Reinu Xuníu

De Uiquipedia
(Redirixío dende Reinu Uníu)
Saltar a: navegación, buscar
United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte ¹
Bandera del Reinu Xuníu Escudu del Reinu Xuníu
Bandera del Reinu Xuníu Escudu del Reinu Xuníu
Lema nacional: «Dieu et mon droit»2
en (francés: «Dios y el mio drechu»)
Himnu nacional: God Save the Queen 3
n'(inglés: Dios salve a la Reina)
Situación del Reinu Xuníu
Capital
 • Población
 • Coordenaes
Londres
7.512.400 (2006)
51° 30’ N 0° 7’ E
Mayor ciudá Londres
Idiomes oficiales Inglés (de facto)4
Forma de gobiernu Monarquía parllamentaria
Sabela II del Reinu Xuníu
David Cameron
Fechura
 • Acta d'Unión
 • Acta d'Unión
 • Tratáu Anglo-Irlandés

1 de mayu de 1707
1 de xineru de 1801
12 d'abril de 1922
Superficie
 • Total
 • % agua
Llendes
Costes
Puestu 78º
244.820 km²
1,34 %
n/d
n/d
Población
 • Total
 • Densidá
 • Densidá
Puestu 22º
60.587.300 (2006)
246 ab./km²
246 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2007)
 • PIB per capita
Puestu 6º
USD 2.270.884 millones (est.)
USD 37.328 (2007 est.)
Moneda Llibra esterlina (£, GBP)
Xentiliciu Británicu, británica
Zona horaria
 • en Branu
GMT (UTC+0)
BST (UTC+1)
Dominiu d'Internet .uk 5
Códigu telefónicu +44
Prefixu radiófonicu 2AA-2ZZ, GAA-GZZ, MAA-MZZ, VPA-VSZ, ZBA-ZJZ, ZNA-ZOZ, ZQA-ZQZ
Códigu ISO 826 / GBR / GB
Miembru de: Commonwealth, UE, OTAN, ONX, OCDE, OSCE, G-8
Sitiu web del Gobiernu:
{{{web_gobiernu}}}
¹ Nes llingües reconocíes como rexonales el nome oficial ye:
Córnicu: Rywvaneth Unys Breten Veur ha Kledhbarth Iwerdhon; Escocés: Unitit Kinrick o Graet Breetain an Northren Irland; Gaélicu escocés: Rìoghachd Aonaichte Bhreatainn Mhòir agus Èireann a Tuath; Galés: Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon; Irlandés: Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann.
² Esti ye'l lema del monarca. N'Escocia'l lema del monarca ye «Nemo me impune lacessit» (en llatín, «Naide me fier impunemente»). Tamién esiste una variante del escudu d'armes emplegáu n'Escocia; ver Escudu del Reinu Xuníu.
³ Tamién sirve como himnu real.
4 Tán reconocíos y protexíos como llinguaxes rexonales o minoritarios el galés, el gaélicu escocés, el córnicu, l'irlandés, l'escocés del Ulster y l'escocés.
5 El códigu ISO 3166-1 pal Reinu Xuníu ye GB, pero práuticamente'l .gb nun ye emplegáu. Úsase tamién el dominiu .eu, al igual que nos demás estaos miembros de la Unión Europea.

El Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte ye un país del norte d'Europa miembru de la Xunión Europea (XE) formáu por Inglaterra, Escocia y Gales (na islla de Gran Bretaña) ya Irlanda del Norte (na islla d'Irlanda). Ye una monarquía constitucional y una democracia parllamentaria. La principal cámara del Parllamentu ye la Cámara los Comunes, integrada por 650 parllamentarios ellexíos por sufraxu universal. Unes 700 persones puen optar a ún escañu na cámara cimera, o Cámara de los Lores (títulu vitaliciu). Esiste un Parlamentu allugáu n'Escocia, con sede n'Edimburgu, con grandes poderes llocales, y una Asambleya Galesa, con sede en Cardiff, con autoridá más llimitada.

Los ingleses suponen más del 80% de la población, los escoceses casi el 10% y los galeses ya irlandeses del norte parte del restu. El Reinu Xuníu tamién recueye diverses comunidaes d'inimgrantes arribantes, sobro too, de les sos antigües colonies del Caribe, India, Pakistán, Bangladesh y África. La so economía ta sofitada nel Sector Servicios, magar que caltién la so capacidá industrial nel seutor de les cimeres teunoloxíes ente otros. L'área metropolitana de Londres ye una de les places finacieres más importantes del mundu.

Hestoria[editar | editar la fonte]

El Reinu Xuníu d'anguaño ye'l resultáu de daqué xuniones creaes demientres los últimos 1.000 años. Escocia ya Inglaterra esisten como entidaes polítiques separaes dende'l sieglu X. Gales, baxo'l control de los reis ingleses dende'l 1284, foi parte del Reinu d'Inglaterra dende 1535. Col Acta de Xunión, de 1707, los reinos separaos d'Escocia y d'Inglaterra, que teníen el mesmu rei dende 1602, acordaren formar una xunión permanente como'l Reinu de la Gran Bretaña.

Más tarde, col Acta de Xunión de 1800, el reinu amestárase'l Reinu d'Irlanda, formando el Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda. La creación de la República d'Irlanda en 1921 supunxo la lliberación de l'islla, anque los irlandeses de la provincia del Ulster, quedaríen baxo soberanía británica. Tamién el nome camudaríase fasta llegar al d'agora, Reinu Xuníu de la Gran Bretaña ya Irlanda del Norte.

El Reinu Xuníu foi la potencia marítima ya industrial dominante del sieglu XIX, qu'estendió les idees d'Occidente a gran parte del mundu. L'Imperiu Británicu, dominaría una cuarta parte de la superficie de la Tierra, y una tercera parte de la población del mundu, en resume, l'imperiu más grande de la hestoria. L'imperiu Británicu sedría afeutáu enforma pola I Guerra Mundial, y la II Guerra Mundial. Dende'l sieglu XIX el gobiernu empezó a dar mayor autonomía a les sos colonies, un procesu que nun finaría fasta'l sieglu XX.

En 1973, el Reinu Xuníu tornaría a formar parte de la Xunión Europea. Magar que siempre hebo una fuerte oposición a la permanencia en dicha institución, ya qu'hai sectores que quieren deslligase por completu de la mesma. El Reinu Xuníu fuera ún de los estaos que nun adoptaron l'Euru, con Suecia y Dinamarca.

Gobiernu y política[editar | editar la fonte]

El Reinu Xuníu ye una monarquía parllamentaria sofitada nuna Common law, poro nun tien una constitución, siendo l'únicu país d'Europa que nun la tien. Les sos práutiques son inherentes a les instituciones del gobiernu, que son la Corona, el gabinete de ministros, el Conseyu Priváu y el Parllamentu.

El rei británicu ye'l xefe d'Estáu y del executivu, asina como másima autoridá de la Illesia Anglicana. Amás escoye formalmente al primer ministru y al gobiernu.

Les funciones executives son realizaes polos ministros dirixíos pol primer ministru y pa eso dependen del sofitu de la mayoría de miembros de la cámara de los comunes. El partíu con mayoría ye l'encargáu de formar gobiernu y el primer ministru y el llíder del partíu. El primer ministru, escueye a los ministros del gobiernu. El partíu Conservador y el partíu Llaborista tienen dominada la vida política del país dende'l fin de la Primera Guerra Mundial.

Organización del territoriu[editar | editar la fonte]

La capital del Reinu Xuníu ye Londres. Alcuéntrase tarazáu en cuatro territorios, rexones o tamién nomaos países constituyentes: Inglaterra, Escocia, Gales ya Irlanda del Norte, siendo la capital del estáu tamién la d'Inglaterra. Les otres rexones tienen allugaes les sos capitales n'Edimburgu, Cardiff y Belfast respeutivamente. Toes tienen una cierta autonomía, siendo mayor nel territoriu norirlandés. Asina mesmu, tamién posee 14 territorios d'Ultramar:

Seña TT. BB. UU. Población Capital Elexíu por:
Archipiélagu Anguilla (Nel Caribe) (Alluga les siguientes islles: Anguilla, Anguillita, Dog, Little Scrub, Prickly Pear, Sandy, Seal y Sombrero) 12.800 hab. (2002) The Valley -
Bermudes (Allúguense n'América del Norte, nel Atlánticu) (Tien más de 150 islles, de les más importantes son: Main o Gran Bermuda, Somerset), Ireland, Saint George's, Saint David's y Boaz) 64.482 hab. (2003) Hamilton
Islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur (Allúguense nel Atlánticu Sur) (Comprende les islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur) 100 hab. (2003) Grytviken Arxentina
Flag of the Cayman Islands (pre-1999).svg Islles Caimán (Allúguense cerca de Xamaica, nel Mar Caribe) (Tien principalmente tres islles: Gran Caimán, Cayman Brac, y Caimán Minor) 44.270 hab. (2005) George Town
Flag of the Falkland Islands.svg Islles Malvines (Allúguense nel Atlánticu Sur) (Tien más de 200 islles, ente elles: Gran Malvina y Soledad) 2.967 hab. (2005) Stanley Arxentina
Islles Pitcairn (Allúguense na Polinesia) (Comprende les islles Pitcairn, Sandi, Oenu, Henderson y Ducie) 48 hab. (2003) Adamstown -
Islles Turques y Caicos (Allúguense al norte de la República Dominicana.) Ta formada poles islles Caicos (Caicos Central; Caicos del Norte; Caicos Meridional y Oriental; Providenciales y Caicos Occidental) y Turques 19.500 hab. (2003) Cockburn Town -
Islles Vírxenes Britániques (Allugaes cerca de Puertuo Ricu) (Comprende mas de 50 islles, les mas importantes son: Tórtola, Virxe Farta, Jost Van Dyke, Anegá, Peter Island y Salt Island) 21.730 hab. (2002) Road Town -
Flag of Gibraltar.svg Gibraltar (Allúgase nel Peñón de Gibraltar, nel sur d'España) 27.776 hab. (2005) Gibraltar España
Monserrat (Allúgase cerca de la islla Puerto Rico) [Comprende la islla Monserrat (Parroquia Alministrativa San Antonio; Parroquia Administrativa San Jorge; Parroquia Administrativa San Pedro)] 9.245 hab. (2004) Plymouth -
Saint Helena (Allúgase a más de 2.000 kilómetros de la costa occidental d'Angola) (Tien más de 50 islles, les más importantes son: Ascensión, Tristan da Cunha y Diego Alvares) 7.367 hab. (2003) Jamestown -
Territoriu Antárticu Británicu (Posee toles tierres al sur del paralelu 60° S, ente'l meridianu 20° O y 80° O) (Esixíes pol Reinu Xuníu pero baxo xurisdicción de les Naciones Xuníes) 200 milit. y civiles (2005) - Arxentina y Chile
Territoriu Británicu nel Océanu Índicu (Sesenta islles aprosimadamente nel Océanu Índicu, nes coordenaes: 6°S, 71°30'E.) (Tien los siguientes archipiélagos Chagos, Aldabra, Farquhar y las islas de Des Roches) 3.500 hab. y milit. (2005) Diego García Mauriciu y Seychelles
Reinu Xuníu
Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:



Países d'Europa
Albania | Alemaña | Andorra | Austria | Bielorrusia | Bélxica | Bosnia y Hercegovina | Bulgaria | República Checa | Croacia | Dinamarca | Eslovaquia | Eslovenia | España | Estonia | Finlandia | Francia | Grecia | Hungría | Irlanda | Islandia | Italia | Letonia | Liechtenstein | Lituania | Luxemburgu | República de Macedonia | Malta | Moldavia | Mónaco | Montenegro | Noruega | Países Baxos | Polonia | Portugal | Reinu Xuníu | Rumanía | Rusia | San Marino | Serbia | Suecia | Suiza | Turquía | Ucraína | Vaticanu | Xeorxa | Xipre

Dependencies: Akrotiri y Dhekelia | Gibraltar | Guernsey | Islles Feroe | Islla de Man | Jersey | Svalbard ya Islla Jan Mayen

Rexón autónoma: Islles Åland

Países con status discutíu: Abkhasia | Kosovo | Osetia del Sur | Transnistria