Primer División de Chile

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Plantía:Ficha de lliga deportiva

La Primer División de Chile, que por motivos de patrociniu ye llamada Campeonatu Scotiabank, ye la principal categoría del fútbol profesional en Chile. Ye entamáu pola Asociación Nacional de Fútbol Profesional de Chile, perteneciente a la Federación de Fútbol de Chile.

Foi fundada'l 31 de mayu de 1933 por clubes disidentes de la Asociación de Football de Santiago, qu'entamaba'l fútbol de forma aficionada na ciudá de Santiago dende 1903, siendo'l tercer tornéu profesional más antiguu de América Llatina.[n 1] Dende la so fundación apostáronse un total de 101 títulos en 86 temporaes oficiales de campeonatu.

A lo llargo de la so hestoria, el campeonatu de la Primer División de Chile tuvo distintos formatos, estructures y cantidá de participantes. L'actual temporada 2018, vuelve apostase nun solu tornéu llargu del añu calendariu 2018. Participen na actual competencia, un total de 16 equipos y la cual funciona, con un sistema d'ascensos y descensos, cola categoría darréu inferior, la Primer B de Chile (categoría cola cual comparte na disputa de la Copa Chile).

Un total de 52 clubes apostaron siquier una temporada de primera División, y 16 llograron el títulu a lo menos una vegada. El so primer campeón foi Magallanes. Colo-Colo foi l'únicu en participar en toles temporaes apostaes, según el con más títulos llograos con 32, siguíu por Universidá de Chile con 18, Universidá Católica con 12 y Cobreloa con 8, siendo esti postreru'l cuadru de fora de la capital con más títulos. Per otru llau, estos últimos cuatro clubes son consideraos como los clubes clásicos del fútbol chileno» pola FIFA.[1] L'actual campeón ye Colo-Colo, que consiguió'l so 32.° títulu.

Foi considerada pola Federación Internacional d'Hestoria y Estadística de Fútbol como una de les lligues más fuertes del mundu en 1992, 1994 y 1999, cuando llogró'l meyor puestu de la so hestoria: 9.°, según el 10.º en 2011 y 2012.

Historia[editar | editar la fonte]

Artículu principal:

Fundación y primeros años[editar | editar la fonte]

La llegada de la década de 1930 traxo consigo'l profesionalismo tapáu, llamáu tamién «profesionalismo marrón», al fútbol chileno. Diversos equipos pagaben sueldo a los sos xugadores, y anque la práctica nun yera llegal, el fenómenu dar a nivel internacional. Esta práctica tapada amontóse por cuenta de diverses xires de clubes por países onde yá esistía'l profesionalismo, sumáu esto a la presencia en Chile de xugadores estranxeros profesionales. En resume, el profesionalismo tapáu obligaba a los clubes a pagar, pero'l xugador nun tenía obligación dalguna de responder, lo que llevó a qu'en 1932 la situación financiera de dellos clubes fuera casi insostenible, sumáu a la crisis económica de la Gran Depresión.

El 27 de mayu de 1933, los ocho clubes grandes de la Asociación de Football de Santiago (AFS) —Audax Italianu, Badminton, Colo-Colo, Green Cross, Magallanes, Morning Star, Santiago National y Unión Deportiva Española— esixeron la creación d'una seición profesional, idea que rompía col sellu amateur qu'hasta esi momentu consagrara l'actividá futbolística. Ante la negativa de la AFS, los disidentes roblaron el 31 de mayu, na secretaría de Badminton, la creación de la Lliga Profesional de Football, que foi reconocida como parte de la Federación de Football de Chile n'agostu d'esi añu.

De momentu, la Lliga Profesional de Football dio entamu al primer Campeonatu d'Apertura de 1933 y en xunetu inauguró'l so primer campeonatu oficial col partíu ente Audax Italianu y Morning Star, xugáu nel Estadiu Santa Laura y que terminó nun marcador de 3-1 en favor de los audinos. El primer tornéu apostar ente los ocho equipos fundadores, nuna única rueda, y foi ganáu pol poderosu Magallanes en ganando a Colo-Colo en partíu de definición xugáu en Campos de Sports de Ñuñoa con xugadores como: Guillermo Ogaz, Arturo Carmona, Quintín Vargas y Arturo Torres.

Al añu siguiente, la Asociación de Football de Santiago reconoció l'incipiente profesionalismo y reincorporó a los disidentes dientro de les sos files, quedando conformada por dos seiciones: una profesional y una amateur. Como parte de les negociaciones que s'efectuaron pa llograr la reunificación, el campeonatu de 1934 integró a cuatro conxuntos de la AFS: Ferroviarios, Carlos Walker, Deportivu Alemán y a Santiago Adicionalmente, establecióse que los últimos seis asitiaos nel tornéu seríen esaniciaos pa formar la Serie B Profesional de Chile. El campeonatu foi nuevamente ganáu por Magallanes, esta vegada de manera invicta y con un 95,45% de rendimientu.

Plantel de Audax Italianu, campeón del tornéu de 1936.

En 1935 Magallanes foi campeón per tercer vegada consecutiva, fazaña que se caltuvo inigualada por 56 años, cuando Colo-Colo llogró'l tricampeonato de 1989, 1990 y 1991. Esti campeonatu cuntó con seis equipo y foi el primeru xugáu en dos rondes con un sistema de toos contra toos.

Nel campeonatu de 1936, Audax Italianu que tuviera mui cerca d'algamar nos dos años previos consiguió'l primer títulu de la so hestoria con grandes xugadores nel so plantel como: el goliadores Carlos Giudice y el costarricense Hernán Bolaños (goliador del campeonatu con 14 goles); y los zagueros: Ascanio Cortés y Humberto Ruque. Nesi añu, amás, producióse la fusión ente Santiago y Morning Star, formando asina a Santiago Morning.

Plantel de Colo-Colo campeón del tornéu de 1937.

En 1937 nació l'Asociación de Football Profesional de Santiago —qu'en 1938 se renombraría como Asociación Central de Fútbol (ACF)— siendo la primer asociación dafechu desvenceyada del sector amateur. El campeonatu de 1937 vio per primer vegada competir a un equipu fora de la capital, Santiago Wanderers de Valparaíso, que tuvo que xugar tolos sos alcuentros en Santiago, y que participó ensin ésitu na temporada, perdiendo tolos sos partíos y pidiendo el so desafiliación. El tornéu foi finalmente ganáu por Colo-Colo, que consiguió'l so primer títulu profesional de manera invicta.

La edición de 1938 vio la primer participación de Universidá de Chile, que foi aceptáu depués del informe d'una comisión especial tres la so participación nel Campeonatu d'Apertura d'esi añu. El títulu foi per cuarta ocasión pa Magallanes.

Nel campeonatu de 1939 fueron aceptaos cuatro equipo de la Serie B Profesional: Universidá Católica, Green Cross, Metropolitanu y Santiago National, pa poder ampliar les feches a xugar, yá que nesi añu xugar en trés ruedes. Unión Española apostó un solu alcuentru —col nome de Central—, nel entamu del campeonatu oficial. Darréu, el club entró en receso por decisión de la directiva, por causa de la Guerra Civil Española. El títulu ganar Colo-Colo, que cuntó cola destacada participación de la so delanteru Alfonso Domínguez, quien convirtió 32 goles en 24 partíos.

Años 1940[editar | editar la fonte]

Plantel de Universidá de Chile campeón del tornéu de 1940 añu del primer títulu «azul».

Nel campeonatu de 1940 volver a les tradicionales dos ruedes y Universidá de Chile con un gran plantel onde so la conducción de Luis Tiráu y con xugadores como Víctor Alonso goliador del tornéu con 20 anotaciones, Abanés Passalacqua y l'arqueru Eduardo Simián coronar por primer vegada como campeón profesional con tan solu trés años na división d'honor.

Formación de Santiago Morning en 1942, añu del primer títulu de los bohemios».

Al añu siguiente de 1941, Colo-Colo consiguió'l so tercer campeonatu, esta vegada de forma invicta —al igual qu'en 1937— y de la mano de la revolución que marcó l'entrenador húngaru Francisco Platko cola implementación del esquema de xuegu «WM» y del half policía, denominación que recibió'l xugador encargáu de marcar al centrodelantero rival, daqué inéditu pa la dómina.

Formación de Unión Española campeón en 1943.

Nos campeonatos de 1942 y de 1943 proclamáronse campeonos equipos inéditos hasta esi entós.

Depués d'un reñíu campeonatu, que solo se resolvió na última fecha, Santiago Morning algamó'l so primera y únicu títulu hasta'l momentu con dalgunos de los meyores xugadores de la década de 1940 como son: Salvador Nocetti, Raúl Toru, máximu ídolu del Morning, y el goliador Domingo Romu.

Al añu siguiente Unión Española, da la sorpresa y contra tou pronósticu, sofitáu con un plantel prácticamente formáu na cantera del club onde sumó a los esperimentaos: Segundu Flores, Luis Ponce, Luis Machuca y a un nobel Atilio Cremaschi llogra axudicase'l primer campeonatu de la so hestoria.

Formación de Green Cross, que llogró'l so únicu títulu nel campeonatu de 1945.

En 1944 amplióse'l númberu d'equipos. De diez pasaron a dolce, cola incorporación de dos equipos de fora de Santiago: l'estrenu de Everton de Viña del Mar y la vuelta a Primer División de Santiago Wanderers de Valparaíso. El campeonatu d'esi añu foi para Colo-Colo, que ganó na última fecha a Audax Italianu, equipu qu'hasta antes de la última fecha taba nel primer llugar de la tabla de posiciones.

Plantel de Universidá Católica campeón del tornéu de 1949 per primer vegada na so hestoria con xugadores como: Sergio Livingstone, José Manuel Moreno y Fernando Riera.

Na edición de 1945 l'hestóricu Green Cross foi l'equipu que finalmente se coronó campeón, con una plantía formada por xugadores refugaos d'otros equipos y por dellos formaos na cantera del club, la cúal tuvo la regularidá necesaria n'esperimentaos goliadores de gran rendimientu como Juan Zárate, Alejandro Araya y Luis Orlando que xuntu sumaron 43 dianes. Este foi l'únicu títulu nacional de Green Cross na máxima categoría, equipu qu'en 1965 treslladar a Temuco aniciando a Green Cross-Temuco.

Para 1946 el campeonatu amplió'l so númberu de participantes. De dolce pasó a trelce, gracies a la incorporación de Iberia —el campeón de la División d'Honor Amateur na edición de 1945—, y el campeonatu xugar en trés ruedes siendo unu de los más estensos. El títulu recayó finalmente en Audax Italianu, que volvió ser campeón depués de llongures y esquivos diez años.

Los siguientes campeones fueron Colo-Colo, qu'en 1947 consiguió la so quinta estrella de la mano de la so entrenador Enrique Sorrel y que-y valió entamar el Campeonatu Suramericanu de Campeones (tornéu en que participaron los clubes campeonos de les lligues oficiales del continente suramericanu y que la Conmebol reconoz al tornéu como competición precursora de la Copa de Campeones d'América, Acopa Llibertadores d'América y actual Conmebol Llibertadores). Nel tornéu de 1948, los hestóricos xugadores itálicos como l'arqueru Daniel Chirinos, el defensor Carlos Varela y los artilleros Juan Zárate y Domingo Romu lleven nuevamente a Audax Italianu al llogru del so tercer títulu a nivel profesional.

Cerrando la década en 1949 la Universidá Católica, que tuvo como gran figura a José Manuel Moreno, unu de los meyores estranxeros que xugaren na hestoria del fútbol en Chile (quien llegó dende River Plate), llogra'l so primer títulu con una gran camada de figures como: Raimundo Infante, Andrés Prieto, Manuel Álvarez, Fernando Riera y Sergio Livingstone.

Años 1950[editar | editar la fonte]

Plantel de Everton, primer campeón de provincia nel campeonatu de 1950.

Nel campeonatu de 1950 l'equipu de Everton coronóse campeón per primer vegada na so hestoria y de camín rompió la hexemonía capitalina, convirtiéndose nel primer campeón de provincia, en ganando en partíu de definición a Unión Española con un solitariu gol del so referente, el delanteru René Meléndez. Amás, unu de los clubes fundadores de la Primer División, Badminton, fundir con Ferrovarios pa conformar a Ferrobádminton.

Sergio Livingstone, porteru campeón con Universidá Católica en 1949, 1954, 1956 B convertir nuna de les primer figures populares del balompié nacional mientres los años 1950.

Nel tornéu de 1951, el subcampeón de la edición anterior, Unión Española, llogró'l so segundu títulu so la direición técnica de Isidro Lángara. Na definición del campeonatu ganó al so clásicu rival, Audax Italianu, por 1-0, con gol de Mario Lorca.

Na temporada 1952 creóse la Segunda División de Chile, categoría qu'incorporó a equipos de provincies y que dende entós regula les divisiones profesionales con un sistema d'ascensos y descensos. Nel tornéu de primera División d'esi añu, Everton realizó una destacada campaña y coronóse campeón per segunda vegada na so hestoria.

Na edición de 1953, el campeonatu cuntó cola participación de 14 equipos, entós que xubieren per primer vegada dos equipos de la Segunda División de Chile: Palestín, qu'a lo postrero foi subcampeón, y Rangers de Talca, primer equipu del sur de Chile en participar en Primer División. El ganador del tornéu foi Colo-Colo, que llogró'l so sestu títulu profesional, que cuntó col xugador Jorge Carbayeda.

El campeonatu de 1954 xugar con dos etapes, sol sistema de toos contra toos más una ronda final de los ocho meyores equipos. El títulu del tornéu foi llográu por Universidá Católica, que cuntaba con grandes figures como Sergio Livingstone, Raimundo Infante, Romualdo Moru y Miguel Ángel Montuori, toos ellos empobinaos pol inglés William Burnikell. Sicasí, el tornéu de 1955 foi agraz pa Universidá Católica, yá que remató na última posición y baxó a la Segunda División de Chile per primer vegada na so hestoria, siendo l'únicu equipu de primera División en Chile que baxó de categoría al añu siguiente de ser campeón. Dichu tornéu vio a un solvente y esperimentáu Palestín consiguir el primer títulu nacional de les sos hestoria, l'equipu árabe yera conocíu como l'equipu "millonariu" productu de les sos contrataciones como los espertos xugadores: Juan Manuel López, Osvaldo Pérez, Rodolfo Almeyda, Mario Ortiz, José "Peta" Fernández y l'estrella del equipu l'arxentín Roberto Coll que juntarón una impresionante cantidá de 91 goles.

Na edición de 1956, Colo-Colo axudicar ensin mayores entueyos el so séptimu títulu nacional. Nel campeonatu de 1957, Audax Italianu, de la mano del entrenador húngaru Ladislao Pakosdy, ganó-y el títulu a Universidá de Chile y llogró el so cuartu y, hasta la fecha, últimu títulu en Primer División con xugadores netamente chilenos y ye que'l club caltenía un procesu de chilenización na cúal consistía en xugar namái con nacionales destacar el so hestóricu porteru Daniel Chirinos.

«Albos» y «Azules» definieron nun partíu final el campeonatu de 1959.

En 1958, el decanu» del fútbol chileno, Santiago Wanderers de la ciudá de Valparaíso, so la direición técnica de José Pérez, coronóse campeón de la Primer División de Chile per primer vegada na so esistencia en ganando'l tornéu d'esi añu, siendo'l segundu equipu de provincia en realizar tal fazaña. Naquella campaña superó por un puntu a Colo-Colo y al debutante Deportes La Serena, que foi'l primer club del norte del país n'ingresar a la máxima categoría profesional. Amás, na temporada 1958 instauróse la Copa Chile, tornéu paralelu y complementariu a la lliga de primera División.

Nel tornéu nacional de 1959 y dempués de 19 años, Universidá de Chile coronóse campeón per segunda vegada na so hestoria, al vencer en partíu de definición a Colo-Colo, dando entamu, de la mano del direutor técnicu Luis Álamos, a una xeneración brillosa que se conoció como'l Ballet Azul, y que se conformó por xugadores como Carlos Campos, Ernesto Álvarez, Sergio Navarro, Leonel Sánchez, Braulio Musso, ente otros. Amás, depués d'esi partíu, apinóse la rivalidá ente estos dos equipos, lo cual derivaría darréu nel Clásicu del fútbol chileno. Esti campeonatu valió-y a Universidá de Chile la clasificación a la primer edición de la Copa de Campeones d'América, que s'apostó en 1960.

Años 1960[editar | editar la fonte]

En 1960, Colo-Colo llogró'l so octavu títulu al superar por trés puntos de diferencia a Santiago Wanderers. Esi tornéu tamién significó'l principiu de la crisis pa Magallanes al baxar de categoría per primer vegada na so hestoria.

Nel tornéu de 1961, Universidá de Chile y Universidá Católica igualaron en puntos y forzaron a dos partíos de definición nos que, tres un empate nel partíu d'ida, el conxuntu cruzáu ganó'l partíu de vuelta por 3-2, con tiru penal de Alberto Fouillioux a los 85 minutos, marcador que lu llevó a llograr el so tercer títulu nacional.

En 1962, Universidá de Chile —forno que más xugadores apurrió a la selección chilena na Copa Mundial efectuada en Chile— tomó revancha y ganó nel partíu final del campeonatu de 1962 a Universidá Católica, semifinalista de la Copa de Campeones d'América 1962, igualando dambos con tres título hasta esi momentu. Asina, el fútbol chileno tuvo marcáu nesa década poles fiesta y los Clásicos Universitarios.

El tornéu de 1963 traxo delles anécdotes, yá que, con 18 equipos en competencia, Colo-Colo, dempués de trés años, llogró'l so novenu títulu en superando a Universidá de Chile, con un puntu de ventaya, siendo la so delanteru Luis Hernán Álvarez el máximu goliador de la Primer División de Chile, con una marca de 37 anotaciones, qu'anguaño nun foi superada. Amás, el campeonatu d'esi añu tien unu de los meyores promedios d'asistencia na hestoria del fútbol chileno, con una cantidá de 12.438 espectadores per partíu.

Los torneos de 1964 y 1965 fueron ganaos por Universidá de Chile, que, de la mano de la so entrenador Luis Álamos, axudicóse'l primera bicampeonato nacional del so historia. Amás, al llograr el so cuartu y quintu títulu respeutivamente, superó a Magallanes y Audax Italianu nos sos palmarés. Pela so parte, Green Cross llevó la primera divisional a la ciudá de Temuco, fundiéndose col Corporación Club de Deportes Temuco que xugaba na segunda categoría camudando'l so nome a Green Cross-Temuco siendo esta la primer fusión de clubes de la capital y de rexón.

Alberto Fouillioux ídolu y referente de Universidá Católica campeón en 1961 y 1966.

Nel campeonatu nacional de 1966, Universidá Católica y Colo-Colo ruempen la racha de Universidá de Chile, imponiéndose'l primeru como campeón per cuarta vegada na so hestoria. Per otru llau, la medianía de la década reflexó'l ocaso y la crisis de delles históriques instituciones deportives que fundaron y animaron la Primer División de Chile nos sos primeros años. Asina, por casu, Ferrobádminton —socesor de Badminton— baxó definitivamente a Segunda División, sumáu a los descensos y a les negatives campañes de Magallanes y Santiago Morning.

Leonel Sánchez referente y ídolu de Universidá de Chile, foi unu de los más destacaos xugadores nos años 1960, campeón en siete oportunidad.

Para 1967, Universidá de Chile recuperar de la discreta campaña del añu anterior y coronóse per sesta vegada campeón, al superar a Universidá Católica con una diferencia de 12 puntos al so favor nel campeonatu.

En 1968, inspirándose nel formatu de tornéu de la Primer División d'Arxentina d'esos años, el tornéu nacional tuvo la novedá d'estremase nun Tornio Metropolitanu y nun Tornio Provincial, que los sos primeros asitiaos apostaben una liguilla pol títulu, ente que los restantes xugaben una liguilla de promoción, dambes a nivel nacional. La edición d'esi añu, dempués de 10 años del so primer títulu, vio a Santiago Wanderers coronase campeón en venciendo a Audax Italianu na última fecha y superando a Universidá Católica y a Universidá de Chile por una unidá. L'equipu porteño foi moteyáu pola prensa como Los Panzers, por cuenta de les característiques físiques de los sos xugadores, quien realizaron tamién una notable campaña na Acopa Llibertadores 1969, siendo'l primer club de provincia y del norte del país en participar nuna competición futbolística a nivel internacional.

Siguiendo'l mesmu formatu del tornéu anterior, Universidá de Chile llogró'l so séptimu títulu na edición de 1969, cerrando una de les etapes más brilloses como institución y dando pasu a una enllargada seca de títulos y crisis alministrativa. En tantu, Rangers de Talca llogró'l subcampeonato nuna positiva campaña y foi el primer club del sur de Chile en clasificar a una Acopa Llibertadores. Per otru llau, Antofagasta Portuariu estendió les fronteres del fútbol profesional de primera División al Norte Grande de Chile, al ser el primer equipu d'esa zona en participar la máxima categoría.

Años 1970[editar | editar la fonte]

La llegada de la década de 1970 vio como Colo-Colo, nel campeonatu nacional, llogró la so décima estrella tres siete años, al vencer nuna zarrada final a Unión Española, cuntando con grandes figures como Francisco Valdés, Carlos Caszely, Leonel Sánchez (que llegó como refuerzu de Colo-Colo nesi añu) y Elson Beyruth.

En 1971, el tornéu volvió al sistema de toos contra toos, resultando campeón el cuadru de Unión San Felipe, adomáu por Luis Santibáñez, que, depués d'imponese a Universidá de Chile nel tramu final, llevantó'l so primera y, hasta la fecha, únicu títulu, ostentando'l récord de ser la única escuadra en ganar consecutivamente los torneos de Segunda División y Primer División, respeutivamente.

El tornéu nacional de 1972, con una cantidá cimera a los 3 000 000 d'asistentes en total, ye'l tornéu con mayor convocatoria na hestoria del fútbol chileno. N'este, Colo-Colo llogró'l so décimoprimer títulu, n'apostrando a Unión Española na segunda posición, por trés puntos na tabla xeneral, utilizando'l mesmu plantel que foi campeón en 1970, pero cola figura técnica de Luis Álamos, quien se tresformó nel direutor técnicu con más títulos de primera División hasta l'actualidá.

Sicasí, nel campeonatu de 1973, Unión Española, con Luis Santibáñez como la so entrenador, tomóse revancha de Colo-Colo y llogró el tercer títulu de la so hestoria, tres 22 años, destacando'l goliador Guillermo Yávar. Per otru llau, nel ámbitu internacional, Colo-Colo llegó a la final de la Copa Llibertadores d'esi añu, pero perdió ante'l cuadru arxentín Independiente. Magar eso, el delanteru albu Carlos Caszely, convertir nel máximu goliador d'aquella edición. Esi añu tamién tuvo marcáu, pol descensu a Segunda División de Universidá Católica, el segundu na so hestoria, al rematar postreru nel tornéu nacional.

La versión de 1974 tuvo como campeón, al cuadru de Huachipato de Talcahuano, que s'axudicó'l títulu, per primer vegada na so hestoria, tres una reñida disputa con Palestín. El xestor de la campaña, foi'l reconocíu entrenador nacional Pedro Morales. El cuadru "acereru", convertir nel primer equipu del sur de Chile, en llograr tal fazaña.

En 1975, la Unión Española algamó'l so cuartu títulu, n'apostando palmo a palmo con Deportes Concepción, nel últimu tramu del campeonatu nacional. Amás, emuló a Colo-Colo nel ámbitu internacional, en llegando a la final de la edición d'esi añu de la Copa Llibertadores, perdiéndola ante'l mesmu rival arxentín de los albos, Independiente. Xugadores destacaos d'esa campaña fueron Sergio Afumada, Leopoldo Vallines y Jorge Américo Spedaletti, ente otros. Los Colloraos de Santo Laura» apoderaron la década de los Años 1970, ganando 3 títulos y llegando a la final de la Acopa Llibertadores 1975.

Nel tornéu de 1976, Unión Española y Everton, como empataron en puntaje na tabla xeneral, reeditaron la final de 1950 y, tres un 0-0 nel partíu d'ida, na vuelta'l cuadru viñamarino imponer por 3-1 a los hispanos, nel Estadiu Nacional y, dempués de 24 años, coronar por tercer vegada na so hestoria, como campeón del fútbol chileno. Amás, la Asociación Central de Fútbol (ACF), instauró'l sistema de Liguilla de Promoción, cola Segunda División de Chile.

Al añu siguiente, Unión Española llogró'l so quintu títulu na hestoria y el terceru en cinco años, al ganar el campeonatu de 1977, y que, tres la salida de Luis Santibáñez, significó-y el fin de la so dómina dorada» y l'entrada, a una fonda crisis institucional y deportiva.

En 1978, Palestín, dempués de 23 años d'espera, axudicóse la so segunda estrella, al coronase campeón de la mano de grandes figures del balompié nacional como Elías Figueroa y Óscar Fabbiani. Amás, el club marcó un récord consistente, nuna racha invicta de 44 partíos, dende xunetu de 1977, hasta'l 12 de setiembre de 1978, siendo hasta agora'l más enllargáu na hestoria del fútbol chileno. Per otru llau, la temporada, viose acolumbrada por un nuevu participante en Primer División, Cobreloa de Calama, qu'ostentó'l subcampeonato del tornéu nacional d'esi añu, modificando cola so apaición, l'escenariu futbolísticu de los años vinientes.

En 1979, Colo-Colo, con Carlos Caszely como goliador del campeonatu, volvió a la palestra en consiguiendo, dempués de siete años, el títulu de campeón por décimosegunda vegada, na so hestoria profesional. Cobreloa lluchó tamién pol títulu, pero terminó llogrando un segundu subcampeonato consecutivu. Pela so parte, Palestín realizó una bona presentación, nel marcu de la Acopa Llibertadores 1979, al llegar a les semifinales del certame.

Años 1980[editar | editar la fonte]

Con tan solu trés años de vida, Cobreloa, en superando a la Universidá de Chile, nuna zarrada definición y cuntando con xugadores como Óscar Wirth, Enzo Escobar, Héctor Puebla y Víctor Merello, dirixíos por Vicente Cantatore, coronóse campeón del tornéu nacional de 1980, siendo este'l primeru de la so hestoria y el primeru pa una institución del Norte Grande de Chile, na Primer División. Magar nun llograr el títulu, Universidá de Chile consiguió'l derechu d'acompañar a los loínos, na Acopa Llibertadores 1981, en ganando a la so archirrival Colo-Colo, nun dramáticu partíu, que se xugó en xineru de 1981. O'Higgins de Rancagua, sicasí, realizó una positiva actuación na Copa Llibertadores d'esi añu, llegando a semifinales, siendo'l primer equipu de provincia en llogralo. Amás, el campeonatu nacional de 1980, foi l'últimu tornéu pa Deportes Aviación, equipu representativu de la Fuerza Aéreo de Chile, que baxó a Segunda División.

Nel tornéu de 1981 y cola participación de 16 equipos, Colo-Colo (de la mano del so goliador Carlos Caszely) repunxo'l so habitual protagonismu y proclamóse campeón por décimotercera ocasión, apostrando a Cobreloa a la segunda posición, al igual que na Acopa Llibertadores 1981, en que la so final el cuadru loíno, perdió contra Flamengo de Brasil. Sicasí, en 1982, con xugadores como Washington Olivera, Jorge Luis Siviero y Eduardo Fournier, Cobreloa, nuna sólida campaña, reponer del títulu perdíu en 1981 y a cuenta de Colo-Colo, consagróse campeón del tornéu nacional 1982, per segunda vegada na so hestoria. Na Copa Llibertadores d'esi añu, llegó per segunda vegada consecutiva a la final, pero perdió'l títulu nos últimos minutos, frente a Peñarol de Uruguái, con gol de Fernando Morica (quien nel añu 2000, llega a Chile a dirixir a Colo-Colo).

El campeonatu nacional de 1983 xugar con 22 equipos, sol sistema de toos contra toos, contabilizando un total de 42 feches, siendo'l tornéu más llargu, de tolos xugaos hasta'l momentu, yá que s'estendió dende xunetu de 1983 hasta abril de 1984. Mientres eses temporaes, dellos equipos rexonales, fixeron el so debú na máxima categoría, como foi'l casu de Fernández Vial o Tresandín, sumando a otros cuadros como Deportes Iquique en 1980, y Rexonal Atacama y Deportes Arica en 1982, siendo esti postreru'l que terminó per estender el fútbol profesional, na frontera más septentrional de Chile. El campeón foi Colo-Colo, que consiguió la so decimocuarta estrella, por solamente un puntu más que Cobreloa.

Para 1984, la cantidá d'equipos aumentó a 26, y como resultaba difícil instaurar el sistema de toos contra toos, la Asociación Central de Fútbol (ACF) estremó'l tornéu nacional, en dos etapes: primero una zonal y finalmente una liguilla pol títulu, que foi algamáu por Universidá Católica y que quebró impensadamente la supremacía de Colo-Colo y Cobreloa, nos últimos años, amás de terminar con un letargo de 18 años ensin ser campeón na División d'Honor. El xestor principal del quintu campeonatu cruciáu, foi'l entrenador Ignacio Prieto, que conformó una nueva camada de xugadores, destacar principalmente Marco Antonio Cornez, René Valenzuela, Miguel Ángel Neira, Juvenal Llameres, Mario Lepe, Patriciu Mardones, Osvaldo Furtiáu y Jorge Aravena. La revelación del tornéu foi Cobresal, del campamentu mineru El Salvador.

Na edición de 1985, la Asociación Central de Fútbol (ACF) volvió al sistema de toos contra toos, al menguar la cantidá d'equipos a 20 participantes. Cobreloa proclamóse campeón per tercer vegada na so hestoria, depués de sacar dos puntos de distancia a Everton, el so más cercanu persiguidor.

Nel campeonatu de 1986, Colo-Colo axudicóse'l so decimoquintu títulu, al ganar n'alcuentru de definición a Palestín. Foi, hasta la fecha, l'últimu campeonatu de Magallanes, na Primer División.

Nel añu 1987, Universidá Católica con una gran campaña, nel tornéu d'esi añu y una amplia alloña sobre Colo-Colo, consagróse campeón, per sesta vegada na so hestoria.

En 1988, Cobreloa, con Miguel Hermosilla na banca, n'enfrentando palmo a palmo la punta del campeonatu col so clásicu rival de cobre Cobresal, llevantó'l so cuartu títulu y dio per rematada, la so «dómina d'oru» na década. Sicasí, la temporada foi marcada, pol descensu de la Universidá de Chile a la Segunda División, con un mozu Manuel Pellegrini, na direición técnica, como conclusión de negativos manexos institucionales y males resultancies deportives. Nesi mesmu añu, el Club de Deportes Valdivia llevó'l fútbol profesional y la máxima categoría, a la Rexón de los Llagos (anguaño la so división territorial ye de la Rexón de los Ríos).

Finalmente, cerrando la década, la edición de 1989 terminó per consagrar como campeón a Colo-Colo, que superó llevemente a Universidá Católica. Amás, yera'l primer títulu nacional, que Colo-Colo consiguió nel so propiu Estadiu Monumental, que foi inauguráu en septiembre d'esi mesmu añu, cuando ganó por 2-1 a Peñarol de Uruguái, nun partíu amistosu. Este foi l'únicu tornéu de primera División, dende 1938, ensin la presencia de Universidá de Chile, equipu que tuvo xugando esi añu en Segunda División y que'l so campeonatu, ganó precisamente nesa temporada, ganando a Palestín, por aciu llanzamientos penales.

Años 1990[editar | editar la fonte]

Nes primeres temporaes del campeonatu nacional de los años 1990, Colo-Colo llogró ganar cómodamente los torneos de 1990 —añu que marcó, el regresu del so archirrival Universidá de Chile a la máxima categoría, depués d'un añu nel ascensu— y de 1991, que, sumaos al de 1989, dexáron-y conquistar, el so primera tricampeonato. Amás, los albos ganaron la edición 1991 de la Acopa Llibertadores, en venciendo nel postreru partíu a Olimpia de Paraguay por 3-0 nel Estadiu Monumental. Estos llogros del equipu albu, fueron impulsaos pol entrenador croata Mirko Jozić (que tuvo 4 años na banca del "Cacique" y que depués, dirixiría a la Selección Chilena). Tamién en 1991, Provincial Osorno fixo'l so debú y estendió entá ye más, la frontera del fútbol profesional, na Rexón de Los Llagos, magar baxar nesi mesmu añu. Otru fechu relevante, foi la desapaición del profesionalismo, de Naval, equipu perteneciente a la Armada de Chile. Esi añu tamién se destacar la sorpresiva campaña de Coquimbo Xuníu, que llogró'l subcampeonato detrás de Colo-Colo.

Nel tornéu de 1992, Cobreloa, dirixíu por José Sulantay y con quien salió subcampeón l'añu anterior xuntu con Coquimbo Xuníu, se títuló campeón per quinta vegada na so hestoria, nuevamente a cuenta de Colo-Colo, que de la mesma se tituló campeón de la Recopa Suramericana y de la Copa Interamericana. Esi foi l'últimu añu de Fernández Vial, na máxima división, yá que baxó a Segunda División, por aciu la Liguilla de Promoción.

Na edición de 1993, Colo-Colo ganó'l so décimonoveno títulu, superando a Cobreloa. Nesa temporada, el mediu futbolísticu chilenu, vio soriellu a la Universidá Católica, algamar la final de la Copa Llibertadores. Sicasí, el cuadru cruzáu »perdió la posibilidá de llograr el títulu, en cayendo ante São Paulo, por un marcador global de 5-3. No que marca hasta la fecha, esa foi la postrera final, d'un equipu chilenu, na Acopa Llibertadores.

El campeonatu de 1994, significó la vuelta de Universidá de Chile, nel llogru d'un títulu nacional, l'octavu nel so historia, terminando con una seca de 25 años, ensin poder ser campeón. Nel plantel universitariu, destacaron Sergio Vargas, Rogelio Delgado, Ronald Fuentes, Esteban Valencia, Juan Carlos Ibáñez, Cristián Castañeda, Víctor Hugo Castañeda, Luis Musrri, Marcelo Jara y l'esitosu delanteru Marcelo Salas, quien se convirtió, n'unu de les máximos ídolos de los azules. Na temporada 1994, amás, Universidá Católica llogró la cuarta copa internacional oficial, pal fútbol chileno: la Copa Interamericana 1994.

Nel tornéu de 1995, nuevamente Universidá de Chile coronóse campeón, llogrando'l segundu bicampeonato na so esistencia con casi'l mesmu plantel del añu anterior, amestando a importantes refuerzos como Leonardo Rodríguez y Cristian Traverso. Eso sí, los azules definieron el títulu con Universidá Católica, al igual que l'añu anterior. Los cruzaos (que ganaron la Copa Chile d'esi añu) xugaron col mesmu plantel del añu anterior, anque incorporaron sorpresivamente al ídolu de Colo-Colo, Marcelo Barticciotto, quien al añu siguiente, torna al equipu albu, pa terminar la so carrera nel mentáu equipu. Colo-Colo en tantu, reforzar col arxentín Marcelo Escayu, quien-y fixo 2 goles a la Universidá de Chile, nel tirunfo por 3-0. Amás, Colo-Colo fixo hestoria nel campeonatu d'esi añu, pola so goliada como local por 10-0 sobre Rexonal Atacama, que'l so resultancia foi'l trunfu más apolmonante de los albos, nun tornéu nacional.

El campeonatu nacional de 1996, tuvo por campeón a Colo-Colo, que s'axudicó'l so ventiavu troféu de primera División, cuntando con xugadores como Ivo Basay, José Luis Sierra, Marcelo Ramírez, Pedro Reyes, Francisco Coloraes, Emerson Pereira, Marcelo Escayu y Marcelo Barticciotto, superando a la Universidá Católica (que foi la so más cercanu escolta y que díes dempués, ganó la Liguilla de Copa Llibertadores), Cobreloa, Audax Italianu (equipu que yá taba de vuelta na categoría, en compañía de Santiago Wanderers) y Universidá de Chile, na tabla de posiciones. La temporada tamién quedó marcada, pola llegada de Universidá de Chile, a les semifinales de la Copa Llibertadores, instancia que tamién algamó Colo-Colo, pero na Supercopa Suramericana. Asina, la medianía de la década, tuvo notoriedá colos trés equipos «grandes» del fútbol chileno, apostando palmo a palmo, los títulos de la Primer División.

La temporada 1997 marcó toa una revolución, yá que foi la primera, en que se xugaron torneos curtios, na Primer División de Chile, estremándose'l campeonatu nacional en Tornéu d'Apertura y Tornéu de Clausura, teniendo cada unu'l mesmu valor, qu'unu de calter añal. El formatu foi adoptáu del campeonatu arxentín y del mexicanu. Nel Tornéu d'Apertura 1997, foi campeón la Universidá Católica, en imponiéndose 3-0 a Colo-Colo na final de revancha (cayera por 1-0 na ida) y el Tornéu de Clausura 1997, ganar precisamente Colo-Colo, qu'aventayó a la Católica, na tabla de posiciones. Cabo destacar, que nesa mesma temporada, fixo'l so debú Deportes Puertu Montt, qu'estendió la frontera austral del fútbol chileno de primera División. Per otru llau, Unión Española, unu de los fundadores del profesionalismo, cayó a l'anguaño denominada Primer B (ex Segunda División), per primer vegada na so hestoria, lo que tresformó, de camín, automáticamente a Colo-Colo, nel únicu club chilenu, qu'apostó toles temporaes, na máxima categoría del fútbol nacional. Esa temporada, tamién quedó marcada, pola llegada de Colo-Colo, a les semifinales de la Copa Llibertadores y la Supercopa Suramericana, siendo esaniciáu nesa fase, de dambos torneos internacionales. Inclusive Colo-Colo y Universidá Católica, enfrentáronse 4 vegaes na Acopa Llibertadores 1997, onde'l saldu foi de 2 trunfos albos (dambes nel Estadiu Monumental), un trunfu cruzáu y un empate (estos 2 postreros resultaos, nos duelos xugaos nel Estadiu Nacional).

En 1998, el fútbol chileno goció d'un bon nivel, gracies a la participación de la selección chilena, na Copa Mundial de Fútbol de 1998. Colo-Colo cerró una de les sos décades más esitoses, yá que, nuna estrecha disputa cola so archirrival, Universidá de Chile, empericotióse como campeón por vigésimosegunda vegada na so hestoria, al ganar el tornéu d'esi añu, que volvió ser añal, gracies a una anotación de Francisco Coloraes ante Deportes Iquique, nel Estadiu Monumental, na última fecha. L'equipu albu, cuntó con un plantel de xerarquía, onde destacaron les figures de Marcelo Ramírez, Claudio Arbiza, Pedro Reyes, Juan Carlos González, Francisco Coloraes, Emerson Pereira, Marcu Villaseca, Marcelo Escayu, Marcelo Barticciotto, José Luis Sierra, Fernando Vergara, Ivo Basay, Héctor Tapia, Manuel Neira y Sebastián González y empobinaos pol entrenador paraguayo Gustavo Benítez.

Na temporada 1999, instauráronse dos etapes nel tornéu de primera División: la primera entendía feches regulares, so un sistema de toos contra toos, y la segunda consistía nuna liguilla pol títulu, fase a la que clasificaben los ocho meyores equipos. Esti tornéu ganar Universidá de Chile, que consiguió'l so décimu títulu, llogrando un invictu de 33 feches, nun mesmu campeonatu de primera División, afitáu qu'hasta l'actualidá, nun ye superáu por nengún otru equipu chilenu. Nel plantel universitariu, destacaron les figures de Rodrigo Tello, Leonardo Rodríguez, Esteban Valencia, Rafael Olarra, Eduardo Arancibia, Ronald Fuentes, Flavio Maestri, Sergio Vargas y el goliador Pedro González. Nesi mesmu añu, Santiago Morning (que llogró l'ascensu l'añu anterior, al traviés de la Liguilla de Promoción), fixo'l so regresu a la máxima categoría, convirtiéndose na sorpresa del campeonatu, terminando quintu na Liguilla pol Títulu.

Años 2000[editar | editar la fonte]

La edición del añu 2000 del campeonatu nacional, últimu tornéu del sieglu XX, tuvo como campeón a la Universidá de Chile, que llogró'l so tercer bicampeonato. Xestor d'esti llogru foi'l entrenador César Vaccia, que cuntó con xugadores consolidaos, como Sergio Vargas, Leonardo Rodríguez, Pedro González, Rodrigo Tello, Rodrigo Barrera, Rafael Olarra, Ricardo Coloraes, Ronald Fuentes, Pablo Galdames, Luis Musrri y Diego Rivarola.

Nel tornéu de 2001, primer tornéu del sieglu XXI, Santiago Wanderers dio la gran sorpresa y axudicóse el títulu. Dempués de 33 años ensin ser campeón y con Jorge Garcés nel banquín, los caturros algamaron la so tercer «estrella», de forma notable ya impecable, incluyendo 10 victories consecutives. Destacaron nel llogru d'esi títulu, Silvio Fernández, Jaime Riveros, Arturo Sanhueza, Jorge Ormeño, Moisés Villarroel, Manuel Valencia y Joel Sotu.

Na temporada 2002, l'ambiente del fútbol chileno atopábase sopelexáu: Colo-Colo foi declaráu en quiebra, el 23 de xineru de 2002, por una delda cercana a los $22.000.000.000 (alredor de US$30.000.000), y corrió el riesgu de sumir. Esti capítulu, que marcó un precedente nel fútbol chileno, llevó a la mayoría de los clubes, entamaos en corporaciones y sociedaes, ensin fines d'arriquecimientu, a constituyise en sociedaes anónimes, tresformamientu impulsáu amás, pola Llei 20.019 de Sociedaes Anónimes Deportives Profesionales (S.A.D.P.), publicada a mediaos de la década. Per otru llau, la ANFP determinó camudar el formatu de tornéu añal, que rexía hasta esi entós, pol sistema de dos campeonatos nel añu, Tornéu d'Apertura y Tornéu de Clausura, tal como en 1997, pero estremándose cada tornéu nuna fase inicial, de feches regulares sol sistema de toos contra toos, y una fase final de play offs, a la que clasifiquen los equipos, con mayor cantidá de puntos, na primer fase (o fase regular), enfrentándose ente ellos, sol sistema de eliminación directa en partíos d'ida y de vuelta, hasta'l llogru del títulu. El modelu foi una imitación del mexicanu de Primer División, con cuenta de consiguir bonos dividendos económicos, institucionales y deportivos, pa los dirixentes de l'asociación.[2] El primer campeón, dende 2002, d'esti formatu foi Universidá Católica, que venció na final del Tornéu d'Apertura al conxuntu de Rangers. Nel Tornéu de Clausura, Colo-Colo, con un plantel xuvenil (cola esceición de los veteranos Marcelo Escayu y Marcelo Barticciotto) y ante la quiebra, declarada a empiezos d'añu, coronóse campeón ganando al equipu cruzáu, que comandaba Juvenal Llameres (quien al añu siguiente, parte a dirixir a la selección chilena adulta). Amás, esi tornéu foi'l postreru de Marcelo Barticciotto como xugador, yá que se retiró del fútbol, pa empecipiar la so carrera como entrenador y tamién significó l'únicu títulu de los albos, nel so periodu de quiebra.

Siguiendo'l formatu anterior, 2003 ye recordáu como l'añu naranxa, yá que Cobreloa remembró'l so tiempu de rellumanza y coronóse bicampeón, al ganar los dos torneos de la temporada, venciendo en dambes finales a unu de los sos clásicos rivales, el Colo-Colo de Marcelo Escayu y Iván Zamoranu. El entrenador artífiz de la campaña loína foi Nelson Acosta, que conformó un plantel bien poderosu, con xugadores como Patriciu Galaz, Luis Fuentes, Rodrigo Meléndez, Rodrigo Pérez, Fernando Escuernacabres, Nelson Tapia ente otros. Acosta dirixó al equipu nel Tornéu de Tornéu d'Apertura ente que el uruguayo Luis Garisto, facer nel de Clausura. Amás, el Tornéu d'Apertura d'esi añu, foi l'últimu tornéu de Iván Zamoranu como xugador, yá que se retiró a mediaos d'añu, depués de que la ANFP, suspender por 11 partíos, por afrellar al árbitru Carlos Chandía, depués de que l'árbitru espulsar, na revancha de la final de l'Apertura, xugada en Calama.

Nel Tornéu d'Apertura 2004, Universidá de Chile volvió al visu y proclamóse campeón, nuna reñida campaña, na cual terminó ganando en definición a penales a Cobreloa en Calama, n'empatando 0-0 nel partíu d'ida y 1-1 nel de vuelta arruinando'l primera tricampeonato de los calameños. Amás, esti tornéu foi l'últimu tornéu, del ídolu de Colo-Colo, l'arxentín Marcelo Escayu, yá que se retiró en xunu d'esi añu, pa empecipiar la so carrera como entrenador, precisamente nel equipu colocolino, nel Tornéu d'Apertura de 2005.

Nel Tornéu de Clausura, Cobreloa llogró axudicase'l títulu, l'octavu na so esistencia y de camín, el so últimu títulu nacional. El subcampeón foi Unión Española, que cuntaba nes sos files, cola esperiencia de José Luis Sierra. Sicasí, nel Tornio Apertura 2005, el cuadru hispanu tomóse revancha y ante Coquimbo Xuníu, equipu que foi la sorpresa d'esi tornéu, convirtióse nuevamente en campeón, dempués de 28 años ensin títulos, llogrando de camín la so sesta estrella.

Nel Tornéu de Clausura 2005, Universidá de Chile y Universidá Católica topetaron na final, per primer vegada dende la instauración de los play offs, y reeditaron un hestóricu Clásicu Universitariu. N'empatando 3-3 nel marcador global, al traviés de definición a penales, Universidá Católica consiguió'l so novenu títulu nacional, al ganar por 5-4, na riola de penales. Na fase regular, Católica llogró 49 puntos, hasta agora, el puntaje más altu en torneos curtios. Amás nesti tornéu, José María Buljubasich, porteru de la UC, llogró'l récord d'imbatibilidá por 1.352 minutos, que hasta agora nun foi superáu. El semestre tamién tuvo marcáu, pol regresu de Marcelo Salas a la «O», quien afirmó que se retiraría nel club, ensin importar conquistar o non un títulu.

Colo-Colo llevanta la copa del Tornéu Clausura 2006. Amás Colo Colo tresformóse, nel únicu cuadru, en llograr un tetracampeonato de primera División en Chile que fueron nes temporaes 2006 y 2007.

Dempués de discretes campañes, asumió como entrenador en Colo-Colo, el excampeón mundial con Plantía:Self en 1986 y exfutbolista del club, Claudio Borghi. Al pie de él, los albos volvieron dar la nota alta nel fútbol chileno, llevando per primer vegada a Colo-Colo, a axudicase un tetracampeonato nacional, ente les temporaes de 2006 y de 2007, siendo'l primer equipu nel profesionalismo, n'algamar tal llogru. Nes campañes del conxuntu albu destacaron xugadores como Claudio Bravo, David Henríquez, Miguel Riffo, Arturo Sanhueza, Rodrigo Meléndez, Matías Fernández, Jorge Valdivia, Giovanni Hernández, Gonzalo Fierro, Humberto Suazo y Alexis Sánchez. Asina, nel Tornéu d'Apertura 2006, nun nuevu Superclásico y per primer vegada, so la modalidá de torneos curtios, Colo-Colo y Universidá de Chile apostaron la final, que, en quedando la llave igualada por 2-2, foi ganada polos albos por aciu llanzamientos penales. Nesa definición, Claudio Bravo atayó un tiru del colombianu Mayer Candelo, decisivu pa la resultancia final. Depués, nel Tornéu de Clausura, Colo-Colo enfrentó na final al conxuntu de Audax Italianu, llogrando ganar por 6-2 nel marcador global y, de camín, llograr el so vigesimoquinto títulu. Amás, Colo-Colo foi'l primer equipu chilenu, en llegar a la final de la Copa Suramericana, na edición de 2006, la que perdió 2-1 ante'l Pachuca de Méxicu.

El Tornéu d'Apertura 2007, xugáu ensin fase de play offs, por cuenta de la participación de la Plantía:Self, na Copa América de Venezuela, foi ganáu nuevamente por Colo-Colo, nuna reñida disputa con Universidá Católica, a la que superó por un puntu de diferencia (na antepenúltima fecha, los albos vencieron como locales, por 2-1 a los cruzaos). Nel Tornéu de Clausura, el cuadru albu coronóse como tetracampeón, en venciendo na final a la Universidá de Concepción, equipu que tenía como entrenador, al ídolu colocolino Marcelo Barticciotto. Asina, Colo-Colo convirtióse, nel primer equipu de la Primer División de Chile, en llograr cuatro título nacionales, en forma consecutiva.

Nel Tornéu d'Apertura 2008, Everton de la ciudá de Viña del Mar, contra tolos pronósticos, consagróse campeón dempués de 32 años, algamando con ello'l so cuartu títulu. El rival foi Colo-Colo, con Fernando Astengo na direición técnica, que buscaba'l llogru d'el so primera pentacampeonato. Na final, magar perder por 2-0 nel alcuentru d'ida, el cuadru viñamarino, entrenáu por Nelson Acosta, llogró superar la desventaxa y nel duelu de vuelta, venció por 3-0 a los albos nel Estadiu Sausalito, siendo'l primer equipu nel profesionalismo chilenu, en remontar dos goles de diferencia. Darréu, nel Tornéu de Clausura, Colo-Colo —col so referente Marcelo Barticciotto como entrenador— repunxo'l so protagonismu nos torneos curtios y coronóse campeón una vegada más, confirmándose como l'equipu más ganador, nel formatu de los play-offs. El subcampeón foi Palestín, que tres 22 años, repitiendo la definición pol títulu del tornéu de 1986, volvió a una instancia final nel campeonatu nacional, precisamente ante Colo-Colo.

Llegada la temporada 2009, col uruguayo Sergio Markarián como entrenador, Universidá de Chile consagróse campeón del Tornéu d'Apertura, el so decimotercer títulu, dempués de cinco años de «seca». La final apostar ante Unión Española, que presentaba un vistosu xuegu, y n'igualando 1-1 nel partíu d'ida, el cuadru universitariu imponer pola cuenta mínima na vuelta, que tuvo llugar nel Estadiu Santa Laura. Como zarru de la década, el Tornéu de Clausura 2009 foi ganáu por Colo-Colo, col arxentín Hugo Tocalli na direición técnica, qu'apostró al principal candidatu al títulu, Universidá Católica. El llogru del vigesimonoveno títulu de los albos, tuvo llugar en venciendo nel partíu de vuelta por 4-2 al equipu cruciáu, con destacada actuación de Esteban Parés, y remontar un empate de 2-2, na primer final, apostada nel Estadiu Monumental. Per segunda vegada consecutiva, la coronación d'un campeón, tuvo llugar nel Estadiu Santa Laura.

Años 2010 y actualidá[editar | editar la fonte]

L'añu 2010 foi especial, yá que, debíu al terremotu asocedíu en febreru, modificóse'l sistema de campeonatu col regresu inéditu del sistema de toos contra toos, de dos ruedes mientres l'añu, siendo campeón l'equipu qu'atropara más puntos na tabla de posiciones. Asina, nel campeonatu nacional y de la mano del so capitán y quien foi'l goliador del tornéu con 19 anotaciones Milovan Mirosevic, Universidá Católica llogró lo impensado: remontó siete punto de ventaya a Colo-Colo (que venciera a los cruzaos por 3-2, nel Estadiu Monumental, siendo la última derrota cruciada nel tornéu), axudicóse'l décimu títulu de la so hestoria y consagróse Campeón del Bicentenariu. La so coronación tuvo llugar na última fecha, nel Estadio San Carlos de Apoquindo, con una goliada de 5-0 al baxáu Everton. El premiu foi'l nuevu troféu, de la Primer División del Fútbol Chileno: el Huemul de Plata.

Formación de Universidá de Chile nel añu 2011, equipu que se consagró como «tri-campeón» a empiezos de los años 2010.

Na temporada 2011 recuperóse'l sistema de play offs y so esti formatu, Universidá Católica nuevamente llegó a una final, esta vegada frente a la Universidá de Chile, nel Tornéu d'Apertura d'esi añu. Sicasí, contra tou pronósticu, los azules llograron remontar, un 0-2 nel partíu d'ida y, con destacada actuación de Gustavo Canales, ganaron por 4-1 a los cruciaos. Asina, Universidá de Chile algamó'l so decimocuartu títulu nacional y foi el segundu equipu, en ganar una final, en remontando dos goles de diferencia.

Nel Tornéu de Clausura d'esi añu, la «O» nuevamente repitió un bicampeonato. Esa vegada'l postreru rival foi Cobreloa, que nun llegaba a una definición pol títulu, dende va siete años, cuadru que cayó por 3-0 nel Estadiu Nacional, depués d'empatar 0-0, nel partíu d'ida en Calama. Amás, nesi añu y col arxentín Jorge Sampaoli, Universidá de Chile consagróse campeón de la Copa Suramericana 2011, en ganando por 1-0 y por 3-0 a Lliga de Quito, y convirtióse nel primer equipu chilenu, en conquistar un triplete de títulos oficiales, nuna sola temporada.

Nel Tornéu d'Apertura 2012, Universidá de Chile consiguió un hestóricu tricampeonato, ante'l cuadru de O'Higgins. El conxuntu de Rancagua imponer por 2-1 na final d'ida y nel alcuentru de vuelta, depués de dir empataos 1-1 hasta'l minutu 92, por aciu una volea na área tres centru de Roberto Cereceda, Guillermo Marín asitió'l 2-1 a favor de los azules y forzó a una definición a penales. Dende los dolce pasos, O'Higgins malogró los sos cuatro tiros penales, ente que pola «O» anotaron Charres Aránguiz y Raúl Ruidíaz (2-0), lo que dexó al conxuntu universitariu axudicase'l so primera tricampeonato, siendo'l tercer equipu de la Primer División de Chile en llogralo, dempués de Magallanes y Colo-Colo. El porteru d'Universidá de Chile, Johnny Herrera, alzóse como la figura, al atayar trés de los cuatro llanzamientos penales, del equipu rancagüino. Esti títulu, ratificó la hexemonía de la Universidá de Chile, nesi añu y, de camín, confirmó al Arxentín Jorge Sampaoli, como'l técnicu más esitosu, na hestoria del equipu azul. Tamién Universidá de Chile, llegó a semifinales de Copa Llibertadores, en 2010 y 2012.

El Tornéu Clausura 2012, foi'l postreru que s'apostó, col formatu de play-offs. Nuna final inédita, Huachipato remontó un 3-1 en contra nel partíu d'ida, ganando pol mesmu marcador en Talcahuano a Unión Española, el gran favoritu (que la so condición demostrar, n'esaniciando al líder y sublider de la fase regular (Colo-Colo y Universidá de Chile, respeutivamente), magar clasificase octavu, na tabla), forzando a la definición dende'l puntu penal, onde'l conxuntu acereru ganó 3-2 (con una maxistral actuación de los arqueros Nery Veloso y Eduardo Llobos), llogrando un títulu, dempués de 38 años. D'esta manera, el conxuntu siderúrxicu ye'l primer equipu de provincia, en llevantar el Huemul de Plata, llevantó per segunda vegada un títulu en Talcahuano (primero nel Estadiu CAP).

El Tornio Transición 2013, foi l'últimu tornéu previu al debú del formatu européu, y Unión Española llogró cobrase revancha, de perder el tornéu anterior, al coronase campeón per séptima vegada y la primera que lo consigue nel so estadiu, el Santa Laura, en venciendo a Colo-Colo por 1-0, pese al bon esfuerzu de Universidá Católica, qu'a pesar de vencer como visitante, por 2-1 al baxáu San Marcos de Arica, que venía de tornar a la Primer División, nun pudo arrampuñar el títulu al equipu de José Luis Sierra, por diferencia de goles, pese al terminar empataos nel puntaje.

Nel primer tornéu, dende'l cambéu de calendariu, el Apertura 2013, Universidá Católica y O'Higgins de Rancagua, tuvieron una zarrada llucha pol campeonatu, tres la cual depués de les 17 feches de la fase regular, igualar nel primer llugar de la tabla, cola mesma cantidá de puntos y balance de victories-empates-derrotes. El títulu definióse, nun partíu extra xugáu nel Estadiu Nacional, ende'l cuadru de la ciudá histórica, venció pola cuenta mínima y llogró el primer campeonatu de la so hestoria (entós que se-y escapara'l títulu, va añu y mediu tras), y col récord de "Campeón que nun xugó de local" (El Teniente, taba en remodelación). De la mano de Eduardo Berizzo y con xugadores claves como Braulio Lleal, Julio Barrosu y Pablo Calandria ente otros, O'Higgins llevantó la copa dedicada a los 16 hinches, que morrieron trágicamente en Tomé meses tras, xusto cuando O'Higgins xugaba de visita, ante Huachipato en Talcahuano.

Nel Tornéu Clausura 2014, Colo-Colo, dirixíu por Héctor Tapia, foi'l campeón del certame, al ganar na decimoquinta fecha del campeonatu por 1 a 0 a Santiago Wanderers nel Estadiu Monumental ante 41.275 espectadores. D'esa manera, consiguió la so trixésima estrella y el so primera "Huemul de Plata", tres 4 años y mediu (7 torneos) ensin consiguir el títulu nacional. Amás tresformóse, nel meyor campeón del fútbol chileno en 73 años, con un 82,4% de rendimientu, sacando solamente 9 puntos, al so más cercanu persiguidor Universidá Católica, con quien empató a 2 nel Monumental, na penúltima fecha. Unu de los principales artífices del títulu foi Esteban Parés, goliador del Tornéu con 16 tantos. Consiguió 5 anotaciones, nel postreru partíu ante Ñublense en Chillán, onde Colo-Colo ganó por 5 a 3. El tornéu tamién foi marcáu pol descensu de Rangers y Everton, el primeru baxó na penúltima fecha al cayer ante Audax Italianu, ente que los viñamarinos, empataron ensin goles ante Huachipato como visitante, polo que magar terminó igualáu en puntaje con Unión La Calera, la so peor diferencia de goles, provocó'l so descensu y la permanencia de los caleranos, na categoría. Foi amás l'últimu tornéu pa Moisés Villarroel, yá que se retiró en marzu d'esi añu, xugando pol so club formador Santiago Wanderers, dempués d'un partíu contra Unión Española.

Nel Apertura 2014, Universidá de Chile clasificóse campeón, tres una zarrada llucha con Colo-Colo y Santiago Wanderers. Na última fecha, los azules llegaben n'igualdá de puntaje, colos albos y un puntu enriba de los caturros, quien xugaben en Valparaíso ante Colo-Colo. Un trunfu por 1-0 ante Unión La Calera, con penal convertíu por Gustavo Canales al minutu 88 y la derrota de Colo-Colo por 2-0 a manos de Santiago Wanderers, diéron-y el decimoséptimu títulu nacional, a la Universidá de Chile.[3]

Nel Clausura 2015, Cobresal coronóse campeón per primer vegada na so hestoria, en venciendo por 3-2 a Barnechea (equipu que yá taba baxáu), ente que Universidá Católica, otru candidatu al títulu, xugaba con Deportes Iquique. L'equipu de El Salvador sentía la presión, porque los cruciaos vencíen 3-0 a los iquiqueños, y los mineros cayíen 2-1. Sicasí, Deportes Iquique empató-y 3-3 a los estudiantiles, dándo-yos esperances a los lexonarios. Nos minutos finales de dambos partíos, cóbrase un penal a dambos candidatos al títulu, un penal foi convertíu por Matías Donoso de Cobresal, ente que l'otru penal, foi falláu por Darío Botinelli n'Universidá Católica. Esta combinación, dio-y el títulu a los atacameños y un nuevu pasaxe a los torneos internacionales. Amás, Cobresal ganó'l so primer títulu, superando por 2 puntos al subcampeón Colo-Colo, equipu que tuvo al so goliador Esteban Parés, a lo más goliador del campeonatu, per tercer tornéu consecutivu. La temporada tamién tuvo marcada, pol primer descensu de Cobreloa, en xubiendo en 1978, y caltenese en Primer División de magar, habiendo ganáu ocho títulos de lliga y calteníu una supremacía sobre Colo-Colo, hasta esta temporada. El descensu del cuadru de Calama, foi finalmente por secretaría, depués de que la ANFP, restara 3 puntos a Cobreloa, depués de que Audax Italianu y Ñublense (equipu que tamién baxó, amás de los loínos y Barnechea), acusaron a los loínos, d'usar a Alejandro Hisis, como miembru del so cuerpu técnicu (él arrincó esi tornéu, como miembru del cuerpu técnicu, del equipu de Chillán).

Nel Tornéu d'Apertura 2015, Colo-Colo coronóse campeón por 31ª vegada na so hestoria, magar que nun xugó'l so partíu como visitante ante Santiago Wanderers, por cuenta de los graves incidentes, provocaos polos hinches "albos" y "caturros". Colo Colo foi beneficiáu, depués de que Audax Italianu, ayudar, depués de vencer como local por 1-0 a Universidá Católica, equipu que quería arrampuñar el títulu al equipu colocolino, yá que taba un puntu embaxo del "cacique", na tabla de posiciones. Amás, Colo-Colo lideró la tabla de posiciones, nes 15 feches del tornéu, a pesar del intentu de Universidá Católica, d'arrampuña-y el lideralgu y el títulu y particularmente, pol trunfu na agonía del equipu cruzáu, sobre l'equipu albu, na 8ª Fecha del certame. Amás, l'entrenador albu José Luis Sierra, pasó a la hestoria de Colo-Colo, como l'octavu en ser campeón col "Cacique", como xugador y entrenador.

Nel Clausura 2016, Universidá Católica llogró la so estrella númberu once na última fecha. Ganó por 2-1 a Audax Italianu y llogró 29 puntos, unu más qu'el so persiguidor más cercanu, Colo-Colo y por 2 sobre O'Higgins (que llegara como piqueru a la última fecha). Ente les figures del campeón tuvieron Cristopher Toselli, Guillermo Maripán, José Pedro Fuenzalida, Jeisson Vargas y Nicolás Castillo y toos comandados por Mario Salas, l'entrenador más esitosu na hestoria del equipu cruzáu. En quince partíos, la franxa totalizó nueve victories, dos empates y cuatro ganes.[4] Na parte baxa, San Marcos de Arica y Unión La Calera fueron los equipos, que sufrieron el descensu a la Primera B. Magar los ariqueños terminaron empataos con San Luis de Quillota, na tabla acumulada de la temporada, la so peor diferencia de goles, pasólos rápido la cuenta y provocó el so descensu, depués de 2 años d'estadía na máxima categoría y los caleranos fueron l'equipu, de peor puntaje acumuláu na temporada, yá que terminaron debaxo de los ariqueños y los quillotanos, na tabla acumulada. Per otru llau, esti tornéu tamién marcó'l debú del arxentín Sebastián Becaccece, como entrenador de la Universidá de Chile y el so primer tornéu nel bancu de los azules, tuvo marcáu pol mal desempeñu del equipu nel tornéu y los problemes d'indisciplina, causaos polos mesmos xugadores del plantel del equipu universitariu.

Nel Apertura 2016, el 08 d'avientu de 2016, Universidá Católica apostó la última fecha con un trunfu de 2:0 ante Deportes Temuco nel Estadio Germán Becker, dambos goles convertíos por Nicolás Castillo, la franxa llogró la so docena estrella y el primera bicampeonato de la so hestoria en torneos de primera División. [5] Ente les figures del equipu bicampeón, qu'amás ganó la Supercopa de Chile 2016 nel mesmu semestre, tuvieron Cristopher Toselli, Guillermo Maripán, Alfonso Parot, César Fuentes, Enzo Kalinski, Diego Buonanotte, Ricardo Noir; José Pedro Fuenzalida y Nicolás Castillo, goliador del tornéu tal como'l semestre anterior. En quince partíos, Universidá Católica totalizó nueve victories, cuatro empates y dos ganes.[6]

Johnny Herrera, porteru y referente de la «O». Ye'l segundu futbolista con más títulos en primer división, con 9.

Nel Tornéu de Clausura 2017, Universidá de Chile coronóse campeón, tres una zarrada llucha cola so archirrival Colo-Colo. El "Románticu Viaxeru" aprovechó'l tropiezu del "Cacique" na penúltima fecha y quedóse col títulu na última fecha, ganando como local a San Luis de Quillota, anque nesa mesma última fecha, Colo-Colo ganó como visita al baxáu Cobresal en La Serena. Precisamente, l'equipu del altor d'El Salvador, baxó automáticamente a la Primera B, depués de 14 años y mediu consecutivos na Primer División, depués d'empatar como visitante ante Santiago Wanderers en Valparaíso. El tornéu tamién tuvo marcáu, pol baxu nivel de la Universidá Católica, qu'aspiraba al tricampeonato nacional (que perdió na fecha 13 en cayendo 2-1 frente a Huachipato en Talcahuano), de la mano del so esitosu entrenador Mario Salas, l'entrenador más esitosu, na hestoria del equipu cruzáu. La so concentración na Acopa Conmebol Llibertadores 2017, pasó-y la cuenta al equipu del "Comandante" nel planu local, yá que taba inclusive, nos postreros puestos de la tabla de la Clausura, pero terminó recuperando terrenal y remató nel cuartu llugar de la Clausura, anque se quedó cola tabla acumulada de la temporada 2016-17, magar que el equipu reforzar col delanteru uruguayu Santiago "El Tanque" Xibla, que llegó pa reemplazar al ídolu cruzáu Nicolás Castillo, quien emigró a Méxicu. Tamién se destacar la bona campaña de Deportes Iquique, que tuvo piqueru na metá del campeonatu, pero terminó fora de los primeros llugares, repitiendo'l so baxón del tornéu anterior, específicamente na parte final del campeonatu.

Nel Tornéu de Transición 2017; Colo-Colo, Unión Española, Universidá de Chile, Everton y Audax Italianu, tuvieron una reñida llucha por quedase col títulu, que'l so títulu finalmente quedó en manos del equipu albu, que ganó como visitante a Huachipato por 3-0 en Concepción y baxó el so 32° estrella nel so firmamentu, depués d'un añu y mediu de nun poder consiguir la corona, magar los intentos de Unión Española y Universidá de Chile, que ganaron los sos compromisos como locales y que yeren los únicos qu'aspiraben a arrampuñar el títulu a Colo-Colo, equipu que se dio'l gustu de ganar, non solo a los 4 equipos enantes señalaos, que fueron los sos rivales directos, sinón que tamién a Universidá Católica como visitante. Colo-Colo con Pablo Guede na banca, tuvo como figures importantes a Esteban Parés, Jaime Valdés, Jorge Valdivia (que tornó a Chile depués de xugar casi 11 años nel estranxeru), Xunetu Barrosu, Agustín Orión (que reemplazó definitivamente a Xustu Villar) y Octavio Rivero, esti postreru nun xugara nel entamu del tornéu, pero apaeció na recta final del tornéu, anotando goles claves como'l que-y fixo a Audax Italianu, Unión Española y Everton, amás del gol nel partíu decisivu ante Huachipato y nel partíu anterior ante Curicó Xuníu, equipu que fixo'l so reestreno na máxima categoría. De camín, Colo-Colo tomóse revancha de la so archirrival Universidá de Chile, por arrampuña-yos el títulu nel tornéu anterior y meses antes, el "Cacique" consiguió la Supercopa Nacional 2017, depués de ganar por 4-1 a Universidá Católica nel Estadiu Nacional.

Sistema de campeonatu[editar | editar la fonte]

El Huemul de Plata, troféu de la Primer División dende 2010.

Dende 2013, la ANFP decidió adoptar el calendariu futbolísticu européu, de manera que, tres la disputa d'un Tornéu de Transición nel primer semestre d'esi añu (dende'l 25 de xineru hasta'l 26 de mayu), cada temporada del fútbol profesional en Chile instaurar ente dos años siguíos, volviendo a un Tornéu de Transición na temporada 2017, pa nuevamente volver a un tornéu llargu nesta temporada 2018:[7]

  • Dempués de 8 años el tornéu 2018 va xugar en dos ruedes (tornéu llargu), sol sistema de toos contra toos.
  • A la fin del certame l'equipu ganador corónase como «Campeón Nacional de primera División del Fútbol Profesional Chilenu».
  • El 1°, 2° y 3° llugar van tener accesu a xugar Copa Llibertadores
  • El 4°, 5°, 6° y 7° llugar van tener accesu a xugar Copa Suramericana *

Rematada la temporada, los clubes que s'alluguen nes posiciones 15° y 16.º de la tabla, van baxar a la Primer B de Chile. Los ascensos y descensos fadrán efectivos a partir de la temporada siguiente a aquella en que se producieron.

Cobertoria mediática[editar | editar la fonte]

Anguaño, la tresmisión televisiva en direuto de la Primer División de Chile, ta a cargu de la canal CDF Premium, CDF HD y Estadiu CDF, que tresmiten los partíos en direuto y en directu, y CDF Básicu que los tresmite en diferíu. Amás, TV Chile tresmite al estranxeru trés partíos por fecha, dos d'ellos en vivu.

Estaciones radiales como ADN, Agricultura, Cooperativa, Bíu Bíu, La Clave, Tele13 Radiu, Portales de Santiago, Universidá de Chile, Santiago y numberoses otru emisores rexonales, encargar de la radiodifusión de los partíos.

Los compautos de los partíos, estrenar en televisión abierta na canal La Rede, última canal ganadora de la llicitación respectiva (n'años anteriores fueron tresmitíos por Canal 13, TVN y MEGA), pa ser depués lliberaos a les 00:00 hores del llunes siguiente, pal restu de les canales. Amás, La Rede tien una alianza con CDF, pa emitir los programes CDF Noticies (cada llunes a sábadu en 2 horarios) y La Fecha a xeitu (los domingos a les 21:30 hores por La Rede y una hora más tarde, por toles señales del CDF). Pero a partir del Tornéu d'Apertura 2016, los goles tamién se van emitir nes pantalles de Canal 13, na seición "Digan la Verdá" del noticieru Teletrece, cada domingu nel mentáu noticieru. Mega tamién va emitir los goles del Campeonatu Nacional y la Copa Chile, na seición de Deportes del noticieru Agora Noticies, tolos díes qu'hayan partíos nel mentáu noticieru. Polo cual, Canal 13, Mega y La Rede van compartir la llicitación de los goles del fútbol chileno, pol segundu semestre de 2016.

En internet, el portal Cooperativa.cl tien la exclusividad pa xubir a la so plataforma los goles de cada fecha, esto en ganando una llicitación del CDF. La páxina web de TVN tamién ufierta los goles, al traviés del sitiu de Domingo de Goles.

Equipos participantes[editar | editar la fonte]

Un total de 52 equipos (considerando fusiones y cambeos de nome), participó a lo llargo de les 86 temporaes de la Primer División, de los cualos 16 llograron dalguna vegada'l campeonatu.

Solo Colo-Colo xugó les 86 temporaes del fútbol chileno en Primer División. Siguir de cerca Unión Española, que nun xugó en 1939 pola Guerra Civil Española, y xugó en Primer B ente 1998 y 1999.

Equipos participantes 2018[editar | editar la fonte]

Los siguientes 16 clubes participen na Primer División de la Temporada 2018.

Equipu !Ciudá !Fundación


Entrenador Estadiu !Capacidá !Uniforme !Sponsor


principal

600px Verde Rosso Bianco Verde.png Audax Italianu Santiago 30 de payares de 1910 Bandera de Chile Juan José Ribera Bicentenariu de La Florida
12 106
Bandera d'Italia Macron Bandera de Chile Traverso
Bianco e Nero.svg Colo-Colo Santiago 19 d'abril de 1925 Bandera de Chile Hector Tapia Monumental David Arellano
47 347
Bandera de Estaos Xuníos d'América Under Armour Bandera del Reinu Xuníu MG Motors
600px Bianco con diagonale Rossa.png Curicó Xuníu Curicó 26 de febreru de 1973 Bandera de Chile Jaime Vera La Granxa
8 000
Bandera de Chile OneFit Bandera de Chile Multihogar
Bianco e Azzurro.svg Deportes Antofagasta Antofagasta 14 de mayu de 1966 Bandera d'Arxentina Gerardo Ameli Rexonal Calvo y Bascuñán
21 178
Bandera de Chile Cafu Bandera de Chile Escondida
600px Celeste e Nero.png Deportes Iquique Iquique 21 de mayu de 1978 Bandera de Chile Miguel Riffo Tierra de Campeones
11 706
Bandera d'Italia Rete |Bandera de Chile

UNAP

Bianco e Verde (Strisce Orizzontali).png Deportes Temuco Temuco 27 de xunu de 1916 Bandera de Chile Miguel Ponce Germán Becker
18 500
Bandera de Estaos Xuníos d'América Capelli Sport Bandera de Chile Rosen
600px Blu con striscia Gialla.png Everton Viña del Mar 24 de xunu de 1909 Bandera d'Arxentina Javier Riega Sausalito
23 423
Bandera de Méxicu Pirma Bandera de Chile Viña del Mar - Bandera de Estaos Xuníos d'América Fox Sports
600px Nero e Azzurro (Strisce)2.png Huachipato Talcahuano 7 de xunu de 1947 Bandera d'Arxentina Nicolás Larcamón Huachipato-CAP Aceru
10 751
Bandera del Reinu Xuníu Mitre Bandera de Chile PF
O'higgins.png O'Higgins Rancagua 7 d'abril de 1955 Bandera de Chile Marco Antonio Figueroa El Teniente
15 809
Bandera d'Alemaña Adidas Bandera de Estaos Xuníos d'América VTR
Flag of Palestine (3-2).svg Palestín Santiago 20 d'agostu de 1920 Bandera d'Arxentina Sebastián Méndez Estadiu Municipal de La Cisterna Municipal de La Cisterna
11 107
Bandera de Chile Training Bandera de Palestina Bank Of Palestine
Giallo.png San Luis Quillota 8 d'avientu de 1919 Bandera d'Arxentina Diego Osella Lucio Fariña Fernández
7 703
Bandera de Estaos Xuníos d'América Capelli Sport Bandera de Chile PF
Rosso e Giallo.png Unión Española Santiago 18 de mayu de 1897 Bandera d'Arxentina Martín Palermo Santa Laura-Universidá SEK
21 894
Bandera d'Italia Kappa Bandera d'España Universidá SEK
Flag red HEX-FF0000.svg Unión La Calera La Calera 26 de xineru de 1954 Bandera de Chile Víctor Rivero Lucio Fariña Fernández[8]
7 703
Bandera de Chile KS7
Partial view of Universidad Católica logo.jpg Universidá Católica Santiago 21 d'abril de 1937 Bandera d'España Beñat San José San Carlos de Apoquindo
20 000[9]
Bandera del Reinu Xuníu Umbru Bandera de Estaos Xuníos d'América DirecTV
UdeChileLogo.png Universidá de Chile Santiago 24 de mayu de 1927 Bandera d'Arxentina Frank Darío Kudelka Nacional
47 665
Bandera d'Alemaña Adidas Bandera de Estaos Xuníos d'América Chevrolet
600px Giallo e Blu.svg Universidá de Concepción Concepción 8 d'agostu de 1994 Bandera de Chile Francisco Bozán Alcaldesa Ester Ruque Rebolledo
30 457
Bandera de Chile KS7 Bandera de Chile UdeC

Equipos por rexón[editar | editar la fonte]

Rexón Equipos
Flag of the Metropolitan Region, Chile.svg Rexón Metropolitana 6 Audax Italianu, Colo-Colo, Palestín, Unión Española, Universidá Católica y Universidá de Chile
Flag of Valparaiso Region, Chile.svg Valparaíso 3 Everton, San Luis de Quillota y Unión La Calera
Flag of Biobío Region, Chile.svg Biobío 2 Huachipato y Universidá de Concepción
Flag of Tarapaca, Chile.svgTarapacá 1 Iquique
Flag of Antofagasta Region, Chile.svg Antofagasta 1 Antofagasta
Flag of O'Higgins Region, Chile.svg O'Higgins 1 O'Higgins
Flag of Maule, Chile.svg Maule 1 Curicó Xuníu
Flag of La Araucania, Chile.svg Araucanía 1 Temuco

Equipos participantes Primer División 2018[editar | editar la fonte]

Equipu Ciudá Primer
participación
Temporaes
totales
Última torna Temporaes
consecutives
dende postreru
torna
Allugamientu
n'el
Transición 2017
Títulos
Antigüedá
Audax Italianu Santiago 1933 73 1996 24 4 108 años
Colo Colo Santiago 1933 87 87 32 93 años
Curicó Xuníu Curicó 2009 3 2017 2 45 años
Antofagasta Antofagasta 1969 29 2012 8 52 años
Iquique Iquique 1980 24 2011 9 16° 40 años
Temuco Temuco 1965 31 2016-2017 3 102 años
Everton Viña del Mar 1944 62 2016-2017 3 4 109 años
Huachipato Talcahuano 1967 46 1995 25 12° 2 71 años
O'Higgins Rancagua 1955 55 2006 14 14° 1 63 años
Palestín Santiago 1953 64 1990 30 15° 2 98 años
San Luis Quillota 1956 21 2015-2016 4 99 años
Unión Española Santiago 1933 84 2000 20 7 121 años
Unión La Calera La Calera 1962 20 2018 1 1° (Primer B) 64 años
Universidá Católica Santiago 1939 78 1976 43 11° 12 81 años
Universidá de Chile Santiago 1938 81 1990 30 18 91 años
Universidá de Concepción Concepción 2003 16 2013-2014 6 10° 24 años

Estadios[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Estadios de fútbol de Chile
Estadiu Nacional, la principal cortil deportiva del país dende 1938.
  • Nacional Julio Martínez Prádanos. Capacidá: 48.665 espectadores. Propietariu: Institutu Nacional de Deportes. Ye'l principal coliséu deportivu del país, allugáu na comuña de Nuñoa en Santiago. Foi construyíu en 1938 y llegó a tener en 1962, una capacidá de 85.000 espectadores. Foi l'escenariu de la final de la Copa Mundial de Fútbol de 1962, amás allugó múltiples ediciones de la Copa América, finales de Copa Llibertadores y finales de Copa Suramericana, y ye l'estadiu onde la selección Chilena de fútbol apuesta los sos partíos. El nome del estadiu, deber a la comentarista deportivu Julio Martínez Prádanos, quién finó'l 2 de xineru de 2008.
  • Monumental. Capacidá: 47.347 espectadores. Propietariu: Colo-Colo. Ye'l segundu estadiu, con mayor capacidá nel país y allúgase na comuña de Macul en Santiago. Foi inauguráu en 1975 y reinaugurado en 1989. Foi escenariu del únicu títulu d'un equipu chilenu na Copa Llibertadores (1991) y ye el primer estadiu chilenu, en tener muséu de fútbol del país, amás ye'l segundu estadiu de la selección Chilena, pa los sos partíos oficial y amistosu.
  • Estadiu Municipal de Concepción Municipal Alcaldesa Ester Ruque. Capacidá: 30.457 espectadores. Propietariu: Municipalidá de Concepción. Allugáu na ciudá de Concepción. Foi inauguráu en 1962. Ye l'estadiu rexonal con más capacidá del país y alluga a una importante cantidá d'equipos. Foi see de Copa América y de la Copa Mundial de Fútbol Xuvenil en 1987. Foi remocicáu dende 2014 y reinaugurado en 2015.
  • Sausalito. Capacidá: 23.360 espectadores. Propietariu: Municipalidá de Viña del Mar. Allugáu na ciudá de Viña del Mar. Foi inauguráu en 1929 y nesi escenariu, el club de la Ciudá Xardín Everton xuega los sos partíos de local. Foi see de Copa América de 1991 y 2015, de la Copa Mundial de Fútbol 1962 y see principal de la Copa Mundial de Fútbol Sub-17 2015, xugándose la final del campeonatu nesti estadiu. Foi remocicáu dende 2013 y reinaugurado en 2015.
  • Bicentenariu Calvo y Bascuñán. Capacidá: 21.178 espectadores. Propietariu: Municipalidá de Antofagasta. Allugáu na ciudá de Antofagasta. Foi remocicáu dende 2011 y reinaugurado en 2013.
  • Santo Laura-Universidá SEK. Capacidá: 22.000 espectadores. Propietariu: Unión Española. Allugáu na comuña de Independencia en Santiago. Inauguráu en 1923, ye l'estadiu de fútbol de primera división más antiguu del país y nél apostóse'l primer partíu de la era profesional.
  • San Carlos de Apoquindo. Capacidá: 20.000 espectadores.[9] Propietariu: Universidá Católica. Allugáu na comuña de Los Condes en Santiago. Inauguráu en 1988 ye'l socesor del antiguu Estadiu Independencia. Ye conocíu por ser unu de los estadios más cómodos pal desenvolvimientu del futból.
  • Bicentenariu Germán Becker. Capacidá: 18.750 espectadores. Propietariu: Municipalidá de Temuco. Allugáu na ciudá de Temuco. Foi inauguráu en 1965 y nesi escenariu, el club de la ciudá Deportes Temuco xuega los sos partíos de local. Foi see de la Copa Mundial Femenín Sub 20 de 2008 y de Copa América de 2015. Amás, allugó finales de Copa Chile, Supercopa de Chile. Foi remocicáu dende 2007 y reinaugurado en 2008.
  • Bicentenariu El Teniente - Codelco. Capacidá: 15.809 espectadores. Propietariu: Codelco. Allugáu na ciudá de Rancagua. Foi construyíu en 1945 pola cuprífera norteamericana Braden Co. y a principiu de los años 1970 pasa a denominase Estadiu El Teniente. Gran parte del estadiu tuvo construyíu sobre madera lo que reflexaba la so antigüedá. Amás foi see de la Copa Mundial de Fútbol de 1962 y partíos de distintos torneos internacionales . Foi remocicáu dende 2013 y reinaugurado en 2014.
  • Bicentenariu de La Florida. Capacidá 12.106 espectadores. Propietariu:Municipalidá de La Florida. Allugáu na comuña de la Florida en Santiago. Foi constuido en 1986 y remocicáu nel 2007 pa ser reinaugurado en 2008 pa la Copa Mundial Femenina 2008. Tien verde artificial.
  • Estadiu Municipal de La Cisterna Municipal de La Cisterna. Capacidá: 11.107 espectadores. Propietariu: Municipalidá de La Cisterna. Allugáu na comuña de La Cisterna en Santiago. Foi inauguráu en 1978 y ye unu de los estadios más senciellos de primera División.
  • Tierra de Campeones. Capacidá: 11.706 espectadores. Propietariu: Municipalidá de Iquique. Allugáu na ciudá de Iquique. Inauguráu en 1993 foi see de distintos campeonatos suramericanos. Actualente esta en remodelación.
  • Huachipato-CAP Aceru. Capacidá: 10.751 espectadores. Propiedá: Huachipato. Allugáu na ciudá de Talcahuano. Inauguráu'l 4 de payares de 2009, Ta construyíu sobre l'antiguu campu del estadiu Les Figales. Ye unu de los cuatro estadios pertenecientes a un equipu de fútbol. La so construcción ta a base d'aceru y cinc. El so diseñu ta basáu nos prototipos d'estadios ingleses.
  • Estadiu La Granxa Bicentenariu La Granxa. Capacidá: 8.000 espectadores. Propiedá: Municipalidá de Curicó. Allugáu na ciudá de Curicó. Inauguráu en 1949 y foi reinaugurado 2 vegaes, la primera en 2010 y la segunda en 2015. Foi see del Campeonatu Suramericanu de Fútbol Sub-17 de 2017. Anguaño ta n'ampliación.
  • Municipal Lucio Fariña Fernández. Capacidá: 7.703. Propietariu: Municipalidá de Quillota. Allugáu na ciudá de Quillota. Foi inauguráu en 1940 y foi anováu dafechu nel añu 2010. El so verde ye de campera sintética.

Palmarés[editar | editar la fonte]

Con 101 títulos apostaos a la fecha en 86 temporaes, el palmarés amuesa una supremacía de Colo-Colo, con 32 títulos, por sobre'l restu de los sos más cercanos competidores, Universidá de Chile y Universidá Católica con 18 y 12 títulos, respeutivamente.

En términos xenerales, la gran mayoría de los campeonatos fueron llograos por clubes de la Rexón Metropolitana (81 títulos en total). Amás de Colo-Colo, Universidá de Chile y Universidá Católica, los equipos de dicha rexón que llograron campeonar son: Unión Española con 7 títulos; Audax Italianu y Club Deportivu Magallanes, con 4 títulos cada unu; Palestín con 2 títulos; y Santiago Morning y Green Cross con un títulu cada unu.

Solo siete clubes de rexones distintes a la Metropolitana llograron romper la hexemonía capitalina 20 vegaes. Cobreloa de Calama con 8 títulos; Everton de Viña del Mar con 4; Santiago Wanderers de Valparaíso con 3; Huachipato de Talcahuano con 2; y Unión San Felipe de la ciudá homónima, O'Higgins de Rancagua y Cobresal de El Salvador, toos con un títulu.

Cobreloa, Cobresal, Magallanes, Santiago Morning, Santiago Wanderers y Unión San Felipe, son los únicos cuadros qu'ostenten estrelles en Primer División, y que nun van tar presente na temporada 2018 nesta categoría.

De tolos equipos campeonos de primera división, Santiago Morning y Green Cross (CD Temuco) nun xugaron hasta la fecha la Acopa Llibertadores, ente que Audax Italianu y Magallanes sí la xugaron, pero ensin clasificar como campeonos, pos cuando campeonaron la copa entá nun esistía.

Campeonatos per temporada[editar | editar la fonte]

Añu Campeón Subcampeón
1933
cantu Magallanes (1) cantu Colo-Colo
1934
cantu Magallanes (2) cantu Audax Italianu
1935
cantu Magallanes (3) cantu Audax Italianu
1936
cantu Audax Italianu (1) cantu Magallanes
1937
cantu Colo-Colo (1) cantu Magallanes
1938
cantu Magallanes (4) cantu Audax Italianu
1939
cantu Colo-Colo (2) cantu Santiago Morning
1940
cantu Universidá de Chile (1) cantu Audax Italianu
1941
cantu Colo-Colo (3) cantu Santiago Morning
1942
cantu Santiago Morning (1) cantu Magallanes
1943
cantu Unión Española (1) cantu Colo-Colo
1944
cantu Colo-Colo (4) cantu Audax Italianu
1945
cantu Green Cross (1) cantu Unión Española
1946
cantu Audax Italianu (2) cantu Magallanes
1947
cantu Colo-Colo (5) cantu Audax Italianu
1948
cantu Audax Italianu (3) cantu Unión Española
1949
cantu Universidá Católica (1) cantu Santiago Wanderers
1950
cantu Everton (1) cantu Unión Española
1951
cantu Unión Española (2) cantu Audax Italianu
1952
cantu Everton (2) cantu Colo-Colo
1953
cantu Colo-Colo (6) cantu Palestín
1954
cantu Universidá Católica (2) cantu Colo-Colo
1955
cantu Palestín (1) cantu Colo-Colo
1956
cantu Colo-Colo (7) cantu Santiago Wanderers
1957
cantu Audax Italianu (4) cantu Universidá de Chile
1958
cantu Santiago Wanderers (1) cantu Colo-Colo
1959
cantu Universidá de Chile (2) cantu Colo-Colo
1960
cantu Colo-Colo (8) cantu Santiago Wanderers
1961
cantu Universidá Católica (3) cantu Universidá de Chile
1962
cantu Universidá de Chile (3) cantu Universidá Católica
1963
cantu Colo-Colo (9) cantu Universidá de Chile
1964
cantu Universidá de Chile (4) cantu Universidá Católica
1965
cantu Universidá de Chile (5) cantu Universidá Católica
1966
cantu Universidá Católica (4) cantu Colo-Colo
1967
cantu Universidá de Chile (6) cantu Universidá Católica
1968
cantu Santiago Wanderers (2) cantu Universidá Católica
1969
cantu Universidá de Chile (7) cantu Rangers
1970
cantu Colo-Colo (10) cantu Unión Española
1971
cantu Unión San Felipe (1) cantu Universidá de Chile
1972
cantu Colo-Colo (11) cantu Unión Española
1973
cantu Unión Española (3) cantu Colo-Colo
1974
cantu Huachipato (1) cantu Palestín
1975
cantu Unión Española (4) cantu Deporte Concepción
1976
cantu Everton (3) cantu Unión Española
1977
cantu Unión Española (5) cantu Everton
1978
cantu Palestín (2) cantu Cobreloa
1979
cantu Colo-Colo (12) cantu Cobreloa
1980
cantu Cobreloa (1) cantu Universidá de Chile
1981
cantu Colo-Colo (13) cantu Cobreloa
1982
cantu Cobreloa (2) cantu Colo-Colo
1983
cantu Colo-Colo (14) cantu Cobreloa
1984
cantu Universidá Católica (5) cantu Cobresal
1985
cantu Cobreloa (3) cantu Everton
1986
cantu Colo-Colo (15) cantu Palestín
1987
cantu Universidá Católica (6) cantu Colo-Colo
1988
cantu Cobreloa (4) cantu Cobresal
1989
cantu Colo-Colo (16) cantu Universidá Católica
1990
cantu Colo-Colo (17) cantu Universidá Católica
1991
cantu Colo-Colo (18) cantu Coquimbo Xuníu
1992
cantu Cobreloa (5) cantu Colo-Colo
1993
cantu Colo-Colo (19) cantu Cobreloa
1994
cantu Universidá de Chile (8) cantu Universidá Católica
1995
cantu Universidá de Chile (9) cantu Universidá Católica
1996
cantu Colo-Colo (20) cantu Universidá Católica
Apertura 1997
cantu Universidá Católica (7) cantu Colo-Colo
Clausura 1997
cantu Colo-Colo (21) cantu Universidá Católica
1998
cantu Colo-Colo (22) cantu Universidá de Chile
1999
cantu Universidá de Chile (10) cantu Universidá Católica
2000
cantu Universidá de Chile (11) cantu Cobreloa
2001
cantu Santiago Wanderers (3) cantu Universidá Católica
Apertura 2002
cantu Universidá Católica (8) cantu Rangers
Clausura 2002
cantu Colo-Colo (23) cantu Universidá Católica
Apertura 2003
cantu Cobreloa (6) cantu Colo-Colo
Clausura 2003
cantu Cobreloa (7) cantu Colo-Colo
Apertura 2004
cantu Universidá de Chile (12) cantu Cobreloa
Clausura 2004
cantu Cobreloa (8) cantu Unión Española
Apertura 2005
cantu Unión Española (6) cantu Coquimbo Xuníu
Clausura 2005
cantu Universidá Católica (9) cantu Universidá de Chile
Apertura 2006
cantu Colo-Colo (24) cantu Universidá de Chile
Clausura 2006
cantu Colo-Colo (25) cantu Audax Italianu
Apertura 2007
cantu Colo-Colo (26) cantu Universidá Católica
Clausura 2007
cantu Colo-Colo (27) cantu Universidá de Concepción
Apertura 2008
cantu Everton (4) cantu Colo-Colo
Clausura 2008
cantu Colo-Colo (28) cantu Palestín
Apertura 2009
cantu Universidá de Chile (13) cantu Unión Española
Clausura 2009
cantu Colo-Colo (29) cantu Universidá Católica
2010
cantu Universidá Católica (10) cantu Colo-Colo
Apertura 2011
cantu Universidá de Chile (14) cantu Universidá Católica
Clausura 2011
cantu Universidá de Chile (15) cantu Cobreloa
Apertura 2012
cantu Universidá de Chile (16) cantu O'Higgins
Clausura 2012
cantu Huachipato (2) cantu Unión Española
Transición 2013
cantu Unión Española (7) cantu Universidá Católica
Apertura 2013-14
cantu O'Higgins (1) cantu Universidá Católica
Clausura 2013-14
cantu Colo-Colo (30) cantu Universidá Católica
Apertura 2014-15
cantu Universidá de Chile (17) cantu Santiago Wanderers
Clausura 2014-15
cantu Cobresal (1) cantu Colo-Colo
Apertura 2015-16
cantu Colo-Colo (31) cantu Universidá Católica
Clausura 2015-16
cantu Universidá Católica (11) cantu Colo-Colo
Apertura 2016-17
cantu Universidá Católica (12) Azzurro e Nero.svg Iquique
Clausura 2016-17
cantu Universidá de Chile (18) cantu Colo-Colo
Transición 2017
cantu Colo-Colo (32) cantu Unión Española
2018
Plantía:Center

Títulos per equipu[editar | editar la fonte]

Club Campeón Subcampeón Temporaes Campeón Temporaes Subcampeón
cantu Colo-Colo 32 20 1937, 1939, 1941, 1944, 1947, 1953, 1956, 1960, 1963, 1970, 1972, 1979, 1981, 1983, 1986, 1989, 1990, 1991, 1993, 1996, C-1997, 1998, C-2002, A-2006, C-2006, A-2007, C-2007, C-2008, C-2009, C-2014, A-2015, T-2017 1933, 1943, 1952, 1954, 1955, 1958, 1959, 1966, 1973, 1982, 1987, 1992, A-1997, A-2003, C-2003, A-2008, 2010, C-2015, C-2016, C-2017
cantu Universidá de Chile 18 8 1940, 1959, 1962, 1964, 1965, 1967, 1969, 1994, 1995, 1999, 2000, A-2004, A-2009, A-2011, C-2011, A-2012, A-2014, C-2017 1957, 1961, 1963, 1971, 1980, 1998, C-2005, A-2006
cantu Universidá Católica 12 21 1949, 1954, 1961, 1966, 1984, 1987, A-1997, A-2002, C-2005, 2010, C-2016, A-2016 1962, 1964, 1965, 1967, 1968, 1989, 1990, 1994, 1995, 1996, C-1997, 1999, 2001, C-2002, A-2007, C-2009, A-2011, T-2013, A-2013, C-2014, A-2015
cantu Cobreloa 8 8 1980, 1982, 1985, 1988, 1992, A-2003, C-2003, C-2004 1978, 1979, 1981, 1983, 1993, 2000, A-2004, C-2011
cantu Unión Española 7 10 1943, 1951, 1973, 1975, 1977, A-2005, T-2013 1945, 1948, 1950, 1970, 1972, 1976, C-2004, A-2009, C-2012, T-2017
cantu Audax Italianu 4 8 1936, 1946, 1948, 1957 1934, 1935, 1938, 1940, 1944, 1947, 1951, C-2006
cantu Magallanes 4 4 1933, 1934, 1935, 1938 1936, 1937, 1942, 1946
cantu Everton 4 2 1950, 1952, 1976, A-2008 1977, 1985
cantu Santiago Wanderers 3 4 1958, 1968, 2001 1949, 1956, 1960, A-2014
cantu Palestín 2 4 1955, 1978 1953, 1974, 1986, C-2008
cantu Huachipato 2 0 1974, C-2012
cantu Santiago Morning 1 2 1942 1939, 1941
cantu Cobresal 1 2 C-2015 1984, 1988
cantu O'Higgins 1 1 A-2013 A-2012
cantu Green Cross 1 0 1945
cantu Unión San Felipe 1 0 1971
cantu Rangers 0 2 1969, A-2002
cantu Coquimbo Xuníu 0 2 1991, A-2005
cantu Deportes Concepción 0 1 1975
cantu Universidá de Concepción 0 1 C-2007
Azzurro e Nero.svg Iquique 0 1 A-2016

Títulos per rexón[editar | editar la fonte]

Rexón Títulos Subtítulos Clubes
Flag of the Metropolitan Region, Chile.svg Metropolitana 81 78 Colo-Colo (32), Universidá de Chile (18), Universidá Católica (12), Unión Española (7), Magallanes (4), Audax Italianu (4), Palestín (2), Santiago Morning (1) y Green Cross (1).
Flag of Antofagasta Region, Chile.svg Antofagasta 8 8 Cobreloa (8).
Flag of Valparaiso Region, Chile.svg Valparaíso 8 6 Everton (4), Santiago Wanderers (3) y Unión San Felipe (1)
Flag of Biobío Region, Chile.svg Biobío 2 2 Huachipato (2)
Flag of Atacama, Chile.svg Atacama 1 2 Cobresal (1)
Flag of O'Higgins Region, Chile.svg O'Higgins 1 1 O'Higgins (1)
Flag of Maule, Chile.svg Maule 0 2
Flag of Coquimbo Region, Chile.svg Coquimbo 0 2
Flag of Tarapaca, Chile.svgTarapacá 0 1

Afición, popularidá y encuestes[editar | editar la fonte]

Los trés grandes del fútbol chileno[editar | editar la fonte]

A lo llargo de la hestoria de primera División, diversos clubes atroparon l'interés xeneral de l'afición futbolista en Chile, la dinámica institucional de la competencia, el surdimientu y cayente d'equipos y otros factores esternos dieron como resultáu que dende los alboreceres del profesionalismo, los equipos de la capital del país sían aquellos que gocien cola mayor concentración de adeptos y siguidores.

Tomando en cuenta encuestes realizaes por consultoríes y diversos centros d'estudios destaquen tocantes a popularidá los clubes Colo Colo, Universidá de Chile y Universidá Católica, con diverses particularidaes tocantes a la so base de sofitu tocantes a xéneru, ciudá de residencia y clase social.

Al respeutu, gran parte de les encuestes, alluguen a Colo-Colo como'l club de fútbol con mayor cantidá de simpatizantes en Chile. Ente ellos un estudiu publicáu pola consultora Adimark nel añu 2016 señala que Colo-Colo tendría'l 45,6% de los "hinches" a nivel nacional, con especial presencia nes ciudaes de Santiago y Coyhaique onde supera'l 50% de les preferencies. Al empar dientro de la ciudá de Santiago (onde Colo-Colo atropa'l 55% de les preferencies), Colo-Colo ye más popular na zona norte y sur de la capital, onde algama más d'un 60% del total de hinches midíos nel estudiu. Al empar, el mesmu estudiu señaló qu'esiste una "fienda de xéneru" ente los hinches de Colo-Colo, una y bones la popularidá d'este ye 6 puntos más alta ente homes que muyeres (48% vs 42%). Al empar, la popularidá de Colo-Colo ye más alta ente les persones de menores ingresos, yá que concentra'l 52% de les preferencies ente'l segmentu de menos ingresos que foi midíu, frente a tan solo un 31% ente'l segmentu de más ingresos.[10] Estes cifres y distribución d'hinches del cacique vense confirmaes n'otru estudiu publicáu pola consultora Cadem en 2014, nel cual Colo-Colo concentra'l 39% d'hinches a nivel nacional y presenta más sofitu ente los homes y les persones de menores ingresos.[11]

Los mesmos estudios asitien a Universidá de Chile como'l segundu club de fútbol con mayor cantidá de simpatizantes en Chile. Nel casu del estudiu publicáu por Adimark, la Universidá de Chile concentra'l 23,3% de les preferencies de los hinches a nivel nacional, con especial presencia nes ciudaes de Arica, Ovalle y Los Andes onde amás de ser l'equipu más popular, supera'l 30% de les preferencies. Ente que na ciudá de Santiago l'equipu laicu ye más predominante na zona centro de la capital. El mesmu estudiu en concordanza col estudiu realizáu por Cadem señala que la Universidá de Chile tiende a ser más popular ente los más nuevos y les persones sobre'l promediu d'ingresos del país.

Nel casu d'Universidá Católica, los estudios allugar como'l tercer club de fútbol que gocia con mayor cantidá d'adherencies en Chile. Nel casu del estudiu publicáu por Adimark en 2016 esta amuesa a Universidá Católica col 7,2% de les preferencies de los hinches a nivel nacional, con especial presencia nes ciudaes de Copiapó, Coquimbo y Talca onde dobla'l so promediu nacional. Nel casu de la ciudá de Santiago, los cruciaos son más populares nel sur de la capital. Ente que nel estudiu realizáu por Cadem, Universidá Católica quedar col 19% de les preferencies a nivel nacional (detrás del 25% d'Universidá de Chile y el 39% de Colo-Colo). Dambos estudios concuerden en que la Universidá Católica ye más popular ente les persones de mayor edá y les persones sobre'l promediu d'ingresos del país.

Depués de grandes temporaes a nivel nacional ya internacional, Cobreloa ye consideráu por dalgunos como'l cuartu grande del fútbol Chileno,[12][13] llegando a apostar dos finales de la Copa Llibertadores, en 1981 y 1982.

Otros equipos destacaos[editar | editar la fonte]

Otros estudios de sondéu y opinión pública ya impautu social, asitien a un puñáu d'equipos que gocien medianamente de sofitu y respaldu a nivel popular como mediáticu, tales cuadros son equipos mayoritariamente de rexones qu'han conxugaos diversos factores deportivos, alministrativos y económicos como son: títulos llograos, campañes destacaes a nivel nacional y/o internacional, cantidá de xugadores nes sos canteres, cobertoria periodística, infraestructura, cantidá de socios activos, públicu asistente al estadiu en diverses temporaes etc, exes qu'asitien a equipos como Cobreloa, O'Higgins de Rancagua, Santiago Wanderers de Valparaíso y Everton de Viña del Mar como equipos aspirantes a ocupar otres importantes places nel fútbol chileno.

Cobreloa ye l'equipu más esitosu de rexones. Cuenta con ocho título nacionales y en dos oportunidad foi finalista de la Acopa Llibertadores d'América, siendo unu de los equipos más populares del país.

Pal equipu de Rancagua que se destacó nos últimos años polos sos notables campañes incluyendo'l so títulu del añu 2013, y la so regularidá dirigencial, el diariu La Tercera, entevistu a 1.083 persones ente 15 y 70 años asitien a O'Higgins como'l quintu club más popular del fútbol chileno col 4% de preferencies y amás unu de los clubes de provincia con mayor asistencies de públicu al estadiu xuntu con Santiago Wanderers.[14]

Los equipos de la Rexón de Valparaíso tamién tienen notables convocatories, mientres Santiago Wanderers de Valparaíso según Chilescopio en 2006 qu'entrevistó a 1.500 persones de les cualos 100 pertenecíen a la rexón de Valparaíso, allugar nel quintu puestu con un 4% de la preferencia nacional, ente que nel mesmu estudiu realizáu en 2007 apaeció cuartu con un 2%.[15].

Según el mesmu sondéu realizáu (2006) Everton de Viña del Mar, asítiase como'l séptimu equipu con mayor cantidá de simpatizantes nel país con un 1% de la preferencia nacional.

Otros equipos que tienen una notable convocatoria son: Unión Española, Deportes Temuco, Coquimbo Xuníu, Deportes Antofagasta y Rangers de Talca

Xugadores[editar | editar la fonte]

Goliadores hestóricos[editar | editar la fonte]

La clasificación de los máximos goliadores hestóricos de la Primer División ye un resume de los xugadores qu'algamaron la mayor cifra de goles anotaos nel campeonatu de primera División de Chile dende 1933. Na presente tabla amuésense la cantidá final de goles de los máximos goliadores en Chile coles sos temporaes n'actividá y los clubes na cual respeutivamente anotaron.

Clasificación de los 10 máximos goliadores:[16]

Pos. Xugador Nac. Total Periodu !Equipu(s).


Francisco Valdés Bandera de Chile Chile 215 1961-1982 Colo-Colo, Unión Española, Santiago Wanderers, Deportes Antofagasta, Deportes Arica
Pedro González Bandera de Chile Chile 213 1988-2006 Valdivia, Unión Española, Coquimbo Xuníu, Cobreloa, Universidá de Chile, Santiago Morning
Esteban Parés Bandera de Chile Chile 210 2000- Santiago Morning, Universidá de Concepción, Cobreloa, Colo Colo
Honorino Landa Bandera de Chile Chile 193 1960-1975 Unión Española, Green Cross-Temuco, Magallanes, Deportes La Serena, Huachipato, Deportes Aviación
Carlos Campos Bandera de Chile Chile 184 1956-1969 Universidá de Chile
Oscar Fabbiani Bandera d'Arxentina Arxentina 183 1974-1988 Unión San Felipe, Palestín, Everton, Deportes Iquique
Marcelo Corrolades Bandera de Chile Chile 181 1990-2007 Palestín, Temuco, Osorno, Wanderers, San Felipe, Universidá de Chile, Puertu Montt, Coquimbo
Atilio Cremaschi Bandera de Chile Chile 180 1941-1960 Unión Española, Colo-Colo, Rangers
José Fernández Bandera de Chile Chile 174 1947-1961 Santiago Wanderers, Palestín
10º Jaime Riveros Bandera de Chile Chile 172 1990-2011 O'Higgins, Cobreloa, Wanderers, O.de Chile, Everton, Huachipato, Palestín.

Máximes presencies[editar | editar la fonte]

Ficheru:Adolfo "EL GRINGO" Nef en CC.jpg
El Porteru Adolfo Nef, ye'l futbolista con más presencies en Primer División con un total de 624 partíos.
Xugadores con más de 500 partíos xugaos
Xugador Temporaes Partíos
1 Bandera de Chile Adolfo Nef 1965-1986 624
2 Bandera de Chile Luis Fuentes 1991-2008, 2011 579
3 Bandera de Chile Vladimir Bigorra 1972-1982, 1984-1987 575
4 Bandera de Chile Víctor Merello 1970-1990 571
5 Bandera de Chile Rafael González 1969-1986 555
6 Bandera de Chile Jaime Riveros 1990-2005, 2006-2009, 2011 548
7 Bandera de Chile Pedro González 1988-2006 545
8 Bandera de Chile Juan Luis González 1994-1995, 1997-2014 538
9 Bandera de Chile Leonardo Véliz 1964-1982 529
10 Bandera de Chile José Luis Sierra 1988-1994, 1996-2009 524
11 Bandera de Chile Héctor Puebla 1977-1996 521
12 Bandera de Chile Leonel Herrera 1967-1987 510
13 Bandera de Chile Leopoldo Vallines 1964-1987 505
14 Bandera de Chile Johnny Herrera 1999-2005, 2007- 502
15 Bandera de Chile Jorge Ormeño 1997-1998, 2000-2015 501
  • En cursiva el xugadores que s'atopen n'activu.

Entrenadores campeonos en Primer División[editar | editar la fonte]

  • Técnicos que llograron trés o más títulos en torneos nacionales de primera División:

Tabla histórica del fútbol chileno[editar | editar la fonte]

Entrenador Títulos Temporada
Bandera de Chile Luis Álamos
5
1959, 1962, 1964, 1965, 1972
Bandera de Chile Arturo Torres
4
1933, 1934, 1935, 1937
Bandera de Chile Luis Santibáñez
4
1971, 1973, 1975, 1977
Bandera d'Arxentina Claudio Borghi
4
2006-A, 2006-C, 2007-A, 2007-C
Bandera d'Hungría Francisco Platko
3
1939, 1941, 1953
Bandera de Chile Pedro Morales
3
1974, 1976, 1979
Bandera de Croacia Mirko Jozic
3
1990, 1991, 1993
Bandera de Paraguái Gustavo Benítez
3
1996, 1997-C, 1998
Bandera de Chile Nelson Acosta
3
2003-A, 2004-C, 2008-A
Bandera d'Arxentina Jorge Sampaoli
3
2011-A, 2011-C, 2012-A
Club Temp T.J P.J P.G P.Y P.P G.F G.C Dif Pts (%)
1 Bianco e Nero.svg Colo Colo 86 101 2506 1335 620 553 5191 4176 1015 3724 61,51% 32 20 15 8
2 UdeChileLogo.png Universidá de Chile 80 95 2423 1144 632 649 4385 3160 1225 3272 55,90% 18 8 15 7
3 Partial view of Universidad Católica logo.jpg Universidá Católica 77 91 2335 1102 582 652 4307 3191 1116 3222 55,50% 12 21 4 3
4 Rosso e Giallo.png Unión Española 83 98 2405 1015 585 805 4115 3639 476 2915 50,31% 7 10 6 12
5 600px Verde Rosso Bianco Verde.png Audax Italianu 72 85 2053 760 564 727 3365 3254 111 2372 46,17% 4 8 8 3
6 Paletino banderin.png Palestín 63 78 2012 720 557 735 3127 3163 -36 2273 45,01% 2 4 2 5
7 600px Blu con striscia Gialla.png Everton 61 67 1893 682 497 715 2815 3032 -217 2002 44,77% 4 2 - 5
8 Verde e Bianco.png Santiago Wanderers 60 73 1866 627 532 707 2735 2891 -156 2004 43,10% 3 4 3 3
9 O'higgins.png O'Higgins 54 65 1735 631 490 624 2513 2544 -31 1975 45,78% 1 1 3 6
10 COBRELOALOGO2.png Cobreloa 38 51 1251 595 319 337 2134 1459 676 1817 56,06% 8 8 6 3
11 600px Nero e Azzurro (Strisce)2.png Huachipato 44 55 1457 510 392 567 1971 2032 -61 1686 43,97% 2 - 3 1
12 Nero e Rosso (Strisce).png Rangers 46 55 1506 437 435 634 2004 2504 -500 1438 38,64% - 2 2 1
13 600px Granato.png La Serena 40 49 1319 422 379 520 1840 2122 -282 1364 44,12% - - 2 1
14 600px Bianco e Celeste (Strisce).png Magallanes 49 49 1306 495 332 479 2355 2307 48 1322 46,37% 4 4 2 3
15 600px Bianco e Nero (V sul petto).png Santiago Morning 46 53 1293 428 312 521 2180 2458 -278 1241 41,14% 1 2 - 6
16 Viola.png Deportes Concepción 34 38 1137 386 337 395 1441 1557 -116 1222 43,82% - 1 - 2
17 Bianco e Verde.png Green Cross 25 25 1217 408 318 491 2023 2276 -253 1134 43,96% 1 - - 2
18 Orange white.png Cobresal 28 45 878 283 236 332 1224 1266 -42 1085 41,19% 1 2 - 3
19 Bianco e Azzurro.svg Antofagasta 28 37 912 269 250 392 1088 1398 -310 916 38,63% - - - -
20 600px Nero e Giallo (Quadrati).png Coquimbo Xuníu 24 30 797 223 221 353 964 1270 -306 803 37,22% - 2 - -
21 600px Celeste e Nero.png Iquique 23 29 722 219 215 287 895 1090 -195 772 40,25% - 1 1 -
22 600px Bianco e Rosso (biline).png Unión San Felipe 24 30 812 232 215 365 1070 1389 -308 746 37,39% 1 - - -
23 Universidad de Concepcion 2.GIF Universidá de Concepción 14 27 494 182 136 176 705 679 26 682 46,01% - 1 2 1
24 Calera.png Unión La Calera 19 25 688 120 181 304 891 1164 -273 541 26,21% - - 1 -
25 Bianco e Blu.png Naval 17 17 558 180 199 199 694 736 -42 540 44,14% - - - -
26 3330 Yellow.png San Luis 20 22 601 149 171 281 690 979 -289 484 34,27% - - - -
27 Rosso.png Ñublense 12 18 413 119 108 187 491 671 -167 436 37,53% - - - -
28 600px Bianco e Verde (Strisce orizzontale).png Temuco 31 37 387 115 111 161 513 624 -111 416 39,27% - - 1 1
29 600px Bianco Rosso Nero Verde e Bianco.png Lota Schwager 13 14 453 122 152 179 531 557 -26 402 38,11% - - - -
30 600px Arancione e Nero (Strisce).PNG Ferrobádminton 16 16 459 138 117 204 739 873 -134 393 38,56% - - 1 1
31 Verde e Bianco.png Puertu Montt 10 16 342 101 80 161 461 591 -30 380 37,32% - - - -
32 Blu e Bianco3.png Provincial Osorno 9 11 277 69 78 130 328 471 -143 265 34,29% - - - -
33 600px Nero e Giallo (Strisce).png Fernández Vial 9 9 282 78 103 101 296 369 -73 259 39,83% - - - -
34 600px Arancione e Nero (Strisce).PNG Badminton 17 17 295 81 63 151 624 793 -169 224 34,57% - - 2 -
35 Celeste e Blu.png Aviación 7 7 238 72 73 93 308 378 -70 217 40,47% - - - -
36 600px Blu e Azzurro.png San Marcos de Arica 7 9 217 64 61 92 255 307 -52 199 38,86% - - - -
37 Bisection vertical White HEX-FF0000.svg Rexonal Atacama 6 6 188 51 48 89 227 337 -110 164 35,63% - - - -
38 Blu e Rosso (Strisce)2.png Iberia 9 9 228 55 47 126 380 529 -149 157 30,99% - - - -
39 Bianco e Blu.png Melipilla 4 7 145 37 33 75 149 246 -97 138 33,10% - - - -
40 Bianco e Rosso (Strisce).pngSantiago National 10 10 187 44 26 117 348 575 -227 114 28,16% - - - -
41 Verde e Bianco (Strisce)2.png Tresandín 3 3 68 21 21 26 97 97 0 63 41,17% - - - -
42 Verde Flag.png Deportes Ovalle 2 2 68 18 21 29 88 100 -12 57 36,76% - - - -
43 600px Bianco con diagonale Rossa.png Curicó Xuníu 2 3 49 15 10 24 45 71 -26 54 37,41% - - - -
44 600px Bianco e Rosso a bande orizzontali.png Valdivia 2 2 60 13 17 30 61 111 -50 43 31,11% - - - -
45 Bianco e Nero (Strisce).pngSantiago National Juventus 1 1 36 14 10 12 73 79 -6 38 48,14% - - 1 -
46 Bfc2013.png Barnechea 1 2 34 8 4 22 29 66 -37 28 27,45% - - - -
47 Bianco e Nero.png Santiago 2 2 21 6 4 11 55 63 -8 16 34,92% - - - -
48 Blu e Nero.png Morning Star 2 2 18 2 3 13 31 87 -57 7 16,66% - - - -
49 Azzurro.png Carlos Walker 1 1 11 3 0 8 21 40 -19 6 27,27% - - - -
50 600px Nero e Giallo (Strisce).png Ferroviarios 1 1 11 2 1 8 22 35 -13 5 21,21% - - - -
51 600px Nero e Rosso.png Deportivu Alemán 1 1 11 2 1 8 15 42 -27 5 21,21% - - - -
52 600px Nero.png Metropolitanu 1 1 9 0 1 8 14 42 -28 1 3,7% - - - -
Notes:
  • A cuntar de 1995, el ganador llogra 3 puntos.
  • Esta tabla solo contién les resultancies de les feches regulares de cada campeonatu ensin cuntar los torneos de Copa Chile, Pre-liguillas de copa Llibertadores, liguillas de descensu y partíos de Play offs.
  • Los segundos llugares defínense d'alcuerdu a la modalidá de tornéu de cada añu. En torneos añales correspuende al subcampeón de la tabla xeneral, en torneos curtios con Play-offs correspuende al perdedor de la final pol títulu.
  • Los terceros llugares defínense d'alcuerdu a la modalidá de tornéu añales y torneos curtios ensin play-offs y correspuende al tercer allugamientu de la tabla.
  • Los cuartos llugares defínense d'alcuerdu a la modalidá de tornéu añales y torneos curtios ensin play-offs correspuende al cuartu allugamientu de la tabla.
  • En 1936 los clubes Santiago National y Morning Star alcuerden la so fusión, naciendo'l club Santiago Morning que les sos estadístiques son ayenes a los sos clubes fundadores.
  • En 1950 los equipos de Bádminton y Ferroviarios fúndense creando'l club Ferrobádminton, que la so historia y estadístiques son dafechu ayenes a los sos clubes fundadores.
  • El puntaje del actual Club de Deportes Temuco sadp foi rexistráu por Rsssf separáu del puntaje de Club de Deportes Green Cross antes de fundise (1995); anque oficialmente'l club actual nun s'eslleió y caltien la fecha de fundación más antigua correspondiente a la fundación de Green Cross antes de la fusión, de tar xuntos el club tendría 1488 puntos y taría nel llugar númberu 12, enriba de Rangers).

Torneos de Play Offs (2002 - 2012)[editar | editar la fonte]

Ente los años 2002 y 2012 el campeón del fútbol chileno definir por aciu el sistema de campeonatu de "Play Offs" (partíu d'ida y vuelta). Un total de 24 equipos participaron en dalgún de los sos 16 torneos. L'equipu más ganador foi Colo-Colo quien ostenta 6 títulos so esta modalidá, siguíu de Universidá de Chile y Cobreloa con cinco y tres título, respeutivamente.

En Primer División 2018
N'otres divisiones
Sumíu
Lleenda
C Campeón.
F Final.
S/F Semi Final.
1/4 Cuartos de Final.
1/8 Octavos de Final.
R.Y Ronda d'Eliminación.
R Repechaje.
Equipu !width=4%|`02(A) `02(C) `03(A) `03(C) `04(A) `04(C) `05(A) `05(C) `06(A) `06(C) `07(C) `08(A) `08(C) `09(A) `09(C) `11(A) `11(C) `12(A) `12(C) Part. Títulos
1 Colo-Colo S/F C F F 1/4 S/F 1/4 1/4 C C C F C C 1/4 S/F S/F S/F 18 6
2 O.de Chile S/F S/F 1/8 1/8 C 1/4 1/4 F F 1/4 S/F S/F 1/4 C C C C 1/4 18 5
3 Cobreloa 1/4 S/F C C F C 1/4 1/4 1/4 S/F 1/4 1/4 S/F F 1/4 15 3
4 O. Católica C F 1/4 1/4 S/F S/F C 1/4 1/4 1/4 1/4 1/4 S/F F F S/F 1/4 17 2
5 O. Española R.Y 1/8 1/4 1/4 F C 1/4 F 1/4 1/4 1/4 S/F F 13 1
6 Everton R 1/4 R C R S/F 1/4 7 1
8 Huachipato R.Y 1/4 S/F 1/8 S/F S/F 1/4 S/F 1/4 C 10 1
7 Audax Italianu 1/8 1/8 R.Y R.Y 1/4 F S/F 1/4 1/4 1/4 1/4 1/4 12
9 O. de Concepción S/F 1/4 S/F R.Y R S/F F 1/4 8
10 Cobresal 1/4 1/4 S/F 1/4 R S/F 1/4 R 8
11 O'Higgins R S/F 1/4 1/4 1/4 1/4 S/F F 8
12 Rangers F R.Y 1/8 1/8 R.Y S/F S/F 7
13 Coquimbo Xuníu R.Y R.Y R.Y R.Y F 1/4 6
14 S. Wanderers 1/4 1/4 1/4 S/F S/F R 6
15 Palestín 1/4 R.Y 1/4 F 1/4 1/4 6
16 Dep. Puertu Montt 1/4 R.Y R R 1/4 5
17 O. San Felipe R.Y R.Y R.Y R.Y 1/4 5
18 Deportes La Serena S/F R S/F 1/4 4
19 S. Morning R.Y 1/4 S/F 3
20 Deportes Temuco 1/4 1/4 1/4 3
21 Dep. Concepción 1/4 1/4 R 3
22 Unión La Calera S/F 1/4 1/4 3
23 Nublense R S/F 2
24 Deportes Iquique 1/4 1/4 1/4 3

Tabla histórica de Playoffs[editar | editar la fonte]

Tabla histórica de playoffs, iguada con datos de RSSSF abarca dende'l tornéu d'Apertura de la temporada 2002 hasta'l tornéu de Clausura de la temporada 2012 del fútbol chileno.

Pos. Equipu PO.J P.J P.G. P.Y. P.P. G.F. G.C. Dif Puntos Títulos
1 Bianco e Nero.svg Colo-Colo 18 94 52 23 19 201 128 73 179 6 3
2 UdeChileLogo.png Universidá de Chile 18 81 37 18 26 143 112 31 129 5 2
3 COBRELOALOGO2.png Cobreloa 15 72 33 21 18 137 104 33 120 3 2
4 Partial view of Universidad Católica logo.jpg Universidá Católica 17 73 31 23 19 126 95 31 116 2 3
5 Rosso e Giallo.png Unión Española 13 51 16 17 18 71 76 -5 65 1 3
6 600px Nero e Azzurro (Strisce)2.png Huachipato 10 38 14 11 13 61 61 0 53 1 -
7 600px Verde Rosso Bianco Verde.png Audax Italianu 12 31 11 4 16 47 63 -16 37 - 1
8 Universidad de Concepcion 2.GIF Universidá de Concepción 8 30 9 6 15 51 52 -1 33 - 1
9 Nero e Rosso (Strisce).png Rangers 7 25 6 12 7 31 39 -8 30 - 1
10 600px Arancione e Bianco.png Cobresal 8 26 8 5 13 42 59 -17 29 - -
11 600px Blu con striscia Gialla.png Everton 7 20 8 3 9 29 33 -4 27 1 -
12 600px Celeste.png O'Higgins 8 23 7 6 10 31 47 -16 27 - 1
13 Verde e Bianco.png Santiago Wanderers 6 26 6 8 12 35 44 -9 26 - -
14 Flag of Palestine (3-2).svg Palestín 6 20 2 12 6 22 29 -7 18 - 1
15 600px Nero e Giallo (Quadrati).png Coquimbo Xuníu 6 17 3 6 8 16 28 -12 15 - 1
16 600px Bianco e Verde (Strisce orizzontale).png Temuco 3 12 2 4 6 15 22 -7 10 - -
17 600px Bianco e Rosso (biline).png Unión San Felipe 5 10 2 3 5 12 22 -10 9 - -
18 600px Granato.png La Serena 4 11 1 5 5 15 25 -10 8 - -
19 Rosso.png Ñublense 2 5 2 1 2 5 6 -1 7 - -
20 Calera.png Unión La Calera 3 8 2 1 5 8 11 -3 7 - -
21 Viola.png Concepción 3 8 2 0 6 13 23 -10 6 - -
22 Verde e Bianco.png Puertu Montt 5 9 1 1 7 9 18 -9 4 - -
23 600px Bianco e Nero (V sul petto).png Santiago Morning 3 8 1 0 7 11 30 -19 3 - -
24 600px Celeste e Nero.png Iquique 3 6 0 2 4 7 11 -4 2 - -

PO.J: Playoffs xugaos.
P.J: Partíos xugaos.

Participación en torneos internacionales[editar | editar la fonte]

Tres equipo chilenos llograron ganar torneos internacionales oficiales (ordenaos por orde cronolóxicu): Colo-Colo (campeón de la Acopa Llibertadores 1991, la Recopa Suramericana 1992), Universidá Católica (campeón de la Copa Interamericana 1994) y Universidá de Chile (campeón de la Copa Suramericana 2011).

Equipu Campeón internacional Subcampeón internacional
Colo-Colo 2 2
Universidá de Chile 2 2
Universidá Católica 1 1
Cobreloa 0 2
Unión Española 0 1

Torneos internacionales non oficiales[editar | editar la fonte]

Hasta 1960 nun esistíen los títulos internacionales oficiales a nivel de clubes. Esti fechu foi determináu pola Confederación Suramericana de Fútbol.[17] Antes de dichu añu, dos equipos chilenos ganaron torneos internacionales non oficiales. En 1949, Magallanes trunfó na Copa del Pacíficu, campeonatu qu'axuntó a clubes de Ecuador, Perú y Chile. Un añu más tarde, Universidá Católica consagróse campeón del Tornéu Internacional de Pascua, entamáu pola Federación Catalana.[18]

Equipu Campeón internacional Subcampeón internacional
Magallanes 1 0
Universidá Católica 1 0

Clásicos de primera División del Fútbol Chileno[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Clásicos de fútbol de Chile

Otros equipos destacaos[editar | editar la fonte]

Dende la llegada del fútbol a Chile y la fundación d'instituciones deportives, diversos equipos de Santiago como de rexones, enfrentáronse ente sigo, dando pasu a los partíos "clásicos" del fútbol Chileno, destacar ente ellos:

El principal partíu de fútbol en Chile ye conocíu popularmente como'l Clásicu del fútbol chileno (o "Superclásico"), alcuentru qu'enfrenta a los dos equipos más populares y galardonaos a nivel local tocantes a títulos de primera División, estos son: Colo-Colo y Universidá de Chile qu'en xunto suman 50 títulos. El primer partíu apostáu profesionalmente ente dambos equipos data de 1938 y significó el primer trunfu pa la escuadra "popular", la "O" sicasí ganó per primer vegada en 1939.

Unu de los clásicos más importantes del fútbol Chilenu ye'l denomináu Clásicu Universitariu partíu nel cual enfréntense los clubes representativos de los dos cases d'estudiu cimeru más importantes del país, estos son: la Universidá Católica y la Universidá de Chile qu'en xunto suman 30 títulos. Esti clásicu magar s'empecipió a fines de la década de 1930, tien un precedente amateur que data de 1909 y na cual resultó un empate a 1 gol. La rivalidá ente "cruzaos" y "azules" consolidar na década de 1960 nel marcu de les fiestes universitaries periodu en que dambos equipos apuesten 5 finales per aquellos años.

El Clásicu Porteño Caturros y Ruleteros (Clásicu de la Rexón de Valparaíso o Clásicu de la V Rexón) ye como se conoz a unu de los alcuentros más tradicionales del fútbol chileno qu'enfrenta a los dos equipos más importantes y populares de la Rexón de Valparaíso, Everton de Viña del Mar y Santiago Wanderers de Valparaíso , que de la mesma son dos de los clubes más antiguos del país.[1] Diversos son los factores que faen andar a la tema a dambos clubes,[2] ente ellos la eterna rivalidá ente les ciudaes de Viña del Mar y Valparaíso.

El clásicu Albu-Cruzáu enfrenta a los equipos de Colo-Colo y Universidá Católica, partíu qu'apuesten dende 1939 y onde "Colo-Colo" tien una cimera numbérica con respectu al cuadru de la "franxa".

Otru clásicu importante del fútbol chileno ye'l Clásicu Colo-Colo - Cobreloa, que naz en 1978 nel primer partíu en primer división de Cobreloa en Calama, con trunfu pa los locales por 4 a 2. La rivalidá creció entá más na década de los 80, cuando dambos equipos engarraben palmo a palmo los títulos (sacante en 1980, 1984 y 1987). Cobreloa foi cimeru a Colo-Colo en cuatro oportunidad (1982, 1992, 2003 A., 2003 C.) y Colo-Colo superó a Cobreloa na mesma cantidá de campeonatos (1979, 1981, 1983 y 1993). Amás el cuadru nortino ye l'únicu a nivel nacional sobre'l cual los albos nun tienen supremacía, con 34 trunfos pa cada unu, y 28 empates. Otru datu interesante ye que Cobreloa ye l'únicu equipu en ser campeón nel Estadiu Monumental al vencer por 2-1 a Colo-Colo na final del Tornéu de Clausura 2003.

Otru clásicu importante del fútbol nacional ye'l denomináu Clásicu de colonies que ye apostáu de manera tripartita ente Audax Italianu, Palestín y Unión Española, clubes representantes de les colonies italiana, palestina y española aniciada en Chile. A lo llargo de la hestoria de primera división estos trés clubes, ocuparon en munches ocasiones, un sitial protagónico nel intre de les definición de campeonatos.

Información adicional y récords[editar | editar la fonte]

Campeones consecutivos[editar | editar la fonte]

Tetracampeonatos
Campeonatos Club Vegaes Años campeón
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Colo-Colo
1
A-2006, C-2006, A-2007, C-2007
Tricampeonatos
Campeonatos Club Vegaes Años campeón
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Magallanes
1
1933, 1934, 1935
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Colo-Colo
1
1989, 1990, 1991
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Universidá de Chile
1
A-2011, C-2011, A-2012
Bicampeonatos
Campeonatos Club Vegaes Años campeón
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Universidá de Chile
3
1964, 1965 - 1994, 1995 - 1999, 2000
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Colo-Colo
1
C-1997, 1998
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Cobreloa
1
A-2003, C-2003
Crystal Clear action bookmark.png Crystal Clear action bookmark.png cantu Universidá Católica
1
C-2016, A-2016

Campeones[editar | editar la fonte]

Rendimientos[editar | editar la fonte]

  • El mayor invictu de partíos en Primer División tener Palestín, con 44 partíos (34 ganaos y 10 empates), dende la 16º fecha del campeonatu de 1977 hasta la 22º fecha del tornéu 1978, añu en que se titula campeón, mesmu equipu que llegaría a semifinales de la Copa Llibertadores con figures de la talla de Óscar Fabbiani, Manuel Araya, Elías Figueroa, etc.
  • El récord de partíos invictu considerando una mesma edición del tornéu nacional de primera División ostentar Universidá de Chile, mientres el campeonatu nacional 1999, l'invictu duró 33 partíos, dende la 3º fecha de la etapa inicial hasta la 5º fecha del octagonal o liguilla pol campeonatu.
  • Universidá de Chile ye'l club con más trunfos consecutivos en Primer División con un total de 16 ente les temporaes de 1963 y 1964.
  • Cobreloa ye l'equipu col mayor invictu de local en Primer División con un total de 91 alcuentros ensin conocer la derrota, apostaos en Calama, ente los años 1980 y 1985. Cobresal terminó con esa racha.
  • El meyor entamu de campeonatu tener Universidá de Chile nel Clausura 2011, llogrando 9 victories n'igual cantidá de partíos xugaos.
  • Magallanes mientres el campeonatu de 1934 coronóse campeón invictu en torneos llargos col meyor rendimientu na hestoria del fútbol chileno con un total de 95,5% final, onde xugó 11 partíos, ganando 10 y empatando solo unu.
  • Universidá de Chile ye'l campeón con meyor rendimientu en torneos curtios con un 86,3%, llográu nel Apertura 2014. Naquella instancia xugó 17 partíos, ganando 14, empatando 2 y perdiendo 1.
  • Colo-Colo coronóse campeón col rendimientu más baxu (60,2%) en torneos llargos, este foi algamando na temporada de 1970, xugando 39 partíos, ganando 19, empatando 9 y perdiendo 11.
  • Magallanes y Colo-Colo son les úniques escuadres que fueron campeones invictos. Los "Carabeleros" llograr na temporada de 1934 y el conxuntu "Albu" consiguió esta fazaña mientres los torneos de 1937 y 1941.
  • Universidá de Chile ye l'equipu campeón cola mayor cantidá de goles realizada mientres una temporada, esta foi en 1962 con una increíble cantidá de 105 dianes a favor. Pela so parte Magallanes ye'l conxuntu con menos goles recibíos nel historial con un total de 8, situación asocedíu mientres el llogru de la so primer estrella.
  • Con un 49% de rendimientu nel Apertura 2005, Unión Española ye l'equipu que salió campeón con peor rendimientu na hestoria d'un campeonatu nacional. Sígen-y el Huachipato del Clausura 2012 con un 52% d'eficacia; y Universidá de Chile y Cobreloa del añu 2004 con un 53% de rendimientu nos sos respectivos campeonatos (Apertura 2004 y Clausura 2004).

Equipos[editar | editar la fonte]

Fundáu en 1892 el club Santiago Wanderers de Valparaíso, ye l'equipu más antiguu en participar en Primer División, campeón en 1958, 1968 y 2001.

Goles[editar | editar la fonte]

Goliadores[editar | editar la fonte]

Xugadores[editar | editar la fonte]

L'Italianu Gino Iacoponi, primer xugador estranxeru en marcar un gol nel primer campeonatu de Chile de 1933.

Estadios[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Estadios de fútbol de Chile

Estadiu El Vulco de San Bernardo

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Tres el de Arxentina, profesional dende 1931, y el de Uruguái, dende 1932.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. FIFA (ed.): «Chile». Consultáu'l 13 de febreru de 2015.
  2. ANFP (ed.): «Asina se van xugar los torneos del 2002» (4 d'avientu de 2001). Archiváu dende l'orixinal, el 4 d'avientu de 2001. Consultáu'l 6 d'avientu de 2012.
  3. ANFP (ed.): «so-17-titulo La "O" aprovechó trespié de Colo Colo pa llevantar el so 17º títulu» (8 d'avientu de 2014). Consultáu'l 15 d'avientu de 2014.
  4. Cooperativa (ed.): «conságrose-campeon-del tornéu-de/2016-04-30/180313.html O. Católica dar vuelta ante Audax y consagróse campeón del Tornéu de Clausura» (2016). Consultáu'l 1 de mayu de 2016.
  5. 24 hores (ed.): «al-selectu-grupu-de-los-bicampeones-del-futbol-chilenu-2215465 Universidad Católica sumar al selectu grupu de los bicampeones del fútbol chileno» (2016). Consultáu'l 8 d'avientu de 2016.
  6. Cooperativa (ed.): «¡Bicampeón!» (2016). Consultáu'l 9 d'avientu de 2016.
  7. ANFP. ANFP (ed.): «Bases Campeonatu Nacional - Primer División Temporada 2013-2014 - Apertura y Clausura». Consultáu'l 15 d'agostu de 2013.
  8. Unión La Calera utiliza l'Estadiu Lucio Fariña Fernández, por cuenta de la remodelación de la so cortil principal, el Nicolás Chahuán Nazar.
  9. 9,0 9,1 La Tercera (ed.): «Conmebol pon en dulda a San Carlos (párrafu 12)» (2012). Consultáu'l 7 de setiembre de 2013.
  10. Adimark (ed.): «Fútbol» (2016). Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  11. CADEM (ed.): «Fútbol2» (2014). Consultáu'l 20 de payares de 2016.
  12. Canal13 (ed.): «Tele13» (2014). Consultáu'l Vienres 29 d'Agostu 2014.
  13. Emol (ed.): «cuatro grandes-apostaren-les semifinales.html Los 4 grandes» (2011). Consultáu'l 12 d'Avientu de 2011 Fonte: Emol.com - http://www.emol.com/noticies/deportes/2011/12/12/516656/despues-de-nueve-ano-los cuatro grandes-apostaren-les semifinales.html.
  14. «Encuesta reflexa que colo-colo ye l'equipu más popular de chile». Archiváu dende l'orixinal, el 3 d'avientu de 2015.
  15. Chilescopio (ed.): «Chile» (2006). Consultáu'l 27 de payares de 2007.
  16. «Pared, tercer xugador con 200 goles en Primer» (21 d'abril de 2018). Consultáu'l 29 d'ochobre de 2018.
  17. Futbol.com Uruguái Consultáu'l 18 de setiembre de 2018.
  18. Hemeroteca dixital diariu La Vanguardia (España), 30 de marzu de 1950, páxina 13. Consultáu'l 4 de febreru de 2010.
  19. Nota: Al club la prensa equivocadamente lo categoriza como un club del sur de Chile, cuando técnicamente pertenez a la Zona Central de Chile una y bones el sur empieza na Araucanía y últimamente inclúi solo a la provincia de Lebu na rexón del Bíu-Bíu.
  20. Llibru "La hestoria de los campeones, 1933 - 1991" de Edgardo Marín. Rexistro Propiedá Intelectual N° 63.642 de 1988.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Plantía:Lligues de Suramérica


Primera División de Chile