Ares

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Ares
Plaza de Aras, Navarra.jpg
Escudo de Aras.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaBandera de Navarra.svg Navarra
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Aras Traducir Francisco Javier Murguiondo Marquinez
Códigu postal 31239
Xeografía
Coordenaes 42°33′43″N 2°21′18″W / 42.561944444444°N 2.355°W / 42.561944444444; -2.355Coordenaes: 42°33′43″N 2°21′18″W / 42.561944444444°N 2.355°W / 42.561944444444; -2.355
Ares is located in España
Ares
Ares
Ares (España)
Superficie 17.72 km²
Altitú 633 m
Llenda con Aguilar de Codés, Azuelo, Bargota y Viana Traducir
Demografía
Población 157 hab. (2018)
Porcentaxe 0.02% de Navarra
Densidá 8,86 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
Cambiar los datos en Wikidata

Ares (tamién conocíu como Trés Ares) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna de Estella Occidental y a 88 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población n'2016 foi de 168 habitantes (INE).

Topónimu[editar | editar la fonte]

El nome del pueblu paecer tar rellacionáu cola pallabra llatina llabra, que significa 'altar'. El pueblu ye y foi conocíu tantu sol nome de Ares, como Trés Ares, anque'l primer nome ye'l más estendíu y l'únicu oficial.

La etimoloxía más estendida y popular fai derivar el nome del pueblu de los trés altares (ares) esistentes nel mesmu, ye dicir la ilesia y les respeutives ermites del pueblu. L'escudu del pueblu, qu'amuesa tres iglesia, reflexa fielmente esta etimoloxía popular. D'esti llugar de Trés Ares derivaría'l posterior nome de Ares.

Non tolos filólogos ya historiadores tán acordies con esta teoría. L'historiador Juan Cruz Labeaga, nel so llibru sobre Ares, plantega la hipótesis de que, yá que Ares allugar nuna zona fronteriza de Navarra, probablemente los altares a los que fadría referencia'l nome del pueblu seríen en realidad mojón o piedres de llendes fronterices.

Ye probable sicasí, que'l nome orixinal fuera Ares y que Trés Ares surdiera como una variante posterior arriendes de rellacionar el nome del pueblu coles ilesies que tenía. De fechu Ares foi siempres el nome oficial del pueblu y nos rexistros más antiguos que se caltienen, méntase'l pueblu como Ares, a seques. (1350).

Historia[editar | editar la fonte]

Vista alloñada d'Ares.

Estensu territoriu dende los montes de Codés hasta'l valle del Ebro, camín de Santiago, foi la única población xuntu con Bargota que nun aceptó abandonalo pa fundar la ciudá de Viana pol rei navarru Sancho VII "El Fuerte" en 1219, quien incentivó y rexuntó nella a los vecinos de les aldegues circundantes: Longar, Tidón, Perezuelas, Cueves, Piedrahita, Sotu, Cornava y Goraño. Nel so escudu municipal figuren tres parroquies, d'ende'l so nome de Trés Ares, presuntamente por esistir tres poblaciones independientes ente sigo caúna con ilesia y que se xunieren pa formar una sola, apurriendo caúna d'elles les sos propiedaes y territoriu xurisdiccional. El so territoriu foi pasu ente pasu laminado por Viana y penalizáu por caltener se fiel a la so llibertá y defender la so personalidá. Por ello, y magar los privilexos y la fuercia institucional que goció y gocia la ciudá de Viana, Ares sigue faciendo frente a los numberosos conflictos d'intereses que plantega Viana frente a Ares. ¿Por qué, si non, Viana tien que pagar camperes y agües a Ares? ¿Por qué, si non, Viana tien que pagar contribución catastral a Ares y viceversa? Y, güei inda, Viana abusa de la so prepotencia aprovechándose de los recursu naturales d'Ares como por casu los molinos de vientu.

Ares foi afeutada pola industrialización de los años 1960 cola salida de casi la metá de les sos xentes a la ciudá. La sociedá rural sumió, namái quedaron unes poques families trabayando les tierres sos o n'arriendu.

Na actualidá inténtase que'l pueblu aumente la población, por ello, los fíos de los qu'emigraron a la ciudá, nun actu de murria, vuelven al pueblu, construyendo nueves cases o rehabilitando les antigües pa vivir ende y moviéndose pa trabayar nes ciudaes próximes.

Demografía[editar | editar la fonte]

Evolución de la población[editar | editar la fonte]

Gráfica d'evolución de Ares ente 1900 y 2016

     Población de derechu (1900-1991) o población residente (2001) según los censos de población del INE.      Población según el padrón municipal de 2016 del INE.

Política y alministración[editar | editar la fonte]

Eleiciones municipales n'Ares
Partíu políticu 2015[1] 2011[2] 2007[3] 2003[4] 1999[5] 1995[6] 1991[7]
Partíu Socialista de Navarra-PSOE (PSN-PSOE) 79,82% 5 - - 68,25% 5 - - - - 47,06% 3 71,07% 5
Agrupación Independiente d'Ares (AIA) - - - - - - 54,5% 4 - - 47,06% 2 - -
Converxencia Democrática de Navarra (CDN) - - - - - - 40,21% 1 40,32% 5 - - - -

Monumentos[editar | editar la fonte]

La ilesia medieval de Santa María d'Ares, fondamente reformada nel sieglu XVI. La equilibrada portada renacentista déxanos contemplar el retablu mayor, romanista (1594), qu'ilustra episodios de la vida de la Virxe. Les imáxenes de San Sebastián, San Roque, El Corazón de Jesús y de María Inmaculada. El retablu rococó del Santu Cristu alluga una talla del titular renacentista (sieglu XVI). Un monumental espositor (sieglu XVI) convirtióse nel retablu de la Virxe del Rosario. Na llocalidá subsiste una portada protogótica nuna casa vecina a la parroquia ya inmuebles del XVI y XVII.

Dientro de la población alza la ermita del Santu Cristu del Humilladero (sieglu XVII), y na redoma en cantu del ríu Valdearas, la de San Isidro Labrador, patronu de la llocalidá, que la so festividá celebrar en mayu,al pie de San Roque y el 20 de xineru San Sebastián.

Un pocu más alloñáu en direición sur, atopamos les ruines del Monasteriu de San Juan del Ramu, col so pimpanu arcu, antiguu conventu franciscanu construyíu nel sieglu XV (1440), y que foi abandonáu nel sieglu XVIII. La talla de San Juan atópase na Ilesia de Santa María de Viana con cadenes. La memoria de los vecinos d'Ares recuerda que la talla de San Juan, perteneciente a los vecinos d'Ares, pos el conventu taba antes de la fundación de Viana y sigue tando en xurisdicción d'Ares, sumía como por arte de barrabiellu (!) y yera atopada darréu na Ilesia de Viana. Los vecinos d'Ares devolver al so llugar natural, hasta que, nun se sabe quién nin cómo, la talla apaeció definitivamente encadenada na Ilesia de Viana y nunca más volvió a Ares.

Cultura[editar | editar la fonte]

Fiestes y evento[editar | editar la fonte]

Fiestes d'iviernu n'honor del so santu patrón, San Sebastián, el 20 de xineru. Fiestes de mayu con San Roque y San Isidro Labrador, patrones igualmente. Y la gran fiesta de branu, la Santa Cruz, el 14 de setiembre.

Amás, instauraes nueves fiestes de branu nos años 2000, la tercer fin de selmana d'agostu celebren les fiestes de branu, dómina na qu'hai más xente nel pueblu.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. ara.cat (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 2015». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  2. noticies.juridicas.com (ed.): «Ares 2011: Nun hai candidatos en fecha establecida.». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  3. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 2007». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  4. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 2003». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  5. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 1999». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  6. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 1995». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.
  7. Ministeriu del Interior (ed.): «Resultaos eleiciones municipales Ares 1991». Consultáu'l 29 d'agostu de 2015.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

  • Datos d'Ares - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes locales de Navarra.


Personaxes pernomaos :

Aras