India

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
भारत गणराज्य
Bhārat Gaṇarājya
Republic of India
Bandera de la India Escudu de la India
Bandera de la India Escudu de la India
Lema nacional: सत्यमेव जयते
Satiam eva jayate
(sánscritu: «La verdá sola trunfa»)
Himnu nacional: জন গণ মন
Jana-Gana-Mana
(hindi: «La mente de tola xente»)
Situación de la India
Capital
 • Población
 • Coordenaes
Nueva Delhi
249.998 hab.
28º 34' N 77º 12' E
Mayor ciudá Bombay
Idiomes oficiales hindi, inglés, asamés, bengalín, bodu, caxemir, canarés, dogri, guyaratín, konkanín, maithilín, malaialam, meitei, maratín, nepalés, oriya, panyabí oriental, sánscritu, santalín, sindhi, tamil, telugú y urdú
Forma de gobiernu República federal democrática parllamentaria
Pranab Mukherjee
Manmohan Singh
Independencia del Reinu Xuníu
15 d'agostu de 1947
Superficie
 • Total
 • % agua
Llendes
Costes
Puestu 3º
3 287 595 km²
9,5
14 103 km
7.517
Población
 • Total
 • Densidá
 • Densidá
Puestu 2º
1.241.492.000
355 ab./km²
355 hab/km²
PIB (PPA)
 • Total (2009)
 • PIB per capita
Puestu 4º
US$ 3.752.032 millones
US$ 3.248
Moneda Rupia india (Rp., INR)
Xentiliciu indiu, -a, -o
Zona horaria IST (UTC +5:30)
Dominiu d'Internet .in
Códigu telefónicu +91
Prefixu radiófonicu ATA-AWZ / VTA-VWZ / 8TA-8YZ
Códigu ISO 356 / IND / IN
Miembru de: ONX, SAARC, Mancomunidá de Naciones
Sitiu web del Gobiernu:
www.india.gov.in


La República India ye un país del sur d'Asia. Ocupa el subcontinente indiu, lo que lu convierte nel séptimu país más grande del mundu. Ye, tamién, el segundu más pobláu, y la mayor democracia del mundu. Arrodiada pel Océanu Índicu pel sur, pela mar d'Arabia pel oeste y pel golfu de Bengala al este, tien 7.517 qm de costa, y llenda al Oeste con Pakistán, al Norte con China, Nepal y Bhután, y al Este con Bangladesh y Myanmar. Cerca d'ella, na mar, atópense tamién Sri Lanka y les islles Maldives.

Llugar de nacencia y espoxigue de la cultura del valle del Indo, el subcontinente indiu foi, per munchos sieglos, un llugar de gran riqueza económica y cultural. Nelli nacieron cuatro grandes relixones: hinduísmu, budismu, xainismu y sikhismu. A elles se xuntaron, nel primer mileniu de la era cristiana, el xudaísmu, el cristianismu, l'islam y el zoroastrianismu. Foi dapoco anexionáu pola Compañía Británica de les Indies Orientales dende l'entamu del sieglu XVIII, y dempués colonizáu pola Corona británica dende mediaos del sieglu siguiente. Un sieglu dempués, en 1947, consiguió la independencia dempués d'una campaña de resistencia pacífica na que rescampló la figura de Gandhi.

Alministrativamente ta dixebráu en 28 estaos, seis territorios de la Xunión ya un territorio capital nacional. La so capital ye Nueva Delhi, con más de 18 millones d´habitantes. Hai, aparte d'ella, delles ciudaes pergrandes: Mumbai, con 21 millones d'habitantes na so área metropolitana, o Kolkata (anantes conocida como Calcuta), con cuasi 14 na de so.

Fálense nel so territoriu más de cien llingües distintes, de les families dravidiana y indo-aria les más d'elles. La Constitución de la India proclama l’hindi ya l’inglés como idiomes oficiales pal gobiernu nacional, pero tamién son oficiales otres 22 llingües, usaes pelos distintos gobiernos rexonales. Les relixones con más seguidores son l'hinduismu (79.8%) ya l’islam (13.7%). Hai tamién xainistes, sikhs, budistes...

Económicamente ye la decimosegunda mayor economía del mundu, y la cuarta en paridá de poder adquisitivu. Anque la mayoría de la población entá trabaya nel sector primariu, les reformes económiques que se desendolcaron dende 1991 faen que seya ún de los países que tienen un mayor crecimientu económicu. Por embargu, hai dellos problemes graves nel país qu'entá tán ensin resolver: probitú, analfabetismu, malnutrición...

Historia[editar | editar la fonte]

El 15 d'agostu de 1947 alcanzó la independecia gracies a los esfuerzos de Mohandas Gandhi.


Organización territorial[editar | editar la fonte]

La India británica, que incluyía lo qu'anguaño ye India, Pakistán, Bangladesh y Bhután, taba organizada en: provincies, nes que mandaba un gobernador que nomaba'l virrei; estaos principescos, nos que mandaben los xefes llocales, que-yos pasaben el cargu a los sos heriedes, y que se sometíen a la soberanía británica a cambiu de mantener l'autonomía pa cuestiones internes. Al partise en 1947 lo que yera la India británica, provincies y estaos principescos foron asignaos a ún o otru país, y namái que dos provincies (Punjab y Bengala), se partieron ente los dos. L'estáu de Hyderabad, nel que hai una mayoría de población musulmana, quixo ser independiente, pero foi anexionáu militarmente a India. Hubo tamién una engarrada ente indios y pakistaninos pol control del estáu de Jammu y Kashmir, que quedó pa la India pesie a que la so población ye mayormente musulmana.

Dende la independencia hasta 1950, cuando se formó la República de India, los estaos principescos foron convirtiéndose en provincies. Los actuales estaos se formaron, según les afinidaes llingüistiques, a partir de les normes establecíes pol acta de reorganización estatal (States Reorganisation Act) de 1956; les sos llendes siguen dende aquella mayormente igual. Sicasí, hebo dellos cambios. Asina, Haryana dixebrose del Punjab en 1966, y lo que yera'l reinu de Sikkim foi anexionáu en 1975 y convertíu n'estáu. Hai, amás, otros trés estaos que se crearon en 2000: Jharkhand, Chhattisgarh y Uttaranchal.

A resultes de toos estos cambios, a India ye anguaño una Federación que se subdivide en 28 estaos, seis Territorios de la Xunión y un Territoriu de la Capital Nacional. Tolos estaos, y los territorios de Puducherry y Delhi, elixen parllamentos y gobiernos según el modelu inglés. Los otros territorios son alministraos directamente pol gobiernu federal a través de delegaos. Estaos y territorios sodivídense en distritos administrativos, que pueden sodividise tamién en tehsils y en aldees.


India-states-numbered.svg

Estaos[editar | editar la fonte]

Númberu Estáu Nome na llingua local Capital Estensión (km²) Población (2007) Llingües oficiales
1 Andhra Pradesh ఆంధ్ర ప్రదేశ్ Hyderabad 276,814 80,499,421 Telugú y urdu
2 Arunachal Pradesh अरुणाचल प्रदेश Itanagar 83,578 1,230,660 Hindi
3 Assam অসম Dispur 78,523 28,729,164 Assamés, bengalí y bodo
4 Bihar बिहार, بہار Patna 99,199 94,129,492 Hindi y urdu
5 Chhattisgarh छत्तीसगढ़ Raipur 146,361 22,529,537 Hindi
6 Goa गोंय Panaji 3,702 1,433,952 Konkani y maratí
7 Gujarat ગુજરાત Gandhinagar 195,984 55,696,629 Guyaratí e hindi
8 Haryana हरियाणा, ਹਰਿਆਣਾ Chandigarh 44,222 23,822,640 Hindi y punjabí
9 Himachal Pradesh हिमाचल प्रदेश, ਹਿਮਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ Shimla 55,673 6,552,621 Hindi y punjabí
10 Jammu y Kashmir جموں و کشمیر Srinagar y Jammu 101,387 11,442,151 Urdu
11 Jharkhand झारखंड Ranchi 74,677 29,863,038 Hindi
12 Karnataka ಕರ್ನಾಟಕ Bengaluru 191,773 56,788,225 Canarés
13 Kerala കേരളം Thiruvananthapuram 38,864 32,976,282 Malayalam e inglés
14 Madhya Pradesh मध्य प्रदेश Bhopal 296,480 67,350,486 Hindi
15 Maharashtra महाराष्ट्र Mumbai 307,762 106,811,880 Maratí e inglés
16 Manipur মনিপুর Imphal 22,356 2,722,938 Manipurí
17 Meghalaya - Shillong 22,489 2,633,349 Inglés, khasi y garo
18 Mizoram - Aizol 21,087 1,018,406 Mizo
19 Nagaland - Kohima 16,527 2,585,906 Inglés
20 Orissa ଓଡ଼ିଶା Bhubaneswar 155,782 39,285,142 Oriya
21 Panyab ਪੰਜਾਬ Chandigarh 50,362 26,434,809 Punjabí
22 Rayastán राजस्थान Jaipur 342,214 63,904,350 Hindi
23 Sikkim सिक्किम Gangtok 7,299 622,831 Inglés y nepalí
24 Tamil Nadu தமிழ்நாடு Chennai 130,069 64,881,871 Tamil
25 Tripura ত্রিপুরা Agartala 10,477 3,441,822 Inglés, bengalí y kokborok
26 Uttar Pradesh उत्तर प्रदेश, اتر پردیش Lucknow 243,288 186,296,036 Hindi y urdu
27 Uttaranchal उत्तराखण्ड Dehradun 51,125 9,237,587 Hindi, urdu e inglés
28 Bengala Occidental পশ্চিমবঙ্গ Kolkata 87,853 86,787,185 Bengalí y nepalí

Territorios de la Xunión[editar | editar la fonte]

Lletra Territoriu Nome na llingua local Capital Estensión Población (2007) Llingües oficiales
A Islas Andamán y Nicobar अंडमान और निकोबार द्वीप समूह, Andaman and Nicobar Islands Port Blair 8.293 km² 405.525 Idioma inglésInglés, Hindi, Tamil
B Chandigarh चंडीगढ़), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ Chandigarh 114 km² 1.074.625 Punjabí, Hindi
C Dadra y Nagar Haveli दादरा आणि नगर हवेली, દાદરા અને નગર હવેલી Silvasa 491 km² 278.826 Maratí, Gujaratí
D Damán y Diu દમણ અને દિવ, दमण आणि दीव Daman 110 km² 200.284 Gujaratí, Inglés, Maratí
E Laquedivas ലക്ഷദ്വീപ് Kavaratti 32 km² 65.545 Malayalam
F Pondicherry Territoire de Pondichéry, புதுச்சேரி

Union Territory of Pondicherry

Pondicherry 492 km² 1.071.578 Francés, Tamil, Inglés

Territoriu de la capital nacional[editar | editar la fonte]

Lletra Territoriu Nome na llingua local Capital Estensión Población (2007) Llingües oficiales
G Delhi दिल्ली, دہلی, ਦਿੱਲੀ Delhi 1.485 km² 16.862.735 Hindi, Urdu, Punjabí

Links[editar | editar la fonte]

India
Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:



Países d'Asia
Afghanistán | Arabia Saudita | Armenia | Azerbaiján | Bahrain | Bangladesh | Brunéi | Bhután | Camboya | China | Corea del Norte | Corea del Sur | Emiratos Árabes Xuníos | Filipines | India | Indonesia | Iraq | Irán | Israel | Kazakhstán | Kuwait | Laos | El Líbanu | Malasia | Maldives | Mongolia | Myanmar | Nepal | Omán | Pakistán | Qatar | Kirguistán | Rusia | Singapur | Siria | Sri Lanka | Thailandia | Tajikistán | Timor Oriental | Turkmenistán | Uzbekistán | Vietnam | Xapón | Xeorxa | Xordania | Yemen