Stephen Hawking

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Stephen Hawking
Stephen Hawking.StarChild.jpg
Vida
Nacimientu

Oxford8 de xineru de 1942

(75 años)
Nacionalidá Bandera del Reinu Xuníu Reinu Xuníu
Grupu étnicu británicos
Llingua materna inglés
Familia
Casáu con Jane Wilde Hawking  (14 xunetu 1965 -  1995)
Fíos/es
Estudios
Estudios University College
(ochobre 1959 - 1962) Grau n'Artes : Física
Trinity Hall
(ochobre 1962 - marzu 1966) doctorado
Direutor de tesis Dennis William Sciama
Direutor de tesis de Don Page
Wu Zhongchao
Llingües inglés
Oficiu
Oficiu físico teórico, cosmólogo, astrofísico, matemáticu, Astrónomu, pedagogo, escritor de ciencia, profesor universitariu, físicu y escritor de non ficción
Llugares de trabayu Cambridge
Empleadores Facultad de Matemáticas de la Universidad de Cambridge  (1962 -  1965)
Gonville y Caius College  (1965 -  1969)
Instituto Perimeter de Física Teórica  (2008 -
Trabayos destacaos Breve historia del tiempo
Premios
Miembru de Royal Society of Arts
Orden de los Compañeros de Honor
Academia Pontificia de las Ciencias
Sociedad Filosófica Estadounidense
Academia Nacional de Ciencias de los Estados Unidos
Royal Society
Academia Estauxunidense de les Artes y les Ciencies
Creencies
Relixón Ateísmu
IMDb nm0370071
www.hawking.org.uk/
Hawkingsig.svg
Cambiar los datos en Wikidata

Stephen William Hawking (|s|t|iː|v|ə|n|_|ˈ|h|ɔː|k|ɪ|ŋ (Oxford, Inglaterra, 8 de xineru de 1942) ye un físicu teóricu, astrofísico, cosmólogu y divulgador científicu británicu. Los sos trabayos más importantes hasta la fecha consistieron n'apurrir, xuntu con Roger Penrose, teoremas al respective de les singularidaes espaciotemporales nel marcu de la relatividá xeneral, y la predicción teórica de que los furacos negros emitiríen radiación,[1] lo que se conoz anguaño como radiación de Hawking (o dacuando radiación Bekenstein-Hawking).

Ye miembru de la Real Sociedá de Londres, de la Academia Pontificia de les Ciencies y de la Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos. Foi titular de la Cátedra Lucasiana de Matemátiques (Lucasian Chair of Mathematics) de la Universidá de Cambridge dende 1979 hasta la so xubilación en 2009.[2] Ente les numberoses distinciones que-y fueron concedíes, Hawking foi honráu con dolce doctoraos honoris causa y foi galardonáu cola Orde del Imperiu Británicu (grau CBE) en 1982, col Premio Príncipe d'Asturies de la Concordia en 1989, cola Medaya Copley en 2006 y cola Medaya de la Llibertá en 2009.[3]

Hawking carez una enfermedá motoneuronal rellacionada cola esclerosis llateral amiotrófica (ELA) que foi agravando'l so estáu col pasu de los años, hasta dexalo casi dafechu paralizáu,[1] y forzar a comunicase al traviés d'un aparatu xenerador de voz. Tuvo casáu en dos causes y tuvo tres fíos. Pela so parte, algamó ésitos de vientes colos sos trabayos divulgativos sobre Ciencia, nos qu'alderica sobre les sos propies teoríes y la cosmoloxía polo xeneral; estos inclúin A Brief History of Time, que tuvo na llista de best-sellers del The Sunday Times británicu mientres 237 selmanes.

Primeros años y educación[editar | editar la fonte]

Nació'l 8 de xineru de 1942 en Oxford, llugar al qu'espresamente se movieron los sos padres, Isobel Hawking y Frank Hawking, investigador biolóxicu, buscando una mayor seguridá pa la xestación del so primer fíu, yá que Londres atopábase baxu l'ataque de la Luftwaffe.[4] Tien amás dos hermanes menores, Philippa y Mary, y un hermanu adoptáu, Edward.

Dempués de la nacencia de Stephen, la familia volvió a Londres, onde'l so padre encabezaba la división de parasitoloxía del National Institute for Medical Research. En 1950 camudar a St Albans, onde allegó al institutu pa moces de St Albans (qu'almitía mozos hasta la edá de 10 años)[4] y a los 11 años camudó al colexu homónimu, onde foi un bon estudiante anque non brillosu.[5]

Nun primer momentu, Hawking quixo estudiar matemática na Universidá, inspiráu pol so profesor, pero'l so padre quería qu'aportara al University College d'Oxford, como él fixera. Al nun esistir un profesor de matemátiques naquel momentu, nel college nun aceptaben estudiantes d'esa disciplina, polo que Hawking matricular en ciencies naturales y consiguió una beca. Una vegada nel University College, especializar en física.[4] El so interés nesa dómina centrar na termodinámica, la relatividá y la mecánica cuántica. Mientres la so estadía en Oxford, tuvo nun equipu de remu, deporte que según él mesmu ayudábalu a solliviar la so terrible aburrición na universidá.[6] El so tutor de física, Robert Berman, dixo darréu en The New York Times Magacín: "Solo bastába-y saber que podía faese daqué y él yera capaz de faelo ensin mirar cómo otros lo faíen... De xacíu, la so mente yera dafechu distinta de les de los sos coetaneos."[5]

Los vezos académicos de Hawking taben llueñe d'impresionar,[7] lo que se punxo de manifiestu na resultancia del so exame final, na frontera ente los honores de primera y segunda clase, lo que faía necesariu un "exame oral". Berman dixo de la prueba oral:

Cquote1.svg Y por cierto qu'el esaminadores d'entós yeren lo suficientemente intelixentes como pa dase cuenta de que taben falando con daquién muncho más llistu que la mayoría d'ellos. Cquote2.svg

Dempués de recibir el so títulu de grau en Oxford en 1962, fixo los sos estudios de posgrado nel Trinity Hall de Cambridge. Llogró'l so doctoráu en física en Cambridge en 1966 y tien más d'una docena de títulos honorarios.[8]

Carrera[editar | editar la fonte]

De 1962 a 1975[editar | editar la fonte]

Hawking en Cambridge.

Al poco de llegar a Cambridge, empezó a desenvolver síntomes de esclerosis llateral amiotrófica (ELA), un tipu d'enfermedá motoneuronal que-y fadría perder la mayor parte del so control neuromuscular. Mientres los sos primeros dos años en Cambridge nun se reconocía a sigo mesmu, pero dempués de que la enfermedá estabilizárase y cola ayuda del so tutor médicu, Dennis William Sciama, volvió trabayar nel so doctoráu de física.[5]

A finales de la década de 1960, él y el so colega de Cambridge, Roger Penrose, aplicaron un nuevu y complexu modelu matemáticu creáu a partir de la teoría de la relatividá xeneral de Albert Einstein.[9] Esto llevó a Hawking, en 1970, a probar el primeru de los sos dellos teoremas de singularidá, qu'aproven una serie de condiciones abondes pa la esistencia d'una singularidá espaciotemporal nel espaciu-tiempu. Esti trabayu amosó que, llueñe de ser intereses matemáticos que solo apaecen en casos especiales, les singularidaes son una característica bastante xenérica de la relatividá xeneral.[10]

Hawking foi unu de los más nuevos en ser escoyíu miembru de la Royal Society, en 1974. Esi mesmu añu, visitó'l Institutu de Tecnoloxía de California (Caltech) pa trabayar col so amigu, Kip Thorne, qu'impartía clases ellí. Hawking sigue teniendo relación con Caltech, pos pasa ellí un mes cada añu dende 1992.[11]

De 1975 d'equí p'arriba[editar | editar la fonte]

El so trabayu con Brandon Carter, Werner Israel y D. Robinson foi una llombarada pal teorema de non pelo de John Archibald Wheeler, que postula que tou furacu negru descríbese dafechu coles sos propiedaes de masa, momentu angular y carga eléctrica.[12] Depués d'analizar emisiones de rayo gamma, Hawking suxurió que dempués del Big Bang formáronse diminutos furacos negros primitivos. Xuntu con Bardeen y Carter, propunxo los cuatro lleis de la termodinámica de los furacos negros, trazando una analoxía cola termodinámica. En 1974, calculó que los furacos negros debíen de crear y emitir térmicamente partícules subatómiques, lo qu'anguaño se conoz como radiación de Hawking, hasta que gasten la so enerxía y se evaporan.[13]

Hawking desenvolvió en collaboración con James Hartle un modelu topolóxicu nel qu'el universu nun tenía fronteres nel espaciu-tiempu, reemplazando la singularidá inicial de los modelos clásicos del Big Bang por una rexón similar, el Polu Norte: non puede viaxase al norte del Polu Norte al nun haber una llende.[14] Anque nun principiu la propuesta ensin fronteres predicía un universu zarráu, los alderiques con Neil Turok fixéron-y dase cuenta de que l'ausencia de fronteres ye consistente con un universu non zarráu.[15]

En 2006, xuntu con Thomas Hertog de la CERN, Hawking propunxo una teoría basada na top-down cosmology, según la cual l'universu nun tenía un únicu estáu inicial, y que d'ende, los físicos nun tienen de pretender formular una teoría qu'esplique la configuración actual del universu sobre la base d'un estáu inicial en concretu.[16]

Hawking foi'l profesor Lucasiano de la Universidá de Cambridge mientres treinta años, dende 1979 hasta la so xubilación el 1 d'ochobre de 2009.[17][18] Dempués convertiríase en direutor d'investigación nel Centru pa Cosmoloxía Teórica de la universidá de Cambridge. Ye tamién miembru del Gonville y Caius College y ostenta la distinguida cátedra d'investigación nel Institutu Perimeter de Física Teórica de Waterloo, Ontario.[19]

En 2009 participó nun homenaxe a Carl Sagan auspiciado pola discográfica de Jack White, Third Man Records. A la vienta'l 6 de payares, el setenta y cinco aniversariu de la nacencia del astrónomu, «A Glorious Dawn» parte de fragmentos del programa divulgador de Sagan Cosmos: un viaxe personal, musicalizados por John Boswell y a los que s'añedió la voz de Hawking.[20]

Reconocencia[editar | editar la fonte]

Hawking esperimentando la ingravidez nun avión Boeing 727 de NASA.
Barack Obama talking to Stehen Hawking in the White House
El pte. de EE. UU. Barack Obama fala con Hawking na Sala Azul de la Casa Blanca, enantes de la ceremonia na que-y apurriría la Medaya Presidencial de la Llibertá xuntu con otres 15 persones, 12 d'agostu de 2009.

El 19 d'avientu de 2007 desvelóse una estatua de Hawking, obra de Ian Walters, nel Centre for Theoretical Cosmology de la Universidá de Cambridge.[21] Ente los edificios nomaos n'el so honor atopen el Muséu de Ciencia Stephen W. Hawking en San Salvador,[22] el Stephen Hawking Building en Cambridge,[23] y el Stephen Hawking Centre nel Institutu Perimeter de Física Teórica en Canadá.[24] En 2002, dempués d'una votación abierta a tol Reinu Xuníu, la BBC incluyir na so llista de 100 Greatest Britons.[25]

Principales premios y distinciones[editar | editar la fonte]

Obra[editar | editar la fonte]

Según Stephen Hawking, nos furacos negros viólase'l segundu principiu de la termodinámica, lo que dio pie a especulaciones sobre viaxes nel espaciu-tiempu y furacos de vierme.

Hawking trabayó nes lleis básiques que gobiernen l'universu. Xuntu con Roger Penrose amosó que la Teoría Xeneral de la Relatividá d'Einstein implica que l'espaciu y el tiempu han de tener un principiu nel Big Bang y un final dientro de furacos negros. Asemeyaes resultancies señalen la necesidá d'unificar la Relatividá Xeneral cola Teoría Cuántica, l'otru gran desenvolvimientu científicu de la primer metá del sieglu XX. Una consecuencia de tal unificación qu'él afayó yera que los furacos negros nun yeren totalmente negros, sinón que podíen emitir radiación y eventualmente evaporarse y sumir. Otra conxetura ye que l'universu nun tien cantos o llendes nel tiempu imaxinariu. Esto implicaría que la manera en que l'universu empezó queda dafechu determináu poles lleis de la ciencia.

Les sos numberoses publicaciones inclúin La Estructura a Gran Escala del Espaciu-tiempu con G. F. R. Ellis, Relatividá Xeneral: Revisión nel Centenariu de Einstein con W. Israel, y 300 Años de Gravedá, con W. Israel. Stephen Hawking publicó tres llibros de divulgación: el so ésitu de vientes Curtia hestoria del tiempu (Hestoria del tiempu: del Big Bang a los furacos negros), Furacos negros y pequeños universos y otros ensayos, en 2001 L'universu nun pulgu de nuez, en 2005 Perbreve hestoria del tiempu, una versión del so llibru homónimu afecha pa un públicu más ampliu.

Investigación del universu[editar | editar la fonte]

Investigación sobre l'orixe del Universu[editar | editar la fonte]

Nel so llibru Furacos negros y pequeños universos y otros ensayos, editáu en 1993, afirmó:

Cquote1.svg La ciencia podría afirmar qu'el universu tenía que conocer un empiezu (...) A munchos científicos nun los prestó la idea de que l'universu tuviera un principiu, un momentu de creación.
—Stephen HawkingCquote2.svg

Cquote1.svg Nel universu primitivu ta la respuesta a la entruga fundamental sobre l'orixe de too lo que vemos güei, incluyida la vida.
—Stephen HawkingCquote2.svg

Alredor del añu 2004 propunxo la so nueva teoría alrodiu de les torques o furacos negros un términu que polo xeneral aplicar a los restos d'estrelles que sufrieron un colapsu gravitacional dempués d'escosar tol so combustible nuclear. Según Hawking, l'universu ta prácticamente llenu de pequeños furacos negros y considera qu'estos se formaron del material orixinal del universu.

Declaró tamién avera del orixe del universu:

Cquote1.svg Na teoría clásica de la relatividá xeneral [...] el principiu del universu tien que ser una singularidá de densidá y combadura del espaciu-tiempu infinites. Neses circunstancies dexaríen de rexir toles lleis conocíes de la física (...) Mientres más esaminamos l'universu, afayamos que de nenguna manera ye arbitrariu, sinón qu'obedez ciertes lleis bien definíes que funcionen en distintos campos. Paez bien razonable suponer qu'haya principios unificadores, de cuenta que toles lleis seyan parte de dalguna llei mayor.
—Stephen Hawking[32]Cquote2.svg

Conxetura de protección de la cronoloxía[editar | editar la fonte]

Hawking afirmó que tendría d'haber una llei que faía imposible'l viaxe nel tiempu, Propunxo una conxetura de protección de la cronoloxía qu'escluyía'l viaxe nel tiempu de les lleis de la física, pa «faer la hestoria segura pa'l historiadores». Incapaz d'atopar una llei física que faiga imposible'l viaxe nel tiempu, Hawking camudó d'opinión:

Cquote1.svg Quiciabes el viaxe nel tiempu seya posible, pero nun ye prácticu.[1] Cquote2.svg

Pensamientu filosóficu[editar | editar la fonte]

Adopta'l realismu dependiente del modelu, la idea de qu'una teoría física o una imaxe del mundu ye un modelu y un conxuntu de riegles que rellacionen los elementos del modelu coles observaciones, basándose en que lo que se sabe de la física moderna fai difícil defender al realismu[nota 1] y nel puntu de vista de Hume de que nun queda otra opción qu'actuar como si la realidá fora verdadera, polo que escarez de sentíu preguntar si un modelu ye real o non; namái tien sentíu preguntar si concuerda o non coles observaciones, derivándose de que si hai dos modelos que concuerden coles observaciones "non puede dicise qu'unu seya más real qu'otru"[nota 2] y que podría usase el modelu más conveniente d'alcuerdu a la situación considerada. En cuanto al términu modelo consideraríase satisfactoriu si: a) ye elegante,[nota 3] b) contién pocos elementos arbitrarios o ajustables, c) concuerda coles observaciones esistentes y apurre una esplicación d'elles, y d) realiza predicciones detallaes sobre observaciones futures que van dexar refutar o falsar el modelu si nun son confirmaes.[33]

Creencia relixosa[editar | editar la fonte]

Nel llibru Una Curtia Hestoria del Tiempu, de 1988, el astrofísico señalaba que “si llegamos a afayar una teoría completa, sería'l trunfu definitivu de la razón humana, porque entós conoceríamos la mente de Dios”. Sicasí, col pasar de les décades estes idees fueron camudando, reinterpretándose ya inclusive recibiendo acusaciones de ser solu marketing, según señalaba la primer esposa de Hawking, Jane Wilde, tres el so divorciu en 1991.[34][35]

N'efectu, Stephen Hawking utiliza repetidamente la palabra Divos[36][37] nel so discursu públicu de divulgación científica, pero esplicó que lo fai en sentíu puramente metafóricu. "Nun soi relixosu nel sentíu normal de la palabra. Creo que l'Universu ta gobernáu poles lleis de la ciencia. Eses lleis pudieron ser creaes por Dios; pero Divos nun intervien pa romper les lleis."[38]

Yá en 2010, el científicu aseguró nel so llibru El Gran Diseñu, que la física moderna refuga a Dios como ceador del universu, tal como nel pasáu facer el darwinismo, qu'echó per tierra les idees de Dios como creador de los seres vivos. Según estractos del so llibru The Grand Design, Hawking diz qu'una nueva serie de teoríes torna superfluu pensar na esistencia d'un ceador del Universu, que Divos nun creó l'Universu y que'l Big Bang foi la consecuencia inevitable de les lleis de la física.

Cquote1.svg Cuidao que esiste una llei como la de la gravedá, l'Universu pudo y creóse de la nada. La creación bonal ye la razón de qu'haya daqué en llugar de nada, ye la razón pola qu'esiste l'Universu, de qu'esistamos. Nun ye necesariu invocar a Dios como'l qu'encendió la mecha y creó l'Universu.
— Stephen Hawking[39]Cquote2.svg

La publicación de los estractos del llibru escritu xuntu a Leonard Mlodinow The Grand Design (El gran diseñu),[40][41] nos que manifiesta básicamente que Divos nun creó l'Universu, causó una fuerte polémica y crítiques per parte de los representantes de numberoses relixones.[42][43][44]

Foi nesti contestu que, mientres l'añu 2014, nuna entrevista realizada pol diariu El Mundu, esclarió la so postura con al respective de la relixón y estenó cualquier dulda sobre'l so ateísmu. Foi claru en señalar que ye atéu y que ente relixón y ciencia nun hai nenguna compatibilidá:

Cquote1.svg Nel pasáu, primero qu'entendiéramos la ciencia, yera lóxicu creer que Dios creó l'Universu. Pero agora la ciencia ufierta una esplicación más convincente. Lo que quixi dicir cuando dixi que conoceríamos 'la mente de Dios' yera qu'entenderíamos tou lo que Dios sería capaz d'entender si acasu esistiera. Pero nun hai nengún Dios. Soi atéu. La relixón cree nos milagros, pero éstos nun son compatibles cola ciencia.
— Stephen Hawking[45]Cquote2.svg

Llucha personal contra la esclerosis llateral amiotrófica[editar | editar la fonte]

Stephen Hawking ye un exemplu de llucha y dignidá frente a la ELA. Semeya París (22 de mayu de 2006)

Stephen Hawking ta nuna situación de discapacidá por causa de la so enfermedá: la esclerosis llateral amiotrófica (ELA), que nun-y torgar caltener la so alta actividá científica y pública. Los primeros síntomes de la enfermedá apaecieron mientres la so estancia en Oxford y finalmente diagnosticóse-y ELA a los 21 años, xustu enantes del so primer matrimoniu. Nesi momentu los médicos agoráron-y que nun viviría más de 2 o 3 años (tiempu de supervivencia normal de la enfermedá), pero por motivos desconocíos, ye de les poques persones que sobrevivió munchos más años, entá careciendo la progresiva meyora de la discapacidá.

En 1985 practicóse-y una traqueotomía y dende entós utiliza un sintetizador de voz pa comunicase. Pasu ente pasu foi perdiendo l'usu de les sos estremidaes, según el restu de la musculatura voluntaria, incluyendo la fuerza del pescuezu pa caltenese cola cabeza arguta; con tou esto la so movilidá ye prácticamente nula. La siella de ruedes qu'utiliza en públicu ta controlada por un ordenador que remana al traviés de leves movimientos de cabeza y güeyos. Cola contracción voluntaria d'una de les sos mexelles, compon palabres y frases na so sintetizador de voz; el deterioru del so estáu llevó-y a solo poder comunicase al ritmu d'una palabra per minutu. A esti respectu, a finales de 2011 solicitó ayuda técnica a la compañía Intel pa la meyora del sistema de predicción de palabres.[46]

Cquote1.svg Sir Martin Rees, que foi nomáu astrónomu real pola reina, confesóme una vegada que la discapacidá de Hawking tórga-y faer los aburribles cálculos necesarios pa caltenese en cabeza de la so área d'investigación. Por eso concéntrase en xenerar nueves y fresques idees en llugar de faer cálculos difíciles, que pueden executar los sos estudiantes.
—Michio Kaku[1]Cquote2.svg

El 20 d'abril de 2009 informóse que Hawking fuera internáu "bien enfermu" nun hospital de Cambridge. Unes poques hores dempués de conocese la noticia, la so web personal amosaba un mensaxe que faía referencia al ábanu de visites que sufriera, colo que s'habíen vistu obligaos a omitir los sos conteníos temporalmente pa evitar una cayida del servidor.[47]

A otru día, 21 d'abril de 2009, informar del so ameyoramientu y la posibilidá de la so puesta recuperación total.[48]

Obra[editar | editar la fonte]

Selección d'obres de Stephen Hawking[editar | editar la fonte]

Científiques y divulgatives[editar | editar la fonte]

Obra atribuyida a Hawking y desmentida

En la so páxina web Hawking denuncia la publicación ensin autorizar de The Theory of Everything ya indica qu'él nun participó na so ellaboración.

Ficción infantil[editar | editar la fonte]

Estes obres tán escrites xuntu cola so fía Lucy Hawking.

Películes, documentales y series[editar | editar la fonte]

  • Los Secretos del Universu (BBC)
  • Una curtia hestoria del tiempu (A Brief History of Time)
  • L'universu de Stephen Hawking (Stephen Hawking's Universe)
  • La paradoxa de Hawking - (Horizon (BBC TV series): The Hawking Paradox)[51]
  • Maestros de la ciencia ficción - Masters of Science Fiction)
  • Stephen Hawking: Master of the Universe
  • Nel universu con Stephen Hawking - (Into The Universe with Stephen Hawking)[52]
  • Hawking (BBC) onde Stephen ye interpretáu por Benedict Cumberbatch (2004)
  • ¿Dios creo realmente l'universu? (Did God Create The Universe?) que foi'l primer episodiu de la serie de documentales de TV de la cadena Discovery Channel llamáu Curiosity, siendo Stephen, presentador principal del episodiu, y nel qu'esplica les razones del porque, creer na esistencia d'un dios creador del universu ye un exerciciu inútil.[53]
  • The Big Bang Theory onde s'interpreta de volao a sigo mesmu nun capítulu (quinta temporada) y n'otru solo oise la so voz (sesta temporada) 2012.
  • La teoría del tou Película basada na vida de Stephen Hawking, centrándose nel so amor, la so vida personal y sobremanera la superación de la so enfermedá. (2014)

Una llista de les publicaciones de Hawking del añu 2002 puede atopase nel so páxina web.

Lliteratura sobre Stephen Hawking[editar | editar la fonte]

  • Kitty Ferguson (1992). Stephen Hawking: la so vida y la so obra: faía una teoría de too. Crítica. ISBN 978-84-7423-557-9.
  • Clifford A. Pickover (2009). De Arquímedes a Hawking: les lleis de la ciencia y los sos descubridores. Crítica. ISBN 978-84-9892-003-1.
  • John C. Lennox (2011). God and Stephen Hawking: Whose Design is it Anyway?. Lion Books. ISBN 9780745955490.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Hawking y Mlodinow presenten como exemplu'l principiu de la física cuántica de qu'una partícula nun tien nin una posición definida nin una velocidá definida sacantes que diches magnitúes seyan midíes por un observador, y que la magnitú midida tien un determináu valor nel intre d'efectuar la midida.
  2. Nel casu de les lleis que rixen l'universu, Hawking y Mlodinow nun consideren qu'haya una sola teoría o modelu matemáticu que describa "tolos aspeutos del universu", sinón que se precisa una rede de teoríes, como la de la denominada Teoría M.
  3. La elegancia referir a la "forma d'una teoría", según Hawking y Mlodinow "una teoría enfarxopetada de factores manipulables nun ye bien elegante".

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Física de lo imposible: ¿Vamos Poder ser invisibles, viaxar nel tiempu y teletransportarnos?. Penguin Random House. ISBN 8483069431.
  2. "Stephen Hawking dexa la so cátedra de Cambridge", Elmundo.es, consultáu'l 30-9-09.
  3. Cf. rtve.es, «Obama condecora cola Medaya de la Llibertá a figures como Stephen Hawking o Ted Kennedy», 13-8-2009, consultáu'l 1-9-2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 O'Connor, John J.; Robertson, Edmund F. «Stephen William Hawking». MacTutor History of Mathematics archive. University of St Andrews. Consultáu'l 1 d'ochobre de 2009.
  5. 5,0 5,1 5,2 (1985) Current Biography Yearbook: 1984. New York City: H. W. Wilson Company. ISBN 978-99942-3-211-6.
  6. Hawking, Stephen W.. Stephen Hawking's A brief history of time: a reader's companion. Bantam Books, 44. ISBN 978-0-553-07772-8.
  7. «Stephen Hawking: I didn't learn to read until I was eight and I was a lazy student». Daily Mail (UK). 22 d'ochobre de 2010. http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1322807/Stephen-Hawking-I-didnt-learn-read-I-I-lazy-student.html?ito=feeds-newsxml. Consultáu el 22 d'ochobre de 2010. 
  8. «Stephen Hawking Brief Biography». Stephen Hawking: The Official Website. Consultáu'l 1 d'abril de 2012.
  9. «Origins of the universe: Stephen Hawking's J. Robert Oppenheimer Lecture». University of California, Berkeley. Archiváu dende l'orixinal, el 15 de xunu de 2008. Consultáu'l 19 de mayu de 2008.
  10. «The Singularities of Gravitational Collapse and Cosmology». Proceedings of the Royal Society A 314. xineru 1970. doi:10.1098/rspa.1970.0021. Bibcode1970RSPSA.314..529H. http://rspa.royalsocietypublishing.org/content/314/1519/529.abstract. 
  11. «Stephen Hawking Returns to Caltech – One Night Only». Caltech Features (6 de xineru de 2011). Consultáu'l 7 de xineru de 2011.
  12. Three Hundred Years of Gravitation. Cambridge University Press, 278. ISBN 978-0-521-37976-2.
  13. Hawking. «Black Hole Explosions». Nature 248. doi:10.1038/248030a0. Bibcode1974Natur.248...30H. http://www.nature.com/physics/looking-back/hawking/. Consultáu el 23 de marzu de 2007. 
  14. Baird, Eric. Relativity in Curved Spacetime: Life Without Special Relativity. Chocolate Tree Books, 234. ISBN 978-0-9557068-0-6.
  15. Yulsman, Tom (2003). Origins: the quest for our cosmic roots. CRC Press, 174–176. ISBN 978-0-7503-0765-9.
  16. «Hawking Rewrites History ... Backwards». Nature News Online (21 de xunu de 2006). Consultáu'l 19 d'abril de 2010.
  17. Stephen Hawking to give up prestigious Cambridge title. CBC News. 24 d'ochobre de 2008. http://www.cbc.ca/technology/story/2008/10/24/hawking-cambridge.html. Consultáu el 1 d'ochobre de 2009. 
  18. «Hawking gives up academic title». BBC News. 30 de setiembre de 2009. http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/cambridgeshire/8282358.stm. Consultáu el 1 d'ochobre de 2009. 
  19. Stephen Hawking accepts post at Ontario institute. CTV.ca. http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20081127/steven_hawking_081127/20081127?hub=TopStories. Consultáu el 27 de payares de 2008. 
  20. «Jack White's Third Man Records to release Stephen Hawking-featuring single – video» (inglés). NME (4 de payares de 2009). Consultáu'l 4 de payares de 2009.
  21. «Vice-Chancellor unveils Hawking statue» (inglés). University of Cambridge (21 d'avientu de 2007). Consultáu'l 27 de setiembre de 2012.
  22. «[http://web.archive.org/20011213095616/www.geocities.com/CapeCanaveral/Hall/5046/article.html The Stephen W. Hawking Science Museum in San Salvador Central America Honours the Fortitude of a Great Living Scientist]» (en inglés). Journal of College Science Teaching XXX. ochobre 2000. Archivado del original el 13 d'avientu de 2001. http://web.archive.org/20011213095616/www.geocities.com/CapeCanaveral/Hall/5046/article.html. Consultáu el 28 de setiembre de 2008. 
  23. «The Stephen Hawking Building» (en inglés). BBC News. 18 d'abril de 2007. http://www.bbc.co.uk/cambridgeshire/content/articles/2007/04/18/hawking_building_feature.shtml. Consultáu el 27 de setiembre de 2012. 
  24. «Grand Opening of the Stephen Hawking Centre at Perimeter Institute» (inglés). Perimeter Institute. Consultáu'l 27 de setiembre de 2012.
  25. (en inglés) 100 great Britons – A complete list. Daily Mail. 21 d'agostu de 2002. http://www.dailymail.co.uk/news/article-134458/100-great-Britons--A-complete-list.html. Consultáu el 27 de setiembre de 2012. 
  26. "for his distinguished contributions to the application of xeneral relativity to astrophysics, especially to the behaviour of highly condensed matter". White, Michael. {{{title}}}.
  27. «Julius Edgar Lilienfeld Prize» (inglés). American Physical Society. Consultáu'l 29 d'agostu de 2008.
  28. «Oldest, space-travelled, science prize awarded to Hawking» (inglés). The Royal Society (24 d'agostu de 2006). Consultáu'l 29 d'agostu de 2008.
  29. «Fonseca Prize 2008». University of Santiago de Compostela. Consultáu'l 7 d'agostu de 2009.
  30. «Obama presents presidential medal of freedom to 16 recipients» (en inglés). guardian.co.uk (Guardian News and Media). 13 d'agostu de 2009. http://www.guardian.co.uk/world/2009/aug/13/obama-hawking-medal-freedom. Consultáu el 5 de marzu de 2012. 
  31. «[http://www.rtunoticias.com/index.php/tecnologia/3885-premiu-de-fisica-fundamental-pa-stephen-hawking-y-los científicos-del-cern Stephen Hawking y el CERN llogren el premiu científicu meyor dotáu]». El MUNDU.es (EL MUNDU). 13 d'avientu de 2012. http://www.rtunoticias.com/index.php/tecnologia/3885-premiu-de-fisica-fundamental-pa-stephen-hawking-y-los científicos-del-cern. Consultáu el 23 de marzu de 2013. 
  32. The New York Times, "The Universe and Dr. Hawking", Michael Harwood, 23 de xineru de 1983, p. 53.
  33. Hawking, S. & Mlodinow, L. (2012) El gran diseñu. Grupu Planeta Spain
  34. "Then, in 1999, his former wife published Music To Move The Stars: My Life with Stephen, in which she claimed (...) her Christian faith clashed with his steadfast atheism; (...) The last line in A Brief History of Time is famous for saying that, if we could tie together the equations describing the universe, we would "know the mind of God." But his former wife claims, "He is an atheist. So why is the deity making an appearance? The obvious answer is that it helps sell books.". 'The Crazy World of Stephen Hawking' Charles Arthur. 12 d'ochobre 2001. The Independent (London) Pág. 7.
  35. "Jane took much of her dramatic hope at the time from her faith, and still sees something of the irony in the fact that her Christianity gave her the strength to support her husband, the most profound atheist. 'Stephen, I hope, had belief in me that I could make everything possible for him, but he did not share my religious - or spiritual - faith.' ". Tim Adams, 'A Brief History of a First Wife', The Observer, 4 April 2004, Review, Pg. 4..
  36. (1991) "Though A Brief History of Time brings in God as a useful metaphor, Hawking is an atheist". The Observer, 42.
  37. Por qué la ciencia non refuta a Dios. Penguin Random House. ISBN 607113515X.
  38. «"Pope sees physicist Hawking at evolution gathering"» (Reuters. 31 d'ochobre 2008. Retrieved 22 de mayu 2009.).
  39. «God did not create the universe, says Hawking» (news.yahoo.com. 2010-09-02. Retrieved 2010-09-02.). Archiváu dende l'orixinal, el 4 de setiembre de 2010.
  40. El misteriu del ser, primer capítulu del llibru El gran diseñu, Stephen Hawking, 2010, El País, Babelia
  41. Hawking planta cara a Dios, El País, 8/11/2010
  42. Divos nun creó l'Universu, asegura Stephen Hawking, El País, 2/9/2010
  43. Los líderes relixosos británicos critiquen a Hawking, Públicu, 3/9/2010
  44. Si dicir un científicu, va a misa, El investigadores tán estremaos: unos son creyentes y otros piensen que Dios ye incompatible cola ciencia - ¿Ye cometíu de los llaboratorios demostrar la esistencia divina?, El País, 5/9/2010
  45. «Nun hai nengún dios. Soi atéu.» (2014-09-21.). Archiváu dende l'orixinal, el 24 de setiembre de 2014.
  46. Cf. Larry Greenemeier (2013): «Falar con xestos», Investigación y Ciencia, 443, pág. 4; agostu de 2013.
  47. «El científicu Stephen Hawking, hospitalizáu "bien enfermu"». El País - percancies (20 d'abril de 2009). Consultáu'l 20 d'abril de 2009.
  48. «Ameyora l'estáu de salú de Stephen Hawking». El Periódicu (21 d'abril de 2009). Consultáu'l 21 d'abril de 2009.
  49. Divos nun creó l'Universu, asegura Stephen Hawking, El País, 2/9/2010
  50. Los líderes relixosos británicos critiquen a Hawking, Públicu, 3/9/2010
  51. «The Hawking Paradox». Internet Movie Database. Consultáu'l 29 d'agostu de 2008.
  52. «Into the Universe, with Stephen Hawking». Discovery Channel. Consultáu'l 25 d'abril de 2010.
  53. «Did God Create The Universe, with Stephen Hawking». Discovery Channel. Consultáu'l 26 d'ochobre de 2012.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Stephen Hawking