con una rotación nel sentíu contrariu al de les aguyes del reló nel hemisferiu norte y nel sentíu de les aguyes del reló nel hemisferiu sur.

Los ciclones tropicales pueden producir vientos, foles desaxeradamente grandes y desaxeradamente fuertes, tornaos, agües inchentes (que pueden producir inundaciones y argayos) y tamién pueden provocar marexaes ciclóniques n'árees costeres. Desenvuélvense sobre estenses superficies d'agua templao y pierden la so fuerza cuando enfusen en tierra. Esa ye una de les razones pola que les zones costeres son estropiaes de forma significativa polos ciclones tropicales, ente que les rexones interiores tán relativamente a salvo de recibir fuertes vientos. Sicasí, les fuertes agües pueden producir inundación tierra adientro y les marexaes ciclóniques pueden producir hinchentes estensos a más de 40 km escontra l'interior.[1]

Anque los sos efectos nes poblaciones y barcos pueden ser catastróficos, los ciclones tropicales pueden amenorgar los efectos d'una seca. Amás, tresporten el calor de los trópicos a llatitúes más templaes, lo que fai que sían un importante mecanismu de la circulación atmosférica global que caltién n'equilibriu la troposfera y caltién relativamente estable y templada la temperatura terrestre.

Munchos ciclones tropicales fórmense cuando les condiciones atmosfériques alredor d'una débil perturbación na atmósfera son favorables. Dacuando fórmense cuando otros tipos de ciclones adquieren carauterístiques tropicales. Los sistemes tropicales son conducíos por vientos direicionales escontra la troposfera; si les condiciones siguen siendo favorables, la perturbación tropical intensifícase y pue llegar a desenvolvese un güeyu. Nel otru estremu del abanicu de posibilidaes, si les condiciones alredor del sistema deteriórense o'l ciclón tropical toca tierra, el sistema debilítase y finalmente esténase.

Estructura física[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Güeyu (ciclón)
Estructura d'un ciclón tropical.

Tolos ciclones tropicales son árees de baxa presión atmosférica cerca de la superficie de la Tierra. Les presiones rexistraes nel centru de los ciclones tropicales tán ente les más baxes rexistraes na superficie terrestre al nivel del mar.[2] Los ciclones tropicales caracterícense y funcionen polo que se conoz como nucleu templáu, que consiste na espulsión de grandes cantidaes de calor latente de vaporización que s'alza, lo que provoca la condensación del vapor d'agua. Esti calor distribúyese verticalmente alredor del centru de la nube. Por ello, a cualquier altitú (sacante cerca de la superficie, onde la temperatura de l'agua determina la temperatura del aire) el centru del ciclón siempres ye más templáu qu'el so alredor.[3] Les principales partes d'un ciclón son el güeyu, la paré del güeyu y les bandes lluvioses.

Bandes lluvioses[editar | editar la fonte]

Les bandes lluvioses son bandes de precipitación y nubes que xiren ciclónicamente escontra'l centru de la nube. Les raches de vientu más fuerte y les mayores precipitaciones suelen producise en bandes d'agües individuales, con otres bandes de tiempu relativamente aseláu ente elles. De normal, nes bandes d'agua fórmense tornaos al entrar en tierra.[4] Los furacanes anulares son distintivos pola ausencia de bandes d'agua; sicasí, tienen una área circular alredor del centru de baxa presión nel qu'hai mal tiempu.[5]

Ente que toles árees de baxa presión en superficie riquen una diverxencia escontra riba pa siguir faciéndose más intenses, la diverxencia nos ciclones tropicales ye dende'l centru escontra toles direcciones. Los vientos en capes altes d'un ciclón tropical allóñense del centru de la nube con una rotación anticiclónica debíu al efectu Coriolis. Los vientos na superficie son fuertemente ciclónicos, debilítense col altor ya inviértense a sigo mesmos. Los ciclones tropicales deben esta carauterística única a la necesidá de que nun esista una cizalladura vertical pa caltener el núcleu templáu del centru de la nube.[6][7]

Güeyu y zona interna[editar | editar la fonte]

Un ciclón tropical presenta una área d'aire que circula en sentíu descendente nel centru del mesmu; si l'área ye lo suficientemente fuerte pue desenvolvese lo que se llama "güeyu". De normal, nel güeyu la temperatura ye templada y esti atópase llibre de nubes (sicasí, el mar pue ser desaxeradamente violentu).[4] Nel güeyu del ciclón rexistrense les temperatures más fríes en superficie y les más templaes n'altor. De normal el güeyu ye de forma circular y pue variar dende los 3 a los 370 kilómetros de diámetru.[8][9] N'ocasiones, los ciclones tropicales maduros ya intensos pueden presentar una combadura escontra l'interior na parte cimera de la paré del güeyu, tomando un aspeutu paecíu al d'un estadiu de fútbol, polo que dacuando a esti fenómenu denominar "efectu estadiu".[10]

Hai otros elementos qu'o bien arrodien o bien cubren el ciclón. La nubosidá central trupa (Central Dense Overcast, CDO) ye una área de trupa actividá tormentosa cerca del centru del ciclón tropical;[11] en ciclones débiles, la nubosidá central trupa cubre'l centru de circulación dafechu, resultando nun güeyu non visible.[12] Contien la paré del güeyu y el güeyu en sí mesmu. El furacán clásicu contien una nubosidá central trupa simétrica, lo cuálo significa que ye perfectamente circular y redondu en tolos sos llaos.

La paré del güeyu ye una banda alredor del güeyu onde los vientos algamen les mayores velocidaes, les nubes algamen el mayor altor y la precipitación ye más intensa. El dañu más grave por cuenta de fuertes vientos asocede mientres la paré del güeyu d'un furacán pasa sobre tierra.[4] Nos ciclones tropicales intensos hai un ciclu de reemplazu de la paré del güeyu. Cuando los ciclones algamen un picu d'intensidá, de normal tienen una paré del güeyu y un radiu de les rabaseres de vientu que contraen a un tamañu bien pequeñu, alredor de 10 o 25 kilómetros. Les bandes d'agua esternu pueden entamase nun aniellu de nubes esternu que se mueve amodo escontra l'interior y que roba la paré del güeyu pa recibir el so mugor y momentu angular. Cuando la paré del güeyu internu debilítase, el ciclón tropical tamién se debilita, los vientos más fuertes debilítense y la presión nel centru aumenta. A la fin del ciclu la paré del güeyu esternu reemplaza al internu dafechu. La nube pue ser de la mesma intensidá o inclusive mayor una vegada que'l ciclu de reemplazu terminó. La nube vuelve estendese de nuevu y fórmase un nuevu aniellu esternu pa la nueva sustitución de la paré del güeyu.[13]

Tamañu[editar | editar la fonte]

Tamaños de ciclones tropicales
ROCI Tipu
Menos de 2 graos de llatitú Bien pequeñu/nanu
De 2 a 3 graos de llatitú Pequeñu
De 3 a 6 graos de llatitú Medianu/Mediu
De 6 a 8 graos de llatitú Grande
Más de 8 graos de llatitú Bien grande[14]

Una midida del tamañu d'un ciclón tropical llógrase midiendo la distancia dende'l so centru de circulación hasta la postrera isobara zarrada, tamién conocida como la so ROCI (sigla que correspuende al inglés Radius of Outermost Closed Isobar). Si'l radiu ye menor que dos graos de llatitú o 222 kilómetros, entós el ciclón considérase "bien pequeñu" o "nanu". Radios ente 3 y 6 graos de llatitú o ente 333 y 666 kilómetros faen que'l ciclón sía consideráu de "tamañu mediu". Los ciclones "bien grandes" tienen radios mayores que 8 graos o 888 kilómetros.[14] L'usu d'esta midida determinó que'l tamañu mediu de los ciclones tropicales del Noroeste del Pacíficu ye'l mayor de toos, siendo aprosimao'l doble qu'el de los que se producen nel Atlánticu.[15] Otros métodos pa determinar el tamañu d'un ciclón tropical inclúi la midida del radiu de los vientos de l'airada y midiendo el radiu al que la so vorticidá relativa escai a 1·10-5 s-1 dende'l so centru.[16][17]

Mecánica de los ciclones tropicales[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Ciclogénesis
Los furacanes fórmense cuando la enerxía espulsada pola condensación del vapor d'agua presente nel aire templao n'elevación causa un bucle d'alimentación positivo sobre les agües templaes de los océanos. L'aire calezse, alzándose inda más, lo que conduz a más condensación. L'aire que flúi escontra l'esterior d'esta "chimenea" vuelve a la superficie, formando vientos bien fuertes.[18]

Estructuralmente, un ciclón tropical ye un gran sistema de nubes en rotación, vientu y nubes. La so fonte primaria de enerxía ye la espulsión del calor de condensación del vapor d'agua que se entiesta a grandes altitúes, siendo'l calor apurríu pol Sol el qu'empecipia'l procesu de evaporación. Amás, un ciclón tropical pue ser interpretáu como una xigante máquina térmica vertical, caltenida pola mecánica y fuerces físiques como la rotación y la gravedá terrestre.[19]

N'otru sentíu, los ciclones tropicales pueden ser vistos como un tipu especial de complexu convectivu de mesoescala, que sigue desenvolviéndose a partir d'una vasta fonte de mugor y calor. La condensación conduz a unes mayores velocidaes del vientu, una y bones una pequena fracción de la enerxía lliberada convertir n'enerxía mecánica;[20] los vientos más rápidos y presiones más baxes asociaes con ellos causen una mayor evaporación en superficie y d'esta miente inclusive más evaporación. Muncha de la enerxía espulsada conduz les corrientes d'aire, lo qu'aumenta l'altor de les nubes, acelerando la condensación.[21] Esti bucle de retroalimentación positiva sigue mientres les condiciones sían favorables pal desenvolvimientu del ciclón tropical. Factores como una ausencia siguida de equilibriu na masa de distribución d'aire tamién apurriríen enerxía pa caltener al ciclón. La rotación de la Tierra causa que'l sistema xire, efectu conocíu como'l efectu Coriolis,[22] dando una característica ciclónica y afectando a la trayectoria de la nube.[23]

Lo que principalmente estrema a un ciclón tropical d'otros fenómenos meteorolóxicos ye la condensación como fuerza conductor.[24] Cuidao que la conveición ye más fuerte nun clima tropical, esto define'l dominiu inicial del ciclón. Por contraste, frecuentemente los ciclones de media llatitú llogren la so enerxía de los gradientes horizontales de temperatura presistente na atmósfera.[24] Pa poder siguir alimentando'l so motor de calor, el ciclón tropical tien de permanecer sobre enagua templada, qu'aprove'l mugor atmosférico necesaria. La evaporación acelerar polos vientos fuertes y amenórgase pola presión atmosférica na nube, resultando un bucle d'alimentación positivo. De resultes, cuando un ciclón tropical pasa sobre tierra la so fuerza mengua rápido.[25]

Midíes d'ozonu recoyíes sobre'l Furacán Erin el 12 de setiembre de 2001. El güeyu de Erin ta marcáu con un símbolu coloráu de furacán. Nel güeyu, les concentraciones d'ozonu son alzaes (mariellu y verde). El núcleu ta arrodiáu per un área de concentración enforma menor d'ozonu (púrpura y azul).

Los niveles de ozonu dan una pista sobre si una nube va desenvolvese. El xiru inicial d'un ciclón tropical ye débil y munches vegaes cubiertu peles nubes, y non siempres ye bono de detectar polos satélites qu'aproven imaxes de les nubes. Sicasí, preseos como'l Total Ozone Mapping Spectrometer pueden identificar cantidaes d'ozonu que tán rellacionaes íntimamente cola formación, intensificación y movimientu d'un ciclón. Como resultancia, los niveles d'ozonu pueden ser bien útiles pa determinar l'allugamientu del güeyu. Les concentraciones naturales d'ozonu son más elevaes na estratosfera. L'aire más cercano a la superficie oceánica ye menos ricu n'ozonu. Arrodiando al güeyu, hai un aníu de potentes nubes qu'absuerben l'aire húmedo y templao de la superficie del océanu, alzándolo kilómetrus na atmósfera, dacuando hasta algamar la capa baxa de la estratosfera. Esti aire probe n'ozonu reemplaza al aire rico n'ozonu provocando que les concentraciones n'ozonu mengüen. El procesu invertir a sigo mesmu nel güeyu: l'aire n'altor fundir escontra la superficie, infundiendo a la columna entera con ozonu. Los niveles d'ozonu descendentes alredor del güeyu pueden ser una importante señal de que la nube ta fortaleciéndose.[26]

Gráfica qu'amuesa la cayida de temperatura en superficie nel Golfu de México nos momentos nel que los furacanes Katrina y Rita pasaron pol mesmu. Estes nubes esfrecieron l'agua más de 4 °C nos llugares polos qu'escurrieron y esfrecieron tol Golfu en 1 °C.

El pasu d'un ciclón tropical sobre l'océanu puede causar que les capes superficiales del mesmu esfrézanse de forma sustancial, lo que puede influyir nel desenvolvimientu del ciclón. Los ciclones tropicales esfrecen l'océanu al actuar como "motores de calor" que tresfieren el calor de la superficie del océanu a l'atmósfera al traviés de la evaporación. L'enfriamientu tamién se produz pol ascensu d'agua frío debíu al efeuto de succión del centru de baxes presiones de la nube. Tamién puede esistir un enfriamientu adicional como productu de les agües que pueden producise na superficie oceánica nun momentu dáu. La cobertoria de nubes tamién puede desempeñar parte d'esta función al actuar como escudu ente l'océanu y la lluz directo del sol antes y daqué dempués del pasu de la nube. Toos estos efectos pueden combinase pa producir un descensu dramáticu de les temperatures nuna área considerable mientres dellos díes.[27]

Los científicos del National Center for Atmospheric Research, NCAR (EE.XX.) envaloren qu'un furacán espulsa enerxía a razón de 50 a 200 trillones de vatius al día,[21] aprosimao la cantidá d'enerxía lliberada pola esplosión d'una bomba nuclear de 10 megatones cada 20 minutos,[28] 70 vegaes la enerxía consumida polos humanos en tol mundu o 200 vegaes la capacidá de producción d'enerxía eléctrica de too el mundu.[21]

Ente que el movimientu más evidente de les nubes ye escontra'l centru, los ciclones tropicales tamién desenvuelven un fluxu de nubes escontra l'esterior a nivel cimeru (a gran altitú). Esto aníciase del aire que lliberó'l so mugor y ye espulsáu a gran altitú al traviés de la "chimenea" del motor de la nube.[19] Esti fluxu produz cirrus altos y delgaos que xiren n'espiral llueñe del centru. Los cirros pueden ser los primeros signos de qu'un furacán que s'avera.[29]

Rexones principales y centros meteorolóxicos d'alerta acomuñaos[editar | editar la fonte]

Rexones principales[editar | editar la fonte]

Mapa mundial de ciclones tropicales ente los años 1985 y 2005.

Hai siete región principales de formación de ciclones tropicales. Son el océano Atlánticu, les zones oriental, sur y occidental del océanu Pacíficu, según el sudoeste, norte y sureste del océanu Índicu. A nivel mundial, cada añu formen una media de 80 ciclones tropicales.[30]

Zones y Pronosticadores[31]
Rexón Centros Meteorolóxicos Rexonales Especializaos
Atlánticu Norte Centru Nacional de Furacanes (NHC)
Pacíficu Nordés Centru Nacional de Furacanes y Centru de Furacanes del Pacíficu Central
Pacíficu Nordeste Axencia Meteorolóxica de Xapón
Índicu Norte Departamentu Meteorolóxicu Indiu
Pacíficu Suroeste Serviciu Meteorolóxicu de Fiyi, Serviciu Meteorolóxicu de Nueva Zelanda, Serviciu Nacional del Tiempu de Papúa Nueva Guinea y Bureau of Meteorology
Índicu Sureste Bureau of Meteorology y Badan Meteorologi dan Geofisika
Índicu Suroeste Météo-France
  • Océanu Atlánticu Norte. Tratar de la rexón más estudiada de toes. Inclúi'l océano Atlánticu, el mar Caribe y el golfu de México. La formación de ciclones tropicales varia llargamente d'un añu a otru, bazcuyando ente venti y una per añu, con una media de diez (2005 batió'l récord al rexistrar un total de 28)[30] La mariña atlántica de Estaos Xuníos, México, América Central, les Isles Caribeñes y Bermudes vense afectaes frecuentemente por estos fenómenos. Venezuela, el sureste de Canadá y les isles "Macaronesias" tamién se ven afectaes dacuando. La mayoría de les nubes atlántiques más intenses son Furacanes del tipu Cabu Verde, que se formen na mariña occidental de África, cerca de les isles de Cabu Verde.
  • Océanu Pacíficu Nordés. Ye la segunda rexón más activa del mundu y la más trupa (mayor númberu de nubes nuna menor rexón del océanu). Les nubes que se formen equí pueden afectar al oeste de México, Hawaii, al norte de América Central y, n'ocasiones desaxeradamente rares, a California.
  • Océanu Pacíficu Noroeste. L'actividá tropical nesta rexón afecta frecuentemente a China, Xapón, Filipines y Taiwán, pero tamién a otros países nel sudeste asiáticu como Vietnam, Corea del Sur y Indonesia, amás de numberoses isles de Oceanía. Ye, con diferencia, la rexón más activa, convirtiéndose na tercera de toles d'actividá de ciclones tropicales del mundu. La mariña de la República Popular China guarda la mayor cantidá d'entraes en tierra de ciclones nel mundu.[32]
  • Océanu Índicu Norte. Esta rexón estremar en dos árees, la Badea de Bengala y el Mar Arábigu, habiendo na primera d'elles de 5 a 6 vegaes más actividá. La temporada d'esta rexón tien dos puntos interesantes; unu n'abril y mayu, antes del empiezu del monzón, y otru n'ochobre y noviembre, xusto dempués. Los furacanes que se formen nesta rexón fueron históricamente los que más vides se cobraron — el más tarrecible, el ciclón Bhola de 1970, acabó cola vida de 200.000 persones. Los países afectaos nesta rexón inclúin a India, Bangladesh, Sri Lanka, Thailandia, Birmania y Pakistán. En rares ocasiones, un ciclón tropical formáu nesta rexón puede afectar tamién a la Península Arábiga.
  • Océanu Pacíficu Suroeste. L'actividá tropical nesta rexón afecta mayoritariamente a Australia y el restu de Oceanía.
  • Océanu Índicu Sudeste. L'actividá tropical nesta rexón afecta a Australia y Indonesia.
  • Océanu Índicu Suroeste. Esta rexón ye la menos documentada por cuenta de la ausencia de datos históricos. Los ciclones que se formen equí afecten a Madagascar, Mozambique, Isla Mauriciu y Kenya.

Árees de formación atípiques[editar | editar la fonte]

El Furacán Vince el 9 d'ochobre de 2005 a les 23:00 UTC cerca de Madeira.

Les siguientes árees producen ciclones tropicales dacuando.

  • Océanu Atlánticu Sur. Una combinación d'agües más fríes y cizalladura vertical faen bien difícil pal Atlánticu Sur rexistrar actividá tropical. Sicasí, reparáronse tres ciclones tropicales nesta rexón. Fueron una débil nube tropical en 1991 cerca de la mariña de África; el Ciclón Catarina (conocíu tamién como Aldonça), que fixo entrada en tierra en Brasil 2004, con fuerza de Categoría 1; y una nube más pequena, en xineru de 2004, al este de Salvador de Badea, Brasil, que se cree qu'algamó intensidá de nube tropical con base nos vientos rexistraos.
  • Pacíficu Norte Central. La cizalladura nesta área del océanu Pacíficu llinda severamente el desenvolvimientu tropical, polo que nun se conocen formaciones de nubes dende 2002. Sicasí, esta rexón ye frecuentada comúnmente polos ciclones tropicales que se formen nel ambiente muncho más favorable de la rexón del Pacíficu Nordeste.
  • Pacíficu Sudeste. Les formaciones tropicales nesta rexón son bastante rares; cuando se formen, frecuentemente tán enllazaes a episodios de El Neñu. Munches de les nubes qu'entren nesta rexón formáronse nel alloñáu oeste, na zona del Pacíficu Suroeste. Afecten a les isles de Polinesia en casos escepcionales.
  • Mar Mediterráneu. Dacuando fórmense nubes con estructures similares a les de los ciclones tropicales. Dellos exemplos d'estos "ciclones tropicales mediterráneos" formáronse en septiembre de 1947, setiembre de 1969, xineru de 1982, setiembre de 1983 y xineru de 1995. Sicasí, hai ciertu alderique sobre si la naturaleza d'estes nubes foi realmente tropical.[31]
  • Subtrópicos templaos. les árees más allá de los trenta graos del ecuador de normal nun son conductives pa la formación o fortalecimientu de ciclones tropicales. El factor limitante primariu ye la temperatura de l'agua, anque una mayor cizalladura vertical tamién ye otru de los factores. Estes zones n'ocasiones son frecuentaes por ciclones moviéndose dende llatitúes tropicales. En rares ocasiones, como 1988[33] y 1975[34] pueden formase o fortalecese nesta rexón.
  • Baxes Llatitúes. La área ente los paralelos 10º N y 10º S nun esperimenten una presencia significativa del efectu Coriolis, un ingrediente vital pa un ciclón tropical. Sicasí, n'avientu de 2001, el Tifón Vamei formar al sudeste del mar de la China Meridional y fixo entrada en tierra en Malaisia. Tuvo orixe nuna formación tormentosa en Borneo, que se movió escontra'l mar de la China Meridional.[35]
  • Los Grandes Llagos. Un sistema tormentosu que paecía similar a un furacán formar en 1996, nel llagu Furón. Formó una estructura col güeyu típicu nel so centru y pudo ser mientres un curtiu espaciu de tiempu un ciclón tropical.[36]

Formación[editar | editar la fonte]

Esta imaxe TRMM amuesa l'altor de les columnes d'agua nel Huracán Irene. Les torres más altes —la mayor algama los 17 km— producen les agües más intenses, amosaes en colloráu. Cuanto más alto xube'l vapor d'agua antes d'esfrecese, más intensa tiende a ser la nube, una y bones estes torres son como pistones que converten la enerxía del vapor d'agua nun poderosu motor de producción d'agua y vientu; amás, estes torres pueden ser indicatives d'un fortalecimientu futuru.
Ondes nos vientos del océanu Atlánticu —les árees de vientos converxentes mover a lo llargo del mesmu camín que'l vientu prevalente-, creando inestabilidaes na atmósfera que pueden llevar a la formación de furacanes.

La formación de ciclones tropicales ye la tema de munches investigaciones ya inda nun s'entiende perfectamente. Seis factores xenerales son necesarios pa faer posible la formación de ciclones tropicales, anque dacuando pueden desafiar a estos requisitos:

  1. Temperatura de l'agua de siquier 26,5 °C[37] hasta una fondura de siquier 50 m. Les agües a esta temperatura provoquen que l'atmósfera sía lo suficientemente inestable como pa sostener conveición y nubes eléctriques.[38]
  2. Enfriamientu rápidu col altor. Esto dexa la espulsión de calor latente, que ye la fonte d'enerxía nun ciclón tropical.[37]
  3. Altu mugor, especialmente nos altores baxa a media de la troposfera. Cuando hai muncho mugor na atmósfera, les condiciones son más favorables por que se desenvuelvan perturbaciones.[37]
  4. Baxa cizalladura vertical. Cuando la cizalladura vertical ye alta, la conveición del ciclón o perturbación ruémpese, desfaciendo'l sistema.[37]
  5. La distancia al ecuador terrestre. Dexa que la fuerza de Coriolis esvie los vientos escontra'l centru de baxes presiones, causando una circulación. La distancia averada ye 500 km o 10 graos.[37]
  6. Un sistema de perturbación atmosférica presistente. El sistema tien de tener dalgún tipu de circulación como centru de baxes presiones.[37]

Namá ciertes perturbaciones atmosfériques pueden dar como resultando un ciclón tropical. Éstes inclúin:

  1. Ondes tropicales o ondes de vientos del este, que, como se mentaba enantes, son árees de vientos converxentes con movimientu oeste. Frecuentemente ayuden al desenvolvimientu de nubes eléctriques que pueden desenvolvese a ciclones tropicales. Munchos de los ciclones tropicales formar d'éstes. Un fenómenu similar a les ondes tropicales son les llínees de distorsión d'África Oriental, que son llínees convectivas que se producen sobre África y muévense al Atlánticu.
  2. Canales troposféricos cimeros, que son núcleos fríos de vientos en capes altes. Un ciclón de núcleu templáu puede apaecer cuando unu d'estes canales (n'ocasiones) baxa a los niveles baxos y produz conveición fonda.
  3. Les llendes fronteres que cayen pueden dacuando "apexar" sobre enagües templaes y producir llínees de conveición activa. Si una circulación de baxu nivel formar so esta conveición, puede desenvolvese un ciclón tropical.

Llugares de formación[editar | editar la fonte]

La mayoría de los ciclones tropicales formar nuna zona d'actividá de tormentosa llamada Discontinuidá Intertropical (ITF pol so nome n'inglés),[39] Zona de Converxencia Intertropical (ITCZ)[40] o zona de baxes presiones del monzón.[41] Otra fonte importante d'inestabilidá atmosférica son les ondes tropicales, que causen sobre'l 85% de los ciclones tropicales intensos nel océanu Atlánticu,[42] y la mayoría na rexón del Pacíficu este.[43][44]

La mayoría de los ciclones tropicales formar a una llatitú ente 10 y 30º del ecuador,[45] y un 87% de los mesmos fórmense a menos de 20º de llatitú, norte o sur.[46] Por cuenta de que l'efectu Coriolis empecipia y caltien la rotación de los ciclones, estos rares vegaes fórmense o se mueven hasta los 5º de llatitú, onde l'efectu Coriolis ye bien débil.[45] Sicasí, ye posible que se formen ciclones nesta rexón si hai otra fonte inicial de rotación; estes condiciones son desaxeradamente rares y créese que tales nubes fórmense como muncho una vegada cada sieglu. Exemplos de ciclones o nubes tropicales nestes llatitúes son la formación de la nube tropical Vamei en 2001 o'l ciclón Agni en 2004.[47][48]

Dómina de formación[editar | editar la fonte]

A nivel mundial, los picos d'actividá ciclónica tienen llugar escontra finales de branu, cuando la temperatura de l'agua ye mayor. Sicasí, cada rexón particular tien el so propiu patrón de temporada. Nuna escala mundial, mayu ye'l mes menos activu, ente que'l más activu ye setiembre.[49]

Nel Atlánticu Norte, la temporada ye distinta, teniendo llugar dende'l 1 de xunu al 30 de noviembre, algamando la so mayor intensidá a finales d'agostu y en septiembre.[49] Estadísticamente, el picu d'actividá de la temporada de furacanes nel Atlánticu ye'l 10 de setiembre. El nordeste del océanu Pacíficu tien un períodu d'actividá más ampliu, pero nun marxe de tiempu similar al del Atlánticu.[50] El nordeste del Pacíficu tien ciclones tropicales mientres tol añu, con un mínimu en febreru y marzu y un máximu d'actividá a principios de setiembre. Na rexón del norte del Índicu, les nubes son más comunes dende abril a avientu, con picos d'intensidá en mayu y noviembre.[49]

Nel hemisferiu sur, l'actividá de ciclones tropicales empieza a finales d'ochobre y termina en mayu. El picu d'actividá rexistrar dende mediaos de febreru a principios de marzu.[49]

Duración de les temporaes y promediu de ciclones en cada rexón[49][30]
Rexón Entamu de la temporada Fin de la temporada Nubes tropicales
(>34 nuedos)
Ciclones tropicales
(>63 nuedos)
Ciclones tropicales de categoría 3+
(>95 nuedos)
Pacíficu nordeste Abril Xineru 26,7 16,9 8,5
Índicu sur Ochobre Mayu 20,6 10,3 4,3
Pacíficu nordés Mayu Noviembre 16,3 9,0 4,1
Atlánticu norte Xunu Noviembre 10,6 5,9 2,0
Pacíficu suroeste - Australia Ochobre Mayu 10,6 4,8 1,9
Índicu norte Abril Avientu 5,4 2,2 0,4

Movimientu y percorríu[editar | editar la fonte]

Vientos de gran escala[editar | editar la fonte]

Anque los ciclones tropicales son grandes sistemes que xeneren una cantidá enorme d'enerxía, el so movimientu sobre la superficie compárase frecuentemente col de les fueyes arrastraes por una racha de vientu. Esto ye, los vientos de gran esguila —les raches na atmósfera de la Tierra— son responsables del movimientu y manexu de los ciclones tropicales. La trayectoria del movimientu suel conocese como ruta del ciclón tropical.

La mayor fuerza qu'afecta al percorríu de los sistemes tropicales en toles árees son los vientos que circulen nes zones d'alta presión. Nel Atlánticu Norte, los sistemes tropicales son llevaos xeneralmente escontra l'oeste, polos vientos que soplen d'este a oeste al sur de les Bermudes, pola presencia d'una área d'alta presión persistente. Tamién, na rexón del Atlánticu Norte onde se formen los furacanes, los vientos alisios, que son corrientes de vientu principalmente con dirección oeste, lleven a les ondes tropicales (precursores de depresiones y ciclones tropicales) nesa dirección, dende la mariña africana escontra'l Caribe y Norteamérica.

Efectu Coriolis[editar | editar la fonte]

Imaxe infrarroxa del Ciclón Mónica cerca del picu d'intensidá, amosando rotación nel sentíu de les aguyes del reló debida al efectu Coriolis.

La rotación de la Tierra tamién apurre cierta aceleración (definida como Aceleración de Coriolis o Efectu Coriolis). Esta aceleración provoca que los sistemes ciclónicos xiren escontra los polos n'ausencia d'una corriente fuerte de xiru (por casu nel norte, la parte al norte del ciclón tien vientos al oeste y la fuerza de Coriolis emburriar llixeramente nesa dirección. Partir sur, coles mesmes, ye emburriada al sur, pero cuidao que ta más cerca del ecuador, la fuerza de Coriolis ye más débil). Asina, los ciclones tropicales nel hemisferiu norte, que davezu se mueven al oeste nos sos entamos, xiren al norte (y de normal dempués son emburriaos al este), y los ciclones del hemisferiu sur son esviaos nesa dirección si nun hai un sistema de fuertes presiones compensando l'aceleración de Coriolis. Esta aceleración tamién empecipia la rotación ciclónica, pero nun ye la fuerza conductor que fai qu'aumente la so velocidá. Estes velocidaes deber al caltenimientu del momentu angular -l'aire captar nun área muncho más grande que'l ciclón, polo que la pequena velocidá de rotación (originalmente apurrida pola aceleración de Coriolis) aumenta rápido a midida que l'aire entra nel centru de baxes presiones.

Interacción con sistemes d'alta y baxa presión[editar | editar la fonte]

Finalmente, cuando un ciclón tropical mover en llatitúes más altes, el so percorríu xeneral alredor d'una área d'altes presiones puede esviase significativamente polos vientos que se mueven en dirección a la parte de baxes presiones. Dichu cambéu de dirección ye conocíu como recurva. Un furacán moviéndose dende l'Atlánticu escontra'l golfu de México, por casu, recurvará al norte, y dempués al nordeste si atopa vientos soplando en dirección nordeste escontra un sistema de baxes presiones sobre Norteamérica. Munchos ciclones tropicales a lo llargo de la mariña esti de Norteamérica y nel golfu de México son llevaos finalmente escontra'l nordeste peles árees de baxes presiones que se mueven sobre la mesma.

Predicción[editar | editar la fonte]

Ficheru:Epsilon ISS012-Y-10097.jpg
El Furacán Epsilon fortalecióse y entamó nel océanu Atlánticu Norte Central desafiando condiciones altamente desfavorables. Esti inusual sistema desafió casi tolos pronósticos del NHC y demostró les dificultaes esistentes na predicción de ciclones tropicales.

Cola so conocencia sobre les fuerza qu'actúen nos ciclones tropicales y una gran cantidá de datos de satélites geosíncronos y otros sensores, los científicos aumentaron la fidelidá de les predicciones mientres les décades recién, el ordenadores d'alta capacidá de procesu y sofisticaos programes de simulación dexen a los pronosticadores producir modelos numbéricos que predicen los posibles percorríos d'un ciclón tropical basándose na posición futura y fuerza de los sistemes d'altes y baxes presiones. Pero anque los pronósticos son cada vez más esactu dende fai 20 años, los científicos aseguren que tienen munchos menos medios pa predicir la intensidá. Atribuyir a l'ausencia de meyores na predicción d'intensidá por cuenta de la complexidá d'estos sistemes y a un entendimientu incompletu de los factores qu'afecten al so desenvolvimientu.

Entrada en tierra[editar | editar la fonte]

Oficialmente, la "entrada en tierra" produzse cuando'l centru d'una nube (el centru del güeyu, non el so estremu), algama tierra. Naturalmente, les condiciones de nube pueden sentise na mariña y nel interior muncho primero de la llegada. En realidá, pa una nube moviéndose escontra l'interior, les árees d'entrada en tierra esperimenten la metá de la mesma antes de la llegada del centru del güeyu. Pa situaciones d'emerxencia, les acciones tendríen de programase en relación a cuándo van llegar les raches de vientu más fuertes y non en relación a cuándo se produz la entrada.

Disipación[editar | editar la fonte]

Un ciclón tropical puede dexar de tener característiques tropicales de delles maneres:

  • Al internase en tierra, quedándose asina ensin l'agua templao que precisa pa retroalimentase y rápido pierde fuerza. Munches nubes pierden la so fuerza rápido dempués d'entrar en tierra y conviértense n'árees desorganizadas de baxa presión nun día o dos. Hai, sicasí, una oportunidá de regeneración si vuelven entrar n'agües abiertes. Si una nube asítiase sobre los montes inclusive per un curtiu espaciu de tiempu, puede perder velozmente la so estructura. Sicasí, munches perdes mientres les nubes asoceden en terrén montascosu, una y bones el ciclón morrebundu descarga agües enchentes que pueden conducir a graves inundación y avalancha de folla.
  • Al permanecer mientres enforma tiempu na mesma zona del océanu, estrayyendo calor de la superficie hasta que ta demasiáu fríu pa siguir alimentando a la nube. Ensin una superficie templada d'agua, la nube nun puede sobrevivir.
  • Con una cizalladura vertical, causando que la conveición pierda la so dirección y el motor de calor ruémpase.
  • Puede estenase por ser lo suficientemente débil como pa ser consumíu per otra área de baxes presiones, rompiéndolo y xuniéndose a la mesma pa formar una gran área de nubes non ciclóniques. (que sicasí pueden fortalecese significativamente).
  • Al entrar n'agües más fríes. Esto nun significa necesariamente la muerte de la nube, pero perdería les sos característiques tropicales. Estes nubes son ciclones extratropicales.
  • Al formase forma una paré del güeyu esterior (de normal a 80 kilómetros del centru de la nube), esgañando la conveición escontra la paré interior. Esti debilitamientu ye de normal temporal sacantes s'axunte con dalguna otra condición enantes espuesta.

Inclusive dempués de que se diga qu'un ciclón tropical ye extratropical o s'estenó, puede tener inda vientu con una fuerza de nube tropical (o dacuando fuerza de furacán) y descargar abondosa agua. Cuando un ciclón tropical algama llatitúes más altes o pasa sobre tierra puede xunise con un frente fríu o desenvolvese a ciclón fronteru, llamáu tamién ciclón extratropical. Nel océano Atlánticu, estos ciclones pueden ser violentos ya inclusive caltener fuerza de furacán cuando algamen Europa como Nubes de Vientu Europees.

Disipación artificial[editar | editar la fonte]

Nes décades de 1960 y 1970, el gobiernu d'Estaos Xuníos intentó debilitar furacanes col so Proyectu Stormfury per mediu del Llantadera de nubes semáu de nubes escoyíes con yoduro de plata. Pensábase que'l semáu causaría que l'agua superenfriada nes bandes d'agua esterior conxelárense, causando'l colapsu de la paré interior del güeyu y, asina, amenorgar los vientos. Los vientos del Furacán Debbie amenorgaron la so fuerza un 30 per cientu, pero recuperaron la so fuerza dempués de los dos intentos. Nun episodiu anterior, el desastre cutió cuando un furacán, al este de Jacksonville, Florida, foi semáu, camudando de secute el so cursu y cutiendo en Savannah, Xeorxa.[51] Cuidao que había muncha incertidume sobre'l comportamientu d'estes nubes, el gobiernu federal nun aprobaría les operaciones de sema nun siendo que los furacanes tuvieren menos del 10 per cientu de posibilidaes de faer entrada en tierra en 48 hores. El proyectu foi atayáu dempués de que s'afayara que los ciclos de reemplazu del güeyu asocedíen de forma natural nos furacanes fuertes, provocando duldes sobre les resultancies de los esperimentos anteriores. Anguaño, sábese qu'el yoduro de plata nun tien efectu porque la cantidá d'agua frío nes bandes d'agua d'un ciclón tropical ye demasiáu baxa.[52]

A lo llargo del tiempu suxuriéronse otros aproximamientos, como esfrecer l'agua so un ciclón tropical arremolcando icebergs a los océanos tropicales; tirando grandes cantidaes de xelu nel güeyu nes fases más tempranes, asina'l calor latente ye absorbíu pol xelu na entrada (base del perímetru de la célula tormentosa) en cuenta de convertise en enerxía cinética a grandes altores; cubrir l'océanu con una sustanza que inhiba la evaporación; o cutiendo'l ciclón con armes nucleares (nesta postrera nun se llevó a cabu porque la radiación sería espardida rápido pol globu). Toes estos aproximamientos sufrieron el mesmu problema: los ciclones tropicales son demasiáu grandes por que cualesquier d'elles sía práctica.[53]

Sicasí, suxurióse que puede camudase el cursu d'una nube mientres les primeres fases de la so formación, tales como usando satélites p'alteriar les condiciones medioambientales, o, siendo más realistes, espardiendo una capa degradable d'aceite sobre l'océanu qu'evitaría que'l vapor d'agua alimentara a la nube.

Monitorización, observación y percorríu[editar | editar la fonte]

Vista de puesta del sol nes bandes d'agua del Furacán Isidoro, fotografiáu a 2220 metros d'altor.

Los ciclones tropicales intensos son un desafíu bastante particular pa la observación. Al ser un peligrosu fenómenu oceánicu, les estaciones meteorolóxiques escasamente tán disponibles nel llugar de la nube. Les observaciones a nivel de superficie namá pueden realizase si la nube pasa sobre una isla o s'asitia nuna área costera, o si, desafortunadamente, atopa un barcu nel so camín. Inclusive nestos casos, les midíes en tiempu real namá son posibles na periferia del ciclón, onde les condiciones son menos catastrófiques.

Sicasí ye posible tomar midíes in-situ, en tiempu real, unviando vuelos de reconocencia especialmente forníos pa introducise nun ciclón. Na rexón atlántica, estos vuelos realizar por mediu de los Cazadores de furacanes del gobiernu d'EE.XX.[54] Los aviones usaos son el C-130 Hércules y el Orión WP-3D, dambos aviones de carga forníos con cuatro motores turbopropulsados. Estos aviones vuelen directamente nel ciclón y realicen midíes directes y remotes. L'avión tamién llanza sondes GPS nel ciclón. Miden temperatura, mugor, presión y especialmente, los vientos ente'l nivel de vuelu y la superficie del océanu.

Na observación de furacanes, empezó una nueva yera cuando una aerosonda pilotada remotamente foi llanzada al interior de la Nube Tropical Ophelia al so pasu pola mariña esti de Virginia mientres la temporada de furacanes nel Atlánticu de 2005. Convirtióse nuna nueva forma d'esaminar nubes en baxes llatitúes, nes que los pilotos humanos raramente atrever a internase.

Los ciclones llueñe de tierra son monitorizados por satélites meteorolóxicos que prinden imaxes visibles y infrarroxes dende l'espaciu, davezu n'intervalos de quince a treinta minuto. Según avérense a tierra, pueden reparase dende superficie con un Radar Doppler. Los radares desempeñen un papel crucial alredor de la entrada en tierra porque amuesa la intensidá y allugamientu de la nube minutu a minutu.

Apocayá, el investigadores académicos empezaron a esplegar estaciones fortificaes p'aguantar vientos huracanados. Los dos programes más grandes son el Programa de Monitorización de la Mariña de Florida[55] y el Wind Engineering Mobile Instrumented Tower Experiment.[56] Mientres la entrada en tierra, la División d'investigación de furacanes de la NOAA compara y verifica los datos del avión de reconocencia, incluyendo datos como la velocidá del vientu nel altor de vuelu y de les sondes GPS, colos datos sobre velocidá de vientos tresmitida en tiempu real dende les estaciones atmosfériques alzaes a lo llargo de la mariña (amás d'otros datos relevantes pa la investigación). El Centru Nacional de Furacanes usa los datos pa evaluar les condiciones d'entrada en tierra y verificar predicciones.

Clasificación[editar | editar la fonte]

Los ciclones tropicales clasifíquense d'alcuerdu a encomalo de los sos vientos, por aciu la escala de furacanes de Saffir-Simpson. Basándose nesta escala, los furacanes Categoría 1 seríen los más débiles y los Categoría 5 los más fuertes.

Pa midir la intensidá del vientu xeneralmente úsase la Escala de Beaufort, basada principalmente nel estáu del mar, de les sos foles y la fuerza del vientu.

Nomenclatura de los ciclones tropicales[editar | editar la fonte]

Les nubes qu'algamen fuerza tropical reciben un nome, p'ayudar a la de formular demandes del seguru, ayudar a alvertir a la xente de la llegada d'una nube y amás pa indicar que se trata de fenómenos importantes que nun tienen de ser ignoraos. Estos nomes tomar de llistes que varien de rexón a rexón y son anovaes cada pocos años. Les decisiones sobre felicidaes llistes dependen de cada rexón, yá sía por comités de la Organización Meteorolóxica Mundial (a los que se llama de normal p'aldericar munchos otros asuntos), o les oficines meteorolóxiques arreyaes na predicción de nubes.

Cada añu, los nomes de nubes que fueren especialmente destructives (si hubo dalguna) son "retiraos" y escuéyense nuevos nomes pa ocupar el so llugar.

Esquemes de nomenclatura[editar | editar la fonte]

L'IV Comité de Furacanes de l'Asociación Rexonal de la OMM (Organización Meteorolóxica Mundial) escueye los nomes pa les nubes de les rexones atlántico y pacífico central y este.

Nel Atlánticu, y Pacíficu Norte y Este, los nomes masculinos y femeninos asígnense alternativamente n'orde alfabéticu mientres la temporada en cursu. El "xéneru" de la primer nube del añu tamién alterna cada añu: la primer nube d'un añu impar recibe nome femenín, ente que la primera d'un añu par, masculín. Preparar con antelación seis llistes de nomes y caúna utiliza cada seis año. Omítense les lletres Q, O, X, Y y Z — nel Atlánticu; nel pacíficu namá s'omiten Q y O asina'l formatu afacer a 21 o 24 nubes "nomaes" nuna temporada de furacanes. Los nomes de les nubes pueden ser retiraos tres el pidimientu de los países afectaos si causaron daños estensivos. Los países afectaos deciden entós un nome de reemplazu del mesmu xéneru, y si ye posible, de la mesma etnia que'l nome que se retira.

Si hai más de 21 nubes con nome na temporada atlántica, o más de 24 na temporada del Pacíficu Este, el restu de nubes son nomaes usando les lletres del Alfabetu Griegu: la ventiavu segunda nube ye llamada "Alfa", la ventiavu tercer, "Beta", y asina sucesivamente. Foi necesariu mientres la temporada de 2005 cuando la llista escosóse. Nun hai precedente pa una nube nomada con una lletra griega causara dañu abondu como pa xustificar la so retirada, polo que se desconoz cómo se va remanar esta situación, con, por casu, el Huracán Beta.

Na rexón del Pacíficu Norte Central, los llistaos son calteníos pol Centru de Furacanes del Pacíficu Central en Honolulu. Escuéyense cuatro llistes de nomes en h.awaianu y úsense de forma secuencial ensin importar l'añu.

Nel Pacíficu Noroeste, les llistes de nomes son calteníes pol Comité de Tifones de la WMO. Úsense cinco llistes de nomes, na que caúna de les 14 naciones participantes apurre dos nomes a cada llista. Los nomes usar según l'orde de los países n'inglés, secuencialmente, ensin importar l'añu. Dende 1981, el sistema de numberación foi'l sistema primariu pa identificar ciclones tropicales ente los miembros del Comité ya inda ta n'usu. Los númberos internacionales son asignaos pola Axencia Meteorolóxica de Xapón nel orde que se forma una nube tropical, ente que tamién pueden asignase otros númberos distintos dependiendo de cada comité rexonal. El tifón Songda de setiembre de 2004, foi denomináu internamente col númberu 18 en Xapón, y sicasí en China foi col 19. Internacionalmente, ta rexistráu como'l TY Sonda (0418), siendo "04" los dos últimos díxitos del añu.

La Oficina de Meteoroloxía Australiana caltien trés llistes de nomes, una pa cada rexón (Oeste, Norte y Esti). Tamién esisten llistes pa les rexones de Fiyi y Papúa Nueva Guinea.

El serviciu meteorolóxicu de les isles Seychelles caltien una llista pal océanu Índicu Sudoeste. Ellí, úsase una llista nueva cada añu.

Hestoria de la nomenclatura de ciclones tropicales[editar | editar la fonte]

Mientres dellos cientos d'años antes de la llegada de los europeos a les Indies, los furacanes yeren nomaos según la festividá que se celebraba'l día dempués nel que la nube cutía la rexón.

La práctica de dar nomes de persones foi introducida por Clement Lindley Wragge, un meteorólogu australianu a finales del sieglu XIX. Usaba nomes de moces, los nomes de los políticos que-y ofendieren o atacaren, y nome de la hestoria y la mitoloxía.[57][58]

Mientres la Segunda Guerra Mundial, los ciclones tropicales solo recibíen nomes femeninos, principalmente p'ayudar a los pronosticadores, y en ciertu mou, d'una manera ad hoc. Adicionalmente, la novela escrita en 1941 por George R. Stewart Storm ayudó a popularizar el conceutu de dar nomes a los ciclones tropicales[59]

De 1950 a 1953, usáronse nomes del Alfabetu fonéticu aeronáuticu. La convención moderna apaeció como respuesta a la necesidá de realizar comunicaciones que nun fueren ambigues ente barcos y aviones. Al aumentar el tráficu de tresportes y les observaciones meteorolóxiques ameyorar en númberu y calidá, dellos tifones, furacanes o ciclones podíen ser monitorizados coles mesmes. P'ayudar na so identificación, a principios de 1953 la práctica de nomar sistemáticamente nubes tropicales y furacanes foi empecipiada pel Centru Nacional de Furacanes d'Estaos Xuníos. Les nomenclatures agora son calteníes pola Organización Meteorolóxica Mundial.

Pa siguir con el costume del idioma inglés de referise a oxetos inanimaos como bote, trenes, etc., usando'l pronome femenín "ella", los nomes usaos yeren puramente femeninos. La primer nube del añu yera asignada cola lletra "A", la segunda cola lletra "B", etc. Sicasí, cuidao que les nubes tropicales y los furacanes son básicamente destructivos, delles persones consideraron esta práctica como sexista. La Organización Meteorolóxica Mundial respondió a estes esmoliciones en 1979 cola introducción de nomes masculinos na nomenclatura. Tamién esi mesmu añu empecipió la práctica de preparar llistes de nomes antes del entamu de la temporada. Los nomes, son usualmente d'orixe inglés, francés o español na rexón atlántica, cuidao que estos trés idiomes son los predominantes na rexón onde les nubes fórmense davezu. Nel hemisferiu sur, los nomes masculinos fixeron la so entrada en 1975.[58]

Renombramiento de los ciclones tropicales[editar | editar la fonte]

En munchos casos, un ciclón tropical retien el so nome mientres tola so vida. Sicasí, pue ser renombráu en delles ocasiones.

  • Cuando una nube tropical entra al océanu Índicu Sudoeste dende l'este. Nel océanu Índicu Sudoeste, Météo-France da en Xunta un nome a la nube tropical una vegada que superara los 90° Y dende l'este, inclusive anque yá fuera nomada. Nesti casu, el Centru d'Alertes sobre tifones (JTWC) va poner dos nomes xuntos separaos por un guion. Dellos exemplos inclúin al Ciclón Adeline-Juliet a principios de 2005 y Ciclón Bertie-Alvin a finales del mesmu añu.
  • Cuando una nube tropical cruciaba dende l'Atlánticu al Pacíficu, o viceversa, antes de 2001.
    • Yera la norma del Centru Nacional de Furacanes (NHC) el renombrar una nube tropical que cruciara dende l'Atlánticu al Pacíficu, o viceversa. Los exemplos inclúin al Furacán Cesar-Douglas en 1996 y el Huracán Joan-Miriam en 1988.[60]
    • En 2001, cuando Iris movió sobre América Central, el NHC mentó que retendría'l so nome si refacer nel Pacíficu. Sicasí, la depresión tropical desenvuelta de los restos d'Iris foi llamada Quince-Y. Darréu, la depresión convertir na Nube Tropical Manuel. El NHC esplicó qu'Iris s'estenó como ciclón tropical antes d'entrar na rexón esti del Pacíficu Norte.[61]
    • En 2003, cuando Larry movióse sobre México, el NHC intentó clarificar l'asuntu: "Si Larry permanez como ciclón tropical mientres el so pasaxe sobre México, va retener el so nome. Sicasí, va dáse-y un nuevu nome si la circulación en superficie esténase y refaise nel Pacíficu."[62]
    • Nun hubieron ciclones tropicales que retuvieren el so nome mientres el pasu del Atlánticu al Pacíficu o viceversa.
  • Incertidumes de la continuación.
    • Cuando los restos d'un ciclón tropical desenvolver de nuevu, el sistema refechu va ser tratáu como un nuevu ciclón tropical si hai incertidume de continuación, inclusive anque'l sistema orixinal pueda contribuyir a la formación del nuevu sistema. Un exemplu ye la Depresión Tropical 10-Depresión Tropical 12 (que se convirtió nel Furacán Katrina) de 2005.
  • Erros humanos.
    • Dacuando pueden haber erros humanos que conduzan a un renombramiento d'un ciclón tropical. Esto ye más probable si'l sistema ta ruinamente entamáu o si pasa de la área de responsabilidá d'un pronosticador a otru. Dellos exemplos inclúin Nube Tropical Ken-Lola en 1989 y la Nube Tropical Upana Chanchu en 2000.[63]

Efectos[editar | editar la fonte]

Ficheru:Cyclone deaths ye.gif
Gráfica de les causes de les muertes provocaes polos ciclones tropicales nos Estaos Xuníos ente 1970-1999.

Un ciclón tropical maduru puede espulsar calor a razón d'hasta 6x1014 vatios.[21] Los ciclones tropicales nel mar abiertu causen grandes foles, agües enchentes y fuertes vientos, rompiendo'l saléu internacional y, n'ocasiones, fundiendo barcos. Sicasí, los efectos más devastadores d'un ciclón tropical asoceden cuando crucien les llínees costeres, faciendo entrada en tierra. Un ciclón tropical moviéndose sobre tierra puede faer dañu directu de cuatro maneres:

  • Fuertes vientus - El vientu de fuerza de furacán puede estropiar o destruyir vehículos, edificios, pontes, etc. Tamién puede convertir bagazos en proyectiles voladores, faciendo l'esterior muncho más peligrosu.
  • Marexada ciclónica - Los ciclones tropicales causen un aumentu nel nivel del mar, que puede anubrir comunidaes costeres, Ésti ye'l peor efectu, yá que históricamente los ciclones cobren un 80% de les sos víctimes cuando cuten nes mariñes per primer vegada.
  • Aguas enchentes - L'actividá tormentosa nun ciclón tropical puede causar intenses precipitaciones. Los ríos y corrientes énchense, non puede circulase en carretera y pueden asoceder deslizamientos de tierra. Les árees en tierra pueden ser particularmente vulnerables a inundación d'agua duce, si los residentes nun se preparar afechiscamente[64] La Climatoloxía de Precipitaciones de Ciclón Tropical amuesa dellos récords conocíos, país per país.
  • Actividá de tornáus - L'amplia rotación d'un furacán crea tornaos frecuentemente. Los tornaos tamién pueden ser productu de mesovórtices na paré del güeyu que persistan hasta la entrada en tierra. Anque estos tornaos nun son tan fuertes como los non tropicales, pueden causar terribles daños igualmente.[65]
Les consecuencies del Furacán Katrina en Gulfport, Misisipi. Katrina foi'l ciclón más costosu na hestoria de Estaos Xuníos debíu al poco interés del gobiernu na so previsión y nel espardimientu de l'alerta.

Frecuentemente, los efectos secundarios d'un ciclón tropical son igualmente dañibles. Éstos inclúin:

  • Enfermedaes - L'ambiente húmedo dempués del pasu d'un ciclón tropical, combináu cola destrucción d'instalaciones sanitaries y un clima tropical húmedu puede inducir epidemies que se siguen cobrando vides tiempo dempués de que la nube pasara. Una de les mancadures más comunes post-furacán ye triar un clavu nos escombros causaos pola nube, que conducen al riesgu de contraer el tétanos o otra infección. Les infecciones de cortes y contusiones pueden amplificase notablemente vadeando agües residuales Contaminación de l'agua contaminaes. Les grandes superficies cubiertes d'agua por un hinchente tamién contribúin a contraer enfermedaes tresportaes por mosquitos. Asina mesmu, l'ambiente húmedo contribúi a la proliferación de bacterias patóxenes y virus, causantes de diverses enfermedaes infecto-contaxoses.
  • Cortes d'enerxía - Los ciclones tropicales de normal dexen a decenes o cientos de miles de persones (dacuando millones si la área urbana afectada ye bien grande) ensin enerxía eléctrica, torgando comunicaciones vitales y atrabancando los trabayos de rescate.
  • Dificultaes de tresporte - Los ciclones tropicales pueden destruyir frecuentemente pontes clave, pasos cimeros, y carreteres, complicando les xeres de tresportar comida, agua potable y medicines a les árees que la precisen.

Efectos beneficiosos de los ciclones tropicales[editar | editar la fonte]

Anque los ciclones pueden causar una gran cantidá de perdes humanes y materiales, pueden ser determinantes nos réximes de precipitación de los llugares nos qu'impacten, y llevar agües bien necesaries a zones qu'otra manera seríen desérticas. Los furacanes que se formen nel Pacíficu Norte esti, davezu apurren mugor a la rexón sudeste d'Estaos Xuníos y partes de México.[66] Xapón recibe más de la metá de les sos precipitaciones añales directamente de los tifones.[67] El Furacán Camille evitó condiciones de seca y terminó col déficit d'agua en gran parte del so percorríu.[68]

Adicionalmente, la destrucción causada por Camille na mariña del Golfu aguiyó'l redesarrollo, amontando sensiblemente'l valor de la propiedá local.[68] Per otru llau, el personal oficial encargáu de responder en situaciones de catástrofe, aseguren qu'el redesarrollo motiva a la xente a vivir en llugares que son claramente peligroses en futures nubes. El Furacán Katrina ye l'exemplu más obviu, yá que afaró la rexón que fuera revitalizada por Camile. De xacíu, munchos residentes y negociantes han relocalizado los sos negocios tierra adientro, llueñe de l'amenaza de futuros furacanes.

Los furacanes tamién ayuden a caltener el balance global de calor, moviendo calor y aire húmedo tropical a les llatitúes medies y rexones polares. James Lovelock tamién realizó la hipótesis pola que, aumentando los nutrientes de la flora marina a los niveles de más cercanos a la superficie del océanu, amontaríen tamién la actividá biolóxica n'árees onde la vida sería difícil pola perda de nutrientes según la fondura del océano.

Nel mar, los ciclones tropicales pueden revolver l'agua, dexando un cercu frescu al so pasu,[27] lo que provoca que la rexón sía menos favorable pa un subsecuente ciclón tropical. En rares ocasiones, los ciclones tropicales pueden faer lo contrario. En 2005, el Furacán Dennis abasnó agua templao al so pasu, contribuyendo a la formación del Furacán Emily, siendo asina'l primer precedente de formación d'un furacán que darréu algamaría Categoría 5.[69]

Enclín na actividá ciclónica al llargu plazu[editar | editar la fonte]

Magar el númberu de nubes nel Atlánticu aumentó dende 1995, nun paez haber señales d'un enclín a aumentar nel cómputu global; el númberu añal pa tol mundu, asitiar nunos 90 ciclones tropicales.[18]

Les nubes atlántiques, tán volviéndose más destructives a nivel financieru, yá que, cinco de los diez nubes más "cares" en Estaos Xuníos asocedieron dende 1990. Esto puede atribuyise, en gran parte, al númberu de persones residentes n'árees costeres susceptibles, y al desenvolvimientu masivu esperimentáu na rexón dende la última folada violenta d'actividá na década de los 60.

Frecuentemente, en parte poles amenaces de furacanes, munches rexones costeres teníen una población escasa nos puertos más importantes, hasta la llegada del automóvil de clase turista, poro, les porciones más dures de nubes cutiendo la mariña yeren frecuentemente desatamañaes. Los efectos combinaos de la destrucción de barcos y les entraes en tierra llueñe de núcleos urbanos llindaben severamente el númberu de furacanes intensos nel rexistru oficial antes de la era del avión de reconocencia y la meteoroloxía per satélite. Anque'l rexistru amuesa un aumentu distintu nel númberu y fuerza de furacanes intensos, polo que los espertos analicen los datos anteriores ensin tomalos como certidume.

El númberu y fuerza de furacanes nel Atlánticu puede esperimentar un ciclu de 50 a 70 años. Anque ye más común dende 1995, ente 1970 y 1994 asocedieron delles temporaes que la so actividá foi cimera a la media. Los furacanes más destructivos cutieron de forma frecuente ente 1926-60, incluyendo munchos major hurricanes en Nueva Inglaterra. En 1933 rexistróse un récord de 21 nubes tropicales, que namá foi superáu pola temporada de 2005. Nes temporaes de 1900 a 1925, la formación de furacanes tropicales foi abondo infrecuente; sicasí, munches nubes intenses formar ente 1870-1899. Mientres la temporada de 1887, formáronse 19 nubes tropicales, de les cualos 4 asocedieron dempués del 1 de noviembre. y 11 convertir en furacanes. Ente los años 1840 a 1860 de nuevu formáronse pocos, pero munchos cutieron les mariñes a principios de 1800, incluyendo una nube en 1821 qu'entró directamente en Nueva York, y de la cual, dellos espertos meteorólogos, aseguren pudo tratase d'un furacán de categoría 4.

Estes temporaes de furacanes inusualmente actives, lliteralmente taramiaron la cobertoria de los satélites na rexón atlántica, lo que dexa a los pronosticadores ver tolos ciclones tropicales. Primero que la era de los satélites empezara en 1961, les nubes o furacanes tropicales namá podíen ser detectaes si un barcu atopar con ésos fenómenos de forma directa. El rexistru oficial, poro, de xuru escarez de munches nubes nes que nengún barcu esperimentó vientos de galerna o huracanados, o bien nun les reconocieron como nubes tropicales (probablemente siendo comparaos a un ciclón extra tropical a altes llatitúes, una onda tropical o un curtiu bastiu), y al volver al puertu, nun yeren reportaos.

Calentamientu global[editar | editar la fonte]

Una entruga frecuente ye si'l calentamientu global puede causar ciclones tropicales más frecuentes y violentos. Hasta agora tolos climatólogos paecen tar d'alcuerdu en qu'una sola nube, o inclusive una sola temporada, nun puede ser atribuyida a una única causa como'l calentamientu global o inclusive una variación natural.[70] La entruga ye si esiste una enclín estadística qu'indique un aumentu na fuerza o frecuencia de los ciclones. La Alministración Nacional Oceánica y Atmosférica de Estaos Xuníos diz nel so guía d'entrugues frecuentes sobre furacanes que "ye altamente inverosímil que'l calentamientu global pueda (o va poder) contribuyir a un cambéu drásticu nel númberu o intensidá de los furacanes".[71]

Al respective de la fuerza, hasta apocayá algamárase una conclusión similar por consensu. Esti consensu foi cuestionáu por Kerry Emanuel. Nun Artículu en Nature,[72] Emanuel afirmó que'l potencial de destrucción de los furacanes, que combina fuerza, duración y frecuencia de los mesmos "ta altamente correlacionado cola temperatura del mar, reflexando señales climátiques bien documentadas, incluyendo oscilaciones multidecadales nel Atlánticu Norte y Pacíficu Norte y el calentamientu global". K. Emanuel amás, predixo "un sustancial aumentu nes perdes rellacionaes con furacanes nel sieglu veintiuno".[73]

En términos similares, P.J. Webster y otres persones, publicaron un artículu[74] en Science[75] esaminando "cambeos nel númberu de ciclones tropicales, duración ya intensidá" mientres los postreros 35 años, un períodu pal que se disponen de datos per satélite. L'afayu principal foi que mientres el númberu de ciclones "menguó en toles rexones sacante l'Atlánticu Norte mientres la última década", hubo un "gran medría nel númberu y proporción de furacanes algamando categoríes 4 y 5." Esto significa, que magar el númberu xeneral de ciclones menguara, el númberu de nubes bien fuertes aumentara.

Tanto Emanuel como Webster y otros, consideren que la temperatura del mar ye una clave importante nel desenvolvimientu de los ciclones. Ye inevitable formulase la entruga: ¿qué causó l'aumentu reparáu nes temperatures de la superficie del mar? Nel Atlánticu, podría ser por cuenta de la Oscilación Atlántica Multidecadal (AMU), un patrón de 50–70 años de variabilidá na temperatura. Emanuel, sicasí, afayó que l'aumentu recién taba fuera del rangu de les oscilaciones previes. Poro, tantu una variación natural (como l'AMU) y el calentamientu global, podríen contribuyir al calentamientu del Atlánticu tropical mientres les últimes décades, pero dica agora, ye imposible faer una atribución esacta a cada apartáu.[70]

Mientres Emanuel analizaba la enerxía disipada añalmente, Webster y el so grupu analizaben el, daqué menos importante, porcentaxe de furacanes en categoríes 4 y 5, y afayaron qu'esti porcentaxe aumentara en 5 de les 6 rexones: Atlánticu Norte, Pacíficu Nordeste y Nordés, Pacíficu Sur y Índicu Norte y Sur. Cuidao que cada rexón podría tar suxeta a oscilaciones locales similares al AMU, cualquier estadística individual pa una rexón queda nel aire. Pero si les oscilaciones locales nun tán sincronizaes por dalguna oscilación global ensin identificar inda, la independencia de les rexones dexa les pruebes estadístiques comunes que son muncho más concretes que cualquier prueba rexonal. Desgraciadamente, Webster nun fixo dicha prueba.

So la presunción de que los seis rexones son estadísticamente independientes pal efectu del calentamientu global,[76] realizóse'l t-test y atopóse que la hipótesis nula de que'l calentamientu global nun impactara nel porcentaxe de furacanes de categoría 4 y 5, pue ser refugada nun nivel d'un 0,1%. Poro, namá hai 1 oportunidá ente 1.000 d'atopar simultáneamente los seis aumentos reparaos nos porcentaxes de furacanes de diches categoríes. Esta estadística precisa ciertu axuste, porque les variables a prueba nun tán distribuyíes en variaciones iguales, pero puede dar inclusive meyores evidencies de que se detectara l'impactu del calentamientu global na intensidá de los furacanes.

Ciclones notables[editar | editar la fonte]

Furacanes nel Atlánticu más costosos
Posición Furacán Temporada !

Muertes

Costo (2009 USD)
1 Katrina[77] 2005 2.541 $89.600 millones
2 Andrew[78] 1992 65 $40.700 millones
3 Ike[79] 2008 229 $32.000 millones
4 Wilma[80][81][82][83] 2007 62 $29.100 millones
5 Charley[84][85] 2004 35 $18.600 millones

Los ciclones tropicales que causen destrucción masiva son, afortunadamente, raros, pero cuando asoceden pueden causar dañu nun rangu de miles de millones de dólares y estrozar o acabar con miles de vides.

El Ciclón Bhola, el más mortíferu rexistráu, cutió la zona altamente poblada del Delta del Ganges nel Pakistán Oriental (agora Bangladesh) el 13 de noviembre de 1970, como un ciclón tropical de Categoría 3. Envalórase qu'acabó cola vida de 500.000 persones. La rexón del Índicu Norte foi históricamente la más mortífera, con delles nubes dende 1900 provocando más de 100.000 muertes, toes en Bangladesh[86]

Na rexón atlántica, siquier tres tormenta mataron a más de 10.000 persones. El Furacán Mitch mientres la Temporada de furacanes nel Atlánticu de 1998 provocó severos hinchentes y deslizamientos de folla en Honduras, matando a 18.000 persones y camudando tantu l'aspeutu del terrén que foi precisu realizar nuevos mapes del país.[87] El Furacán de Galveston de 1900, que fixo entrada en tierra en Galveston (Texas) con una estimación de Categoría 4, acabó cola vida de 8.000 a 12.000 persones y sigue siendo'l desastre natural más mortíferu na hestoria de Estaos Xuníos.[88] La nube más mortífera rexistrada nel Atlánticu foi'l Gran Furacán de 1780, que mató a 22,000 persones nes Antillas[88].

Los tamaños relativos del Tifón Tip, el Ciclón Tropical Tracy y los Estaos Xuníos.

La nube más intensa rexistrada foi'l Tifón Tip nel Pacíficu Nordeste en 1979, qu'algamó una presión mínima de tan solo 870 mbar y vientos máximos sosteníos de 305 km/h. Debilitóse antes de cutir en Xapón. Tip nun tien n'esclusiva'l récord de vientos más rápidos rexistraos nun ciclón; El Furacán Wilma ostentar con velocidaes de 320km/h, mientres la temporada de 2005 nel océanu Atlánticu. Anque les velocidaes rexistraes nun se consideren totalmente ciertes, una y bones los equipos suelen terminar destruyíos en condiciones tan estremes, el furacán Camille foi la única nube qu'entró en tierra con tal intensidá, convirtiéndola, con 305 km/h como velocidá de vientos sosteníos y raches d'hasta 335 km/h, el ciclón tropical más fuerte al faer entrada en tierra. En comparanza, estes velocidaes pueden atopase nel centru d'un tornáu intensu, pero Camille, como tolos ciclones tropicales, foi muncho más llarga que cualesquier de los tornaos más duraderos.

El Tifón Nancy en 1961 tenía un rexistru con vientos d'hasta 345 km/h, pero investigaciones recién indiquen que les velocidaes midíes ente 1940 y 1960 yeren más elevaes de lo qu'en realidá teníen de ser, y por tantu nun se considera la nube con vientos más potentes rexistraos.[89] De forma similar, una racha de vientu midida a nivel de superficie, causada pol Tifón Paka en Guam con una intensidá de 380 km/h, que fuera confirmada, y fuera la racha de vientu non tornádica más fuerte rexistrada na superficie de la Tierra, tuvo que ser refugada yá que el anemómetru foi estropiáu pola nube.[90]

Tip ye tamién el ciclón más grande rexistráu, con una circulación de vientos de fuerza tropical nun campu de 2.170 km. El tamañu mediu d'un ciclón tropical ye de "solo" 480 km. La nube más pequena rexistrada foi la Nube tropical Marcu en 2008, con tan solo 48 km, que tocó tierra cerca de Veracruz en México.[91]

El Furacán Iniki en 1992 foi la nube más poderosa que cutió Hawái nos rexistros históricos, entrando en Kauai como furacán de categoría 4, matando a seis persones y causando trés mil millones de dólares en daños.[92] Otros furacanes destructivos nel Pacíficu inclúin al Furacán Pauline[93] y el Furacán Kenna.[94]

El primer furacán rexistráu nel Atlánticu Sur, el Ciclón Catarina de 2004.

El 26 de marzu de 2004, el Ciclón Catarina convertir nel primera furacán del Atlánticu Sur. Otros ciclones anteriores nesa mesma rexón, en 1991 y 2004 algamaron namá fuerza de nube tropical. Ye altamente posible qu'antes de 1960 formárense ciclones tropicales ellí, pero nun fueron reparaos hasta l'empiezu de la era de los satélites atmosféricos naquel añu.

Un ciclón tropical nun precisa ser especialmente fuerte pa causar un dañu difícil d'escaecer. La Nube Tropical Thelma, en noviembre de 1991, mató a miles de persones en Filipines y nunca aportó a tifón; el dañu de Thelma debióse principalmente a los hinchentes y non a los vientos o marexada ciclónica. En 1982 la depresión tropical ensin nome, que darréu se convertiría nel Huracán Paul, causó la muerte d'unes 1.000 persones n'América Central debíu al efeuto de les sos agües enchentes.

El 29 d'agostu de 2005 el Furacán Katrina fixo entrada en tierra en Luisiana y Misisipi. El Centru Nacional de Furacanes d'EE.XX., na so revisión d'Agostu de la temporada de nubes tropicales, aseguró que Katrina yera, probablemente, el peor desastre natural na hestoria del país.[95] Anguaño asígnense-y 1.604 muertes, principalmente de los hinchentes y consecuencies en Nueva Orleans, Luisiana. Tamién s'envalora que causó daños por un valor de 75 mil millones de dólares. Antes de Katrina, el sistema más costosu en términos monetarios foi'l Furacán Andrew en 1992 que causó unes perdes envaloraes de 39 mil millones polos daños causaos en Florida.[96]

Terminoloxía rexonal de nubes[editar | editar la fonte]

Güeyu del Tifón Odessa, océanu Pacíficu, agostu de 1985.

Los términos usaos en reportar meteorolóxicos pa ciclones tropicales que tienen vientos en superficie iguales o superiores a 64 nuedos o 32 m/s varien según la rexón:

  • Furacán. Rexón Atlántica y océanu Pacíficu Norte al este de la Llínea internacional de cambéu de fecha.
  • Tifón. Pacíficu Noroeste, al oeste de la llínea de cambéu de fecha.
  • Ciclón tropical severu. Pacíficu Sudoeste, al oeste de los 160º Y y l'océanu Índicu Sudeste, al este de los 90º Y.
  • Nube ciclónica Severa. Océanu Índicu Norte.
  • Ciclón Tropical. Océanu Índicu Sudeste y el Pacíficu sur al este de los 160º Y.
  • Ciclón (extraoficialmente). Océanu Atlánticu Sur.

Hai munchos otros nomes pa los ciclones tropicales, incluyendo bagyo, baguió o baguio en Filipines,[97] Willy, Willy en Australia y Taíno en Haití.

Orixe de los términos pa nubes[editar | editar la fonte]

La palabra tifón tien dos posibles oríxenes:

  • Del chinu 大風 (daaih fūng (cantonés); dà fēng (mandarín)) que significa "gran vientu." (El términu chinu 颱風 táifēng, y 台風 taifu en xaponés, tienen un orixe independiente, trazable de delles formes escontra 風颱, 風篩 o 風癡 hongthai, remontándose a les dinastíes Song 宋 (960-1278) y Yuan 元(1260-1341). El primer rexistru del calter 颱 apaeció na edición de 1685 del Sumariu de Taiwán 臺灣記略).
  • Del urdu, persa o árabe ţūfān (طوفان) < griegu tuphōn (Τυφών).

El términu portugués tufão tamién ta rellacionáu con tifón.

La palabra furacán derivar del nome del divos Furacán, fundador del cosmos maya según el Popol Vuh, llibru sagráu de la cultura Quiché, un pueblu indíxena, de Guatemala.[98]

La palabra ciclón foi acuñada pol capitán Henry Piddington, quien la usaba pa referise a una nube que fixo añicos un cargueru en Isla Mauricio en febreru de 1845.[99]

Otros sistemes tormentosos rellacionaos[editar | editar la fonte]

Amás de los ciclones tropicales, na naturaleza hai otros dos clases de ciclones. Estos tipos de ciclones, conocíos como ciclones extratropicales y ciclones subtropicales, pueden ser etapes poles qu'un ciclón tropical pasa mientres la so formación o disipación.[100]

Un ciclón extratropical ye una nube que llogra la so enerxía de la diferencia de temperatures n'horizontal, lo cual ye típicu en llatitúes más altes. Un ciclón tropical puede convertise en extratropical según muévese escontra llatitúes más altes y la so fonte d'enerxía camuda del calor lliberáu pola condensación a les diferencies de temperatura ente mases d'aire;[3] amás, anque nun ye bien frecuente, un ciclón extratropical puede tresformase nuna nube subtropical, y de ende nun ciclón tropical. Dende l'espaciu reparar que les nubes extratropicales tienen un patrón de nubes en forma de coma bien característicu.[101] Los ciclones extratropicales tamién pueden ser peligrosos cuando los sos centros de baxes presiones producen fuertes vientos y mar alta.[102]

Un ciclón subtropical ye un sistema atmosféricu que tien ciertes característiques d'un ciclón tropical y otres d'un ciclón extratropical. Los ciclones subtropicales pueden apaecer nuna amplia banda de llatitúye, dende la Llínea ecuatorial al paralelu 50°. Anque les nubes subtropicales escasamente atraen vientos de fuerza huracanada, pueden volvese tropicales según el so núcleu calezse.[103] Dende un puntu de vista operacional, nun se considera qu'un ciclón tropical pueda convertise en subtropical mientres la so transición extratropical.[104]

Ciclones tropicales na cultura popular[editar | editar la fonte]

Na cultura popular, los ciclones tropicales apaecieron en numberosos medios, como nel cine, la lliteratura, la televisión, la música o los videoxuegus. Usáronse ciclones tropicales ficticios o basaos en fechos reales.[105][59] Por casu, créese que la novela de George R. Stewart, Nube, publicada en 1941, tuvo influencia a la de dar nomes femeninos a los ciclones tropicales del océanu Pacíficu.[106] Otru exemplu ye'l furacán de la película La nube perfecta, que describe'l fundimientu del pesqueru Andrea Gail por causa de la Torbonada del Nordés de Halloween de 1991.[107] Tamién apaecieron furacanes en capítulos de series televisives como Los Simpson,[108] Invasión,[59] Padre de familia,[109] Seinfeld,[110] CSI: Miami[111] y Dawson's Creek.[112] La película de 2004, The Day After Tomorrow inclúi delles menciones a ciclones tropicales.[113]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. . National Hurricane Center. Consultáu'l 20 de febreru de 2008.
  2. . ABC North Coast NSW (17 de noviembre de 2003). Consultáu'l 24 de febreru de 2008.
  3. 3.0 3.1 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory. Consultáu'l 24 de febreru de 2008.
  4. 4.0 4.1 4.2 . National Weather Service. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  5. Knaff, John A.; Kossin, James P. y DeMaria, Mark. Weather and Forecasting 18. http://www.ssec.wisc.edu/kossin/articles/annularhurr.pdf. Consultáu el 26 de febreru de 2008. 
  6. . University of Illinois. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  7. Plantía:Cita llibro
  8. . National Hurricane Center (12 de xineru de 2006). Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  9. Lander. Monthly Weather Review 127. http://ams.allenpress.com/archive/1520-0493/127/1/pdf/i1520-0493-127-1-137.pdf. Consultáu el 26 de febreru de 2008. 
  10. Pasch; Avila, Lixion A.. Monthly Weather Review 127. http://ams.allenpress.com/archive/1520-0493/127/5/pdf/i1520-0493-127-5-581.pdf. Consultáu el 26 de febreru de 2008. 
  11. . Glossary of Meteorology. American Meteorological Society. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  12. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  13. . Atlantic Oceanographic and Hurricane Research Division. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  14. 14.0 14.1 . Joint Typhoon Warning Center FAQ (18 d'avientu de 2006). Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  15. Merril, Robert T.. Monthly Weather Review 112. http://ams.allenpress.com/archive/1520-0493/112/7/pdf/i1520-0493-112-7-1408.pdf. 
  16. . Bureau of Meteorology. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  17. . American Meteorological Society (6 de noviembre de 1998). Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  18. 18.0 18.1 . Program in Atmospheres, Oceans, and Climate - MIT. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  19. 19.0 19.1 . National Weather Service. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  20. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  21. 21.0 21.1 21.2 21.3 . National Oceanic & Atmospheric Administration. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  22. . Encyclopædia Britannica. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  23. . Encyclopædia Britannica. Consultáu'l 26 de febreru de 2008.
  24. 24.0 24.1 . Buerau of Metheorology - FAQ. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  25. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  26. . NASA (8 de xunu de 2005). Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  27. 27.0 27.1 . University of Washington. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  28. . University Corporation for Atmospheric Research. Consultáu'l 31 de marzu de 2006.
  29. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2006.
  30. 30.0 30.1 30.2 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  31. 31.0 31.1 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  32. . James Cook University. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  33. . Unisys Weather. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  34. . Consultáu'l 28 de febreru editorial = Unisys Weather.
  35. . Consultáu'l 28 de febreru editorial = Unisys Weather.
  36. . American Meteorological Society. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  37. 37.0 37.1 37.2 37.3 37.4 37.5 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  38. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  39. . Marine Knowledge Centre. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  40. . Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  41. . ESCI 344. Tropical Meteorology. Millersville University. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  42. Avila; Pasch, Richard (marzu). Monthly Weather Review 123. http://ams.allenpress.com/perlserv/?request=res-loc&uri=urn%3Aap%3Apdf%3Adoi%3A10.1175%2F1520-0493%281995%29123%3C0887%3AATSO%3Y2.0.CO%3B2. 
  43. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  44. Landsea (xunu). Monthly Weather Review 121. http://ams.allenpress.com/perlserv/?request=res-loc&uri=urn%3Aap%3Apdf%3Adoi%3A10.1175%2F1520-0493%281993%29121%3C1703%3AACOIMA%3Y2.0.CO%3B2. 
  45. 45.0 45.1 . Global Guide to Tropical Cyclone Forecasting. Bureau of Meteorology. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  46. Henderson-Sellers; H. Zhang, G. Berz, K. Emanuel, William Gray, Christopher Landsea, Greg Holland, J. Lighthill, S-L. Shieh, P. Webster y K. McGuffie. . Bulletin of the American Meteorological Society. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  47. . Australian Severe Weather Index.
  48. . Joint Typhoon Warning Center. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  49. 49.0 49.1 49.2 49.3 49.4 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  50. . National Weather Service. National Hurricane Center (10 de mayu de 2007). Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  51. Whipple, A., Storm, pág. 151.
  52. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  53. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  54. . Hurricane Hunters Association. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  55. . University of Florida Civil and Coastal Engineering. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  56. «Texas Tech Hurricane Research Team» ( inglés). Wind Science and Engineering Research Center - Texas Tech University. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  57. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  58. 58.0 58.1 . Bureau of Meteorology. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  59. 59.0 59.1 59.2 . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  60. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  61. . National Hurricane Center Tropical Cyclone Report. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  62. . National Hurricane Center. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  63. Padgett, G. . Typhoon2000. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  64. . National Hurricane Centre. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  65. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  66. . Climate Prediction Center - National Weather Service (22 de mayu de 2007). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  67. Whipple, A. Storm, pág. 154
  68. 68.0 68.1 Christopherson, Geosystems An Introduction to Physical Geography, pp. 222-224.
  69. . National Hurricane Center - National Weather Service. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  70. 70.0 70.1 . RealClimate (2 de febreru de 2005). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  71. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  72. . Nature (31 de xunetu de 2005). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  73. Emanuel (agostio). Nature 436. ftp://texmex.mit.edu/pub/emanuel/PAPERS/NATURE03906.pdf. Consultáu el 28 de febreru de 2008. 
  74. Webster; Holland, G. J.; Curry, J. A.; Chang, H. R. (Setiembre). Science 309:  p. 1844-1846. http://zfacts.com/metaPage/lib/Webster_Science_2005_Hurricanes.pdf. Consultáu el 28 de febreru de 2008. 
  75. . Science (16 de setiembre de 2005). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  76. . zFacts.com. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  77. Knabb; Rhome, Jamie R.; Brown, Daniel P (20 d'avientu, 2005; updated 10 d'agostu, 2006). . National Hurricane Center. Consultáu'l 30-05-2006.
  78. Ed Rappaport. . National Hurricane Center. Consultáu'l 06-03-2007.
  79. Jeff Masters. . Consultáu'l 15-09-2008.
  80. Richard J. Pasch, Eric S. Blake, Hugh D. Cobb III, and David P. Roberts. . National Hurricane Center. Consultáu'l 15-02-2007.
  81. Comisión Nacional del Enagua. . Consultáu'l 06-03-2007.
  82. Amy Royster (04-12-2005). Palm Beach Post. 
  83. Hurricane Wilma exacts losses of 704 million dollars: Cuban government
  84. National Hurricane Center. . Consultáu'l 24-05-2006.
  85. Organización Meteorolóxica Mundial. «Twenty-seventh Session, RA IV Hurricane Committee: Final Report». Consultáu'l 27-04-2006.
  86. . Encarta. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  87. . National Hurricane Center (28 de xineru de 1999). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  88. 88.0 88.1 . National Hurricane Center - National Weather Service. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  89. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  90. . Office of the Federal Coordinator of Meteorological Services (17 d'agostu de 1998). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  91. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  92. . Central Pacific Hurricane Center - National Weather Service. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  93. . National Hurricane Center - national Weather Service (7 de noviembre de 1997). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  94. . National Hurricane Center - National Weather Service. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  95. . National Hurricane Centre - National Weather Service. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  96. . National Hurricane Center - National Weather Service (20 d'avientu de 2005). Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  97. Rafael Rodríguez-Ponga, “Baguio, filipinismo n'español”, Boletín de la Real Academia Española, LXXX, cuadiernu CCLXXXI, sept-dic 2000, pp. 397-414.
  98. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 28 de febreru de 2008.
  99. Whipple, A., Storm, pág. 53.
  100. . University of Guam. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  101. . University of Wisconsin-Madison. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  102. . United States Geological Survey. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  103. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  104. Padgett, Gary. . Australian Severe Weather. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  105. . Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  106. «George Stewart's Storm: Remembering A Classic» ( inglés). The Weather Doctor. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  107. . Satellite Events Art Gallery: Hurricanes. National Climatic Data Center. (13 d'avientu de 2004). Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  108. . Yahoo! TV. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  109. . All Music Guide. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  110. TheNewsGuy(Mike). . Seinfeldscripts.com. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  111. . TV Guide. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  112. . Yahoo! TV (16 de febreru de 1998). Consultáu'l 27 de febreru de 2008.
  113. . tribune.ca. Consultáu'l 27 de febreru de 2008.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

{{{2}}}
Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:

Plantía:Wikinews Plantía:Wikinews

Centros meteorolóxicos rexonales especializaos[editar | editar la fonte]

Nubes pasaes[editar | editar la fonte]

Dellos[editar | editar la fonte]


Plantía:Bonu Plantía:Bonu Plantía:Bonu Plantía:Destacáu Plantía:Destacáu Plantía:Destacáu Plantía:Destacáu