Club Universidad de Chile

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Datos xenerales
Nome completu Club Universidá de Chile[1]
Fundación 24 de mayu de 1927(91 años)
como Club Universitariu de Deportes de Chile
Propietariu(os) Bandera de Chile Azul Azul S.A.[2]
Presidente Bandera de Chile Carlos Heller Solari[3]
Entrenador Bandera d'Arxentina Frank Kudelka[4]
Instalaciones
Estadiu Nacional
Allugamientu Av. Grecia 2001
Ñuñoa, Santiago, Chile
Capacidá 48.665 espectadores[5]
Otru complexu Centru Deportivu Azul
Uniforme
Kit left arm.svg
Kit body uch12h.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts adidasblanco.svg
Titular
Kit left arm.svg
Kit body udechile10a.png
Kit right arm.svg
Kit shorts adidasblanco.svg
Alternativu
Cabera temporada
(Transición 2017)
(2017) Subcampeón
Continental Copa Llibertadores
(2018) Fase de Grupos
Actualidá
Actualidá Soccerball current event.svg Temporada 2018
Sitiu web oficial
[editar datos en Wikidata]

El Club Universidad de Chile[1] ye un club de fútbol de Chile de la ciudá de Santiago na Rexón Metropolitana. Foi fundáu'l 24 de mayu de 1927[6] y xuega na Primer División de Chile.[1] Sicasí, distintos autores y publicaciones señalen que la fecha de fundación correspuende al 25 de marzu de 1911.[7][8]

Inscritu na Asociación de Football de Santiago (AFS) dende 1912 —como «Internáu Universitariu»—, depués de fundise col deporte universitario en 1928 denominóse «Club Universitariu de Deportes de Chile», pa darréu, en 1934, camudar la so denominación a «Club Deportivu de la Universidá de Chile». Sicasí, en 1980 dixebróse formalmente d'aquel establecimientu educacional, pasando a denominase legalmente como «Corporación de Fútbol Profesional de la Universidá de Chile». Tres la quiebra d'esta postrera en 2006, el club ye alministráu dende 2007 pola sociedá anónima Azul Azul S.A. so un sistema de concesión.[9] El color qu'identifica al club ye'l azul. En tantu, el so escudu representa la imaxe d'un chuncho (o miagón), que'l so orixe remontar al Club Náuticu Universitariu, una de les instituciones que la so fundió col Club Internáu Universitariu en 1928.[10]

Nel fútbol profesional, a la fecha, Universidá de Chile ye'l segundu equipu con más campeonatos nacionales de Primer División, con 18 títulos en total.[11] Amás, consiguió 5 títulos de Copa Chile,[12] 1 de Supercopa de Chile y 1 de Segunda División.[13] Na era amateur, en tantu, destaca'l bicampeonato de la Serie B en 1936 y 1937, amás de distintos títulos na AFS. En 1999 llogró'l récord de 33 partíos consecutivos ensin perder dientro d'una mesma edición del campeonatu nacional de primera División.[14]

A nivel internacional foi campeón de la Copa Suramericana 2011,[15][16] siendo'l primer equipu chilenu en llograr dichu galardón, de manera invicta y como el segundu meyor campeón na hestoria de los torneos entamaos pola Conmebol y el meyor na hestoria de la Copa Suramericana, con un rendimientu del 88,8%.[17][18] Esti títulu sumáu al Tornéu d'Apertura y al Tornéu de Clausura, dexó-y rematar l'añu 2011 col primera triplete de títulos oficiales na hestoria del fútbol chileno[19] xuntu con permanecer invictu en calidá de visitante mientres toa esa temporada, tantu a nivel nacional como internacional.[20] De la mesma, suma cuatro semifinales de Copa Llibertadores d'América (en 1970, 1996, 2010 y 2012).

El club exerz de local nel Estadiu Nacional de Chile, cortil de propiedá estatal allugáu na comuña de Ñuñoa y que tien una capacidá de 48.665 espectadores.[5] Dende los sos oríxenes el club cunta con categoríes inferiores y dende 2008 cuenta con una filial de fútbol femenino qu'integra la Primer División de fútbol femenín de Chile, tantu de categoría adulta,[21] como xuvenil.[22] Los sos rivales tradicionales son Colo-Colo, frente al cual apuesta'l Clásicu del fútbol chileno o Superclásico, y Universidá Católica, col cual apuesta'l llamáu Clásicu universitariu.

En xunu, xunetu, agostu, setiembre y ochobre de 2012, según les estadístiques de la clasificación mundial de clubes realizada pola IFFHS, Universidá de Chile allúgase como'l segundu meyor equipu del mundu, el meyor allugamientu de la so hestoria.[23][24] Mientres l'añu 2012, Universidá de Chile foi consideráu'l meyor equipu de fútbol n'América según el ranking de la CONMEBOL.[25]

Historia[editar | editar la fonte]

Antecedentes y fundación[editar | editar la fonte]

Los primeros antecedentes del Club Universidá de Chile topar nel 20 de mayu de 1896, cuando nel Instituto Nacional de Chile foi fundáu'l primer equipu de fútbol escolar formáu, empobináu ya integráu por chilenos: l'Institutu Nacional Football Club, dirixíu por Erasmo Arellano Durán.[26][27][28] L'alliniación principal del equipu yera: Jorge Tisca; Pablo Imbert, Luis Orchard; César Miranda, Carlos Blanlot, Luis Mariotti; Roberto Robotham, Julio Barrenechea, Luis Goetz, Roberto Hembach y Antonio Coloráu;[26][28][29] y como reserves figuraben Wenceslao Berroeta, Joaquín Lepeley, ente otros.[27]

Depués, en 1897, l'Institutu Nacional Football Club pasó a denominase Internáu Nacional Football Club, yá que yera formáu por alumnos internos del Instituto Nacional de Chile. Finalmente, la seición d'internos del Institutu Nacional camudó de casa, pa funcionar de manera independiente, y convirtióse nel Internáu Nacional —renombráu en 1907 como Internáu Nacional Folles Arana—, siendo'l 20 de mayu de 1902 la so fecha de fundación oficial, según la del so club de fútbol[26][30] y la del Institutu Pedagóxicu Football Club, unu de los fundadores de la Asociación de Football de Santiago (AFS) en 1903.[31]

En participando en competiciones interescolares, dende 1905 el Internáu Football Club empezó a participar oficialmente na Copa Municipal de la Asociación Arturo Prat (AAP), competición qu'arrexuntó a equipos de distintes instituciones educacionales de Santiago,[31] na que se consagró campeón en 1907 y depués, en 1910.[32] Al añu siguiente, xugadores y directivos del club propunxeron dir más allá de les competiciones estudiantiles y decidieron incorporar un equipu a la Asociación de Football de Santiago (AFS), entidá na que se desempeñaben los principales clubes de la capital. Finalmente, el 25 de marzu de 1911,[10][33] l'Internáu Football Club resolvió encruciase en dos rama: caltuvo la de calter escolar, que siguió participando na AAP, pero fundó otra de calter universitariu,[28] desvenceyada del Internáu Nacional Folles Arana, que s'inscribió'l 30 de marzu de 1912 na AFS.[33] Dende esi entós hasta 1926, Internáu compitió ininterrumpidamente na Asociación de Football de Santiago, na cual, llogró ser campeón de la Copa Chile nes ediciones de 1921 y de 1923.[34]

En forma paralela, alumnos tamién egresados del Internáu Nacional fundaron la primer seleición universitaria de fútbol, na Escuela de Medicina de la Universidá de Chile, el 21 de mayu de 1905, fecha na que tamién s'inscribieron como fundadores de la Asociación Arturo Prat (AAP).[31][32] Per otru llau, el partíu más antiguu apostáu por un escoyíu representativu de la Universidá de Chile tuvo llugar en agostu de 1908, nel que venció por 2-0 a un combináu de la Escuela Militar, Naval y d'Inxenieros Navales.[35] Coles mesmes, el 1 de payares de 1909 apostóse'l primer Clásicu universitariu ente les seleiciones estudiantiles de la Universidá de Chile y de la Universidá Católica, que terminó con un empate de 3-3. Depués, el 14 de payares de 1909, xugóse'l return-match (partíu de vuelta), con victoria del cuadru de la Universidá Católica por 4-1.[36][37]

Magar, mientres les décades de 1910 y de 1920 esistieron diversos equipos de distintes disciplines dientro de la Universidá de Chile, ente les que s'incluyó'l fútbol, la primer organización deportiva oficial nació'l 1 d'abril de 1919, cola creación de la Federación Universitaria de Deportes,[38][39] Otres fontes, sicasí, señalen que la creación de la Federación socedió en 1923, ocasión en que se xeneró un movimientu estudiantil dientro de la universidá y que foi presidíu primeramente pol abogáu y presidente del Internáu Football Club, Arturo Flores Conejeros.[10]

De manera independiente, el 19 d'agostu de 1925 creóse'l Club Atléticu Universitariu,[40] y el 21 d'abril de 1926 creóse'l Club Náuticu Universitariu.[41] En tantu, Arturo Flores Conejeros, empecipió les xestiones pa incorporar al Internáu Football Club a la Lliga Central de Football de Santiago (LCF), fundada gracies a la reunificación de diverses entidaes rectores del fútbol capitalín, ente elles la AFS. Sicasí, la LCF esixó a Internáu la fusión colos clubes Atléticu Universitariu y Náuticu Universitariu pa llograr la incorporación.[28][42] D'esta manera, na nueche del martes 24 de mayu de 1927, al efectuase la cuenta añal de les actividaes del Internáu Football Club, nos salones de El Diariu Ilustráu, la xunta xeneral del club llegó al alcuerdu unánime de fundir a los clubes mentaos, más el respaldu de la Federación Deportiva de la Universidá de Chile. Asina, nació'l Club Universitariu de Deportes de Chile.[43] Dellos autores, sicasí, refuguen que naquella ocasión creárase'l club, señalando como verdadera fecha de fundación el 20 de mayu de 1902, indicando que más qu'una nueva institución, el Club Universitariu de Deportes correspuende a la mesma entidá col Internáu Football Club.[31] Pa sofitar dicha afirmación, basar en delles notes de los medios de comunicación de la dómina qu'apunten al cambéu de denominación de la institución, d'Internáu a Club Universitariu de Deportes, según a la conmemoración del so aniversariu númberu 25 mientres mayu de 1927.[44][45]

Etapa amateur[editar | editar la fonte]

Primeramente a la fundación oficial, el 2 de mayu de 1927, Arturo Flores Conejeros y Marcial Baeza Martínez inscribieron al Internáu Football Club na Lliga Central de Football de Santiago (LCF) so la denominación de Club Internáu Fundíu Universitariu de Deportes.[46][47] La LCF foi constituyida esi mesmu añu productu de la fusión de los cuatro asociaciones más importantes de Santiago y que la so primer temporada tuvo conformada por 78 equipos, estremaos en nueve series de primera División, axustándose, amás, que los trés últimos asitiaos de cada grupu seríen desafiliados de la competición.[48] El Internáu-Universitariu foi allugáu na Serie F[49] y remató na séptima posición, con cuatro punto en total, polo que-y correspondía la desafiliación. Sicasí, tres una apelación presentada poles autoridaes del club a la Federación de Football de Chile, l'equipu foi almitíu formalmente na Lliga Central de Football el 16 de xineru de 1928, siendo reinscrito el 10 d'abril, so la denominación definitiva de Club Universitariu de Deportes.[50] Esi mesmu añu socedieron dos fechos importantes na hestoria de la institución: per un sitiu, el 15 de xunetu, nun alcuentru frente a Unión Condell, foi la primer vegada que l'equipu llució la insinia del chuncho,[51] la cual foi adoptada de común alcuerdu polos integrantes del Club Universitariu de Deportes al ser apurrida pol Club Náuticu Universitariu;[10] ente que nel planu institucional, el 29 d'ochobre, efeutuóse la inscripción llegal del club ante notariu.[52] Los diez primeros socius fueron: Arturo Flores Conejeros, Óscar Capo V., Santiago Rebolledo Y., Luis Tisné Brousse, Carlos Lund Y., Eduardo Salgado C., Óscar Palma S., Raúl Vera I., Roberto Martínez R. y Eugenio Ampuero V.[43]

Entá cuando Universitariu rematara nel cuartu allugamientu de la Serie Y de la Primer División de 1928, les autoridaes de la Lliga Central determinaron que'l club tenía d'apostar una competencia especial, de la cual, los meyores asitiaos siguiríen participando na máxima entidá del fútbol amateur de Santiago.[53] Sicasí, tres una serie d'apelaciones presentaes por delles entidaes deportives de la capital, ente elles Universitariu y Sport Français, resolvióse readmitir a dellos clubes que fueren refugaos primeramente, según atayar los alcuentros de definición. Finalmente, fueron establecíes tres divisiones con un sistema d'ascensos y descensos, siendo Universitariu apostráu a la Segunda División de la Lliga Central.

Universitariu, subcampeón nacional amateur en 1935.

Dempués de baxar nuevamente en 1929 por reestructuración, el 3 de marzu de 1930 se refundó el Club Universitariu de Deportes, gracies a la incorporación de la Federación Deportiva de la Universidá de Chile y de la Federación Deportiva de la Universidá Católica.[10] Esi mesmu añu, amás, el club algamó la tercer posición de la División Entemedia, tercer división de l'agora Asociación de Football de Santiago. Coles mesmes, en 1931 tuvo nuevamente cerca de consiguir l'ascensu, sicasí, tuvo de resignar les sos opciones al rematar nel segundu allugamientu del tornéu, por detrás de Carioca.

Universidá de Chile, campeón invictu de la Serie B de la AFS en 1937.

En 1933, gracies a la dixebra de dellos clubes que se retiraron pa formar el campeonatu profesional, Universitariu pasó a formar parte de la División d'Honor de la Asociación de Football de Santiago. En 1934, cola creación na AFS d'una Seición Profesional y de una Seición Amateur, el club permaneció nesta postrera, na cual coronóse campeón invictu de la División d'Honor,[51] ganándose con esto l'honor de representar a Santiago nel Campeonatu Nacional Amateur de Chile 1935, certame nel que resultó subcampeón depués de perder la final frente a San Enrique de Iquique por 1-3.[54] Mientres esi periodu, nel plantel del club destacaron los nomes del delanteru Víctor Alonso y el volante Luis Tiráu.

En 1935, el club integrar a la Serie B Profesional de la AFS, formada polos clubes esaniciaos nel tornéu profesional de primera División de 1934, más Universidá de Chile como campeón de la Seición Amateur. Nel primer campeonatu d'esta categoría, el club namái remató na tercer posición.[55] Esi mesmu añu pasó a llamase Club Deportivu de la Universidá de Chile,[52][42] yá que los estudiantes de la Universidá Católica, que pertenecíen al Club Universitariu de Deportes, retirar pa formar en 1937 el club deportivu d'esa universidá. Magar lo anterior, al añu siguiente, la «O» llogró'l campeonatu de la Serie B, pa depués repitir la marca na edición de 1937,[13] como campeón invictu,[51] llogrando nesa temporada la mayor goliada rexistrada na so hestoria al vencer a Santiago Morning "B" por 14-1, el 17 d'ochobre.[56]

Ingresu al profesionalismo y primer títulu[editar | editar la fonte]

Plantel d'Universidá de Chile, el 8 d'abril de 1938.

En 1938, tantu Universidá de Chile como Universidá Católica solicitaron l'ingresu a la serie profesional d'honor, pero los dirixentes de la Asociación Central de Fútbol (ACF), ente rector del fútbol profesional constituyíu esi mesmu añu, envaloraron que namái se podía recibir a un equipu universitariu. Pa definir cuál xubiría, los directivos optaron que los dos equipos participaren y fueren esaminaos nel Campeonatu d'Apertura d'esi añu.[57] El 1 d'abril, Universidá Católica tuvo d'enfrentar a Colo-Colo, perdiendo por 2-6[58] quedando refugada la so opción pa llegar a Primer División, siquier per esi añu. En tantu, el 17 d'abril,[51] Universidá de Chile enfrentó a Audax Italianu nos Campos de Sports de Ñuñoa, alcuentru que terminó empatáu a un gol nel tiempu reglamentariu. Al siguir igualaos nel tiempo suplementariu, el partíu tuvo de definise por muerte súbita» (gol d'oru), nel cual Audax Italianu convirtió'l gol del trunfu.[57]

Sicasí, l'actuación d'Universidá de Chile dexó conformes a los dirixentes del fútbol rentado, quien aceptaron el so ingresu a Primer División:[57][58] el 29 de mayu de 1938, la «O» debutó nel fútbol profesional enfrentando nos Campos de Sports de Ñuñoa a Magallanes, cayendo por 1-3, pero na fecha siguiente, consiguió'l so primer trunfu profesional al vencer a Unión Española por 4-3.[57] Nos sos primeres dos campañes nel profesionalismo, Universidá de Chile asitióse séptimu,[58][59] resaltando como figura'l arqueru Eduardo Simian.

esquierda Primer División
1940

L'añu 1940 empezó cola «O» algamando la final del Campeonatu d'Apertura, na que cayó ganada ante Colo-Colo por 2-3.[60] Sicasí, so la conducción de Luis Tiráu y con Víctor Alonso, goliador del tornéu con 20 anotaciones,[61] como principal figura, Universidá de Chile axudicóse'l campeonatu nacional per primer vegada na so hestoria, en rematando con tres punto de ventaya sobre Audax Italianu.[60]

Pese al tempranu ésitu llográu, mientres les décades de 1940 y de 1950, Universidá de Chile nun consiguió realizar grandes campañes, allugándose de normal na medianía de la tabla de posiciones. Como esceición a esi enclín, cabo resaltar l'actuación del club nel campeonatu de 1945,[62] añu nel que s'allugó na tercer posición y nel que l'uruguayu Ubaldo Cruche foi'l máximu goliador de la temporada,[61] y nel campeonatu de 1957, temporada na que llogró'l subcampeonato nacional.[63] Amás, destacó la xira efectuada pol plantel a Bolivia, en 1958, onde llogró dos trunfos y un empate.[64]

La dómina del Ballet Azul[editar | editar la fonte]

Leonel Sánchez, xugando por Universidá de Chile, llogró seis campeonato nacionales ente 1959 y 1969.
Scudettodechile.png
Primer División
1959
Scudettodechile.png
Primer División
1962
Scudettodechile.png
Primer División
1964
Scudettodechile.png
Primer División
1965
Scudettodechile.png
Primer División
1967
Scudettodechile.png
Primer División
1969

Foi a partir de fines de la década de 1950, col debú de Carlos Campos y Leonel Sánchez, amás d'una mayoría de xugadores formaos nes divisiones inferiores del club, ente estos Braulio Musso, cuando'l club repunxo'l protagonismu nel panorama futbolísticu chilenu.[64] D'esta miente, nel tornéu nacional de 1959, Universidá de Chile consagróse como campeón per segunda vegada na so hestoria, el 11 de payares de 1959, en ganando nun partíu de definición a Colo-Colo por 2-1[65] nel Estadiu Nacional, con anotaciones de Leonel Sánchez y el arxentín Ernesto Álvarez.[66][67][68]

Na década de 1960, Universidá de Chile llogró'l so apoxéu nel planu deportivu, siendo, al presente, el llustru con más títulos na hestoria del club. Pa referise al equipu, los medios de comunicación utilizaron el llamatu col que se conoció a Millonarios de Colombia mientres los años 1950: el Ballet Azul, debíu al bon xuegu amosáu en cada unu de los sos partíos.

Con Luis Álamos na direición técnica, amás del campeonatu nacional de 1959 ante Colo-Colo y depués de terminar como subcampeón en 1961,[69] el club llogró'l campeonatu nacional de 1962 en ganando por 5-3 nun partíu definitoriu a Universidá Católica,[70] amás d'el so primera bicampeonato, correspondiente a les temporaes de 1964 (sumando 52 puntos, 9 de ventaya sobre les sos más cercanos persiguidores Universidá Católica y Santiago Wanderers)[71] y de 1965,[72] con un plantel nel que destacaron, al pie de los yá mentaos Carlos Campos (máximu anotador nacional en 1961, 1962 y 1966),[61] Leonel Sánchez, Braulio Musso y Ernesto Álvarez, les figures de Manuel Astorga, Rubén Marcos, Luis Eyzaguirre, Sergio Navarro, Carlos Contreras, Alfonso Sepúlveda, ente otros.

Mientres esta primer etapa del Ballet Azul, qu'amás foi'l primer equipu chilenu n'apostar la Copa de Campeones d'América (actual Copa Llibertadores d'América) en 1960,[73] Universidá de Chile foi'l club que más xugadores apurrió a l'alliniación titular de la Seleición de fútbol de Chile qu'algamó'l tercer puestu na Copa Mundial de 1962, con ocho futbolistes azules: Luis Eyzaguirre, Carlos "Pluto" Contreras, Sergio Navarro (capitán de la Seleición), Jaime Ramírez Banda, Leonel Sánchez, Carlos Campos, Manuel Astorga y Braulio Musso. Y pudo haber un novenu, Alfonso Sepúlveda, quien nun pudo xugar por una importante mancadura sufierta poco primero de la cita mundialista.[74]

Amás, tantu en 1963 como en 1964, el club ganó'l Tornéu Pentagonal de Branu (Copa Internacional de Santiago).[75][76] Coles mesmes, en 1963, el club realizó una xira a Europa col fin d'enfrentar a los meyores equipos d'esi continente, incluyendo delles seleiciones, llogrando victories destacaes como un 2-1 ante'l Inter de Milán nel Estadiu San Siro y un 3-2 ante Botafogo, duelu efeutuáu en Casablanca, Marruecos.[77][78]

Darréu, pese al alloñamientu d'Álamos en 1966 por discrepancies al interior del plantel,[79] les incorporaciones de Pedro Araya, Alberto Quintano y Guillermo Yávar dexaron a Universidá de Chile siguir con positives campañes mientres la segunda metá de la década de 1960, llogrando los campeonatos nacionales de 1967 (sumando 56 unidaes, con notables 12 puntos de ventaya sobre la so más cercanu persiguidor Universidá Católica)[80] y de 1969,[81] so la direición técnica de Alejandro Scopelli y Ulises Ramos respectivamente, y que marcaben el ocaso de la xeneración del Ballet Azul.[82]

Crisis institucional y descensu[editar | editar la fonte]

La década de 1970 empezó de bona forma pal club, llegando a semifinales de la Copa Llibertadores 1970. Superó a importantes equipos del continente na primer fase del tornéu (ente ellos el América de Cali, Deportivu Cali y Olimpia de Paraguái), venció a Nacional de Montevideo na segunda fase, y depués cayó contra Peñarol d'Uruguái (llave que terminó nun partíu definitoriu que'l so marcador foi 2-2, resultancia que significó la eliminación de los azules por diferencia de goles).[83] Un datu importante a considerar ye que na Copa Llibertadores 1970, el club convocó a 484.018 espectadores en total, rexistru que lu asitia como la segunda mayor asistencia na hestoria del tornéu.

Pela so parte, nel tornéu nacional de 1970 Universidá de Chile remató nel tercer llugar de la liguilla final, y darréu foi subcampeón del campeonatu de 1971 (nuna campaña que tuvo a lo más referente al paraguayu Eladio Zárate, autor de 25 goles). Al añu siguiente, l'equipu cuntó cola presencia del hestóricu delanteru arxentín Juan Carlos Sarnari como goliador del plantel (con 20 goles), y terminó nel tercer llugar del tornéu de 1972.

Sicasí, con posterioridá males campañes marcaron al equipu. Nel que remató en décimotercer llugar tantu en 1973,[84] como en 1974[85] y 1975.[86]

Copa Chile (transparente).png
Copa Chile
1979

Magar nun poder consiguir el campeonatu nacional mientres esos años, en 1976 la «O» llogró axudicase la Copa de Ciudaes Universitaries, tornéu internacional de calter amistosu,[87] y ganar la Liguilla Pre-Llibertadores d'esi añu, en definiendo con Palestín, consiguiendo una igualdá de dos goles, resultancia que, por meyor diferencia de gol na tabla, clasificó a Universidá de Chile a la Copa Llibertadores 1977.[87][88] En 1977, teniendo como figures de sonadía a los arxentinos Jorge Luis Ghiso y Héctor "Bambino" Veira, l'equipu remató na quinta posición del tornéu nacional, amás de quedar esaniciáu en fase de grupos de Copa Llibertadores. En tantu en 1978, allugóse 7° del campeonatu chilenu.

Depués, en 1979, el club titulóse campeón de la Acopa Polla Gol al ganar na final a Colo-Colo por 2-1.[89] Amás, en 1980, la «O» foi subcampeón del campeonatu nacional y ganó la Liguilla Pre-Llibertadores nun partíu definitoriu nuevamente por 2-1 contra Colo-Colo,[90] con figures como Hugo Carballo, Manuel Pellegrini, Alberto Quintano, Orlando Mondaca, Jorge Socías, Héctor Hoffens, Sandrino Castec y Arturo Salah, más Fernando Riera como entrenador. Naquella final de la liguilla, quien anotaron pa los azules fueron Sandrino Castec al minutu 15 y Arturo Salah a los 87'. Cabo mentar que, primeramente al gol de Salah, cuando'l partíu terminaba, l'arqueru de la «O» Hugo Carballo atayó-y un penal al mediocampista colocolino Carlos Rivas.[91]

Per otru llau, empecipiáu en 1973 el Réxime Militar, decretáronse midíes alministratives na Universidá de Chile que repercutieron directamente nel club deportivu, faciendo qu'ésti empezara a cayer nuna crisis económico y deportivo a fines de la década de 1970. Con cuenta de desaniciar esta situación, a fines de 1978, la caña de fútbol tresformar na Corporación de Fútbol Profesional de la Universidá de Chile (CORFUCH),[92] entidá de derechu priváu qu'el 1 de setiembre de 1980 desvenceyar de la casa d'estudios fundada por Andrés Bellu, calteniendo d'esta, namái el nome de «Universidá de Chile» y los sos emblemes,[51] Magar nun primer momentu dicha decisión resultó positiva nel aspeutu deportivu, los problemes financieros siguieron na institución y traduciéronse nuna cayida nel rendimientu futbolísticu del equipu, que terminó novenu na tabla de posiciones del campeonatu nacional de 1985 y octavu nel campeonatu nacional de 1986,[93] por cuenta de la desmantelación del plantel, yá que figures como Martín Gálvez, Carlos «Búfalo» Poblete, Mariano Puyol, Luis Mosquera y Luis Rodríguez fueron tresferíos al fútbol mexicano, principalmente pa pagar les deldes del club. Finalmente, el ápice de la crisis produció'l 15 de xineru de 1989 na última fecha del tornéu nacional de 1988: Universidá de Chile baxó per primer vegada a Segunda División, n'empatando 2-2 con Cobresal nel Estadiu Nacional. Les cifres revelen que l'equipu llogró en total 26 puntos de 30 partíos, al igual que Unión Española y O'Higgins, pero lo determinante tuvo na diferencia de goles: menos siete contra menos ocho de la «O».[93][94]

Trophy (transp. Simón Bolívar Cup).png
Segunda División
1989

Mientres la so estadía en Segunda División mientres 1989, con Mario Mosquera como nuevu presidente del club, Leonel Sánchez como ayudante de campu y Luis Ibarra como direutor técnicu, magar un entamu complicáu, la «O» superó la primer fase del tornéu y aportó a la segunda fase y final, nel grupu de la Zona Sur, xugando diez partíos: ganó siete, empató dos y perdió unu. Nel penúltimu partíu del so grupu, el 14 de xineru de 1990, en venciendo por 3-0 a Curicó Xuníu nel Estadiu La Granxa, Universidá de Chile llogró definitivamente'l lideralgu de la Zona Sur y xubió a Primer División. Finalmente, como líder del grupu de la Zona Sur, el cuadru azul apostó con Palestín, líder de la Zona Norte, el títulu de Segunda División nel Estadiu Nacional: dambes escuadres empataron 0-0 y, en definición a penales, con un 5-4, Universidá de Chile axudicóse'l troféu.[95][96] Na campaña en Segunda División 1988, los principales goliadores d'Universidá de Chile fueron Marcu Fajre con 12 goles, Cristián Olguín con 8, y depués Pedro Pablo Diaz y Severino Vasconcelos con 5 goles cada unu.[97]

De vuelta a la gloria[editar | editar la fonte]

Nuevamente en Primer División, los dos siguientes campañes del club nun fueron del tou bones: nel campeonatu nacional de 1990, la «O» remató na undécima posición[98] y nel campeonatu nacional de 1991 tuvo a puntu de volver baxar, en terminando nel decimocuartu llugar de la tabla y apostar la Liguilla de Promoción al pie de Everton, Deportes Puertu Montt y Deportes Melipilla (entós daquella Soinca Bata), asegurando la «O» y Everton la so permanencia na máxima categoría.[99] Con un plantel anováu naquellos años, destacaron Carlos Daniel Tapia, Martín «Tincho» Gálvez, Pedro Massacessi, Walter Fernández, Gabriel Díaz, Germán Vergara, Carlos Morales Santos, José «Pepe» Castro y Franz «Otto» Arancibia y con Mariano Puyol como figura y capitán del equipu, anque nunca pudo axudicase un títulu de primera División, col club que marcó la so trayeutoria.

Scudettodechile.png
Primer División
1994
Scudettodechile.png
Primer División
1995

En 1992, el médicu René Orozco asumió la presidencia de la «O» y apurrió la responsabilidá de la direición técnica a Arturo Salah, pa realizar un trabayu a conciencia, como parte d'un procesu que siguiría Jorge Socías en 1994.[100] Nel campeonatu de 1994, a cuatro feches del final, Universidá de Chile y Universidá Católica, que s'atopaben n'igualdá de puntos nel visu de la tabla, apostaron el Clásicu Universitariu, partíu decisivu pal llogru del títulu, nel cual la «O» venció por 1-0 al cuadru cruzáu, con anotación de Marcelo Salas.[101]

Finalmente, el 18 d'avientu de 1994, na última fecha, el club enfrentó a Cobresal. Nesi duelu, magar dir cayendo por 0-1, la «O repúnxose, hasta que'l xuez cobró una falta penal contra Salas que Patriciu Mardones (77')[102] convirtió en gol: Universidá de Chile empató 1-1, algamó 49 puntos en total y, tres 25 años ensin títulos, axudicar por octava vegada na so hestoria'l campeonatu nacional.[103][104]

Quien xugaron esi históricu alcuentru fueron: Sergio Vargas, Cristián Castañeda, Ronald Fuentes, Rogelio Delgado, Fabián Guevara, Patriciu Mardones, Luis Musrri (reemplazáu por Marcelo Jara a los 60'), Esteban Valencia (sustituyíu por Víctor Hugo Castañeda a los 72'), Raúl Aredes, Juan Carlos Ibáñez y Marcelo Salas. Amás d'ellos, naquel plantel destacaben Cristián Mora, Gabriel Galindo, Luis Toma, Rodrigo Goldberg, ente otros.

Cabo mentar que primeramente a ganar el campeonatu, Universidá de Chile llegó a semifinales de la Copa Conmebol 1994, en venciendo a Oriente Petroleru de Bolivia n'octavos de final, y a San Llorienzo de Almagro d'Arxentina en cuartos de final. En tantu na siguiente fase cayó ante Peñarol d'Uruguái, nun global de 3-1.

Nel tornéu nacional de 1995 el club llogró consolidase como invictu en tola segunda rueda y, na última fecha, titulóse campeón en ganando nel Estadiu Nacional a Deportes Temuco por 2-0, con anotaciones penales de Mardones y Rodríguez. Con ello, Universidá de Chile llogró'l so segundu bicampeonato y dexó nuevamente a Universidá Católica nel segundu llugar.[105][106]

En 1996, de la mano del entrenador arxentín Miguel Ángel Russo, Universidá de Chile, na so condición de campeón nacional, apostó la Copa Llibertadores d'América, onde tres una gran campaña (quedando segunda na fase de grupos onde enfrentó a los sos compatriotes de Universidá Católica y a los brasileños Corinthians y Botafogo, venciendo n'octavos de final al conxuntu uruguayu Defensor Sporting y darréu al ecuatorianu Barcelona), llogró algamar les semifinales del tornéu. Naquella instancia, el club foi esaniciáu pol equipu arxentín River Plate (equipu qu'a lo postrero, sería'l campeón), n'empatando 2-2 en Santiago y perder por 0-1 en Buenos Aires.[107][108] Magar aquella importante campaña, los azules nun llograron destacar nel campeonatu chilenu, rematando nel quintu llugar, tres los sos 2 archirrivales Colo-Colo (que foi'l campeón) y Universidá Católica (equipu qu'esanició a los azules de la Liguilla de Copa Llibertadores), amás de Cobreloa y Audax Italianu.[109]

Copa Chile (transparente).png
Acopa Chile
1998

En tantu, en 1997 el club namái algamó la tercer posición, de la tabla nel Tornéu d'Apertura y la cuarta posición, nel Tornéu de Clausura.[110] Sicasí, llogró la Acopa Apertura (actual Copa Chile) de 1998, n'empatando 1-1 y vencer por 2-0 a Audax Italianu na final, amás de resultar subcampeón nel campeonatu nacional d'esi añu, detrás de Colo-Colo (que lo superó solo por un puntu na tabla). Amás, perdió la final de la Liguilla de Copa Llibertadores ante Universidá Católica, por aciu los llanzamientos penales tres 2 empates ensin goles.[111] Amás, Pedro González resultó ser el goliador del tornéu, con 23 anotaciones.[61]

Scudettodechile.png
Primer División
1999

Y en 1999, cola llegada de César Vaccia como nuevu direutor técnicu del equipu, Universidá de Chile apostó'l campeonatu nacional, que tuvo la novedá d'estremase en dos etapes pa los 16 equipos participantes: en llogrando'l lideralgu (con 75 puntos) de la etapa inicial del tornéu, el club aportó al octagonal pol campeonatu, nel cual, a dos jornada del final del tornéu, la «O titulóse campeón per décima ocasión na so hestoria, n'empatando ensin goles ante Santiago Morning nel Estadiu Nacional.[112][113] Amás, considerando los duelos tantu de la etapa inicial como de la etapa final, collechó'l récord de 33 partíos consecutivos ensin perder nun campeonatu nacional de Primer División, nel cual tamién sumó 13 victories socesives, raches qu'anguaño nun son superaes por equipu chilenu dalgunu.[14]

Años 2000[editar | editar la fonte]

Scudettodechile.png
Primer División
2000
Copa Chile (transparente).png
Acopa Chile
2000

Nel añu 2000, Universidá de Chile llogró llograr en forma invicta la Acopa Apertura, depués d'empatar 1-1 con Santiago Morning ya imponese na prórroga con gol d'oru de Clarence Acuña, amás d'axudicase'l títulu del tornéu nacional, el so tercer bicampeonato.[114][115] El plantel destacar por cuntar con xugadores formaos na cantera del club, como Rodrigo Tello, Alex Von-Schwedler, Jorge Guzmán y Sebastián Pardo, más valores consolidaos como Sergio Vargas, Leonardo Rodríguez, Pedro González (goliador del campeonatu, con 24 goles),[61] Cristián Castañeda, Rodrigo Barrera, Rafael Olarra, Ricardo Coloraes, Ronald Fuentes, Roberto Coloraes, Pablo Galdames, Luis Musrri, Diego Rivarola, Emiliano Rei, Esteban Valencia y Flavio Maestri, ente otros, toos baxu la direición técnica de César Vaccia.

En 2001, el club namái terminó na tercer posición del campeonatu nacional,[116] en cuantes que en 2002, cayó en semifinales tantu nel Tornéu d'Apertura como nel Tornéu de Clausura ante Universidá Católica.[117] Coles mesmes, nel Tornéu d'Apertura 2003, teniendo nes sos files al hestóricu delanteru colombianu Faustino Asprilla y bien bones actuaciones de Mauricio Pinilla, l'equipu tuvo un desempeñu irregular y perdió ante Universidá de Concepción n'octavos de final. Ente que nel Tornéu de Clausura 2003 foi esaniciáu na mesma instancia frente a Cobreloa.[118]

Scudettodechile.png
Tornéu d'Apertura
2004

Sicasí, en 2004, con Héctor Pintu como entrenador, Universidá de Chile titulóse campeón del Tornéu d'Apertura 2004, depués d'enfrentar na final a Cobreloa: empataron 0-0 en Santiago y 1-1 en Calama, lo qu'obligó a una definición a penales, na cual la «O impúnxose por 4-2. Nel plantel resaltaron Johnny Herrera, Diego Rivarola, Sergio Gioino, Manuel Ibarra, Manuel Iturra, Arnaldo Espínola, Víctor Cancino, Miguel Pintu, Héctor Santibañez, Nelson Pintu, ente otros. En tantu, nel Tornéu de Clausura 2004, la «O» quedó esaniciada en cuartos de final ante Unión Española, por 2-4 en llanzamientos penales.[119]

En tantu'l 2005, nun foi un añu positivu pal club. Magar nel primer semestre tuvo bones actuaciones na Copa Llibertadores llegando a octavos de final, nel tornéu nacional foi vencíu nel Tornéu d'Apertura 2005 nuevamente pola Unión Española por aciu definición a penales, na ronda de cuartos de final.

Ente que nel Tornéu de Clausura 2005, tres una positiva campaña, llegó a la final nun nuevu Clásicu Universitariu. Tanto'l partíu d'ida como'l de vuelta apostáronse nel Estadiu Nacional: nel d'ida, la «O» perdió pola cuenta mínima, en cuantes que en el de vuelta, remontó y ganó por 2-1 a Universidá Católica. Sicasí, ante la igualdá de goles, ensin tiempo suplementariu, el títulu definir por llanzamientos penales, nos cualos Universidá de Chile cayó por 4-5, proclamándose'l cuadru cruciáu como campeón del tornéu.[120]

Depués, nel Tornéu d'Apertura 2006 y so la direición técnica de Gustavo Güerta, el club apostó col so archirrival Colo-Colo, la llogru del títulu: nel Estadiu Nacional, los azules cayeron por 1-2 nel duelu d'ida, sicasí, nel partíu de vuelta xugáu nel mesmu estadiu, imponer por 1-0, obligando a una definición a penales, na cual la «O» perdió por 2-4, sumando con ello la so segunda derrota consecutiva, n'instancies finales contra los sos clásicos rivales.[121] Amás, nel planu institucional, la Corte d'Apelaciones de Santiago decretó la quiebra del club polos sos deldes cercanes a 5700 millones de pesos cola Tesorería Xeneral de la República, siendo designáu José Manuel Edwards como síndicu de quiebres,[122] quien tuvo como oxetivu saldar la delda colos acreedores del club, proxectando'l tresformamientu d'ésti en sociedá anónima o la so gerenciamiento por un periodu de 30 años por una sociedá anónima ayena, como ye'l casu de Blanco y Negru S.A. en Colo-Colo. En tantu, nel Tornéu de Clausura 2006, depués d'una mala campaña, Universidá de Chile foi esaniciada en cuartos de final por Cobreloa.[121]

En 2007, so l'alministración del síndicu José Manuel Edwards y col arxentín Salvador Capitano como nuevu entrenador,[123] Universidá de Chile, magar les baxes del «Matador» Salas y de Luis Pedro Figueroa, incorporó a nuevos refuerzos como Jorge Acuña, Francisco Arrué, Patriciu Galaz, Marcu Estrada, Joel Sotu y Mauricio Pinilla, delanteru formáu nel club y vencíu por seis meses pol Hearts d'Escocia. Sicasí, el mal entamu del equipu nel Tornéu d'Apertura 2007, motivó la salida de Salvador Capitano de la direición técnica y l'arrenunciu de Sergio Vargas como xerente técnicu,[124] Darréu, encabezada pol ex dirixente Waldo Mora, la xunta de acreedores decidió xuntu con Edwards la contratación del ex xugador y ex direutor técnicu bicampeón de la «O» en 1994 y 1995, Jorge Socías, pa llegar a la banca de los azules.[125] Sicasí, l'equipu, magar recuperase nes feches siguientes, nun pudo llograr el campeonatu y terminó nel decimotercer puestu de la tabla de posiciones.[126]

La era d'Azul Azul S.A.[editar | editar la fonte]

El 25 de mayu de 2007, sofitáu pola empresa LarrainVial y n'alianza col mexicanu Octavio Colmenares y EuroAmérica, Carlos Heller axudicóse la concesión de la Corporación de Fútbol Profesional de la Universidá de Chile.[127][128] Pa llevar a cabu l'alministración del club, constituyóse Azul Azul S.A., una sociedá anónima destinada a desenvolver y esplotar la concesión de los activos de la CORFUCH mientres un plazu de 30 años, prorrogables por 15 años.[9][127] En tantu, Federico Valdés, foi escoyíu como presidente d'Azul Azul S.A.[129]

En tantu, cola llegada de Arturo Salah a la direición técnica, más la torna de Marcelo Salas y de Rafael Olarra, y l'incorporación de Pedro Morales,[130] la «O» apostó'l Tornéu de Clausura 2007 llegando a semifinales, instancia na qu'enfrentó a la so archirrival Colo-Colo. Sicasí, Universidá de Chile cayó por 0-2 nel Estadiu Monumental y depués por 0-1 nel Estadiu Nacional, quedando los azules fora de la carrera pol títulu, que'l so títulu foi ganáu xustamente pol archirrival.[126]

En 2008, l'equipu apostó'l Tornéu d'Apertura, quedando fora de la competencia en perdiendo ante Everton por 1-3 ya igualar 1-1, en semifinales. En tantu, nel Tornéu de Clausura l'equipu realizó una campaña positiva terminando col meyor puntaje del grupu 1 y de la tabla xeneral de la fase clasificatoria, al sumar 38 puntos, clasificando con ello a la Copa Llibertadores 2009 en calidá de «Chile 3». Sicasí, en cuartos de final, los azules perdieron por 0-3 en Calama ante Cobreloa y anque nel partíu de vuelta vencieron por 3-2, la diferencia de goles favoreció al cuadro naranxal y la «O» volvió quedar fora de la llucha pol títulu. Tamién, esi postreru partíu significó la despidida de Raúl Estévez (quien partiría a Unión Española) y del hestóricu Marcelo Salas (que se retiró del fútbol), quien anotó naquella ocasión los sos dos últimos goles per Universidá de Chile,[131] amás del arrenunciu de Arturo Salah.[132][133]

Scudettodechile.png
Tornéu d'Apertura
2009

En 2009, cola contratación del uruguayu Sergio Markarián como nuevu direutor técnicu[134] l'equipu empecipió la so participación na Copa Llibertadores llogrando llegar a octavos de final, ronda na cual cayó ante Cruzeiro de Brasil.[135] Magar ello, con figures como Miguel Pintu, Marcu Estrada, Walter Montillo, Emilio Hernández, Manuel Villalobos, Nelson "Pipino" Cueves y Juan Manuel Olivera, Universidá de Chile consagróse campeón del Tornéu d'Apertura 2009 al enfrentar a Unión Española na final: igualaron 1-1 nel Tornio Apertura 2009 (Chile)#Partíu d'ida partíu d'ida y nel partíu de vuelta, la «O» ganó por 1-0 con anotación de Juan Manuel Olivera a los 63'.[136] A pesar d'esti llogru, Sergio Markarián cumplió'l so postreru partíu col cuadru universitariu, yá que en cuartos de final anunció dexar el so cargu por cuenta de ciertes disconformidaes como la falta de fuerza de la institución ante los arbitraxes desfavorables,[137] asumiendo nel so llugar el arxentín José Basualdo.[138][139]

Depués, coles incorporaciones del escoyíu uruguayu Mauricio Victorino y del iquiqueño Edson Puch,[140] el club xugó la Copa Suramericana 2009 llogrando dexar fuera a equipos como Deportivu Cali de Colombia y Internacional de Brasil, cayendo en cuartos de final n'empatando 2-2 como visitante y ser ganáu como local por 0-1 ante Fluminense.[141] Paralelamente, per primer vegada na so hestoria en campeonatos nacionales curtios, Universidá de Chile quedó esaniciáu antes de llegar a los play offs, en terminando nel décimu llugar de la tabla, con 21 puntos,[136] lo qu'al pie de la eliminación de la Copa Suramericana, significó que José Basualdo punxera'l so cargu a disposición d'Azul Azul S.A.,[142] que resolvió por desvenceyar lo de la institución.[143] Sicasí, el términu d'añu nun foi del tou negativu, yá que Universidá de Chile foi consideráu como'l tercer meyor equipu de Suramérica de 2009, con 32 puntos, según un ranking publicáu pola Conmebol al traviés de la so sitio web oficial,[144] ente que Miguel Pintu foi escoyíu'l meyor porteru d'América por votación del diariu El País d'Uruguái.[145]

Pa la temporada 2010, el uruguayu Gerardo Pelusso asumió como nuevu entrenador d'Universidá de Chile.[146] Amás, aportaron como refuerzos: Gabriel Vargas;[147] el delanteru arxentín Diego Rivarola, que volvió per tercer vegada al cuadru universitariu;[148] el porteru uruguayu Esteban Conde;[149] y el mediocampista uruguayu Álvaro Fernández.[150] Finalmente, incorporar a dos nuevos promeses del fútbol chileno: el delanteru Eduardo Vargas[151] y el defensor Juan Toma[152] amás del defensor arxentín Matías Rodríguez.[153] Na Copa Llibertadores 2010, en dexando fuera en octavos de final a Alianza Lima y na siguiente fase a Flamengo, el club llogró llegar en calidá d'invictu hasta semifinales per tercer vegada na so hestoria, instancia na cual, depués d'empatar 1-1 con Guadalaxara nel Estadiu Azteca, cayó 0-2 en casa, quedando esaniciáu del tornéu internacional.[154] Paralelamente, nel campeonatu nacional de 2010, la «O» tuvo un positivu arranque na primer rueda,[155] sicasí, rematada la so participación na Copa Llibertadores, el club trespasó a Walter Montillo a Cruzeiro de Brasil[156] y a Juan Manuel Olivera a Al-Shabab d'Arabia Saudita,[157] lo cual afectó notablemente l'aspeutu futbolísticu del plantel, que se tradució nuna temprana eliminación de la Copa Suramericana 2010 a manos del cuadru bolivianon Oriente Petroleru[158] y n'irregulares resultaos que terminaron per asitiar a la «O» nel cuartu llugar de la tabla xeneral, con 64 puntos, amás de quedar fora de la Copa Chile Bicentenariu ante Lota Schwager. Finalmente, na Liguilla Pre-Llibertadores de 2010, Universidá de Chile foi esaniciada depués d'igualar 0-0 y cayer por 1-4 ante Unión Española.[155] Tou esto punxo fin al contratu de Gerardo Pelusso como entrenador, quien anunció la so partida de la institución.[159]

La era Sampaoli, el tricampeonato y l'ésitu suramericanu[editar | editar la fonte]

Scudettodechile.png
Tornéu d'Apertura
2011
Copa Suramericana
2011
Scudettodechile.png
Tornéu de Clausura
2011
Scudettodechile.png
Tornéu d'Apertura
2012

Pal 2011, Universidá de Chile apostó por traer a la direición técnica al arxentín Jorge Sampaoli, novel entrenador con una curtia trayeutoria, pero que, pola so forma d'entrenar y plantegar los partíos, comparóse-y con Marcelo Bielsa.[160] A él sumáronse-y los refuerzos Gustavo Canales, Matías Pérez García, Albert Acevedo, Marcos González, Charles Aránguiz y los arqueros Nery Veloso, qu'optó por dir se a Unión San Felipe,[161] y Johnny Herrera, referente de la enchida azul que tornó al club onde se formó como xugador.

Nel Tornéu d'Apertura 2011, la «O» algamó'l segundu puestu de la fase regular, con treinta y cinco punto, y clasificó a play offs pa enfrentar en cuartos de final a Unión San Felipe, ganándolo de visita por 2-1 ya igualando en casa 1-1, resultaos que-y dexaron aportar a la siguiente fase. En semifinales el so rival foi O'Higgins, al que venció por 1-0 en Rancagua, pa depués golialo por 7-1 en Santiago, clasificando con ello a la final del campeonatu, instancia na qu'enfrentó a Universidá Católica nun nuevu Clásicu Universitariu. La Final del Tornio Apertura 2011 (Chile)#Partíu d'ida final d'ida, con Universidá de Chile como local, apostar nel Estadiu Nacional: el cuadru cruzáu venció por 2-0 a los azules, resultancia qu'obligaba a la «O» a remontar por trés goles de diferencia na final de vuelta. Asina, el 12 de xunu de 2011, nuevamente nel Estadiu Nacional, pero so la localía d'Universidá Católica, el cuadru azul salió a la cancha coles mires de llograr el títulu: nun partíu d'alta tensión, con una tripleta de Gustavo Canales (dos tiros penales y un gol) xuntu con un autogol de Juan Eluchans, Universidá de Chile ganó por 4-1 al cuadru cruzáu (que'l so descuentu foi de Pratto), dio vuelta la resultancia del partíu d'ida y titulóse campeón del Tornéu d'Apertura de 2011, la so decimocuarta corona. Ente les figures del equipu destacaron Johnny Herrera, Matías Rodríguez, José Coloraes, Charles Aránguiz, Felipe Seymour, Guillermo Marín, Eduardo Vargas, Gustavo Canales, Edson Puch, Diego Rivarola, ente otros.

Alliniación titular qu'apostó y ganó la final de la Copa Suramericana 2011.
Formación del club en 2011.

Per otru llau, nel Tornéu de Clausura, Universidá de Chile llogró'l meyor arranque d'un equipu chilenu nun campeonatu de Primer División, al llograr nueve victories consecutives y ostentando veinticuatro goles a favor y trés en contra.[162] Amás, la «O» llogró quedase col primer llugar de la fase regular del campeonatu, sacándo-y 8 puntos de ventaya a Cobreloa, la so más cercanu competidor.

Paralelamente mientres el segundu semestre, l'equipu llogró de manera invicta'l llogru de la Copa Suramericana 2011.[163] En primer instancia, los azules vencieron a Fénix y Nacional d'Uruguái, pa darréu goliar a Flamengo de Brasil (que daquella cuntaba col estraordinariu Ronaldinho Gaúcho). En cuartos de final vencieron a Arsenal d'Arxentina, y en semifinales a Vascu da Gama de Brasil. Na final enfrentaron a Lliga de Quito d'Ecuador, venciendo 1-0 nel partíu d'ida y 3-0 nel de vuelta.

Eduardo Vargas foi escoyíu como meyor xugador del tornéu, amás de ser el goliador con 11 goles.[164] En tantu, Charles Aránguiz foi escoyíu como'l meyor xugador de la final.[165] Universidá de Chile tresformar nel meyor campeón na hestoria de la Copa Suramericana, depués de ganar 10 partíos y empatar otros 2, amás de ser Johnny Herrera l'arqueru menos batíu del certame con namái dos goles en contra.

L'equipu d'Universidá de Chile visita'l Palaciu de La Moneda, depués de llograr la Copa Suramericana 2011.

El xueves 29 d'avientu de 2011 Universidá de Chile gana'l Bicampeonato empatando 0-0 en Calama y venciendo 3-0 a Cobreloa na final del Clausura 2011. Un nuevu récord, llogrando per primer vegada na hestoria del fútbol chileno la Triple Corona, al llograr el Apertura 2011, la Copa Suramericana 2011 y el Clausura 2011.

De resultes de la campaña del añu 2011, Universidá de Chile llogró ser el séptimu meyor equipu del mundu, d'alcuerdu al ranking mundial de la IFFHS, detrás de Barcelona, Real Madrid, Vélez Sarsfield, Manchester United, Manchester City y Santos.

Darréu, a finales del 2011, concrétase la vienta d'Eduardo Vargas (al Nápoli),[166] Gabriel Vargas (a Universidá de Concepción),[167] y de Marcos González Salazar a Flamengo.Nel primer semestre del 2012 incorporáronse Junior Fernandes, Roberto Cereceda, Emilio Hernández, Raúl Ruidíaz, Pedro Morales (vencíu a préstamu dende'l Dínamo de Zagreb) y Eduardo Morante.

Esi mesmu añu, Universidá de Chile llega per cuarta vegada na so hestoria a semifinales de Copa Llibertadores, esta vegada na edición de 2012. Mientres esta instancia, la «O» venció a Peñarol, Atléticu Nacional y Godoy Cruz en fase de grupos. Depués ganó n'octavos de final a Deportivu Quito, con una remontada histórica de 6-0 (en cayendo 4-1 n'Ecuador);[168] ente que en cuartos de final venció a Llibertá de Paraguái por aciu definición dende'l puntu penal. Sicasí, en semifinales cayó ante Boca Juniors (con una derrota 2-0 en Buenos Aires, y un empate 0-0 en Santiago), quedando esaniciáu del certame.

Dos semana dempués, Universidá de Chile consigue'l primera tricampeonato de la so hestoria al ganar el Tornéu d'Apertura 2012, que la so final ante O’Higgins definir por aciu llanzamientos dende'l puntu penal. Cabo conseñar que, primeramente a ello, la «O» venció por playoffs a Cobreloa y Colo-Colo (a esti postreru nuna remontada de 4-0, en cayendo 2-0 nel alcuentru d'ida).

Darréu, el 1 d'agostu del mesmu añu «la O» cai en riola de penales ante'l Kashima Antlers de Xapón pola Copa Suruga Bank 2012, y en septiembre ante Santos FC de Brasil pola Recopa Suramericana 2012 (con un empate 0-0 en Santiago y una derrota 2-0 en São Paulo). Amás d'ello, n'ochobre llega a cuartos de final de la Copa Suramericana 2012 en venciendo a Emelec d'Ecuador y cayer ante Sao Paulo FC de Brasil. Naquelles instancies, la «O» taba asitiada como'l segundu meyor club del mundu según la Clasificación mundial de clubes según la IFFHS, ente agostu y ochobre de 2012. Sicasí, en cayendo por goliada ante'l Sao Paulo FC por 0-5, la «O» baxó puestos hasta cayer ente los puestos 20-50.

Tamién clasificó a cuartos de final del Tornéu de Clausura 2012 al quedar segundu na tabla de clasificación colos mesmos puntos qu'el so archirrival, Colo-Colo, pero per debaxo d'este per diferencia de goles. La "O" quedó esaniciada naquella instancia pola Unión Española n'empatando 0-0 nel Santa Laura y perdiendo 1-4 nel Estadiu Nacional el 25 de payares.

Finalmente, el gran ésitu que tuvo Jorge Sampaoli n'Universidá de Chile (onde consiguió un tricampeonato y una Copa Suramericana) facer ser el principal candidatu p'asumir la Seleición Chilena (depués de que Claudio Borghi fora destituyíu), lo cual concretóse'l 3 d'avientu de 2012. Asina remató unu de los procesos más esitosos na hestoria del club: la era Sampaoli.

La era post Sampaoli[editar | editar la fonte]

El 13 d'avientu de 2012, l'arxentín Darío Franco foi presentáu como nuevu direutor técnicu del club. A'l so llegada sumóse'l fichaxe de diversos xugadores, onde ente los más destacaos taben Ramón Fernández, Isaac Díaz, y César Cortés.

Copa Chile (transparente).png
Copa Chile
2012-13

El 8 de mayu de 2013, Universidá de Chile gana la Copa Chile 2012-13 (la cuarta na so hestoria), venciendo 2-1 a Universidá Católica na final del certame, clasificándose asina de manera directa a la Copa Suramericana 2013. De la mesma esta copa dexó a Johnny Herrera pasar a la hestoria del club como'l futbolista que más torneos ganó con Universidá de Chile (con nueve en total) superando n'unu a Luis Musrri. Amás, cabo destacar que previu a la final de Copa Chile, «la O» había vencíu 3-2 a Colo-Colo nel Clásicu del fútbol chileno, con dos goles de Juan Ignacio Duma y unu de Charles Aránguiz (al minutu 89 de partíu) pa los azules.

Magar ello, Darío Franco foi bien criticáu en gran parte del so procesu como técnicu nel club, y foi destituyíu oficialmente'l 11 de xunetu de 2013. A otru día foi presentáu Marco Antonio Figueroa como nuevu entrenador d'Universidá de Chile, col cual magar nun consiguise'l Tornéu d'Apertura 2013 (quedó allugáu nel 4° llugar), llogróse la clasificación a la Copa Llibertadores 2014 en ganando la Liguilla Pre-Llibertadores.

Sicasí, tres les males resultaos llograes al entamu del Tornio Clausura, Figueroa foi destituyíu en xineru de 2014, y asumió interinamente Cristián Romero amás de sumase los fichaxes de Matías Caruzzo y Rodrigo Mora. El 6 de febreru de 2014, Universidá de Chile convertir nel únicu equipu chilenu qu'atropa victories de visita en tolos países qu'integren la Conmebol, al ganar por un marcador de 3-2 a Guaraní de Paraguay nel Estadiu Defensores del Chaco pola primer fase de la Copa Llibertadores. Darréu l'equipu foi esaniciáu en fase de grupos (por diferencia de gol) y llogró bien males resultaos nel tornéu nacional (incluyendo una derrota nel superclásico contra Colo-Colo), rematando na 12° posición, onde eso sí sobresalió una considerable victoria 3-0 de visita nel Clásicu universitariu ante Universidá Católica. En tantu, el día 24 d'abril de 2014, el nuevu presidente del club Carlos Heller, quien asumió'l 7 d'abril, anuncia oficialmente que l'estadiu d'Universidá de Chile va construyir nel sector de Llaguna Carén, na comuña de Pudahuel.[169]

El uruguayu Martín Lasarte dirixó'l club consiguiendo'l Tornéu d'Apertura 2014, y les Supercopa y Copa Chile, dambes el 2015.
Scudettodechile.png
Tornéu d'Apertura
2014
Scchile.png
Supercopa de Chile
2015
Copa Chile (transparente).png
Copa Chile
2015

Darréu, el 16 de mayu concretó la llegada del uruguayu Martín Lasarte a la direición técnica del club, como coles mesmes los fichaxes de Gustavo Canales, Gonzalo Espinoza, Mathías Corujo, Guzmán Pereira, Cristián Suárez, Benjamín Vidal, ente otros. Con Lasarte, l'equipu tuvo una gran campaña que lo catapultó a ser campeón del Apertura del añu 2014 (17° campeonatu na hestoria del club), n'unu de los torneos más apostaos na hestoria del fútbol chileno, estremándose por un puntu de Santiago Wanderers y trés de Colo-Colo. Con ello Universidá de Chile clasificó como Chile 2 a la Copa Llibertadores 2015, campeonatu onde finalmente nun pasaría de fase de grupos, productu d'un mal semestre qu'amás dexó al equipu allugáu nel 7° llugar del Tornéu de Clausura 2015.

Meses más tarde les coses nun ameyoraron pal conxuntu laicu, teniendo un baxu rendimientu que lo dexó allugáu nel 11° llugar del Tornéu d'Apertura. Sicasí, ganó la Supercopa de Chile y depués consagróse campeón de la Copa Chile 2015, venciendo nesta postrera na final al so rival históricu Colo-Colo por aciu definición a penales. Con ello, los azules clasificáronse como Chile 3 a la primer fase de Copa Llibertadores 2016.

L'añu 2016 foi ingrato pal club. Sebastián Beccacece aportó al club y asumió la direición técnica teniendo males resultaos. Los azules nun pudieron superar la primer fase de la Copa Llibertadores, y nel planu local collecharon un mal rendimientu que los alloñar de puestos de títulu, lo cual caltúvose cola llegada de Víctor Hugo Castañeda mientres el segundu semestre.

Scudettodechile.png
Tornéu de Clausura
2017

N'avientu de 2016, la directiva del club contrató al arxentín Ángel Guillermo Fuexos por que dirixiera al equipu, técnicu que llevantó considerablemente'l so rendimientu y terminó consagrándose campeón del Tornéu de Clausura 2017. Ente les figures del títulu tuvieron Lorenzo Reyes, Jean Beausejour, Gustavo Lorenzetti y, sobremanera, el goliador del campeonatu Felipe Mora (con 13 anotaciones). Tres la consagración n'unu de los campeonatos nacionales más apostaos de la hestoria (superando por namái un puntu al so rival históricu Colo-Colo), l'equipu clasificó a la Copa Llibertadores 2018.

Alministración[editar | editar la fonte]

Dende la so fundación, la «O», como caña de fútbol, formó parte del Club Deportivu de la Universidá de Chile, esti postreru dependiente en forma directa de la casa d'estudios hasta la so disolución por decretu institucional en 1984, siendo reemplazáu pol Serviciu de Deportes y Recreación.[170] Sicasí, mientres el Réxime Militar de Augusto Pinochet (1973-1990) decretáronse una serie de midíes nes universidaes estatales, la Universidá de Chile y la Universidá Técnica del Estáu, en virtú de les cualos, nengún funcionariu podía recibir una remuneración más alta qu'un decanu. Esta decisión foi en desmedro directu del equipu de fútbol, que tuvo de dexar partir a dellos xugadores, según trate imposibilitáu de competir económicamente con otros clubes de la dómina. La situación provocó que, a mediaos de la década de 1970, la institución atopárase sumida nuna fonda crisis económica, ante lo cual, Rolando Molina, presidente de la caña de fútbol, y un grupu de dirixentes solicitaron al gobiernu militar, en 1974, la intervención formal del club. Sicasí, ante la disposición de la FIFA de desafiliar a les federaciones que dexaren la intervención gubernamental na alministración de dalgún club, la solicitú foi refugada. Cabo mentar que, mientres el réxime militar, el presidentes y dirixentes de los clubes deportivos universitarios, tantu de la Universidá de Chile como de la Universidá Católica, yeren escoyíos pol gobiernu sol sistema de rectores delegaos.[171]

Ex sede de la CORFUCH, na comuña de Ñuñoa, Santiago de Chile.

Finalmente, el 1 d'avientu de 1978, so la presidencia de Rolando Molina, la caña de fútbol del Club Deportivu de la Universidá de Chile tresformar na Corporación de Fútbol Profesional de la Universidá de Chile (CORFUCH), entidá de derechu priváu presidida pol mesmu Molina. Al ser creada la CORFUCH, hubo un informe de la Rectoría de la Universidá de Chile al respective de la situación de la caña de fútbol, que les sos conclusiones yeren negatives: los azules teníen deldes por 1 700 000 dólares, lo qu'implicaba que pa formar la corporación sol bistechu de la universidá yera necesariu, amás, soportar un millonariu exerciciu deficitariu.[92] Poro, dende'l 1 de setiembre de 1980, la CORFUCH desvenceyóse xurídica, alministrativa y financieramente de la casa d'estudios fundada por Andrés Bellu, calteniendo d'esta, namái el nome de «Universidá de Chile» y los sos emblemes.[51] Sicasí lo anterior, el mediu nacional y la Asociación Central de Fútbol (actual ANFP) siguieron reconociendo na CORFUCH al Club Deportivu de la Universidá de Chile.

Magar lo anterior, en 1984, so la presidencia de Ambrosio Rodríguez, los sueldo nun yeren pagaos na fecha axustada y eso provocaba'l malestar ente'l xugadores. Hubo hasta conatos de fuelga, col plantel negándose a xugar en delles fines de selmana. En agostu d'esi añu, los dirixentes desmintieron los rumores de embargos a los bienes del club, ente que Rodríguez refugó una posible intervención a la «O» per parte de la Asociación Central de Fútbol. Sicasí, pa poder arreglar al club económicamente, los dirixentes decidieron rebaxar, nun porcentaxe considerable, los sueldos de los integrantes del cuerpu técnicu, según el de munchu xugadores.[92] Repercutió tamién la crisis sufierta pol fútbol chileno na primer metá de la década de 1980, la que tuvo que ser desaniciada gracies a apurras estatales, qu'amás sirvieron pa costear delles incorporaciones.[171] Amás, so la xestión de Rolando Molina, esta vegada al mandu de la ACF, la delda d'esti organismu y de los clubes que lu integraben aumentó proporcionalmente diez veces: la delda de los clubes a la ACF creció de 97 000 000 de pesos en 1978 a 907 000 000 millones en 1984; y la delda de la ACF col sector financieru creció de 21 000 000 a 873 000 000 de pesos nel mesmu periodu.[92] De les acreencias totales del fútbol chileno, el 43% yeren representaes por deldes de la CORFUCH,[171] a quien la ACF sirvió de aval enantes. Finalmente, en 1985, tres una serie de discutinios y renegociaciones, la intervención esterna na institución foi un fechu, formándose un nuevu direutoriu compuestu casi na so totalidá por representantes de los bancos acreedores. Rodríguez nun tuvo salida y presentó el so arrenunciu a la «O», siendo reemplazáu pol doctor Julio Montt.[92]

A fines de la década de 1980, so la presidencia de Waldo Greene y col descensu a Segunda División, el club tuvo en cantu de la desapaición. Sicasí, en 1992, el médicu René Orozco asumió la presidencia de la CORFUCH col compromisu de saniar al club de la crisis deportivo y económico na que s'atopaba sumíu,[100] solucionándolo en parte col llogru de los bicampeonatos nacionales de 1994-1995 y 1999-2000, que dexaron aumentar de manera considerable los ingresos del club. Sicasí, en 2003, l'alministración de Orozco empezó a amosar les sos primeres señales d'escosamientu hasta que, a fines d'esi añu, la Tesorería Xeneral de la República solicitó la quiebra de la CORFUCH ante'l Séptimu Xulgáu Civil de Santiago por deldes impositives d'alredor de 5400 millones de pesos que'l club caltenía col Fiscu,[172] pidimientu que n'abril de 2004 foi refugada[173] y que la so resolvimientu que depués foi apelada pola Tesorería Xeneral de la República. En tnato, pocu dempués de roblar na Direición del Trabayu un alcuerdu colos funcionarios del club al respective de sueldo impagos y deldes previsionales, René Orozco arrenunció en payares de 2004 a la presidencia de la CORFUCH, argumentando cansanciu y ataques de los medios y del entós diputáu Waldo Mora.[174][175] Nel so llugar, Lino Díaz asumió'l mandatu del club.

Depués, en 2006, en virtú de l'adecuación xurídica de los clubes de fútbol esixida pola Llei Nᵘ 20.019 de Sociedaes Anónimes Deportives Profesionales (S.A.D.P.),[176] el 6 de mayu, por amplia mayoría, l'asamblea de socios de la CORFUCH decidió que'l club caltuviérase como corporación de fútbol cola consiguiente creación d'un fondu d'inversión denomináu de Deporte Profesional», refugando de planu la posibilidá de tresformalo en sociedá anónima o qu'ésti fora gerenciado por un periodu de 30 años por una sociedá anónima ayena al club, como ye'l casu de Blanco y Negru S.A. en Colo-Colo.[177] Sicasí, el 26 de mayu, la Cuarta Sala de la Corte d'Apelaciones de Santiago revirtió'l fallu pronunciáu en primer instancia pol Séptimu Xulgáu Civil en 2004 y decretó la quiebra del club polos sos deldes cercanes a 5700 millones de pesos cola Tesorería Xeneral de la República, siendo designáu José Manuel Edwards como síndicu de quiebres,[122] quien asumió les sos funciones el 10 de xunetu.[178] D'esa manera, quedó ensin efeutu la decisión de l'asamblea de socios, yá que en casu de quiebra, esta responsabilidá pertenez-y puramente a la xunta de acreedores, quien optaron apurrir al club a una concesionaria.[179] Ante esta situación, Lino Díaz amenació con eslleir la CORFUCH, lo que significara la desafiliación del club per parte de la ANFP, sicasí, la idea foi refugada llargamente por hinches, xugadores y la sindicatura.[180] Finalmente, el 18 d'avientu, la Sala Civil de la Corte Suprema ratificó por unanimidá la quiebra d'Universidá de Chile.[181]

Finalmente, tres el remate y axudicación de los terrenes de la Ciudá Azul», unu de los proyeutos emblemáticos del expresidente René Orozco,[182] y magar les protestes de Los de baxo y de los hinches polo xeneral, el 25 de mayu de 2007, ante'l tribunal de la quiebra y sofitáu pola empresa de servicios financieros LarrainVial y n'alianza col mexicanu Octavio Colmenares y EuroAmérica, l'empresariu Carlos Heller axudicar pol preciu mínimu de 3 333 333 334 pesos chilenos[9] (US$6,3 millones) la concesión de la Corporación de Fútbol Profesional de la Universidá de Chile.[127][128] Pa llevar a cabu l'alministración del club, constituyóse Azul Azul S.A., una sociedá anónima abierta creada al envís de garantizar el pagu de cerca del 100% de les acreencias contra'l club a la fecha del remate, según el pagu de la delda tributaria, y de desenvolver y esplotar la concesión de los activos de la CORFUCH mientres un plazu de treinta año, prorrogables por quince años más nel casu de que la delda tributaria de la qu'Azul Azul S.A. ye codeudor solidariu fora paga mientres esi periodu inicial.[9][127] En cuanto al direutoriu, en agostu, Federico Valdés foi escoyíu como presidente d'Azul Azul S.A., ente que Carlos Heller foi escoyíu como vicepresidente.[129] Amás, la Universidá de Chile autorizó a la empresa concesionaria l'usu del so nome, símbolos, emblemes y marques. Y como contraprestación, la casa d'estudios tien el derechu d'escoyer dos direutores de la compañía, d'un total d'once, y el derechu al cobru d'un royalty añal equivalente al 1,05% de los ingresos correspondientes a los años 2007 y 2008, y que pa los años 2012 y siguientes va calculase considerando'l monto mayor ente'l 1,05% de los ingresos y el 4% de les utilidaes netes d'Azul Azul S.A.[9] Sicasí, en virtú del incisu segundu del Nᵘ 3 del artículu 2º transitoriu de la Llei Nᵘ 20 019, como organización deportiva, la CORFUCH suspendió dafechu les sos actividaes pol tiempu de duración de la concesión, calteniendo les sos socios namái los sos derechos ante la sociedá concesionaria si fueren accionistes d'ella.[176]

En payares de 2008, magar la crisis económica de 2008, efeutuóse l'apertura d'Azul Azul S.A. na Bolsa de Comerciu, previa vienta de casi 20 000 000 acciones, caúna con un preciu d'allugamientu de $480, correspondientes al 55% de la propiedá de la concesionaria y que fueron mercaes por más de 8000 nuevos accionistes.[183]

Presidentes[editar | editar la fonte]

Direutoriu y alministración (Azul Azul S.A.)[editar | editar la fonte]

Al 29 d'agostu de 2015, el direutoriu y l'alministración d'Azul Azul S.A. tán compuestos por:[184]

Direutoriu

  • Presidente: Carlos Heller
  • Vice-Presidente: Mario Conca
  • Direutores: Alberto Quintano, Pedro Heller, Peter Hiller, Roberto Nahúm, José Luis Navarrete, Gonzalo Coloraes, Andrés Schapira, Daniel Schapira y Andrés Weintraub

Alministración

  • Xerente xeneral: Cristian Aubert
  • Xerente deportivu: Sabín Enaguái *

Xerente d'alministración y finances: María Martínez

  • Xerente de fútbol nuevo: Hernán Saavedra
  • Subgerente comercial: Sebastián Iturriaga

Propiedá y control[editar | editar la fonte]

Les acciones d'Azul Azul S.A. atópense inscrites nel rexistru de valores de la Superintendencia de Valores y Seguros (SVS) col N° 978. Al zarru de los Estaos Financieros, el capital suscritu y pagu xube a M$12 687 003 estremáu en 36 520 030 acciones, de les cualos 36 520 029 acciones son serie B y una acción ye serie A, de calter preferente y perteneciente a la Universidá de Chile, que tien el derechu a escoyer dos de los once direutores, ente que los nueve restantes son escoyíos de la serie B.

La sociedá nun tien controlador.

Na estructura accionaria, los dolce mayores accionistes de la sociedá a avientu de 2016 son:[185]

  • Sociedad de Inversión Alpes Ltda.: 62,12%
  • Inmobiliaria DSE Ltda.: 21,12%
  • Asesoríes ya Inversiones Sangiovese Ltda.: 6,95%
  • Inversiones SW Ltda.: 1,45%
  • Larraín Vial S.A. Corredora de Bolsa: 1,38%
  • Banchile Corredora de Bolsa S.A.: 0,91%
  • Santander Corredora de Bolsa Ltda.: 0,61%
  • BancoEstado S.A. Corredora de Bolsa: 0,60%
  • Euroamérica Corredora de Bolsa S.A.: 0,47%
  • BCI Corredora de Bolsa S.A.: 0,33%
  • Corpbanca Corredora de Bolsa S.A.: 0,28%
  • Consorciu Corredora de Bolsa S.A.: 0,20%

Himnu[editar | editar la fonte]

«Brindemos, collacios, pola Universidá
n'ánfores azules de templada emoción.
Brindemos pola vida fecunda d'ideal
sonriendo cola alma prendida nel amor».

Estribillu del Himnu del Club Deportivu de la Universidá de Chile.

El himnu del club deportivu foi creáu en 1933 por un conxuntu d'estudiantes de arquiteutura de la Universidá de Chile, quien inspiraos na nueche a bordu del barcu Reina del Pacíficu, que se dirixía a Antofagasta, crearon la lletra y los versos, ente que Julio Corderu Vallines, miembru d'esi grupu d'estudiantes, compunxo la melodía y acuñó la frase Románticu Viaxeru, como nome oficial del himnu. Depués, Corderu mandó a inscribir al so nome l'himnu y la lletra a la Biblioteca Nacional, polo que se-y reconoz l'autoría oficial, pero repitiendo siempres que la lletra foi apurra de tolos sos compañeros de viaxe. Según Corderu Vallines, perdió-y el rastru a la melodía hasta l'añu 1940, cuando lu cuntaron que foi entonada nun Clásicu Universitariu.[186]

Los fechos basaos nel so orixe espliquen por qué l'himnu nun fala de fútbol o deporte, sinón que se basa en suaños de viaxes d'un grupu de collacios, brindando pola universidá.

Escudu[editar | editar la fonte]

El chuncho, ave utilizada na insinia del club.

El símbolu del club ta inspiráu nel chuncho (miagón patagón), que se remonta a la creación del Club Náuticu Universitariu, entidá qu'apurrió col so emblema al Club Universitariu de Deportes, cuando esti fundar en 1927. L'orixe del chuncho deber a Pablo Ramírez Rodríguez, dirixente de natación y Ministru de Facienda en 1945, quien traxo dend'Alemaña el diseñu del emblema.

«El chuncho de la «O» simboliza la sabiduría, la conocencia mutua, l'harmonía ente'l cuerpu y l'espíritu, suprema aspiración del deporte bien entendíu».[10]

Ye menester señalar que, na mitoloxía griega, el miagón ye una de les representaciones de Atenea, diosa de la sabiduría.

La «O», símbolu tradicional de la Universidá de Chile.

La so primer apaición na camiseta foi nun partíu contra Unión Condell, el 15 de xunetu de 1928.[51] Sicasí, davezu la insinia nun s'utilizó nel uniforme del equipu, siendo reemplazada a partir del añu 1938 —coincidente col ingresu de la caña de fútbol al profesionalismo— por una lletra «O» de color colloráu (blanca en 1979 y azul na camiseta de recambiu de 2001 y 2002), anque cabo destacar como esceición a esta riegla, que la insinia foi utilizada en reemplazu de la «O», na temporada de 1947. Tamién foi incorporada al llau derechu del pechu xuntu cola «O» en delles temporaes de la década de 1980. Casos asemeyaos diéronse llugar nos años 1996, parte de 1997, 2006, 2007, 2008 y dende la segunda metá de 2010, usándose la insinia en menor tamañu, pero ensin esaniciar la «O» del pechu.[187]

Evolución[editar | editar la fonte]

La primera insinia foi adoptada y utilizada en 1926 pol dirixente Horacio Ramírez como símbolu del Club Naútico Universitariu, institución que nel escusón del chuncho llevó interpuestes rústicamente les iniciales «CNU». Cabo señalar qu'esta insinia namái correspondía al Club Náuticu Universitariu, que foi una de les tantes cañes que s'integró a la fusión final que dio orixe al Club Universitariu de Deportes en 1927.

Una vegada fundáu'l Club Universitariu de Deportes, modificóse'l monograma del escusón poles iniciales «CUD», que'l so primer rexistru data de 1928.

En 1935, cola nueva reestructuración de la institución polideportiva, les sigles del escusón camudaron a «DUCh» (Deportivu Universidá de Chile), anque tamién s'usaba una variante coles sigles «DUC».

Y en 1941, el presidente del club deportivu, Benjamín Claro Velasco, formó una comisión pa rediseñar l'emblema, recayendo la xera nel presidente de la filial de la «O» en Temuco, Miguel González. Esta constituyó l'actual insinia del club, que quedó configurada de la siguiente forma:

«Etiqueta Chuncho, escusón de fondu azul que lleva nel campu una «O» blanca, tien un reborde blancu y enriba un dibuxu en colloráu y blancu qu'amuesa un chuncho».[10]

La insinia, que sufrió namái llixeres variaciones dende la so instauración, foi inscrita en conformidá a la Llei de Propiedá Industrial nel Rexistru de Marques, en 1943.

Uniforme[editar | editar la fonte]

Uniforme titular[editar | editar la fonte]

Adidas aprove la indumentaria deportiva a la «O» dende principios de 1999 hasta l'actualidá.

En 1927, añu de la so fundación, l'uniforme del club consistía en camiseta blanca, pantalón azul y medies azules, al igual que l'usáu con anterioridá pol Internáu F. C.[188][189]

Dende la década de 1930, sol nome de Club Deportivu de la Universidá de Chile, la indumentaria pasó a ser camiseta azul, pantalón blancu y medies azules, salvu llixeres variantes en delles temporaes.[190] Sicasí, escontra finales de la década de 1950, concretamente en 1958, y coincidentemente col periodu de mayor ésitu del club, el Ballet Azul, l'uniforme camudó a una camiseta color azul rei, más pantalón y medies del mesmu tonu azul que la camiseta, abandonando definitivamente'l pantalón blancu.[191] Esti diseñu caltúvose, salvo delles variaciones menores na tonalidá del azul, hasta empiezos de la década de 1990. Amás, específicamente nel añu 1990, el club adoptó a Scania como'l so primera patrocinador oficial na camiseta.[192]

Dende 1992, Universidá de Chile usó una indumentaria preponderantemente color azul marino, tantu pa la camiseta, como pantalón y medies, adoptando asina un estilu européu.[100][192] Esta tenida caltúvose inalterada, cola esceición de les temporaes 2001 y 2002, nes cualos les mangues fueron coloraes,[187][193] hasta'l final de la temporada 2005, yá que al entamu de la temporada 2006 el club volvió al azul rei.[187] Depués de más d'una década la vestimienta de la «O» vuelve al azul marino na so totalidá, indumentaria la cual debutó nun Clásicu universitariu correspondiente al tornéu nacional del segundu semestre del añu 2017.[194]

Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


1927-1933
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


1934-1958
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


1958-1992
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


1992-2000
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2001-2002
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2003-2005
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2006-2017
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2017-Act.

Uniforme alternativu[editar | editar la fonte]

Magar nun esistir rexistros d'uniformes alternativos del club nos sos primeros años, esiste constancia, a partir de 1960, de que l'uniforme alternativu d'Universidá de Chile foi de color predominantemente blancu, que sufrió bien poques variaciones ente les que cabo resaltar l'usu de mangues o pantalones azules.

De manera escepcional, la temporada 2001 foi la primera en que'l club utilizó'l color colloráu pal uniforme de recambiu,[187][193] el que caltuvo hasta 2003, añu nel cual recuperó'l color blancu d'antaño. Sicasí, en 2005, un añu dempués d'adquirir como auspiciador central a Cerveza Cristal, la camiseta volvió ser colorada.[187]

Na última fecha del campeonatu nacional 2010, frente a Audax Italianu, Universidá de Chile volvió utilizar la indumentaria de recambiu blanca, sol auspicio de Claro.[195]

Dende fines de 2012, per primer ocasión na so hestoria, l'equipu usa nel so uniforme un color distintu a los tradicionales: mariellu, de tonalidá fosforescente. Namái les medies son de color azul, d'una tonalidá escura, casi negra.

En febreru de 2014, la «O» volvió usar los sos tradicionales colores secundarios nel so indumentaria. El cuerpu de la camiseta ye blancu, al igual que'l pantalón, ente que les mangues y les medies son de color coloráu.

En xunetu de 2015, el club tornó al usu de la indumentaria dafechu blanca.

Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


1960-2001
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2001-2002
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2003-2004
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2005-2010
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2011-2012
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2012-2014
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2014-2015
Kit left arm.svg
Kit body.svg
Kit right arm.svg
Kit shorts.svg


2015-Act.

Indumentaria y patrocinadores[editar | editar la fonte]

Indumentaria[196][197]
Periodu Provisor
1974 - 1978 Bandera de Chile New Leader
1979 Bandera de Chile Haddad
1980 - 1985 Bandera d'Alemaña Adidas
1986 Bandera de Chile Ñandú
1987 Bandera del Reinu Xuníu Umbru
1988 - 1990 Bandera d'Alemaña Adidas
1991 Bandera de Estaos Xuníos d'América Poni
1992 - 1995 Bandera de Estaos Xuníos d'América Avia
1996 Bandera d'Italia Diadora
1997 - 1998 Bandera del Reinu Xuníu Reebok
1999 - Presente Bandera d'Alemaña Adidas
Patrocinador principal[196][198][199]
Periodu Patrocinador
1990 - 1991 Bandera de Suecia Scania
1991 Bandera d'Italia Fiat
1992 - 1998 Bandera de Chile Chilectra
1998 Ensin patrocinador
1998 - 2000 Bandera d'Arxentina AdeS
2001 - 2003 Bandera de Corea del Sur LG
2004 - 2007 Bandera de Chile Cristal
2008 - 2010 Bandera de Méxicu Telmex
2010 - 2016 Bandera de Chile Claro
2017 - Presente Bandera de Estaos Xuníos d'América Chevrolet
Patrocinadores secundarios
Periodu Provisor
1991 Bandera d'Italia Iveco (dorsal)
2008 - Presente Bandera de Chile Sodimac (pantalón)
2012 - 2013 Bandera de Chile Fittig (medies)
2014 - 2016 Bandera de Brasil Tramontina (mangues)
2015 - 2017 Bandera de Chile Dolorub (medies)
2017 - Presente Bandera de Chile Movistar (mangues)
2017 - Presente Bandera de Chile Loto (dorsal)
2017 - Presente Bandera de Chile AutoPlanet (medies)

Estadiu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Estadiu Nacional de Chile
Estadiu Nacional de Chile, perteneciente al Estáu, ye'l llugar onde davezu Universidá de Chile exerz la so localía.

Universidá de Chile nun cunta con estadiu propiu, pero davezu exerz de local nel Estadiu Nacional (oficialmente llamáu Estadiu Nacional Julio Martínez Prádanos), cortil que ye propiedá del Estáu de Chile y operáu pol Institutu Nacional de Deportes. Ésti foi inauguráu'l 3 d'avientu de 1938, tien una capacidá de 48.665 espectadores[5] y allúgase en Avenida Grecia #2001, comuña de Ñuñoa, Santiago.[200] Pol gocie del mesmu, el club paga aprosimao US$10 500 de arriendu per cada partíu.

Como estadiu alternativu pa los partíos de local, utilízase'l Estadiu Santa Laura, cercanu a la Plaza Chacabuco na comuña de Independencia y propiedá de Unión Española. Como tercer opción, el club tamién utiliza'l Estadiu El Teniente allugáu na ciudá de Rancagua, Rexón del Llibertador Xeneral Bernardo O'Higgins de Chile, de propiedá estatal y nel cual exerz localía el club O'Higgins.[201]

N'abril de 2014, el presidente del club Carlos Heller y el rector de la universidá Víctor Pérez anunciaron la construcción d'un estadiu pal so usu propiu nel predio de Llaguna Carén, allugáu na comuña de Pudahuel, en Santiago.[202] La cortil va tener una superficie de 34 hectárees y una capacidá de 30 a 35 mil espectadores. Amás, el proyeutu contempla construyir un parque d'usu públicu de 28 hectárees forníu con multicanchas, circuitos de running, bicicleta y trekking y un club de campu pa usu de la comunidá universitaria.[203]

En septiembre de 2014 depués de que se complicara'l proyeutu de Llaguna Carén, el presidente del club Carlos Heller rápido axuntóse col direutoriu d'Azul Azul y col alcalde de la comuña de La Pintana, Jaime Pavez, pa poner en marcha'l "Plan B": Los terrenes del paradoriu 41 de Santa Rosa. Alcordóse roblar una promesa de compra por 12 hectárees a 0,95 UF el m². Va Significar pagar 120 mil UF: US$ 4.835.862, la metá del costo del arriendu en Llaguna Carén: 220 mil UF: US$ 8.865.747.

L'alcuerdu por La Pintana establez un plazu de trés años pa mercar el mesmu predio qu'en 2012 foi propuestu pola alministración de José Yuraszeck.[204]

Instalaciones[editar | editar la fonte]

Dende la fundación del Club Universitariu de Deportes y nos sos primeros años d'esistencia como equipu amateur, el plantel entrenaba y apostaba los sos partíos na cancha de la Escuela de Medicina de la Universidá de Chile, onde estudiaben dellos de los sos xugadores. Tocantes a sedes sociales, escontra 1931, el club cuntaba con un local en Alamea #958, qu'incluyía una sala de billa, un billar, sala de tenis de mesa, comedor, salón de sesiones, sala de secretaría, cancha de golf, etc.[205] Años más tarde, en 1950 y sol bistechu del Club Deportivu de la Universidá de Chile, les sos dependencies treslladar a Vergara con Alamea,[206] ente que na década de 1960 la see institucional allugar na cai Santa Lucía #240.

Darréu, na década de 1980, l'equipu entrenaba nel Estadiu Recoleta, pa treslladase a entamos de la década de 1990 al predio «El Sauzal», allugáu na comuña de Peñalolén. Depués, en 1996, el plantel treslladó les sos actividaes al Cascoxu Azul», cortil cercana al Estadiu Nacional en que'l club permaneció mientres 14 años, en virtú d'un comodato. Amás, a fines de la década de 1990 y a entamos de la década de 2000, so la xestión de René Orozco, tuvo llugar la construcción de la Ciudá Deportiva Azul» na comuña de Lampa, camín al Noviciáu. Propiedá del club y de una estensión de 127 hectárees, el proyeutu polideportivu consistió nuna llaguna artificial, tres canches de fútbol, cuatro canches de voleibol, cuatro canches de tenis, un casino de 600 metros cuadraos, una piscina recreacional con edificios de camarines, un sector de quinchos habilitaos pal usu simultáneu de 20 families, una planta de tratamientu d'agües sirvíes, una casa d'alministración, un plantíu de 30.000 árboles, amás d'ufiertar el arriendu de motos touterrén, paseos en bote, bicimontaña o a caballu, más l'usu del casino y de la carpa pa eventos especiales.[207] Sicasí, el centru deportivu yera susceptible a hinchentes y nun foi de gustu del plantel, qu'optó por siguir trabayando nel Cascoxu Azul». Finalmente, tres la quiebra del club, los terrenes de la Ciudá Deportiva Azul» fueron axudicaos nun remate por Inmobiliaria El Patiu S.A. a un preciu de 860.000.000 de pesos.[182] Tamién fueron bienes de la institución la see de Campu de Deportes #565, onde amás funcionó la Escuela de Los de baxo» nel #581, y una casa vecina de calle Francisco de Miranda #2094, los que mientres el procesu de quiebra fueron apurríos en comodato por 30 años, funcionando anguaño un cuartel de la PDI.[208]

Centru Deportivu Azul[editar | editar la fonte]

En 2007, al axudicase la concesión del club y ante la proximidá del términu del comodato del Cascoxu Azul», Azul Azul S.A. contempló nel so plan d'inversiones la construcción d'un campu d'entrenamientu de primer nivel, tantu pal equipu profesional como pa les divisiones inferiores, basándose nos estándares internacionales y n'antecedentes de complexos deportivos de clubes europeos como Real Madrid, Chelsea F. C., Liverpool F. C., F. C. Bayern München, Ajax, PSV Eindhoven, Everton F. C. y de la Real Federación Española de Fútbol, asina tamién de clubes suramericanos como São Paulo, Palmeiras, River Plate y de la AFA.[9] Asina, en 2009, la concesionaria robló un conveniu cola Pernomada Municipalidá de La Cisterna consistente nel arriendu d'un terrén de nueve hectárees, allugáu en felicidá comuña, pa efectos de construyir nésti'l complexu deportivu, con una inversión total que bordió los 3 000 000 de pesos.[183][209] Esti arrendamientu tien por plazu tol periodu restante que dura la concesión, ye dicir por 28 años, anovables por 15 años más. Con cuenta de llevar a cabu la construcción del inmueble, Azul Azul S.A. creó ya invirtió nuna filial denominada Inmobiliaria Azul Azul SpA, que'l so capital social xubió a $1 350 000 000, pagaderos en dineru efectivo o por aciu l'apurra del contratu d'arrendamientu del inmueble.[210][211] Finalmente, en poniendo la primer piedra del edificiu en xineru de 2010,[212] la «O» inauguró en setiembre d'esi añu'l Centru Deportivu Azul», cola presencia de la directiva d'Azul Azul S.A. comandada por Federico Valdés, y tamién del presidente Sebastián Piñera, l'alcalde local Santiago Rebolledo, y expresidentes y figures referentes del club.[213]

Emplazado n'Avenida El Parrón 939, na comuña de La Cisterna, anguaño'l campu deportivo de la «O» consta d'ocho canches d'entrenamientu, dos canches de fútbol-tenis, una cancha d'entrenamientu pal primer equipu con graderías pa 200 persones y tres canches de campera sintética, más l'edificiu principal, que cunta con camarines, circuitu de trote, dos ximnasios (el del primer equipu colinda con tres módulo d'atención y consulta médica), casino, comedor, cafetería, sala d'eventos, sala de xuntes del primer equipu (pa charres técniques más un proyeutor de video), sala de prensa y cuartus pa los menores que trabayen en doble xornada.

Afición[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Los de baxo (barra brava)
Enchida de la Universidá de Chile

Barres entamaes[editar | editar la fonte]

Históricamente, l'afición o enchida d'Universidá de Chile taba compuesta por estudiantes d'esa mesma casa d'estudios, quien preparaben espectáculos previos al partíu nes distintes ediciones del Clásicu Universitariu contra Universidá Católica. El nivel de preparación yera tal, que los periódicos resaltaben con igual importancia les competencies tantu nes tribunes ente les barres como'l partíu ente les escuadres. Dicha tradición, col correr de los años, evolucionó al usu de bengalas, estintores de colores y fuego d'artificiu.[214]

Dende la década de 1990, la barra brava d'Universidá de Chile, denominada Los de baxo, adquirió notoriedá nacional por cuenta de los incidentes violentos producíos nos partíos del so equipu, acentuándose pa los superclásicos contra Colo-Colo. Los constantes enfrentamientos cola policía uniformada y les estroces que producieron fueron los principales motivos pa la promulgación de la Llei Nᵘ 19 327 o de violencia nes cortiles deportives. Felicidad llei encamienta a les barres a empadronase, esto ye, rexistrar a los sos miembros en casu de que dalgún d'ellos provoque dalgún fregáu dientro del estadiu, en cuenta de dellos beneficios como'l llogru d'entraes más barates.[215][216] La llei foi duramente criticada por cuenta de la inesistencia d'un modelu integral pa combatir la violencia en tolos espectáculos deportivos y non yá nel fútbol.[217][176]

En payares de 2008, magar la crisis económica de 2008, efeutuóse l'apertura d'Azul Azul S.A. na Bolsa de Comerciu, previa vienta de casi 20 000 000 acciones, caúna con un preciu d'allugamientu de $480, correspondientes al 55% de la propiedá de la concesionaria y que fueron mercaes por más de 8000 nuevos accionistes. Amás nun obliga de manera concreta l'empadronamientu, dexando la decisión al mesmu hincha.

Encuestes[editar | editar la fonte]

Diversos estudios d'opinión pública alluguen a Universidá de Chile como'l segundu club de fútbol con mayor cantidá de simpatizantes en Chile. Ente ellos, una encuesta realizada pola Fundación Futuru a 352 persones del Gran Santiago en 1999 asitiar segundu con un 30,4% de les preferencies.[218] Coles mesmes, otru estudiu fechu pola Fundación Futuru en 2006 a 300 persones del Gran Santiago allugar segundu con un 14% de les preferencies.[219]

Per otra parte, el centru d'estudiu de los estilos de vida de los chilenos Chilescopio, nun sondéu realizáu a 1500 persones de too el país en 2006, tamién lo allugó segundu con un 23% de la preferencia nacional. De la mesma nun nuevu estudiu realizáu por Chilescopio en 2007 apaeció nuevamente segundu con un 25%.[220] Tamién en 2007, una encuesta efectuada por Mediática y la Facultá de Comunicaciones de la Universidá del Desenvolvimientu a 603 persones de la Rexón Metropolitana de Santiago otorgó-y un 21,1% de les preferencies.[221] En cuantes que, el centru d'encuestes del diariu La Tercera, nun sondéu realizáu en xunu de 2006, allugar segundu con un 28% de les preferencies, ente que, el mesmu estudiu realizáu en 2008, Le otogó un 19% de les adherencies.[222]

Nel añu 2011 realizóse'l censu de fútbol» más grande que se realizó en Chile, el sitiu QuienesChile.com foi l'encargáu de realizar dichu censu, nel cual participaron 146.003 persones, refundiando como resultáu a Universidá de Chile como'l club más popular del país con un 51,55%, sobre Colo-Colo con 48,44%.[223] Cabo destacar que nesta encuesta consideróse solamente a Universidá de Chile y Colo-Colo pa votar, amás toles demás encuestes realizaes enantes onde'l club Colo-Colo considerábase'l club más popular, nun devasaben les 2.000 persones encuestaes. Al añu siguiente, en 2012, El Gráficu realizó una encuesta vía red sociales, onde participaron 91.016 persones y catalogaron a Universidá de Chile nuevamente como'l más popular de Chile con un 45%, sobre'l so símil Colo-Colo que se quedó col 41% de les preferencies.[224]

Datos del club[editar | editar la fonte]

Yera amateur[editar | editar la fonte]

Yera profesional[editar | editar la fonte]

Por competición[editar | editar la fonte]

  • En negrina competiciones n'activu.
Tornéu !width=5%|TJ PJ PG PE PP GF GC Dif. Puntos
Copa Llibertadores d'América 21 151 56 32 63 198 222 -24 200
Copa Suramericana 7 34 18 7 9 47 34 +13 61
Recopa Suramericana 1 2 0 1 1 0 2 -2 1
Copa Conmebol 2 8 4 1 3 16 9 +7 13
Copa Mercosur 4 24 3 3 18 18 55 -37 12
Copa Suruga Bank 1 1 0 1 0 2 2 0 1
Total 36 220 81 45 94 281 324 -43 288
Actualizáu a la Copa Suramericana 2017

Gráficu de la evolución histórica[editar | editar la fonte]

EasyTimeline 1.90


Timeline generation failed: 8 errors found
Line 12: id:ter value:rede id:cua

- Color value invalid: unknown constant 'rede'.


Line 13: value:purple

- Colors definition incomplete.

 Syntax: 'Colors = id:.. value:.. [legend:..]'



Line 15: chigre:primer text:"Primer División"

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 16: chigre:segunda text:"Primer B"

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 17: chigre:tercer text:"Lliga Central"

- BarData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'BarData = [bar:..] [barset:..] [link:..] [text:..]'



Line 21: chigre:primer color:pri

- PlotData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'PlotData = [align:..] [anchor:..] [at:..] [bar:..] [barset:..] [color:..] [fontsize:..] [from:..] [link:..] [mark:..] [shift:..] [text:..] [textcolor:..] [till:..] [width:..]'



Line 24: chigre:segunda color:seg

- PlotData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'PlotData = [align:..] [anchor:..] [at:..] [bar:..] [barset:..] [color:..] [fontsize:..] [from:..] [link:..] [mark:..] [shift:..] [text:..] [textcolor:..] [till:..] [width:..]'



Line 26: chigre:tercer color:ter

- PlotData definition invalid. Invalid attribute 'chigre' found.

 Syntax: 'PlotData = [align:..] [anchor:..] [at:..] [bar:..] [barset:..] [color:..] [fontsize:..] [from:..] [link:..] [mark:..] [shift:..] [text:..] [textcolor:..] [till:..] [width:..]'



Rankings[editar | editar la fonte]

Rankings de Conmebol[editar | editar la fonte]

  • Ranking de la Conmebol: 1º (482,95 puntos).
Actualizáu al 25 d'avientu del 2012.[228]

Rankings de IFFHS[editar | editar la fonte]

  • Clasificación Mundial de los Clubes (Top 400): 28º (194,5 puntos).
Actualizáu al 09 de mayu del 2014.[229]

Xugadores y cuerpu técnicu[editar | editar la fonte]

Plantía y cuerpu técnicu 2018[editar | editar la fonte]

Plantía:Equipu de fútbol empecipio

Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]
Club Universidad de Chile
[editar datos en Wikidata]

|} |}

  • Los equipos chilenos tán llindaos pola ANFP a tener nel so plantel un máximu de cinco futbolistes estranxeros, nun se considera nesti cómputu los futbolistes estranxeros que tean inscritos nel fútbol nuevo. Al momentu dichu cupu atópase cubiertu na so totalidá.
  • Pa dichos efectos, Jonathan Zacaría nun foi inscritu pal tornéu nacional por cuenta de la so mancadura de llarga duración.[233]
  • Coles mesmes, Leandro Benegas nun foi inscritu pal primer semestre de la temporada del fútbol chileno pola so mancadura de llarga duración y, tamién, pa dexar el so cupu d'estranxeru pal fichaxe del xugador brasileño Rafael Vaz.[234]
  • Por disposición de la ANFP el númberu de les camisetes nun puede devasar al númberu de xugadores inscritos.

Altes y baxes 2018[editar | editar la fonte]

En préstamu[editar | editar la fonte]

Xugadores[editar | editar la fonte]

Artículu principal:
Pedro González, tercer goliador históricu con 112 anotaciones.
Luis Musrri, ye'l xugador con más partíos apostaos.

A lo llargo de la so hestoria, Universidá de Chile cuntó con una gran cantidá de xugadores de diversa nacionalidá, siendo la mayoría de nacionalidá chilena.

Luis Musrri ye a la fecha, el xugador qu'en más ocasiones vistió la camiseta del club, con un total de 539 presencies oficiales ente 1987 y 2004. Otru xugadores que devasaron la barrera de los 400 partíos son Vladimir Bigorra, Johnny Herrera, Héctor Hoffens, Manuel Pellegrini, Jorge Socías, Leonel Sánchez, José Coloraes, y Sergio Vargas.

Carlos Campos ye'l goliador históricu d'Universidá de Chile con 197 goles convertíos en partíos oficiales ente 1956 y 1969, siendo 183 anotaos por torneos nacionales de Primer División y partíos definitorios.[9] Otros trés xugadores marcaron más de 100 goles cola camiseta azul nes instancies señalaes, como Leonel Sánchez, Pedro González y Rubén Marcos.[235] Amás de ser l'artilleru históricu del club, Carlos Campos ostenta'l récord de ser el máximu goliador de la «O» nun campeonatu nacional de primera División, con treinta y cuatro goles en 1962.[61] Ente que, sumando la totalidá de partíos oficiales apostaos nuna temporada, la marca recai en Marcelo Salas, quien en 1994 convirtió 41 goles.[236]

Johnny Herrera tien el récord de ser el xugador que más títulos oficiales llogró pol club con un total de trelce: ocho torneos nacionales, trés Copa Chile, una Supercopa de Chile y una Copa Suramericana. Ye secundáu por Luis Musrri, con ocho: cinco torneos nacionales, dos Copa Chile y un campeonatu de Segunda División. Depués siguir Leonel Sánchez, Carlos Campos, Carlos Contreras y José Manuel Coloraes con 6 campeonatos nacionales ganaos cola «O».[9][237]

Desque Eduardo Simián foi convocáu en 1941, Universidá de Chile tresformóse nel segundu club de Chile con mayor cantidá de contribuciones a la selección nacional por sobre 90 xugadores, que suman na so totalidá alredor de mil presentaciones con la Colorada. El que más convocatories recibió, siendo xugador d'Universidá de Chile, foi Leonel Sánchez, con ochenta y cinco partíos ente 1953 y 1969, siendo amás el que mayor cantidá de partíos apostó pola seleición nacional y el cuartu goliador históricu d'ésta con ventisiete anotaciones.[238]

Goliadores[editar | editar la fonte]

Máximos goliadores hestóricos
Futbolista !width=35%|Goles
cantu Carlos Campos 197
cantu Leonel Sánchez 166
cantu Pedro González 120
cantu Marcelo Salas 113
cantu Rubén Marcos 110
cantu Jorge Socías 102
cantu Diego Rivarola 101
cantu Pedro Araya 90
cantu Braulio Musso 83
cantu Ernesto Álvarez 83

Entrenadores[editar | editar la fonte]

Artículu principal:
Jorge Sampaoli, l'entrenador más esitosu na hestoria del club. Nos sos dos años al mandu del equipu, consiguió en forma consecutiva trés torneos nacionales y la Copa Suramericana 2011.

Universidá de Chile tuvo más de 30 entrenadores a lo llargo de la so etapa profesional, siendo Luis Tiráu el primeru d'estos, quien por esa dómina tamién tuvo al cargu de Magallanes, y so que la so direición técnica'l club consiguió'l so primer campeonatu profesional de primera División en 1940.[239]

El direutor técnicu que se caltuvo por más años na «O» ye Luis Álamos, conocíu como'l Foín», quien dirixó al equipu ente 1956 y 1966. Coincidentemente, Álamos ye l'entrenador que más partíos dirixó nel club, sumando ente los sos dos periodos a cargu del equipu (1954 y el yá mentáu periodu 1956-1966) la cifra de 371 partíos oficiales, siendo amás el que más títulos nacionales consiguió por Universidá de Chile, con cuatro d'ellos. Siguir en partíos apostaos y años consecutivos como entrenador Ulises Ramos, quien llegó a dirixir al plantel en cinco oportunidad distintes, siendo'l so periodu más destacáu aquel entendíu ente 1969 y 1974 nel cual llogró un campeonatu nacional, amás d'algamar les semifinales de la Copa Llibertadores 1970.

En tantu, l'entrenador más esitosu na hestoria d'Universidá de Chile ye l'arxentín Jorge Sampaoli, quien nos sos dos años al mandu del club (2011- 2012) ganó tres torneo nacionales consecutivos y la Copa Suramericana 2011. A ello suma una semifinal de Copa Llibertadores y una serie de llogros nel planu de les estadístiques, como ser l'equipu con meyor rendimientu nuna competición CONMEBOL (tres el llogru invictu de la Copa Suramericana), y ser escoyíu pola IFFHS dende xunu hasta ochobre de 2012 el segundu meyor equipu del mundu (namái superáu pol Barcelona d'España).

Amás destaquen el direutores técnicos Jorge Socías y César Vaccia, quien llograron los bicampeonatos de 1994-1995 y de 1999-2000, respectivamente.[239]

Cabo destacar qu'el entrenadores d'Universidá de Chile fueron predominantemente de nacionalidá chilena, quitando a Alejandro Scopelli (quien dirixó a la «O» mientres tres periodu distintos), Salvador Nocetti, Miguel Ángel Russo, Salvador Capitano, José Basualdo, Jorge Sampaoli, Darío Franco, Sebastián Beccacece, Ángel Guillermo Fuexos y Frank Kudelka, de nacionalidá arxentina; el húngaru Jorge Ormos; y los uruguayos Sergio Markarián, Gerardo Pelusso y Martín Lasarte.

Un datu a considerar ye que dellos de los entrenadores que dirixeron al conxuntu azul darréu han comandado escueyas nacionales de fútbol. Ente ellos: Luis Tiráu, Luis Álamos y Jorge Sampaoli en Chile (esti postreru la selección d'Arxentina tamién), Sergio Markarián en Perú, y Gerardo Pelusso en Paraguay.

Cronoloxía de los entrenadores[editar | editar la fonte]

Los entrenadores interinos apaecen en cursiva.

Otres seiciones y filiales[editar | editar la fonte]

Universidá de Chile "B"[editar | editar la fonte]

En 1999, la Asociación Nacional de Fútbol Amateur de Chile (ANFA) instauró la opción a los clubes profesionales d'asitiar un equipu cadete Sub-23 en Tercer División colos oxetivos de qu'el xugadores tuvieren más actividá y de dotar a la categoría de mayor competitividá, cola única llimitación de qu'estos equipos nun podíen aportar al títulu (y poro, xubir a la Primer B). El club laicu aceptó les condiciones de la ANFA, al ingresar al equipu Sub-23 a Tercer División nel añu 2004, participando hasta l'añu 2006.[240][241]

Universidá de Chile (femenín)[editar | editar la fonte]

El club tamién cunta con una división femenina, estremada en dos categoríes: adulta y xuvenil. Dambes son dirixíes por Isabel Berríos.

Palmarés[editar | editar la fonte]

Títulos locales[editar | editar la fonte]

Títulos nacionales[editar | editar la fonte]

Universidá de Chile axudicóse la edición de 2000 en calidá d'invictu.
Universidá de Chile axudicóse les ediciones de 1976 y 2013 en calidá d'invictu.

Títulos internacionales[editar | editar la fonte]

Rivalidaes[editar | editar la fonte]

Clásicu del fútbol chileno[editar | editar la fonte]

Un clásicu ente Colo-Colo y l'Universidá de Chile en 1959. El partíu remató con victoria del equipu azul por 2-1.
Artículu principal: Clásicu del fútbol chileno

El rival tradicional d'Universidá de Chile ye Colo-Colo, col qu'apuesta'l Clásicu del fútbol chileno o Superclásico. El primer enfrentamientu ente dambos clubes foi nun partíu amistosu, apostáu'l 9 de xunu de 1935.[248] Darréu, magar un mal debú de los azules ante Colo-Colo nos sos primeros alcuentros en Primer División,[249] la rivalidá apinar en 1959 cuando la «O arrampuñó-y el títulu del tornéu nacional a los albos, llogrando un predominiu sobre ellos na década de 1960, que depués s'esleió nes décades de 1970 y de 1980. Y dende la década de 1990 el duelu empezó a xenerar gran tensión debíu al protagonismu y la popularidá a nivel nacional de dambos clubes, amás de la paridá nos enfrentamientos ente dambos.

En total, por partíos oficiales, enfrentáronse en 222 ocasiones, con 98 trunfos de Colo-Colo, 63 empates y 61 victories d'Universidá de Chile,[250] incluyendo aquellos partíos de los extintos Campeonatu d'Apertura y Campeonatu de Campeones.

Clásicu universitariu[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Clásicu universitariu

El Clásicu universitariu ye unu de los partíos más importantes y tradicionales del fútbol chileno, nel cual enfréntense Universidá de Chile y Universidá Católica, escuadres representatives de les principales y más antigües cases d'estudios del país. Dellos puristes consideren que ye un duelu de más de 100 años d'hestoria, yá que antes de la fundación oficial de dambos clubes, el 1 de payares de 1909 apostóse'l primer clásicu a nivel universitariu ente les seleiciones estudiantiles de la Universidá de Chile y de la Universidá Católica.[37] Sicasí, el primer enfrentamientu oficial producióse'l 13 de xunu de 1937, pol tornéu de la Serie B, partíu nel que la «O impúnxose por 2-1.[251] Dende esa dómina, destacó la competencia tantu futbolística como a nivel de barres, les qu'entamaben espectáculos artísticos de gran nivel, sobremanera na década de 1960, y que col correr de los años dexaron de realizase.[214] Magar la rivalidá esistente, en 1939 formóse un equipu qu'incluyía xugadores de dambes escuadres col fin d'encarar torneos amistosos nacionales ya internacionales: el Combináu Universitariu.[252]

Por partíos oficiales, en total, enfrentáronse en 227 ocasiones, con 87 trunfos d'Universidá de Chile, 71 empates y 69 victories d'Universidá Católica.[253] incluyendo aquellos partíos de los extintos Campeonatu d'Apertura y Campeonatu de Campeones. Ente dambos equipos cúntense veinte definiciones: seis en favor d'Universidá de Chile y catorce pa Universidá Católica.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Cola formación de la Lliga Profesional de Football en 1933, la División Entemedia, onde competía Universitariu, pasó de tercera a segunda categoría de la Asociación de Football de Santiago.
  2. Amás, ye'l máximu goliador nuna sola edición de la Copa Suramericana.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Universidá de Chile». ANFP. Consultáu'l 2 de xineru de 2016.
  2. «Azul Azul S.A.». svs.cl
  3. azul-y-permanecera-hasta-2020/ «Carlos Heller foi reelexíu como Presidente d'Azul Azul y va permanecer hasta 2020». lanacion.cl
  4. Club O. de Chile (ed.): «¡Bienveníu a la O, Frank Kudelka!» (24 de mayu de 2018). Consultáu'l 28 de mayu de 2018.
  5. 5,0 5,1 5,2 estadioseguro.gob.cl (ed.): «Estadiu Nacional». Consultáu'l 1 de mayu de 2014.
  6. udechile.cl (ed.): «Historia Club Universidad de Chile». Consultáu'l 1 de mayu de 2014.
  7. Revista de «La O». Febreru de 1953. 
  8. Rabi González & Villafranca Cobelli 2017, p. 27
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 Larraín Vial S.A. (Ochobre 2008). Ufierta d'Acciones de primera Emisión. http://www.udechile.cl/docs/bursatils/llibro_uch_inversionistas.pdf. Consultáu 'l 27 de xunu de 2014. 
  10. 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 Universidá de Chile (ed.): «Orixe del deporte na Universidá de Chile y el "chuncho" na hestoria del club deportivu». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  11. 11,0 11,1 11,2 11,3 Juan Pablo Andrés; Boesenberg, Eric (17 d'abril de 2014). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Champions and Runners Up» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 Juan Pablo Andrés (7 de xunu de 2013). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Cup Winners and Runners Up» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 Juan Pablo Andrés (10 de xineru de 2013). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Second Division Champions» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  14. 14,0 14,1 Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Universidá de Chile's series of 33 matches unbeaten in the Primer A» (inglés) (4 de payares de 1999). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  15. 15,0 15,1 Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Acopa Suramericana» (inglés) (19 d'avientu de 2013). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  16. AFP (15 d'avientu de 2011). FIFA (ed.): «O de Chile ye campeón». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  17. CONMEBOL (ed.): «camín-al-titulo-de-la-O-20111214-0002.html Acopa Bridgestone Suramericana 2011: el camín al títulu de la "O"» (14 d'avientu de 2011). Archiváu dende l'camín-al-titulo-de-la-O-20111214-0002.html orixinal, el 15 d'abril de 2012. Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  18. latercera.com (ed.): «campana perfecta-del cuadru azul.shtml Los récords de la campaña perfecta del cuadru azul» (14 d'avientu de 2011). Consultáu'l 19 de setiembre de 2012.
  19. ilustramos.com (ed.): «O de Chile consigue historico triplete». Archiváu dende l'orixinal, el 10 de setiembre de 2012. Consultáu'l 19 de setiembre de 2012.
  20. ferplei.com (ed.): «mandu-de-jorge-sampaoli/ http://www.ferplei.com/2012/07/los-records-que-suma-universidá-de-chile-al mandu-de-jorge-sampaoli/». Consultáu'l 19 de setiembre de 2012.
  21. udechile.cl (ed.): «Categoría Femenina Adulta 2012». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  22. udechile.cl (ed.): «Categoría Femenina Xuvenil 2013». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  23. Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol (IFFHS) (ed.): «Clasificación Mundial de los Clubes» (1 d'agostu de 2011 a 30 de xunetu de 2012). Consultáu'l 2 d'agostu de 2012.
  24. La Tercera (2 d'agostu de 2012). latercera.com (ed.): «caltiense-segunda-en-ranking-mundial-de-clubes.shtml La "O" caltiense segunda en ranking mundial de clubes». Consultáu'l 2 d'agostu de 2012.
  25. conmebol.com (ed.): «fíxose-con-el visu-20120827-0001.html Ranking de Clubes de la Conmebol: la O de Chile llegó al 1er puestu» (27 d'agostu de 2012). Archiváu dende l'fíxose-con-el visu-20120827-0001.html orixinal, el 30 d'agostu de 2012. Consultáu'l 19 de setiembre de 2012.
  26. 26,0 26,1 26,2 Herrera Celis 1986, pp. 27-32
  27. 27,0 27,1 Herrera Celis 1986, pp. 36-37
  28. 28,0 28,1 28,2 28,3 La Nación, 1994-1995, «Esta ye la hestoria oficial», pp. 4-6.
  29. Marín Méndez 1995, p. 17
  30. Herrera Celis 1986, pp. 37-42
  31. 31,0 31,1 31,2 31,3 Herrera Celis 1986, pp. 74-76
  32. 32,0 32,1 Herrera Celis 1986, pp. 42-46
  33. 33,0 33,1 Herrera Celis 1986, pp. 46-51
  34. Herrera Celis 1986, pp. 51-53
  35. uestadisticas.cl (ed.): «1908-1937». Consultáu'l 1 de mayu de 2014.
  36. Herrera Celis 1986, pp. 84-85
  37. 37,0 37,1 Marín Méndez 1995, pp. 48-53
  38. Torres V., Julio (12 d'ochobre de 1923). «El día de los estudiantes». Los Sports (Editorial Zig-Zag). 
  39. Herrera Celis 1986, pp. 54-60
  40. Herrera Celis 1986, p. 60
  41. Herrera Celis 1986, p. 61
  42. 42,0 42,1 ANFP (ed.): «La "O" celebra 85 años de gloria y tradición nel fútbol chileno» (23 de mayu de 2012). Consultáu'l 1 de mayu de 2014.
  43. 43,0 43,1 La Nación, 1994-1995, «L'añu de la fundación», pp. 10-13.
  44. La Nación. 21 de mayu de 1927. 
  45. Herrera Celis 1986, pp. 62-64
  46. Herrera Celis 1986, pp. 90-91
  47. Herrera Celis 1986, pp. 113-114
  48. Herrera Celis 1986, pp. 105-107
  49. Herrera Celis 1986, p. 109
  50. Herrera Celis 1986, pp. 117-119
  51. 51,0 51,1 51,2 51,3 51,4 51,5 51,6 chuncho.com (ed.): «La hestoria de la O - Resume históricu». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  52. 52,0 52,1 Juan Pablo Andrés; Schmerler, Eli (24 de xunetu de 2003). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - Foundation Dates of Clubes» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  53. «38 Clubes Van Formar la Lliga Central en 1929». Los Sports (Editorial Zig-Zag). 29 de marzu de 1929. 
  54. 54,0 54,1 Juan Pablo Andrés (19 de febreru de 2010). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Amateur Champions (Associations)» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  55. chuncho.com (ed.): «Tabla de posiciones - 1935». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  56. chuncho.com (ed.): «Campaña - Serie B - 1937». Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  57. 57,0 57,1 57,2 57,3 «Universitarios... y profesionales». Historia d'una pasión azul (La Nación) 1. 
  58. 58,0 58,1 58,2 Espina, Eduardo (23 de payares de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1938» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  59. Espina, Eduardo (23 de xunetu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1939» (inglés). Consultáu'l 27 de xunu de 2014.
  60. 60,0 60,1 Eduardo Escayu (23 de xunetu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1940» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  61. 61,0 61,1 61,2 61,3 61,4 61,5 61,6 Juan Pablo Andrés (28 de xineru de 2011). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Topscorers» (inglés). Consultáu'l 1 d'abril de 2013.
  62. Eduardo Escayu (31 de xunetu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1945» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  63. Eduardo Escayu (15 d'agostu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1957» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  64. 64,0 64,1 «Los ensayos del Ballet». Historia d'una pasión azul (La Nación) 2. 
  65. Eduardo Escayu (15 d'agostu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1959» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  66. «¡La “O” campeón!». La Nación. 12 de payares de 1959. 
  67. «Crónica d'una nueche inolvidable». Historia d'una pasión azul (La Nación) 2. 
  68. «Memorables». Historia d'una pasión azul (La Nación) 2. 
  69. Eduardo Escayu (17 de payares de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1961» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  70. Eduardo Escayu (10 de mayu de 2007). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1962» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  71. Eduardo Escayu (17 de payares de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1964» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  72. Eduardo Escayu (17 de payares de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1965» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  73. John Beuker y Osvaldo Gorgazzi (12 de mayu de 2002). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Copa Llibertadores d'América 1960» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  74. «Un apurra pa la fiesta universal». Historia d'una pasión azul (La Nación) 2. 
  75. Julio Bovi Diogo y Mikael Jönsson (21 d'abril de 2011). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «International Club Tournaments (Santiago de Chile): 1964 (first)» (inglés). Consultáu'l 22 de setiembre de 2011.
  76. chuncho.com (ed.): «Torneo de Branu - La O en cifres». Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  77. «Invictu ante los campeones». Historia d'una pasión azul (La Nación) 3. 
  78. Trunfo (ed.): «El suañu cumplíu de Everton» (1 d'agostu de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 7 d'ochobre de 2011. Consultáu'l 22 de setiembre de 2011.
  79. «El “tri” dir col mundial». Historia d'una pasión azul (La Nación) 3. 
  80. Eduardo Escayu (17 de payares de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1967» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  81. Eduardo Escayu (11 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1969» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  82. «El telón baxó en silencio». Historia d'una pasión azul (La Nación) 3. 
  83. José Luis Pierrend y Karel Stokkermans (28 de mayu de 1999). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Copa Llibertadores d'América 1970» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  84. Eduardo Escayu (11 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1973» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  85. Eduardo Escayu (13 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1974» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  86. Eduardo Escayu (13 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1975» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  87. 87,0 87,1 «Un añu casi perfectu». Historia d'una pasión azul (La Nación) 4. 
  88. Eduardo Escayu (11 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1976» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  89. Eduardo Escayu (31 d'avientu de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1979» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  90. Eduardo Escayu (8 de xineru de 2006). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1980» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  91. «Amos de la felicidá». Historia d'una pasión azul (La Nación) 4. 
  92. 92,0 92,1 92,2 92,3 92,4 «La cayida al abilsu azul». Historia d'una pasión azul (La Nación) 4. 
  93. 93,0 93,1 Juan Pablo Andrés y Julio Bovi Diogo (22 de xineru de 2006). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - Final Tables» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  94. «El drama: ¡qué baxón!». Historia d'una pasión azul (La Nación) 4. 
  95. chuncho.com (ed.): «Campaña - Segunda División - 1989». Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  96. «Grandes otra vegada». Historia d'una pasión azul (La Nación) 4. 
  97. Uestadisticas.cl (ed.): «Segunda División». Consultáu'l 20 d'abril de 2014.
  98. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (22 de xineru de 2006). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1990» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  99. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (13 d'agostu de 2001). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1991» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  100. 100,0 100,1 100,2 «Los trés puntes de coronar». Historia d'una pasión azul (La Nación) 5. 
  101. «Les emociones fuertes». Historia d'una pasión azul (La Nación) 5. 
  102. «Memorables». Historia d'una pasión azul (La Nación) 5. 
  103. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (13 d'agostu de 2001). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1994» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  104. «El Salvador rompió'l conxuru». Historia d'una pasión azul (La Nación) 5. 
  105. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (13 d'agostu de 2001). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1995» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  106. chuncho.com (ed.): «Campaña - Nacional - 1995». Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  107. Karel Stokkermans (1 d'ochobre de 1998). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Copa Llibertadores d'América 1996» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  108. chuncho.com (ed.): «Campaña - Copa Llibertadores 1996». Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  109. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (13 d'agostu de 2001). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1996» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  110. Juan Pablo Andrés (20 de mayu de 1998). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1997» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  111. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (13 d'agostu de 2001). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 1998» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  112. Juan Pablo Andrés (27 de xineru de 2000). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile First Level (Primer A) 1999» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  113. Marca (La Tercer). 5 d'avientu de 1999. 
  114. Juan Pablo Andrés y Luis Antonio Reyes (7 de payares de 2002). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2000» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  115. La Tercer. 27 de payares de 2000. 
  116. Juan Pablo Andrés (26 d'ochobre de 2002). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2001» (inglés). Consultáu'l 23 de mayu de 2011.
  117. Juan Pablo Andrés (27 de xineru de 2003). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2002» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  118. Juan Pablo Andrés (10 de febreru de 2004). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2003» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  119. Juan Pablo Andrés (14 d'abril de 2005). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2004» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  120. Juan Pablo Andrés (18 de xineru de 2006). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2005» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  121. 121,0 121,1 Juan Pablo Andrés (21 de febreru de 2007). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2006» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  122. 122,0 122,1 Radio Cooperativa (ed.): «quiebra-de-o-de-chile/prontus_nots/2006-05-26/142530.html Corte d'Apelaciones decretó la quiebra d'O. de Chile» (26 de mayu de 2006). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  123. Radio Cooperativa (ed.): «Arxentín Salvador Capitano ye'l nuevu entrenador d'Universidá de Chile» (21 d'avientu de 2006). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  124. Danilo Bustamante, El Mercuriu Online (13 de marzu de 2007). emol.com (ed.): «Universidad de Chile despidió a Salvador Capitano». Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  125. Deportes.com (ed.): «Jorge Socías asocede al arxentín Capitano como técnicu del Univ.de Chile» (19 de marzu de 2007). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  126. 126,0 126,1 Juan Pablo Andrés (17 de xineru de 2008). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2007» (inglés). Consultáu'l 30 de mayu de 2011.
  127. 127,0 127,1 127,2 127,3 Radio Cooperativa (ed.): «Carlos Heller axudicóse la concesión d'Universidá de Chile» (25 de mayu de 2007). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  128. 128,0 128,1 El Mercuriu Online (25 de mayu de 2007). emol.com (ed.): «La O yá tien nuevu dueñu: Carlos Heller». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  129. 129,0 129,1 Radio Cooperativa (ed.): «presidente-de-la-concesionaria-de-o-de-chile/prontus_nots/2007-08-06/192440.html Federico Valdés va ser el presidente de la concesionaria d'O. de Chile» (6 d'agostu de 2007). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  130. chuncho.com (ed.): «Campaña - Nacional - 2007 - Clausura». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  131. Juan Pablo Andrés (6 de febreru de 2009). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2008» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  132. La Tercera (ed.): «Arturo Salah arrenuncia a Universidá de Chile tres eliminación de los playoffs» (25 de payares de 2008). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  133. Radio Cooperativa (ed.): «Arturo Salah arrenunció a la banca d'Universidá de Chile» (25 de payares de 2008). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  134. Radio Cooperativa (ed.): «O. de Chile terminó col misteriu y presentó a Sergio Markarián como nuevu técnicu» (20 d'avientu de 2008). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  135. Juan Pablo Andrés (15 de xineru de 2010). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Copa Llibertadores d'América 2009» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  136. 136,0 136,1 Juan Pablo Andrés (21 d'avientu de 2009). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2009» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  137. El Mercuriu Online (20 de xunu de 2009). emol.com (ed.): «Markarián anuncia que va dexar a la O al rematar l'Apertura». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  138. Radio Cooperativa (ed.): «Basualdo llega cargáu d'ilusiones a O. de Chile: "Espero siguir creciendo como técnicu"» (8 de xunetu de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  139. Leonardo Salazar Molina, El Mercuriu Online (8 de xunetu de 2009). emol.com (ed.): «tien-presion-en-un equipu grande-nun puede-tar-aca.html Basualdo asume na O: "El que nun tien presión nun equipu grande nun puede tar acá"». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  140. chuncho.com (ed.): «Campaña - Nacional - 2009 - Clausura». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  141. Juan Pablo Andrés (14 de mayu de 2010). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Acopa Suramericana 2009» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  142. Radio Cooperativa (ed.): «so-cargu-a-disposicion-de-la-dirigencia-de-la-o/prontus_nots/2009-11-05/232217.html José Basualdo punxo'l so cargu a disposición de la dirigencia de la O» (6 de payares de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  143. Juan Ignacio Briso (9 de payares de 2009). goal.com (ed.): «búscase-nuevu-dt Universidad de Chile: Basualdo fuera y búscase nuevu DT». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  144. La Tercera (ed.): «La "O" ye'l tercer meyor equipu de Suramérica del 2009» (31 d'avientu de 2009). Archiváu dende l'orixinal, el 12 de xineru de 2012. Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  145. Radio Cooperativa (ed.): «meyor porteru-de-america/prontus_nots/2009-12-30/201837.html Miguel Pintu foi escoyíu'l meyor porteru d'América» (30 d'avientu de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  146. Juan Ignacio Briso (27 de payares de 2009). goal.com (ed.): «Universidad de Chile: Gerardo Pelusso ye'l nuevu entrenador de la O». Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  147. Radio Cooperativa (ed.): «temporada-2010/prontus_nots/2009-12-11/131313.html Gabriel Vargas ye'l primer refuerzu d'Universidá de Chile pa la temporada 2010» (11 d'avientu de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  148. Radio Cooperativa (ed.): «un anu-en-universidá-de-chile/prontus_nots/2009-12-12/183607.html Diego Rivarola robló contratu per un añu n'Universidá de Chile» (12 d'avientu de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  149. Radio Cooperativa (ed.): «titularidá-de-miguel-pintu/prontus_nots/2009-12-23/204604.html Esteban Conde robló por O. de Chile consciente de la titularidá de Miguel Pinto» (23 d'avientu de 2009). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  150. Radio Cooperativa (ed.): «fin-púnxose-la camiseta-de-universidá-de-chile/prontus_nots/2010-01-04/191849.html Álvaro Fernández por fin púnxose la camiseta d'Universidá de Chile» (4 de xineru de 2010). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  151. Radio Cooperativa (ed.): «pasu-de-ser-el-nuevu-refuerzu-de-o--de-chile/prontus_nots/2010-01-06/160628.html Eduardo Vargas ta a un pasu de ser el nuevu refuerzu d'O. de Chile» (6 de xineru de 2010). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  152. Christian González (12 de xineru de 2010). La Tercera (ed.): «La "O" sumó'l so sestu refuerzu pa la temporada 2010». Archiváu dende l'orixinal, el 12 de xineru de 2012. Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  153. La Tercera (ed.): «La "O" afina detalles pa contratar el so séptimu refuerzu» (14 de xineru de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 29 d'ochobre de 2013. Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  154. Juan Pablo Andrés (14 de setiembre de 2010). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Copa Llibertadores d'América 2010» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  155. 155,0 155,1 Juan Pablo Andrés (28 de xineru de 2011). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile 2010» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  156. Terra Chile (ed.): «Walter Montillo ye presentáu en Cruzeiro y recibir 150 hinches» (6 de xunetu de 2010). Archiváu dende l'orixinal, el 10 d'ochobre de 2010. Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  157. latercera.cl (ed.): «Al Shabab oficializa fichaxe de Juan Manuel Olivera» (6 d'agostu de 2010). Consultáu'l 16 de setiembre de 2012.
  158. Juan Pablo Andrés (14 de mayu de 2010). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Acopa Suramericana 2010» (inglés). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  159. Radio Cooperativa (ed.): «Gerardo Pelusso despidir d'Universidá de Chile tres cayida con Unión Española» (12 d'avientu de 2010). Consultáu'l 1 de xunu de 2011.
  160. La Tercer (15 d'avientu de 2010). La Tercera (ed.): «siguidor-de-bielsa-que-quier-revolucionar-a-la-o.shtml Sampaoli, el siguidor de Bielsa que quier revolucionar a la "O"». Consultáu'l 24 de mayu de 2011.
  161. Leonardo Vallines, Emol (28 de xineru de 2011). emol.com (ed.): «so-polemica-salida-de-la-o-pa-llegar-a-san-felipe.html Nery Veloso cunta'l so discutiniu salíu de la O pa llegar a San Felipe». Consultáu'l 24 de mayu de 2011.
  162. FIFA (ed.): «Raches, récords y un Messi insaciable». Consultáu'l 28 de setiembre de 2011.
  163. Puranoticia (ed.): «Universidad de Chile Campeón Suramericana: Azules tocaron el cielu per primer vegada». Consultáu'l 15 d'avientu de 2011.
  164. Cooperativa.cl (ed.): «en-el meyor xugador y goliador-historico-de-la copa suramericana/prontus_nots/2011-12-14/225314.html Eduardo Vargas tresformar nel meyor xugador y goliador hestóricu de la Copa Suramericana». Consultáu'l 14 d'avientu de 2011.
  165. Club O. de Chile (ed.): «Charles Aránguiz el meyor xugador de la final Suramericana». Archiváu dende l'orixinal, el 19 de xineru de 2012. Consultáu'l 14 d'avientu de 2011.
  166. Bio Bio (20 d'avientu de 2011). biobiochile.cl (ed.): «Eduardo vargas parte al Nápoli polos próximos 4 años». Consultáu'l 15 de xineru de 2012.
  167. TERRA. deportes.terra.cl (ed.): «deportes/futbol-gabriel-vargas-torna-a-universidá-de-concepcion,7eabe965883b4310VgnVCM3000009af154d0RCRD.html Gabriel Vargas torna a Universidá de Concepción». Consultáu'l 15 de xineru de 2012.
  168. El mostrador.cl (10 de mayu de 2012). «instálase-en-cuartos-de-final-de-la-llibertadores/ La O golia a Deportivu Quito ya instálase en cuartos de la Copa Llibertadores». Consultáu'l 24 de mayu de 2013.
  169. La Tercera.cl (24 d'abril de 2014). . Consultáu'l 28 d'abril de 2014.
  170. Patriciu Scaff Vásquez. APROTEC (ed.): «Antecedentes históricos de la organización del deporte universitario». Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  171. 171,0 171,1 171,2 Daniel Matamala (2000). «Fútbol y política en Chile: una relación impropia», Ensin censura: Reportaxes ganadores “concursu periodismu nuevu”. Lom Ediciones. 9562823156.
  172. Radio Cooperativa (ed.): «quiebra-del club-de-futbol-universidá-de-chile/prontus_nots/2003-12-30/140447.html Tesorería pidió la quiebra del club de fútbol Universidad de Chile» (30 d'avientu de 2003). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  173. Radio Cooperativa (ed.): «club-de-futbol-o-de-chile/prontus_nots/2004-04-21/132853.html Jueza refugó pidimientu de quiebra del club de fútbol O. de Chile» (21 d'abril de 2004). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  174. Radio Cooperativa (ed.): «Tres 13 años, René Orozco arrenunció a la presidencia d'O. de Chile» (29 de payares de 2004). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  175. La Nación (ed.): «René Orozco arrenuncia a la presidencia del club Universidá de Chile» (29 de payares de 2004). Archiváu dende l'orixinal, el 7 d'avientu de 2004. Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  176. 176,0 176,1 176,2 Biblioteca del Congresu Nacional de Chile (BCN) (ed.): «Ley Nᵘ 20.019 - Regula les sociedaes anónimes deportives profesionales» (7 de mayu de 2005). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  177. Radio Cooperativa (ed.): «Universidad de Chile decidió caltenese como corporación de fútbol» (6 de mayu de 2006). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  178. Radio Cooperativa (ed.): «Finalmente José Manuel Edwards xuró como síndicu d'Universidá de Chile» (10 de xunetu de 2006). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  179. Radio Cooperativa (ed.): «bienes-de-la-o/prontus_nots/2006-09-15/134714.html Xunta d'Acreedores aprobó bases pa licitar los bienes de la O» (15 de setiembre de 2006). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  180. Radio Cooperativa (ed.): «Escurre de Lino Díaz d'eslleir la Corfuch xeneró namái refugu na O» (19 d'ochobre de 2006). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  181. Radio Cooperativa (ed.): «unanimidá-quebra-de-o-de-chile/prontus_nots/2006-12-18/144843.html Corte Suprema ratificó por unanimidá quebra d'O. de Chile» (18 d'avientu de 2006). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  182. 182,0 182,1 Radio Cooperativa (ed.): «patiu-s-a axudícose-los terrenes-de-la ciudá azul/prontus_nots/2007-05-23/113316.html Inmobiliaria El Patiu S.A. axudicóse los terrenes de la Ciudá Azul» (23 de mayu de 2007). Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  183. 183,0 183,1 udechile.cl (ed.): «Azul Azul S.A. - Memoria añal y estaos financieros 2008». Archiváu dende l'orixinal, el 19 de xineru de 2012. Consultáu'l 2 de xunu de 2011.
  184. club direutores/ Direutores
  185. «Azul Azul S.A. - 12 Mayores Accionistas - SVS». Superintendencia de Valores y Seguros de Chile (Avientu de 2016). Consultáu'l 1 d'abril de 2017.
  186. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes romanticoviajero
  187. 187,0 187,1 187,2 187,3 187,4 Vito Andolini. Románticu Viaxeru: un viaxe nel tiempu azul (ed.): «Camisetes años 2000». Consultáu'l 5 de xunu de 2011.
  188. FIFA (ed.): «Universidá de Chile - Llealtá y pasión pintaes d'Azul». Consultáu'l 1 de febreru de 2013.
  189. chuncho.com (ed.): «Formaciones azules - Les primeres formaciones». Consultáu'l 1 de febreru de 2013.
  190. chuncho.com (ed.): «Formaciones azules - La dómina del pantalón blancu». Consultáu'l 6 de xunu de 2011.
  191. chuncho.com (ed.): «Formaciones azules - El Ballet Azul». Consultáu'l 6 de xunu de 2011.
  192. 192,0 192,1 Vito Andolini. Románticu Viaxeru: un viaxe nel tiempu azul (ed.): «Camisetes década 90'». Consultáu'l 6 de xunu de 2011.
  193. 193,0 193,1 udechile.cl (ed.): «Noticies: La Nueva Camiseta Azul». Archiváu dende l'orixinal, el 10 de xunetu de 2001. Consultáu'l 6 de xunu de 2011. (Cortesía de Internet Archive)
  194. El Gráficu (ed.): «La O estrenó la so nueva camiseta nel clásicu universitariu ante la UC» (29 d'ochobre de 2017). Consultáu'l 9 de payares de 2017.
  195. Tou Sobre Camisetes (ed.): «3ra Camiseta Blanca Adidas de la Universidá de Chile 2011» (4 d'avientu de 2010). Consultáu'l 6 de xunu de 2011.
  196. 196,0 196,1 Vito Andolini. Románticu Viaxeru: un viaxe nel tiempu azul (ed.): «Camisetes». Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  197. udechile.cl (ed.): «La “O” y Adidas anueven el so venceyu hasta 2015». Archiváu dende l'orixinal, el 29 d'ochobre de 2013. Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  198. elamaule.cl (ed.): «La "O" empieza la so temporada 2008 con Telmex como nuevu auspiciador» (18 de xineru de 2008). Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  199. todosobrecamisetas.com (ed.): «Universidad de Chile estrena patrociniu de Claru». Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  200. Institutu Nacional de Deportes Gobierno de Chile (ed.): «Estadiu Nacional». Archiváu dende l'orixinal, el 10 de xunu de 2013. Consultáu'l 16 de setiembre de 2012.
  201. «teniente-la-segunda-casa-la universidá-de-chile-podria-faer-de-local-en-rancagu ¿El Teniente la segunda casa? La Universidá de Chile podría faer de local en Rancagua». El Rancahuaso. 9 de xunu de 2017. http://www.elrancahuaso.cl/noticia/deporte/el teniente-la-segunda-casa-la universidá-de-chile-podria-faer-de-local-en-rancagu. Consultáu 'l 2 d'ochobre de 2017. 
  202. Club Universidad de Chile (24 d'abril de 2014). «La "O" cumple'l so suañu:va tener estadiu propiu, que se va construyir nel el terrén del predio Carén, allugáu en Pudahuel». Consultáu'l 24 d'agostu de 2014.
  203. Club Universidad de Chile (25 d'abril de 2014). «Conoz los detalles del nuevu estadiu que va tener la "O"». Consultáu'l 24 d'agostu de 2014.
  204. «paradoriu-41-de santa rosa.shtml L'estadiu d'Universidá de Chile, mui cerca del paradoriu 41 de Santa Rosa». La Tercer (30 de setiembre de 2014).
  205. «Un Ximnasiu y un Campu Deportivo trata de consiguir el Club Universitariu de Deportes». Los Sports (Editorial Zig-Zag). 27 de febreru de 1931. 
  206. El Mercuriu. 1 de mayu de 1950. 
  207. udechile.cl (ed.): «Ciudad Deportiva». Archiváu dende l'orixinal, el 4 de febreru de 2003. Consultáu'l 17 de xunu de 2011. (Cortesía de Internet Archive).
  208. La Segunda (22 de xunu de 2009). La Segunda online (ed.): «xigante-mas-probe-del-futbol-chilenu-ensin-campera-ensin-see-y-ensin-entrenador- La “O”, el xigante más “probe” del fútbol chileno: ensin campera, ensin see y ensin entrenador». Consultáu'l 8 d'ochobre de 2011.
  209. Juan Ignacio Briso (14 de febreru de 2009). goal.com (ed.): «Universidad de Chile: La O construira nuevu complexu deportivu que nun va incluyir estadiu nuevu». Consultáu'l 7 de xunu de 2011.
  210. udechile.cl (ed.): «Memoria añal y estaos financieros 2009 - Azul Azul S.A.». Archiváu dende l'orixinal, el 31 d'agostu de 2011. Consultáu'l 5 de xunu de 2011.
  211. La Tercera (ed.): «La "O" crea inmobiliaria pa construyir complexu deportivu» (27 d'agostu de 2009). Consultáu'l 7 de xunu de 2011.
  212. La Tercera (ed.): «Timonel azul: "Va Ser el complexu más importante del continente"» (8 de xineru de 2010). Consultáu'l 7 de xunu de 2011.
  213. Radio Cooperativa (ed.): «so-nueva-cortil-deportiva-con-presencia-del presidente-sebastian-pinera/prontus_nots/2010-09-08/183243.html O. de Chile inauguró la so nueva cortil deportiva con presencia del Presidente Sebastián Piñera» (8 de setiembre de 2010). Consultáu'l 7 de xunu de 2011.
  214. 214,0 214,1 «L'espectáculu global». Historia d'una pasión azul (La Nación) 1. 
  215. Biblioteca del Congresu Nacional de Chile (BCN) (ed.): «Ley Nᵘ 19.327 - Fixa normes pa prevención y sanción de fechos de violencia en cortiles deportives con ocasión d'espectáculos de fútbol profesional» (31 d'agostu de 1994). Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  216. Biblioteca del Congresu Nacional de Chile (BCN) (ed.): «Diputaos aprueben cambeos a llei de violencia nos estadios» (1 de setiembre de 2007). Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  217. Facultái de Derechu - Universidá de Chile (ed.): «llei-de-violencia-en-los estadios Estudio critica ineficiencia de la Llei de Violencia nos Estadios y analiza funcionamientu de llexislación n'otros países» (7 de xunu de 2007). Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  218. Fundación Futuru, ed. El Fútbol: Pasión d'Ensames. Equipu preferíu. Sofitu a equipos.. 
  219. Fundación Futuru, ed. Fútbol: Pasión d'Ensames. ¿Cómo vimos los chilenos el Mundial?. 
  220. Radio Cooperativa (ed.): «prioridaes-de-los-chilenos/prontus_nots/2007-08-14/161012.html Ver TV, escuchar música y poder dormir más son les prioridaes de los chilenos» (14 d'agostu de 2007). Consultáu'l 8 d'ochobre de 2011.
  221. Juan Esteban Codelia (15 de payares de 2007). El Mercuriu (ed.): «La xente cree que Bielsa va llevar a Chile al Mundial». Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  222. Juan Esteban Codelia. La Tercera (ed.): «Colo-Colo aumenta la so popularidá y dobla a hinches de la "O"». Archiváu dende l'orixinal, el 22 d'avientu de 2008. Consultáu'l 12 d'abril de 2008.
  223. QuiénesChile.com. «La O ye l'equipu más popular del país según censu más grande rexistráu d'hinches». Consultáu'l 11 de setiembre de 2011.
  224. El Gráficu Chile. El Gráficu Chile (ed.): «Llectores d'El Gráficu Chile creen que la O ye l'equipu más popular de Chile». Archiváu dende l'orixinal, el 21 de mayu de 2017. Consultáu'l 12 de payares de 2012.
  225. La Nación. 2 de xunetu de 1933. 
  226. Luis Antonio Reyes (16 de xineru de 2003). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - All-Time Table» (inglés). Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  227. Radio Cooperativa (ed.): «Luis Musrri: el lluchador que s'encualló nel corazón de los azules» (23 d'avientu de 2004). Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  228. Conmebol (ed.): «Nuevu Ranking de la CONMEBOL» (25 d'avientu de 2012). Archiváu dende l'orixinal, el 19 d'avientu de 2012. Consultáu'l 25 d'avientu de 2012.
  229. Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol (IFFHS) (ed.): «Clasificación Mundial de los Clubes» (25 d'avientu de 2012). Consultáu'l 25 d'avientu de 2012.
  230. Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol (IFFHS) (ed.): «El Club del Sieglu d'América del Sur». Consultáu'l 14 de setiembre de 2011.
  231. Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol (IFFHS) (ed.): «El Club de Suramérica de la 1ª Década del Sieglu XXI (2001-2010)». Consultáu'l 14 de setiembre de 2011.
  232. Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol (IFFHS) (ed.): «Ranking Mundial de Clubes del Sieglu XXI (2001-2010)». Consultáu'l 14 de setiembre de 2011.
  233. La Tercera (ed.): «Jonathan Zacaría sufre frayatu de lligamentos y va tar siquier seis meses de baxa» (16 de xineru de 2018). Consultáu'l 6 de febreru de 2018.
  234. ADN Radio (ed.): «so-cupu-de-estranxeru-a-rafael-vaz/20180215/nota/3711336.aspx Leandro Benegas dexó'l so cupu d'estranxeru a Rafael Vaz» (15 de febreru de 2018). Consultáu'l 16 de febreru de 2018.
  235. chuncho.com (ed.): «El goliadores azules - Los nomes del gol». Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  236. Felipe Hurtado y Luis Navarrete (19 d'avientu de 2006). «Suazo iguala récord de goles de Jorge Aravena nuna temporada» páx. 35. Santiago: La Tercera N° 20.646. Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  237. chuncho.com (ed.): «El campeones azules - Los nomes del campeón». Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  238. Centro d'Información del Fútbol (CIF) (ed.): «Almanaque de la colorada (Clubes qu'apurrieron xugadores)». Consultáu'l 10 d'ochobre de 2011.
  239. 239,0 239,1 Juan Pablo Andrés (15 de xunetu de 2011). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - Coaches of Championship Teams - First Level» (inglés). Consultáu'l 14 d'ochobre de 2011.
  240. Asociación Nacional de Fútbol Amateur de Chile (ANFA) (ed.): «Tercer División» (31 d'agostu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 22 d'agostu de 2012. Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  241. Asociación Nacional de Fútbol Amateur de Chile (ANFA) (ed.): «Historia» (31 d'agostu de 2011). Archiváu dende l'orixinal, el 1 de setiembre de 2012. Consultáu'l 21 de setiembre de 2012.
  242. Gol y Gol (Santiago de Chile: Editorial Zig-Zag). 2 de xunetu de 1969. 
  243. Estadiu (Santiago de Chile: Editorial Zig-Zag). 3 de xunetu de 1969. 
  244. Estadiu (Santiago de Chile: Editorial Zig-Zag). 10 de xunetu de 1969. 
  245. Juan Pablo Andrés (28 de xineru de 2011). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Chile - List of Liguilla Pre-Llibertadores Champions» (inglés). Consultáu'l 1 de xineru de 2015.
  246. Juan Pablo Andrés (15 d'agostu de 2013). Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «SURUGA Bank Championship» (inglés). Consultáu'l 1 de xineru de 2015.
  247. Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation (RSSSF) (ed.): «Recopa» (inglés) (24 de xunetu de 2014). Consultáu'l 1 de xineru de 2015.
  248. Terra Chile (ed.): «La hestoria del primera Superclásico». Archiváu dende l'orixinal, el 3 d'ochobre de 2013. Consultáu'l 5 de xunu de 2011.
  249. «Colos albos, un empiezu negru...». Historia d'una pasión azul (La Nación) 1. 
  250. chuncho.com (ed.): «Los rivales - La O v/s Colo Colo». Consultáu'l 1 de mayu de 2014.
  251. FIFA (ed.): «Universidad de Chile Vs. Universidá Católica - Pol arguyu universitariu». Archiváu dende l'orixinal, el 12 d'abril de 2010. Consultáu'l 5 de xunu de 2011.
  252. chuncho.com (ed.): «Combináu Universitariu - Estadístiques». Consultáu'l 5 de xunu de 2011.
  253. chuncho.com (ed.): «Los rivales - La O v/s Universidá Católica». Consultáu'l 1 de mayu de 2014.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Club Universidad de Chile