Transformers: Dark of the Moon

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Transformers: Dark of the Moon
Transformers3ActorsSetJuly10.jpg
Datos
Xéneru cine d'aición, thriller, cine de ciencia ficción y invasión extraterrestre
País d'orixe Estaos Xuníos
Añu 23 xunu 2011
Idioma orixinal inglés
Duración 154 min.
Director Michael Bay
Productor Don Murphy, Tom DeSanto, Lorenzo di Bonaventura, Ian Bryce y Michael Bay
Guionista Ehren Kruger
Compositor Steve Jablonsky
Fotografía Amir Mokri
Enllaces esternos
Ficha n'IMDb
Ficha en FilmAffinity
Web oficial
Cambiar los datos en Wikidata

Transformers: Dark of the Moon, o a cencielles Transformers 3, ye una película d'acción y ciencia ficción estauxunidense de 2011 dirixida por Michael Bay, con Steven Spielberg como productor executivu. Ye la remortina de Transformers: la vengación de los cayíos de 2009, trescurriendo trés años dempués de la so predecesora y siendo la tercera —y originalmente la última— entrega de la serie d'acción en vivu de Transformers. La película tamién ye la primera na franquicia ensin la participación de DreamWorks, dexando la serie por que sía producida solamente por Paramount Pictures. Esta foi la última película na serie en ser propiedá de Takara Tomy, yá que Hasbro asumió la propiedá de les películes de Transformers en Xapón. Esta tamién foi la última película na serie n'arreyar a los personaxes humanos orixinales y la postrera na serie en ser protagonizada por Shia LaBeouf, Tyrese Gibson, Kevin Dunn, Julie White, Jess Harnell, Hugo Weaving y Charlie Adler. La trama empecipia colos Autobots, mientres la so collaboración cola fuerza militar NEST, afayando una teunoloxía alienígena en posesión de los humanos, que fuera atopada pol Apolo 11 na Lluna 42 años antes. Sicasí, los Decepticons develan un plan pa usar la teunoloxía pa esclavizar a la humanidá col propósitu de restaurar Cybertron, el planeta natal de los Transformers.

Shia LaBeouf, Josh Duhamel, Tyrese Gibson, y John Turturro, Kevin Dunn y Julie White repitieron los sos papeles, con Peter Cullen y Hugo Weaving tornando como les voces de Optimus Prime y Megatron, respectivamente. La modelu británica Rosie Huntington-Whiteley reemplazó a Megan Fox como la protagonista femenina; la repartida tamién vio nuevos actores como los humanos: Patrick Dempsey, John Malkovich, Ken Jeong y Frances McDormand; y los Transformers: Keith Szarabajka, Ron Bottitta, John DiMaggio, George Coe, Francesco Quinn, James Remar, Greg Berg, y el fináu Leonard Nimoy. El guion foi escritu por Ehren Kruger, quien tamién collaborara na narrativa de la película de 2009. El llau escuru de la lluna emplegó tanto cámares de cine regulares de 35mm y cámares 3D desenvueltes especialmente, con locaciones de rodaxe en Chicago, Florida, Indiana, Milwaukee, Moscú, y Washington, D.C. La película foi fecha específicamente en 3D, y los efectos visuales cuntaron con robots más complexos que tomaron más tiempu en faese.

En mayu de 2011, anuncióse que Paramount movería la fecha d'estrenu de Transformers: el llau escuru de la lluna del 1 de xunetu al 29 de xunu pa reparar una respuesta temprana al metraxe. Llevar a cabu premieres tempranes esclusives en cines 3D y IMAX selectos el 28 de xunu de 2011, una nueche antes del estrenu mundial en 2D y 3D —incluyendo IMAX 3D—, cada unu cuntando con soníu Dolby Surround 7.1.

La recepción crítica de la película foi mista, con delles crítiques al guion, l'actuación, y la duración, pero considerándola meyor que La vengación de los cayíos y emponderando los efectos visuales de la película, la banda sonora de Steve Jablonsky, y les secuencies d'acción en 3D. El llau escuru de la lluna recaldó US$1124 millones mundialmente, y anguaño ye la novena película con mayor recaldación de tolos tiempos, la segunda película con mayor recaldación de 2011 —detrás de Harry Potter y les Reliquies de la Muerte - Parte 2—, la película con mayor recaldación na serie Transformers, y la décima película en recaldar más de US$mil millones. Al igual que la película de 2007, foi nomada a Óscar a la meyor edición de soníu meyor edición de soníu, meyor soníu y ameyores efectos visuales nos 84° Premiu Óscar. Una cuarta película, tantu una remortina como un llixeru reboot, Transformers: la era de la estinción, dirixida una vegada más por Bay, estrenóse'l 27 de xunu de 2014. Una quinta película dica agora titulada Transformers 5 ta programada a estrenase en 2017.[1][2]

Argumentu[editar | editar la fonte]

En 1961, el Arca, una nave espacial cybertroniana llevando una invención capaz de terminar la guerra ente Autobots y Decepticons, estrellar nel llau escuru de la Lluna terrestre. L'accidente ye detectáu na Tierra pola NASA, y el presidente John F. Kennedy autoriza una misión pa poner a un home na lluna como cobertoria pa investigar la nave. En 1969, l'equipu del Apolo 11 Neil Armstrog y Buzz Aldrin, aterricen na lluna pa esquizar la nave y atopen lo que paez ser una especie de cara metálica xigante y una mano y tornen a la Tierra con evidencia ultra secreta mientres nuna bóveda na Arca esta un gran robot coloráu al pie de cilindros metálicos y un güeyu del robot actívase.

Nel presente, trés años dempués de la batalla n'Exiptu, Sam Witwicky (Shia Labeouf) ta atayáu por nun poder trabayar colos Autobots y nun llograr atopar un empléu y vive nun apartamentu en Washington D.C cola so nueva novia Carly Spencer (Rosie Huntington-Whiteley), Wheelie, yá recuperáu del so güeyu mancáu, Brains y Bones, el perru de Mikaela. Carly va al so trabayu y Wheelie diz-y a Sam que nun sabe si foi bona idea camudase con esta moza, porque que tal si les bota como la otra (Megan Fox) y Brains diz que yera mala y nun-y cayía bien y Wheelie diz que tienen de caltenese xuníos; Sam diz que'l por fin atopó a daquién que lo aprecia al y Brains diz-y qu'esplíquelu que nun son mascotes, tampoco xuguetes, son avanzaos xenios estraterrestres en busca d'un llar. Sam sale fuera y atopa a los sos padres, Ron y Judy tornando de la so xira n'autobús pel mundu y el so padre decepcionar de qu'entá nun tenga trabayu y Sam va a la so cochera onde esta'l so autu de colección mariellu vieyu y la so madre pregúnta-y que pásolu a Bumblebee y Sam diz-y que foi a una misión pero tien esti y el so padre búrllase diciéndo-y qu'el so autu si tien trabayu y Sam trata d'encender el so autu peo el motor falla y el so padres llevar. Optimus Prime narra desque l'añu en que llegaron la Tierra, el so nuevu llar sufrió munchos cambeos, güei detectores de Energon abeluguen les sos ciudaes, sistemes de defensa de llargu algame xixilen los cielos y agora ayuden a los sos aliaos a resolver conflictos humanos pa evitar que l'home faiga dañu a sigo mesmu. Los Autobots Bumblebee, Sideswipe, Dino/Mirage y Que/Wheeljack lleguen al Mediu Oriente onde esta una instalación illegal nuclear y Dino falando con acentu italianu amenaza a los guardias mientres Bumblebee dispara a les instalaciones. Optimus Prime, Ratchet y el Teniente coronel Lennox con un grupu de NEST y l'asesor Voskod van a una misión a Chernóbil pa investigar supuesta teunoloxía estraterrestre y Lennox y el so grupu atopen una pila de combustible pero entós son atacaos por Driller, una culiebra xigantesca con tentáculos y llévase la pila de combustible pero Optimus escuerre a Driller y recupera la pila y el Decepticon Shockwave d'un solu güeyu coloráu apaez y Shockwave y Driller escápense y Lennox pregunta qué rayos yera eso y Optimus diz qu'eso ye Shockwave y Lennox entruga por qué busca la pila de combustible y Optimus diz qu'eso ye parte del motor d'una nave Autobot perdida fai enforma, mientres el Cóndor Decepticon Laserbeak mata a Voskod. Sam va a delles entrevistes de trabayu y llega a una empresa de telecomunicaciones llamada Accuretta Systems a cargu del xefe Bruce Brazos y Bruce da-y trabayu a Sam de correspondencia y Sam acepta. Mentanto, Optimus, Ironhide, Bumblebee, Ratchet, Dino, Sideswipe, Que, Skids y Mudflap tornen a la so base en Washington D.C y Charlotte Mearing, la Direutora d'Intelixencia Nacional y la so asistenta lleguen y alderica con Lennox sobre'l misteriosu ataque en Mediu Oriente y pregúnta-y si la so unidá tuvo que ver y Lennox diz-y que nun podría dicilo con certidume yá que los Autobots son como adolescentes, gústa-yos salise a les escondidielles. Que-y apurre un arma a Ironhide y preséntase con Mearing. Dino diz que Optimus esta de mal humor y nun quier falar con naide güei y Mearing pregunta si ye la llei del xelu y Ironhide diz qu'esti nun ye un mal humor normal, este ye peor y diz-y a Prime que se porte como lo que ye y Optimus tresformar en robot y reclámalu a Mearing porque la pila de combustible taba en poder de los humanos y Mearing diz que tampoco sabia nada, solo'l Direutor del Sector 7 tenia acceso y l'astronauta Buzz Aldrin y dos direutores de la NASA lleguen y revélen-yos la misión ultra secreta a la Lluna y Ironhide pregunta si nun buscaron la bóveda de seguridá y Optimus diz que'l nome de la nave yera l'Arca y que llevaba teunoloxía Autobot que los salvara na guerra y al so capitán, el Gran Sentinel Prime, inventor de la teunoloxía, ex comandante de los Autobots anterior a Optimus y Optimus diz que ye imperativu que lo atopen primero que los Decepticons conozan el so allugamientu y que la so nave Autobot tien la capacidá pa llegar y qu'oren por qu'entá sía tiempu. Sam va al trabayu de Carly, una concesionaria y ta celosu de la relación cercana ente Carly y el xefe d'ella, Dylan Gould (Patrick Dempsey), quien ye apuestu, poderosu y millonariu. Optimus y Ratchet viaxen ellí pa esquizar l'Arca na so nave'l "Xantium" y caminen dientro de la nave onde tán dellos cadabres protoformas Autobots y Optimus prime un botón y abre la bóveda de seguridá y afayen a Sentinel Prime'l gran robot coloráu —predecesor de Optimus como líder de los Autobots— n'estáu de coma y la so creación, les Pilastres (los cilindros metálicos), un mediu pa establecer una Ponte Espacial ente dos puntos pa teletransportar materia y Ratchet diz que los sos niveles son débiles, zarrar pa curiar les Pilastres y Optimus diz-y a Sentinel que va venir a casa. N'África, el líder Decepticon Megatron apaez, cola parte de derecha de la so cara mancada y llega a un cabanu onde esta'l pequeñu Decepticon Igor y delles críes Decepticons en barriles y Megatron écha-yos un polvu y Starscream aterriza y diz-y a Megatron como-y duel ver lo tan mancáu y tan débil y Megatron diz-y que se cai y llamar "llambe-botes gaseosu" y diz-y que solo sabe lo qu'oi, lo cual nun ye nada y Laserbeak apaez y matu a un páxaru y pósase sobre'l brazu del Decepticon Soundwave y Soundwave diz-y a Megatron que se reporta y Megatron pregúnta-y si hai noticies del so pequeñu asesín y Laserbeak diz que los Autobots mordieron l'anzuelu, afayaron l'Arca y tornaron cola so carga y Megatron diz-y que fíxo-y un gran favor rastrexando esa nave hasta la Lluna y diz qu'el so collaboradores humanos cumplieron col so propósitu y entartalla ente los sos deos a Scalpel y Megatron diz que ye hora d'esaniciar cabos sueltos y Laserbeak matu a delles persones y llega a una casa nos suburbios y toma l'aspeutu de Bumblebee en color rosado y ataca a un home y la so esposa. Dempués de tornar a la Tierra, Optimus usa la enerxía de la so Matriz de Lideralgu (de Transformers: La vengación de los cayíos) pa restaurar a Sentinel Prime.

En Accuretta Systems, el excéntrico colega Jerry Wang da-y a Sam información sobre l'Arca, antes de ser asesináu por Laserbeak. Sam contacta a Seymour Simmons (John Turturro), agora ricu ya independiente y al so asistente Dutch y xuntos danse cuenta de que Megatron, quien fuxo a África y los Decepticons tán asesinando xente conectada coles misiones espaciales estauxunidenses y ruses escontra l'Arca. Ellos alcuentren a dos astronautes rusos sobrevivientes, que revelen semeyes satelitales de miles de Pilastres siendo almacenaos na lluna. Sam dase cuenta de que los Decepticons atacaron l'Arca muncho primero de la misión de los Autobots y intencionalmente dexaron a Sentinel y cinco Pilares tras pa llevar a los Autobots a una trampa, Sentinel siendo la clave p'activar les Pilastres y los Decepticons escareciendo de medios p'alicar. Los Autobots Bumblebee, Dino y Sideswipe entainar a tornar a Sentinel a la so base por protección, pero son interceptaos por trés Decepticons Crankase, Hatchet y Crowbar y Dino con ayuda de Bumblebee mata a Hatchet y Ironhide apaez y Sideswipe y Ironhide maten a Crowbar y Crankase y tornen a basar pero Sentinel traicionar y matu a Ironhide, revelando que fixera un tratu con Megatron p'asegurase de la supervivencia de la raza cybertroniana y roba les Pilastres.

Sentinel usa les Pilastres pa tresportar miles de Decepticons ocultos de la Lluna a la Tierra y Carly ye prindada por Gould, quien se revela que ta al serviciu de los Decepticons cuando'l Mercedes-Benz SLS AMG que'l mesmu agasáyo-y a Carly resulta ser el Decepticon Soundwave. Los Autobots son exiliados de la Tierra ante la demanda de los Decepticons d'evitar la guerra y Sam, Mearing, Simmons y Dutch van a la NASA y ende tán los Autobots Wreckers-Leadfoot, Roadbuster y Topspin y Bumblebee, Dino, Sideswipe, Que, Leadfoot, Roadbuster, Topspin, Ratchet y Optimus son escoltaos a la base a la so nave'l "Xantium" pero mientres la so nave abandona la Tierra, ye destruyida por Starscream, aparentemente matando a los Autobots. Los Decepticons, lideraos por Megatron y Sentinel, apoderar de Chicago y maten a la mayoría de la población mientres los sos axentes asitien Pilastres alredor del mundu. Gould revéla-y a Carly que los Decepticons entamen tresportar el so planeta natal de Cybertron a la Vía Láctea, pa depués esclavizar a la humanidá y usar los recursos terrestres pa reconstruyir el so mundu. Sam fai equipu con Robert Epps (Tyrese Gibson) pa entrar a Chicago y salvar a Carly, pero casi son asesinaos por una nave Decepticon pero ye baltada por Optimus y Leadfoot, Roadbuster y Topspin maten al pilotu Decepticon y Bumblebee, Dino, Sideswipe, Que, Ratchet, Wheelie y Brains apaecen revelando que se despintaron mientres el despegue de la so nave pa convencer a los Decepticons de la so destrucción.

Bumblebee y Sam llogren rescatar a Carly y destruyir a Laserbeak y Que apurre armes pa la guerra : guantes garra y boomsticks mientres Lennox y un grupu de NEST fai'l so camín a Chicago n'aviones pero dellos son destruyíos por Starscream y Sam, Carly, Epps y el so grupu traten de disparar un misil a les Pilastres dende un edificiu pero l'edificiu ye baltáu por Driller pero Optimus volando destrúi a Driller y Shockwave dispáralu a Optimus y Optimus cai nunos cables y enriédase y Leadfoot, Roadbuster y Topspin van ayudar. Sam y Carly dixebrar del grupu y atópense con Starscream y Sam usa'l guante garra y un boomsticks y dexa ciegu a Starscream y Lennox trata d'ayudar a Sam a cortar la cuerda que la xune a Starscream col guante y el boomsticks esplota y matu a Starscream y Bumblebee salva a Sam y Lennox de cayer y morrer. Wheelie y Brains enceten un Cruceru Espacial Decepticon pero Que, Dino, Bumblebee, Sideswipe y Ratchet son tomaos de rehenes por Soundwave, Barricade y munchos Drones Decepticons y un Drone y Barricade maten a Que y Soundwave va matar a Bumblebee pero naves cayen alredor dende'l Cruceru que Wheelie y Brains tán arruinando y Soundwave distrayer y Bumblebee matu a un Drone y a Soundwave y el Cruceru con Wheelie y Brains cai a un ríu. Los soldaos humanos asitien boomsticks nos pies d'un Drone y Barricade y baltar y dispárenlos y Epps, el so grupu, Lennox, los soldaos, Topspin y Leadfoot dispárenlu a Shockwave mientres Bumblebee, Dino, Sideswipe y Ratchet tornen a la batalla y el tresporte de Cybertron empieza pero Optimus volando torna y matu a Brawl, Long Haul, Sidesways, Scrapper y munchos Drones y engarradiella contra Shockwave y arrínca-y el so únicu güeyu, matándolo y Optimus usando'l cañón de brazu de Shockwave pa esplotar la Pilastra de Control, inhabilitando la Ponte Espacial. Dempués d'una curtia engarradiella, Sam matu a Gould escontra la Pilastra, lletrocutándolo y Roadbuster, Topspin y Leadfoot maten al Decepticon Devcon mientres Bumblebee y Ratchet lleguen y Bumblebee destrúi la Pilastra de Control, inhabilitando permanentemente la Ponte y causando qu'un Cybertron parcialmente tresportáu implote. Optimus y Sentinel engarren mientres Carly convence a Megatron de qu'él va ser reemplazáu como'l líder de los Decepticons por Sentinel y que se va convertir en " La so mascota" . Sentinel corta'l brazu derechu de Optimus y prepárase pa executalo cuando Megatron intervien, incapacitando a Sentinel. Optimus ataca a Megatron, degollándolo y matándolo. Sentinel ruega pola so vida, pero Optimus executar por traicionar a los sos propios principios. Optimus, Bumblebee, Sideswipe, Ratchet, Dino, Leadfoot, Roadbuster y Topspin axuntar con Lennox, Epps y los soldaos y Carly y Sam axúntense y los Autobots acepten que, con Cybertron sumíu, la Tierra ye'l so llar agora.

Repartu y personaxes[editar | editar la fonte]

Humanos[editar | editar la fonte]

  • Shia LaBeouf como Sam Witwicky, un mozu agora con una carrera independiente y aliao colos Autobots.
  • Rosie Huntington-Whiteley como Carly Spencer, la nueva novia de Sam.
  • Josh Duhamel como'l teniente coronel William Lennox, miembru de NEST
  • Tyrese Gibson como'l sarxentu mayor Robert Epps, ex-miembru de NEST
  • John Turturro como Seymour Simmons, agora un esitosu escritor profesional.
  • Patrick Dempsey como Dylan Gould, un millonariu coleicionista d'autos, xefe de Carly y aliáu colos Decepticons. Muerre a manos de Sam Witwicky
  • Kevin Dunn como Ron Witwicky, el padre de Sam
  • Julie White como Judy Witwicky, la madre de Sam
  • John Malkovich como Bruce Brazos, xefe de Sam en Accuretta Systems.
  • Frances McDormand como Charlotte Mearing, la Direutora d'Intelixencia Nacional al llau con NEST.
  • Keiko Agena como l'asistente de Charlotte Mearing
  • Lester Speight como "Hardcore" Eddie, ex miembru de NEST.
  • Josh Kelly como Stone, ex miembru de NEST.
  • Alan Tudyk como Dutch, l'asistente personal de Simmons.
  • Ken Jeong como Jerry Wang, un paranoicu programador de software nel trabayu de Sam, que de callao ye aliáu de los Decepticons. Muerre a manos de Laserbeak.
  • Glenn Morshower como xeneral Morshower, direutor de NEST, que se comunica col escuadrón dende el Pentágonu.
  • Buzz Aldrin como sí mesmu, conociendo a Optimus Prime nel cuartel xeneral de NEST.
  • Bill O'Reilly como sí mesmu, entrevistando a Simmons al traviés del so programa de televisión The O'Reilly Factor.
  • Elya Baskin como l'astronauta Dimitri, unu de los dos astronautes rusos sobrevivientes que-y dan a Sam información sobre les misiones a la Lluna.
  • Andy Daly como Donnie, un trabayador de la sala de corréu.
  • Mindy Sterling como Martha, una axente de seguros.

Transformers[editar | editar la fonte]

Autobots[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Autobots
Un Peterbilt 379 ye usáu como la manera alternativa de Optimus Prime.
  • Peter Cullen como Optimus Prime, líder de los Autobots. La so manera alterna ye un Peterbilt 379 azul con llapaes coloraes.
  • Leonard Nimoy como Sentinel Prime, predecesor de Optimus como líder de los Autobots y aliáu colos Decepticons. La so manera alterna ye un camión de bomberos Rosenbauer Pantera Coloráu/Negru. Ye asesináu por Optimus Prime al ser un traidor.
  • Mark Ryan como Bumblebee (non acreditáu), el mozu esplorador de los Autobots y guardián de Sam. La so manera alterna ye un Chevrolet Camaro SS mariellu con rayes negres y un alerón negru.
  • Jess Harnell como Ironhide, l'espertu n'armes de los Autobots. La so manera alterna ye un GMC Topkick Pickup negru. Muerre cuando Sentinel dispára-y dos vegaes nel llombu y una nel pechu al revelar que fixo un tratu con Megatron.
  • Robert Foxworth como Ratchet, médicu de los Autobots. La so manera alterna ye un Hummer H2 d'ambulancia pero pintar de verde.
  • Francesco Quinn como Dino/Mirage, l'espía Autobot. Este foi l'últimu papel de Quinn antes de la so muerte pocu dempués del estrenu de la película. La so manera alterna ye un Ferrari 458 Italia 2010 colloráu.
  • James Remar como Sideswipe, l'instructor de combate de los Autobots. La so manera alterna rs un Chevrolet Corvette C7 Stingray Concept dende la película anterior.
  • George Coe como Que/Wheeljack, l'inxenieru de los Autobots qu'inventa dispositivos y equipamientu. La so personalidá ta basada en Q de la franquicia de James Bond y la so apariencia ta basada en Albert Einstein. La so manera alterna ye un Mercedes-Benz Clase Y azul. Muerre a manos de Barricade y un drone Decepticon.
  • Tom Kenny como Wheelie, un dron ex-Decepticon convertíu en Autobot. La so manera alterna ye un camión bisarma radiocontrol azul.
  • Renu Wilson como Brains, compañeru de Wheelie y un drone ex-Decepticon. La so manera alterna ye una laptop.
  • Ron Bottitta como Amp/Roadbuster, un Autobot Wrecker. La so manera alterna ye un coche chevrolet impala de carreres Nascar Sprint Cup col númberu 88 modificáu con munches armes de color verde y blancu.
  • John DiMaggio como Target/Leadfoot, líder de los Autobots Wreckers. La so manera alterna ye un coche chevrolet impala de carreres Nascar Sprint Cup col númberu 42 modificáu con munches armes y de color coloráu y gris.
  • Jimmie Johnson como Topspin, un Autobot Wrecker. La so manera alterna ye un coche chevrolet impala de carreres Nascar Sprint Cup col númberu 48 modificáu con munches armes de color azul y gris.

Decepticons[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Decepticons
  • Hugo Weaving como Megatron, líder de los Decepticons, entá mancáu pola batalla final de la vengación de los cayíos. La so manera alterna ye un Camión Cisterna de Gas Mack Titan 10 - Wheeler Tank Truck d'estáu y color vieyu y ferruñosu. Muerre a manos de Optimus Prime, a la fin.
  • Charlie Adler como Starscream, segundu al mandu de Megatron. La so manera alterna ye un f22 raptor con marques alienígenas. Muerre a manos de Sam Witwicky
  • Frank Welker como: Shockwave, el sádicu científicu y asesín de los Decepticons. La so manera alterna ye un tanque cibertroniano. Muerre a manos de Optimus Prime.
    • Soundwave, l'oficial de comunicaciones de los Decepticons y guardián de Dylan. La so manera alterna ye un Mercedes-Benz SLS AMG color plateado. Muerre a manos de Bumblebee.
  • Keith Szarabajka como Laserbeak, un Decepticon con aspeutu de cóndor que ye bien lleal a Soundwave y frecuentemente camuda maneres de tresformamientu como un equipu de música, una televisión ya inclusive una versión pequeno y rosa de Bumblebee. Muerre a manos de Bumblebee.
  • Greg Berg como Igor, un Decepticon deformado que sirve como sirviente personal de Megatron nel so esiliu. Yera la cabeza de Long Haul que sobrevivió a la batalla de la vengación de los cayíos.
  • Jimmie Wood como Crowbar, un Decepticon Dread. La so manera alterna ye un chevrolet suburban de policía. Muerre a manos de Ironhide y Sideswipe.
  • Josh Nizzi como Crankcase, un Decepticon Dread. La so manera alterna ye un chevrolet suburban de policía. Muerre a manos de Ironhide y Sideswipe
  • Micharl Dorn como Hatchet, un Decepticon Dread. La so manera alterna ye un chevrolet suburban de policía. Muerre a manos de Dino y Bumblebee.

Producción[editar | editar la fonte]

Desenvuelvo[editar | editar la fonte]

"Namái apriendes muncho más sobre la xerarquía, y hai más sobre la hestoria de lo que teníen en Cybertron. Leonard Nimoy tien un gran papel."
—Michael Bay, sobre desenvolver el personaxe de Sentinel Prime[3]

Como una midida preventiva antes del estrenu de Transformers: la vengación de los cayíos, Michael Lucchi y Paramount Pictures anunciaron el 16 de marzu de 2009, que s'estrenaría una tercer película en IMAX 3D el 1 de xunetu de 2011, que llogró una respuesta sosprendida del direutor:

Yo dixi que me diba a tomar un añu de Transformers. Paramount cometió un erru al pone-y fecha a Transformers 3 —preguntáronme por teléfonu— Yo dixi sí al 1 de xunetu —pero pa 2012— ¡ups! ¡Non 2011! Eso significaría que yo tendría d'empezar la preproducción en septiembre. De nenguna manera. El mio celebru precisa un descansu de robots lluchando.[4]

Los guionistes Roberto Orci y Alex Kurtzman, que trabayaren nos dos películes de Transformers anteriores, refugaron tornar pa la tercer película, con Kurtzman declarando que "la franquicia ye tan maraviyosa que merez ser fresca, tol tiempu. Namái sentimos que-y diéramos enforma y nun tuvimos una percepción d'a ónde dir cola próxima".[5] el co-guionista de la vengación de los cayíos Ehren Kruger convertir nel únicu guionista pa el llau escuru de la lluna. Kruger tuvo xuntes frecuentes con los productores de efectos visuales de Industrial Light & Magic, que suxuríen puntos de la trama como les escenes en Chernóbil.[6]

El 1 d'ochobre de 2009, Bay reveló que Transformers: el llau escuru de la lluna yá entrara en preproducción, y el so estrenu entamáu tornaba a la so fecha orixinal del 1 de xunetu de 2011, en cuenta de 2012.[7] Debíu al alicáu interés na teunoloxía 3D trayida pol ésitu de Avatar,[8] les conversaciones ente Paramount, ILM y Bay consideraren la posibilidá de que la próxima película Transformers sía filmada en 3D, y la prueba realizar pa incorporar la teunoloxía a la obra de Bay.[9] Bay originalmente nun taba bien interesáu nel formatu, yá que sintió que nun encaxar col so "estilu agresivu" de dirección, pero foi convencíu dempués de parolar col direutor de Avatar James Cameron,[10] quien inclusive ufiertó l'equipu técnicu d'esa película. Según informes, Cameron díxo-y a Bay sobre'l 3D, "Tienes que velo como un xuguete, ye otra ferramienta risondero p'ayudar a llograr emoción y calter y crear una esperiencia."[11] Bay taba ronciegu a filmar con cámares 3D, yá que na práutica atopar bien incómodes pal so estilu de rodaxe, pero tampoco quería implementar la teunoloxía en posproducción, yá que nun taba complacíu coles resultancies.[12] Amás d'usar l'equipos de cámares 3D Fusion desenvueltos pol equipu de Cameron,[11][13] Bay y l'equipu pasaron nueve meses desenvolviendo una cámara 3D más portátil que pueda ser llevada a la localización.[10]

Nun extra escondíu pa la versión Blu-ray de la vengación de los cayíos, Bay espresó la so intención de faer Transformers 3 non necesariamente más llarga que la vengación de los cayíos, sinón más fonda dientro de la mitoloxía, pa da-y más desenvolvimientu de personaxes, y pa faela más escura y emocional.[14] Unicron ye de volao amosáu nuna meyora de Transformers 3 ente les característiques especiales del Blu-ray de la vengación de los cayíos. Finalmente, los productores decidieron refugar la idea d'una trama arreyando al Transformer devorador de planetes, y nunca hubo más comentarios de la tema.[14] llamándose Transformers 3 hasta esi puntu, el títulu final de la película revelóse como el llau escuru de la lluna n'ochobre de 2010.[15] Dempués de que la vengación de los cayíos foi criticada casi universalmente polos críticos, Bay reconoció les falles xenerales del guion, culpando a la fuelga de guionistes en Hollywood de 2007-2008 antes de la película por dellos problemes. Bay prometió nun tener la "comedia tonta" de la última película.[16] El 19 de marzu de 2010, díxose qu'el guion taba termináu.[17]

Casting[editar | editar la fonte]

Megan Fox taba originalmente acomuñada a la película, y el papel de Patrick Dempsey como Dylan Gould diba ser el xefe del personaxe de Fox, Mikaela Banes.[18] Según delles fontes, l'ausencia de Fox de la película foi por cuenta de que Bay finalmente escoyó nun anovar el so papel por causa de que ella comparar a él y la so ética de trabayu con Adolf Hitler,[19][20] anque los representantes de l'actriz dixeron que foi la so decisión dexar la franquicia.[21] Bay más tarde reveló que los comentarios de Fox enoxaron particularmente al productor executivu Steven Spielberg, quien afectó la decisión de Bay de sacala.[22] "Yo nun taba mancáu," dixo Bay, "porque sé que ye namái Megan. Megan ama llograr una respuesta. Y facer d'una manera daqué incorrectu. Sentar, Megan. Siento faete trabayar doce hores. Siento faete llegar a tiempu. Les películes non siempres son templaes y difuses."[22]

Con Fox nun repitiendo'l so papel, Rosie Huntington-Whiteley foi escoyida pa interpretar al nuevu interés amorosu de Sam.[23] De primeres entamóse que Ramón Rodríguez tea na película, nun papel mayor qu'el que tuviera en la vengación de los cayíos, pero la idea foi refugada a entamos de la producción.[24] Shia LaBeouf dixo que sería la so última película na serie, tamién concluyendo que'l direutor Michael Bay nun tornaría pa una cuarta entrega,[25] anque depués confirmóse que Bay tornaría como direutor na cuarta película.[1] Dellos actores destacaos como John Malkovich y Frances McDormand tamién llograron papeles escoyíos pa la película. Malkovich esplica:

Yo interpreto a un tipu llamáu Bruce Brazos, que ye solo un bocón, una especie d'home de negocios que ye'l xefe del personaxe de Shia. Quien ye solo un fatu, y unu grande. Pero un personaxe risonderu. Bonu. Foi risonderu. Bien, bien prestosu, solo con Shia, Rosie un pocu, y con John Turturro. Asina que, pa mi, foi una maravía.[26]

Otru actor destacáu, Ken Jeong, foi escoyíu como un excéntrico colega de Sam. Jeong describió a la película:

Sí, ye un pequenu papel en Transformers pero sí. Tuvi una esperiencia extracorporal trabayando neso porque a cencielles nun podía creer que taba ende. Aun así, nun foi una cosa na qu'oh, voi ser parte d'una franquicia esitosa como Transformers 3 o inclusive agora Hangover 2 pal casu. Asina que nun puedo creer que soi parte d'estes franquicies de nenguna manera. Foi estelante. Michael Bay ye brillosu y te va volar la cabeza.[27]

Temes ya inspiraciones[editar | editar la fonte]

A diferencia de los dos apurres de Transformers anteriores, que solo tán basaes na reinal hestoria de los guionistes, Transformers: el llau escuru de la lluna basar nuna novela llamada Transformers: Ghosts of Yesterday, escrita por Alan Dean Foster. La novela ye una precuela de Transformers de 2007.[28] Sigue la mesma estructura narrativa que el llau escuru de la lluna, trescurriendo en 1969, l'añu del Apolo 11. Sicasí, difier llixeramente, una y bones la novela foi escrita puramente como precuela de la primer película.

Por cuenta de la bien criticada Transformers: la vengación de los cayíos, Bay decidió esaniciar a los ximielgos Skids y Mudflap de el llau escuru de la lluna: "Esta realmente prepárase pa un crescendo final. Nun hai trés múltiples finales. Una cosa de la que tamos desfaciendo ye de la comedia tonta. [Los ximielgos] básicamente fuéronse."[29] Por cuenta de los rumores de los fans de que los ximielgos en realidá taríen na película, el direutor fixo una "apueste" pública de US$25,000 de que los ximielgos nun seríen vistos en el llau escuru de la lluna.[30] Sicasí, fueron de volao vistos nel cuartel xeneral de NEST nes sos maneres alternatives na película.

Bay reconoció que la vengación de los cayíos foi "decepcionante pa los fans" y dixo que "nun quería que la tercera apeste."[31] Bay dixo que quería que la batalla final de el llau escuru de la lluna sía más xeográfica y cunte con un "pequenu grupu d'héroes" como Black Hawk Down de Ridley Scott, Pequeños guerreros de Joe Dante, y G.I. Joe: The Rise of Cobra de Hasbro.[31] Bay tamién decidió incluyir a Shockwave yá que considera al personaxe "malu" y que "tien una arma muncho más grande [que Megatron y ye] un mocu más viciosu."[31] Según The A.V. Club, la película tuvo delles inspiraciones narratives menores del dibuxu animáu de la década de 1980 The Transformers, incluyendo l'usu d'una Ponte Espacial, y la "espulsión de los Autobots".[32]

Similar a los dos apurres anteriores, la película foi cuntada dende'l puntu de vista humanu p'atraer a l'audiencia. Bay quería que Sam tenga una novia como nes primeres dos películes. L'actor Shia LaBeouf dixo que Sam y Mikaela convirtiérense en "un personaxe" y, anque "extrañ[a]" a Megan Fox, con esti cambéu "tienes un afayu otra vegada dende una nueva perspeutiva."[29] LaBeouf tamién dixo que les incorporaciones de Huntington-Whiteley y nuevos personaxes dexa que el llau escuru de la lluna caltenga la "maxa" de la primer película.[33]

El llau escuru de la lluna tamién tenía numberoses referencies a Star Trek, en parte porque'l guionista Ehren Kruger yera un "gran friki de Star Trek",[34] pero tamién como un chisgo al fechu de que'l nuevu personaxe Sentinel Prime tuvo la voz de Leonard Nimoy, quien anició'l icónico papel de Spock en Star Trek y púnxo-y la voz a Galvatron en Transformers: la película. La primer referencia de Star Trek ye cuando los robots refuxaos Brains y Wheelie, que viven nel apartamentu de Sam y Carly, tán viendo l'episodiu de la serie orixinal «La dómina de Amok»; Wheelie comenta "Yá vi esi episodiu. Ye cuando Spock alloria."[34] La segunda referencia ye cuando Sam atopar cola so novia, Carly Spencer nel trabayu, y ta siendo presentáu col xefe de Carly, Dylan Gould, Sam maraviar col so llugar de trabayu: "Bonitu'l to edificiu. Ye como la Enterprise."[34] La tercer referencia ye cuando Bumblebee despidir de Sam en Cabu Cañaveral: les pallabres "el mio amigu" son sacaes de Spock en Star Trek II: la roxura de Khan ("Tu yes... el mio amigu. Yo soi y siempres voi ser el tuyu.").[34] La cuarta y última referencia ye cuando Sentinel Prime activa la Pilastra de Control, citando la máxima de Spock en Star Trek II y Star Trek III: en busca de Spock, "les necesidaes de munchos superen les de la minoría."[34]

Rodaxe[editar | editar la fonte]

Vehículos usaos nel set de Transformers: el llau escuru de la lluna

El costo de producción de Transformers: el llau escuru de la lluna foi de US$195 millones, y el costo del rodaxe 3D representó US$30 millones del presupuestu.[35] La preparación pal rodaxe empecipió'l 7 d'abril de 2010 nel noroeste de Indiana, específicamente alredor de Gary, que retrató a Ucrania na película.[36][37] La fotografía principal empezó'l 18 de mayu de 2010, con locaciones de rodaxe en Chicago, Florida y Moscú.[38][39] Les primeres seis selmanes pasar en Los Angeles: les locaciones incluyeron Sherman Oaks, Fourth Avenue y S. Main. Les siguientes cuatro selmanes pasar en Chicago. Ente les locaciones rodaes en Chicago inclúyense LaSalle Street, la Avenida Míchigan, el Bacino's de Lincoln Park nel 2204 de North Lincoln Avenue y alredor de la Torre Willis.[40] Les escenes trescurríes na Avenida Míchigan cuntaron con una cantidá sustancial de pirotecnia y acrobacies.[41] Entamóse que'l rodaxe en Detroit tenga llugar n'agostu, pero'l rodaxe en Chicago estender hasta'l 1 de setiembre.[42] A fines de setiembre, la producción mover a Florida, xustu antes del llanzamientu de la misión STS-133 del Tresbordador STS.[43]

Los actores nun set de Transformers: el llau escuru de la lluna en xunetu de 2010

Mientres el rodaxe en Washington, D.C., l'equipu filmó nel National Mall, y Bay dixo qu'habría una carrera d'autos na locación. Otros dos locaciones anunciaes fueron el Muséu d'Arte de Milwaukee y l'antiguu complexu Tower Automotive nel llau norte de Milwaukee, depués so reconstrucción pa usu mistu según el patiu d'equipu de la ciudá. El rodaxe taba programáu a llevase a cabu ellí dempués de terminar el trabayu en Chicago.[44] El 23 de setiembre, rodáronse escenes nel antiguu conceyu en Detroit. El 16 d'ochobre, rodóse una escena de fines de la década de 1960 nel Centru Espacial Johnson en Houston, utilizando extras con ropa y peñaos de la dómina.[45] Tamién se pasó un día rodando nel complexu templariu Angkor Wat en Camboya.[46] Ente otres locaciones de rodaxe entamaes atopáronse África y China.[47] Anque alredor del 70% del metraxe n'acción en vivu de les película foi rodáu en 3D[48] usando cámares Arri Alexa y Sony F35,[49] más de la metá de la película entá tuvo que ser convertida a 3D en posproducción pa reparar les falles técniques que produz el rodaxe 3D.[50] Otru metraxe que precisó ser convertíu a 3D en posproducción foi cada toma dafechu xenerada por ordenador nel formatu anamórfico de película de 35mm.[48] La película de 35mm foi usada pa escenes rodaes en cámara lenta y escenes como primeros planos de cares o tomes del cielu, que riquieron mayor calidá d'imaxe qu'el que daríen les cámares 3D HD dixitales.[48] Les cámares de 35mm tamién fueron usaes pa escenes onde les cámares 3D probaron ser demasiáu pesaes, xeneraron un efeutu estroboscópico o sufrieron dañu eléctricu pol polvu.[48] La fotografía principal concluyó oficialmente'l 9 de payares de 2010.[51]

Atopóse que El llau escuru de la lluna contién metraxe recicláu d'una película anterior dirixida por Michael Bay, La isla.[52] Bay recicló metraxe de manera similar de la so película Pearl Harbor na película de 2007 Transformers.[53]

Accidentes[editar | editar la fonte]

El rodaxe foi temporalmente retrasáu'l 2 de setiembre de 2010, cuando una extra foi seriamente mancáu mientres una escena de riesgu en Hammond, Indiana. Por cuenta de una soldadura fallada, un cable d'aceru quebrar d'un autu arremolcáu y cutió l'autu de la extra, estropiando'l so craniu. La extra, identificada como Gabriela Cedillo, tuvo que sometese a ciruxía cerebral.[54] La ferida haber dexáu con dañu cerebral permanente, paralizada del llau esquierdu y el so güeyu esquierdu cosíu y zarráu.[55][56] Paramout responsabilizar pol accidente y cubrió tolos costos médicos de Cedillo.[57] Sicasí, la familia de Cedillo presentó una demanda'l 5 d'ochobre, citando siete cargos de neglixencia contra Paramount, y dellos otros acusaos (ensin incluyir a Bay), solicitando daños totales de más de US$350 mil.[58] L'abogáu de Cedillo, Todd Smith, dixo, "Esta yera una curiosa moza de 24 años que tenía suaños y aspiraciones arreyando l'actuación, y esti tipu de ferida bien puede tener un grave impactu sobre los sos suaños."[59] La denuncia presentada diz que "[Cedillo] soportó y nel futuru va soportar dolor y sufrimientu; quedó desfigurada y discapacitada; sufrió una perda del prestar d'una vida normal; foi estropiada na so capacidá pa ganase la vida; incurrió y nel futuru va incurrir espenses pa servicios médicos, toos de los cualos son de naturaleza permanente."[59] En respuesta a la demanda, Paramount publicó la siguiente declaración: "Toos tamos terriblemente apenados de qu'asocediera esti accidente. Los nuesos pensamientos, oraciones y meyores deseos tán con Gabriela, la so familia y seres queríos. La producción va siguir apurriéndo-y tola ayuda que podamos a Gabriela y la so familia mientres esti momentu difícil."[59] En mayu de 2012, revelóse que se llegara a un alcuerdu de US$18 millones ente Paramount y la familia Cedillo.[60]

Un segundu accidente asocedió'l 11 d'ochobre de 2010 en Washington, D.C. Mientres rodaben una escena de persecución na cai 3 y l'Avenida Maryland, sudoeste, una unidá VUD de la policía metropolitana por fuerza topetó al Camaro qu'interpreta a Bumblebee na película. La área fuera cerrada pola policía de Washington, D.C., y nun ta claro por qué'l VUD taba ende. Nengún conductor resultó mancáu,[61] pero'l Camaro quedó gravemente estropiáu.[62]

Efectos[editar | editar la fonte]

Como coles entregues anteriores de Transformers, Industrial Light & Magic (ILM) foi la compañía d'efectos visuales principal pa El llau escuru de la lluna. ILM tuviera trabayando na previsualización por seis meses antes del empiezu de la fotografía principal, resultando en 20 minutos de metraxe.[63] Dixital Domain tamién fixo 350 tomes, incluyendo a los personaxes Laserbeak, Brains, Wheelie y les protoformas Decepticon ocultes na lluna, la ponte espacial, y una secuencia de paracaidismu.[64][65] Plantía:Multimedia esterna El supervisor d'efectos visuales de ILM, Scott Farrar, dixo que "los efectos de la película non yá yeren ambiciosos, tamién teníen que tar diseñaos pa 3D", y esplicó les soluciones de la compañía pa la nueva perspeutiva: "Aseguramos de que les coses sían tan brilloses como sía posible; Michael llamó a dueños de cines p'asegurase de que dexen les llámpares brilloses nes sales. Tamién amestamos una especie d'ingrediente secretu pa faer tou un pocu más nítido, porque sabemos qu'al traviés de les etapes, nun importa qué, cuando llegues a la última función les coses tienden a ponese menos nítidas."[66] Na última fin de selmana de'l trabayu de ILM en El llau escuru de la lluna, la entera granxa de render de la compañía taba siendo usada pa la película, dándo-y a ILM más de 200,000 hores de renderización d'enerxía per día, o equivalente a 22.8 años de renderización de tiempu nun periodu de 24 hores.[6] Farrar dedicar a los detalles na creación de robots xigantes pa 3D, asegurándose que nos primeros planos de les cares de los Transformers veanse "tolos detalles nos rincones y resquiebros d'estes pieces. Ye totalmente distintu d'un suxetu de superficie plana como una cabeza humana o una cabeza animada." El supervisor dixo que l'estilu de cine de Bay ayudó a integrar los robots a les escenes, yá que "Michael ta interesáu en tener fondura de primer planu, planu mediu y fondu nos sos tomes, inclusive en tomes d'acción en vivu normales. Él va dicir, ‘¡Pon daqué colgando equí!’ Podríen ser medies de muyer o cuchiellos y tenedores colgando d'una cuerda fora de focu; nun importa, pero te da fondura, y fondura de focu, y facer más interesante."[67]

Los efectos más complicaos arreyaron a "Driller", una xigantesca criatura d'aspeutu de culiebra con un cuerpu en forma d'anguila y espaes, cuchiellos y dientes xiratorios. En La vengación de los cayíos, tomó 72 hores per cuadru pa faer a Devastator pa formatu IMAX, que ye aprosimao una cantidá de 4000 cuadros. Pal Driller, que riquió la granxa de render completa, fueron más de 122 hores per cuadru.[63] La escena más complexa arreyó al Driller destruyendo un rascacielos xeneráu por ordenador, lo que tomó 288 hores per cuadru.[66] Pa felicidá secuencia, ILM cuntó col so motor de simulación física interna patentada pa retratar la destrucción del edificiu, qu'incluyó romper pisos y parés de concretu, ventanes, columnes y pieces de muebles d'oficina. El supervisor de producción dixital de ILM, Nigel Sumner, esplicó: "Fiximos munches pruebes dende'l principiu pa pescudar cómo destruyir l'edificiu esquizando les opciones de procedimientu. Un edificiu de 70 pies (21 m) d'alto —entrar y marcar a mano la xeometría pa cuando québrese o se desmorone— sería un procesu aballador y una perda de tiempu. El pisu d'un edificiu puede tar fechu de concretu. ¿Cómo se quebra'l concretu cuando se fai estrices? Les columnes taríen fechos d'un material similar pero con barres de refuerzu o otros componentes d'inxeniería. Veríamos como un edificiu volaría en cachos y depués escoyeríamos la meyor ferramienta p'ayudar a llograr les propiedaes d'eso mientres una simulación."[67]

Sentinel Prime foi modeláu n'honor al actor Sean Connery[6]

Les escenes en Chicago fueron na so mayoría rodaes na locación, yá que Bay creía que les plaques teníen de ser en verdá rodaes na ciudá real. Farrar siempres tuvo esteláu cola idea de rodar na locación, y depués entemecer la película con imáxenes xeneraes por ordenador. L'equipu d'efectos visuales usó plaques aérees de los edificios reales de la ciudá y amestó elementos de destrucción como fumu, fueu, escombros, aviones de combate, guerra, batalles y cais estrozaes.[67] Cuatro emplegaos de ILM tamién viaxaron a Chicago y fotografiaron edificios de riba a embaxo en seis momentos distintos del día pa crear un modelu dixital de la película que sía usáu en ciertes escenes.[6] L'equipu de ILM diseñó delles escenes d'acción mayores,[6] con dellos de los conceutos de batalla de Chicago viniendo de tomar d'helicópteru de les plaques aérees.[63]

L'animador Scott Benza dixo que Senitnel Prime tenía una cara "más humana que cualesquier de los otros robots", teniendo un cuadru más complexu y "una mayor númberu de plaques" por que pudiera ser más espresivu.[6] ILM basara la mayoría de les característiques de Sentinel Prime en Sean Connery, y dempués de que Leonard Nimoy foi escoyíu pa pone-y voz al papel, los efectos fueron alteriaos pa incorporar l'actuación de Nimoy tamién. Cada robot tomaría aprosimao 30 selmanes pa construyir visualmente. Originalmente, consideróse que la engarradiella ente Sentinel Prime, Optimus Prime y Megatron sía na agua nel Río Chicago, pero'l presupuestu foi cortáu y ILM diose cuenta de qu'ellos nun querdríen presentar esa versión de la batalla final a Bay, asina que decidieron que la batalla asoceda na ponte sobre'l ríu.[63] Pa una secuencia onde Bumblebee atrapa a Sam y Lennox mientres se tresforma nel aire, un doble dixital de Shia LaBeouf foi combináu con metraxe del actor en cámara rápida por que el equipu d'efectos pueda regulalo pa cámara lenta.[67]

Yá que Bay filma toles sos películes nun formatu anamórfico, la representación de El llau escuru de la lluna sería "apertada" p'aburuyar la imaxe, y ILM añediría a los robots y "deas-aburuyaría" la imaxe.[63] L'amplia variedá de formatos de rodaxe usaos —cámara individual, plataformes estéreo 3D con dos cámares, lentes anamórficos y esféricos— resultó un desafíu, especialmente yá que ILM tenía una fecha llende p'apurrir les plaques 2D a les compañíes responsables de la conversión a 3D.[6] ILM fixo 600 tomes 3D, y Dixital Domain tuvo menos de 200,[63] mientres Legend3D, la compañía de conversión a 3D principal de la película, completó 78 minutos de trabayu na película y remató el trabayu n'aprosimao 40 minutos de difíciles efectos non visuales y 38 minutos de tomes d'efectos visuales.[68]

Música[editar | editar la fonte]

El compositor Steve Jablonsky, qu'antes collaborara con Bay en La isla y les primeres dos películes de Transformers, tornó pa componer la banda sonora de El llau escuru de la lluna. La banda sonora de Jablonsky foi allabada polos críticos y los fans. La banda sonora foi llanzada'l 24 de xunu de 2011, cinco díes antes del estrenu de la película.[69]

Anque con música un pocu más pesada nesta ocasión, la banda sonora ye ensin dulda destacada y non yá axuntamos personaxes que lleguemos a conocer, sinón tamién a dellos artistes familiares que tán de vuelta.
—Allison Loring, reseñando la banda sonora de la película[70]

Originalmente, l'álbum diba llanzase'l 28 de xunu de 2011, pero Amazon listó al álbum como non disponible mientres siguía tando llistáu pa ser llanzáu mientres la selmana del estrenu global de la película.[71] Tuvo disponible pa descargase en Amazon el 30 de xunu de 2011,[71] y la banda sonora anguaño cunta con 17 cantares pregrabadas qu'apaecen na película final. La duración de la banda sonora ye d'aprosimao 59:47.[72] L'álbum de la película foi llanzáu'l 14 de xunu de 2011. Consiste en senciellos producíos por distintos artistes y bandes, y cantares de rock y alternatives. La banda de rock estauxunidense Linkin Park compunxo'l senciellu principal de la película, «Iridescent», como fixeron coles primeres dos películes: «What I've Done» foi usada na película de 2007 y «New Estrema» pa la película de 2009. El video musical de «Iridescent» foi dirixíu por Joe Hahn.[73] Llanzáronse otros dos senciellos pa la banda sonora, «Monster» de Paramore[74] y «All That You Are» de Goo Goo Dolls. Dellos otros cantares non llanzaes faen el so debú nel álbum, incluyendo «The Pessimist» de Stone Sour y «The Bottom» de Staind. El cantar «The Only Hope for Me Is You» de My Chemical Romance tamién paeció y puede atopase nel so cuartu álbum d'estudiu Danger Days: The True Lives of the Fabulous Killjoys y na banda sonora. El cantar nun foi puramente pa la película, y apaeció nos creitos.[75] El cantar «Set the World on Fire» de Black Veil Brides tamién foi incluyida.[76]

Comercialización[editar | editar la fonte]

La mayoría de los personaxes tornaron pa la nueva llinia de xuguetes de Hasbro, que foi estrenada'l 16 de mayu de 2011.[77] N'ochobre de 2010, Entertainment Tonight previsualizaron el rodaxe detrás d'escenes en Chicago.[78][79] Un teaser tráiler de dos minutos anunció'l 27 de payares,[80] y foi publicáu na Internet el 9 d'avientu de 2010.[81] Un anunciu de televisión de 30 segundos de la película tresmitir mientres el Super Bowl XLV en Fox el 6 de febreru de 2011.[82] El primer tráiler de cine completu estrenóse'l 28 d'abril de 2011.[83] El primera clip de toos foi llanzáu'l 18 de mayu.[84] Un segundu clip foi llanzáu a otru día el 19 de mayu.[85] Los costos promocionales norteamericanos llegó a aprosimao US$75 millones.[35][86]

Novelizaciones[editar | editar la fonte]

En mayu de 2011, la novelización, novela xuvenil, y novela gráfica de Transformers: el llau escuru de la lluna fueron publicaes. Tanto la novela como la novela gráfica cuntó con Skids y Mudflap como personaxes secundarios, pero los personaxes nun tuvieron na novela xuvenil. La novela gráfica fixo referencia a dellos Autobots de los cómics llicenciaos de IDW Publishing que morrieron nes hestories ente La vengación de los cayíos y El llau escuru de la lluna.[87] Otra novela, escrita por Peter David, publicóse'l 24 de mayu de 2011, y namái se publicar en versión de bolsu. Anque ye llixeramente distintu a la película, la novela entá pertenez a la tema y la sinopsis de la película na que basa nel desenllaz de la última batalla. La novela tien alredor de 400 páxines y foi publicada por Del Rei Books. La so sinopsis ye:

Tola humanidá taba viendo esi día en 1969. Y aun así, namái un puñáu sabía la verdadera misión detrás del trunfu d'Estaos Xuníos na carrera espacial: esquizar la nave estraterrestre que s'estrelló nel llau alloñáu de la lluna. Décades dempués, los científicos siguen lluchando pa entender la teunoloxía atopada a bordu; anque colos traicioneros Decepticons tres ella, una poderosa fuerza tien de tar en riesgu. La única esperanza d'evitar una crisis ye alicar a Sentinel Prime, el líder de los Autobots perdíu fai enforma tiempu; ¿pero quién sabi qué más permanez nes solombres, escondíu del home y la máquina?[88]

Videoxuegu[editar | editar la fonte]

El 14 de xunu de 2011, Activision llanzó un videoxuegu basáu en El llau escuru de la lluna para Xbox 360, PlayStation 3, Wii, Nintendo DS y Nintendo 3DS. Les versiones pa consoles de Nintendo fueron desenvueltes por Behaviour Interactive,[89] mientres les versiones pal restu de les consoles fueron desenvueltes por High Moon Studios, que yá desenvolviera Transformers: War for Cybertron. Electronic Arts llanzó'l xuegu Transformers: el llau escuru de la lluna el 28 de xunu de 2011 pa los smartphones Symbian de Nokia, los productos de Apple iPod Touch, iPhone y iPad.[90][91] y los dispositivos BlackBerry de Research In Motion.[92]

Estrenu[editar | editar la fonte]

Rosie Huntington-Whiteley na premier de la película.

Transformers: el llau escuru de la lluna tuvo'l so premier nel Festival Internacional de Cine de Moscú el 23 de xunu de 2011. Linkin Park realizó un conciertu especial al campu na Plaza Roja en Moscú la mesma nueche como celebración del eventu.[93] Primeramente programada a estrenase'l 1 de xunetu de 2011, l'estrenu foi adelantráu al 29 de xunu de 2011.[94] Anunciar en payares de 2010 qu'a diferencia de Transformers: el llau escuru de la lluna, nenguna escena rodar con cámares IMAX.[95]

Recepción crítica[editar | editar la fonte]

Mientres dellos críticos emponderaron los efectos especiales y les secuencies d'acción en 3D de la película, les crítiques dirixir escontra la duración, l'acción y el guion de la película. Dellos críticos tamién sintieron que El llau escuru de la lluna nun llogró tar al altor de la primer película de Transformers. El sitiu de reseñes Rotten Tomatoes dio-y a Transformers: el llau escuru de la lluna una puntuación de 36% basáu en 244 reseñes y una calificación promediu de 4.9/10, diciendo, "Los sos efectos especiales y tomes en 3D son ensin dulda impresionantes, pero nun son abondu pa compensar la so ruidosa ya inflada duración, o amazcarar el so delgáu ya indiferente guion."[96] Metacritic, otru sitiu de reseñes, dio-y a la película una puntuación de 42/100, indicando "reseñes mistes" de 37 críticos.[97]

Roger Ebert dio-y a la película una estrella de cuatro, criticando los sos efectos visuales, trama, personaxes y diálogu.[98] Richard Roeper igualmente criticó a la película, dándo-y una D y diciendo que "escasamente una película tuvo menos alma y personaxes menos interesantes."[99] A.O. Scott en The New York Times escribió: "Nun puedo decidir si esta película ye tan espectacular y increíblemente tonta como pa inducir babayada en cualesquier que la mire, o tan brutalmente brillosa que desarma toa razón. ¿Cuál ye la diferencia?"[100]

Dellos críticos sintieron que les actuaciones de Shia LaBeouf y Rosie Huntington-Whiteley nun fueron efectives. Peter Travers de Rolling Stone dio-y a la película cero estrelles, la mesma calificación que-y diera a La vengación de los cayíos, y dixo que la pareya d'actores "nun podría ser más aburrida".[101] Tirdad Derakhshani de The Philadelphia Inquirer dixo que LaBeouf "interpreta a Witwicky como si tuviera un feroz casu de trestornu de déficit d'atención. Dempués de dos películes, la so molición yá nun ye llinda."[102] James Berardinelli de ReelViews escribió que LaBeouf "fundióse a mayores niveles d'incompetencia equí. Ye difícil llamar a les sos postures y grito “actuación”."[103] Jason Solomons de The Observer escribió que "preséntennos a Rosie [Huntington-Whiteley] per primer vegada al traviés d'un primer planu del so traseru, pasando directu de la secuencia d'apertura de la película y los títulos a les animaes nalgues y ropa interior de la nuesa heroína", y que'l so elegante acentu inglés "volver práuticamente inintelixible al tar arrodiada d'acentos estauxunidenses y masonería cayendo."[104] La mayoría de les crítiques escontra Rosie Huntington-Whiteley comparar nuna lluz desfavorable con Megan Fox. Lou Lumenick de New York Post dixo qu'el so "‘actuación’ fai que la so despidida predecesora Megan Fox vease como Meryl Streep en comparanza."[105] Baz Bamigboye de Daily Mail tituló al so reseña de la película ‘Torna Megan Fox, tou ta perdonáu...’.[106] Huntington-Whiteley foi depués nomada al Golden Raspberry a la peor actriz de repartida pola so actuación, pero perdió ante David Spade por Jack and Jill.[107]

Reconozo que, para bien o pa mal, Bay ye l'alma d'una nueva máquina, el poeta del cine post-humanu, el direutor executivu del complexu d'entretenimientu militar de Hollywood.
—Richard Corliss, nel so reseña de la película pa la revista Time[108]

Nuna reseña más positiva, Steve Prokopy de Ain't It Cool News atopó a la película meyor que les otres dos.[109] Jim Vejvoda de IGN dio-y a la película una puntuación de siete de diez, tamién diciendo que yera la meyor de la franquicia.[110] Y! Online calificó a la película con una B+, notando que "So este ye en verdá'l fin d'una triloxía, los sos principales antagonistes tendríen de tener un papel mayor."[111] El sitiu web Dainik Bhaskar tamién emponderó a la película, dándo-y trés estrelles y media de cinco, citándola como una meyora dende l'anterior película, y escribiendo que "da-yos a'l so fans daqué de lo qu'allegrase."[112] Les encuestes de CinemaScore informaron que'l grau promediu que los cinéfilos diéron-y a la película foi una A nuna escala de la F a l'A+.[113]

Delles reseñes emponderaron los efectos especiales de la película y l'usu agresivu del 3D. Dempués de previsualizar una corte parcial ensin terminar de la película, Kofi Outlaw y Screen Rant declararon que Bay creara la meyor esperiencia 3D dende Avatar de James Cameron.[114] Neil Schneider y Meant to be Seen, un sitiu web centráu en xuegos y entretenimientu 3D estereoscópicu, remarcó que "mientres ‘Transformers: el llau escuru de la lluna’ tenía los raspones d'una hestoria realmente bona, esta película 3D foi rodada con un guion 2D." Sobre la tema del 3D, Schneider dixo que "‘Transformers 3’ foi un amiestu de captura de cámara 3D estereoscópica nativa y conversión 2D/3D (como una ferramienta 3D), y la mayoría perbién fechos." Él amestó, "A lo menos, ‘Transformers 3’ demuestra que les secuencies de corte rápido sí son posibles y práutiques en 3D estereoscópicu. Más qu'eso, foi una esperiencia cómoda y ayudó a ejemplificar un gran usu del 3D estereoscópicu con personaxes d'acción en vivu y dixitales. Dichu eso, piensu qu'entá podríen llevalo muncho más llueñe."[115]

Charlie Jane Anders de io9 creyó que dellos elementos de la película fueron autorreferencias deliberaes al propiu sentíu de subestimación de Michael Bay dempués de la reacción negativa escontra la segunda película: "Dempués d'unes hores de ver a Shia ser faltáu, ignoráu y maltratáu, el mensaxe queda claro: Shia, como siempres, ye un suplente de Michael Bay. Y Bay ta amosándonos xustu lo que se sintió trepar col océanu de Haterade[n. 1] —los comentarios sarcásticos, el premiu Razzie, les males reseñes— que ‘La vengación de los cayíos’ desamarró." Dio en dicir que los frecuentes y dacuando discordantes cambeos de tonu de la película fueron una firma intencional del estilu de cine propiu de Michael Bay. "El tonu ye pa máquines con un namái propósitu. La consistencia ye pa los Decepticons. Los ideales cambeos de película de Michael Bay de película d'acción a comedia adolescente a drama políticu cola mesma facilidá bien lubricada cola que los sos autos convertir en seres. Pal momentu que terminaren de ver ‘Transformers 3’, van falar l'idioma cinematográficu de Michael Bay."[116]

Taquilla[editar | editar la fonte]

Internacional[editar | editar la fonte]

Transformers: el llau escuru de la lluna recaldó US$352,390,543 en Norteamérica y US$771,403,536 n'otros territorios, pa un total internacional de US$1,123,794,079.[117] Mundialmente, ye la novena película con mayor recaldación, la segunda con mayor recaldación de 2011, la más recaldadora de la serie Transformers, la segunda con mayor recaldación de Paramount (detrás de Titanic),[118] la segunda tricuela[n. 2] con mayor recaldación (detrás de Iron Man 3),[118] y la más recaldadora de Hasbro hasta 2013. Tamién ye la décima película na hestoria del cine en llograr más de US$1000 millones, y la quinta película en llograr esto más rápidu.[119][120][121] La so fin de selmana d'estrenu mundial (US$382.4 millones) ye'l cuartu mayor de toos y el mayor para Paramount.[122] Estableció un récord de fin de selmana d'estrenu mundial IMAX con US$23.1 millones (primero superáu por Harry Potter y les Reliquies de la Muerte - Parte 2).[123] Algamó los US$400M (6 díes), US$500M (9 díes), US$600M (12 díes) y US$700M (16 díes) en tiempu récord, pero perdió tolos récords ante Harry Potter y les Reliquies de la Muerte - Parte 2.[124]

Norteamérica[editar | editar la fonte]

La película estrenar en 4088 cines incluyendo un entós récord total de 2789 locaciones 3D. Fixo US$5.5 millones mientres les funciones del xueves a les 9 p.m., US$8 millones mientres funciones tresnoche[125] y US$37.7 millones nel so día d'estrenu —miércoles, incluyendo les funciones del martes—. Este foi'l sestu meyor miércoles d'estrenu.[126] Sicasí, toes estes cifres fueron menores que les de La vengación de los cayíos.[127] El xueves, recaldó US$21.5 millones, cayendo 43%, una meyora dende l'ablayada del miércoles al xueves del so predecesor. Recaldó US$33 millones el vienres, pa un total de US$97.8 millones. La so cuota 3D representó'l 60% de la so recaldación, lo que yera atípicu por cuenta de la cayida n'asistencia 3D en Norteamérica. Na so fin de selmana d'estrenu de tres díes (de vienres a domingu), recaldó US$97.9 millones.[128] Llogró'l tercer mayor fin de selmana d'estrenu de 2011,[129] el cuartu mayor fin de selmana de esteno de xunetu,[130] el quintu mayor fin de selmana d'estrenu pa una película ensin estrenar un vienres[131] y la tercera mayor recaldación de cinco díes pa una película estrenada un miércoles.[117] Estableció récords pola fin de selmana de'l Día de la Independencia de EE. UU. de 3 díes (US$97.9 millones)[132] y 4 díes (US$115.9 millones), superando'l récord de Spider-Man 2 en dambos casos (US$88.2 millones y US$115.8 millones respectivamente). Permaneció nel primer llugar na so segunda fin de selmana, cayendo un 52% hasta US$47.1 millones.[133] Cerrando'l 13 d'ochobre de 2011 con US$352.4 millones, ye la segunda película con mayor recaldación de 2011[134] y la segunda película con mayor recaldación na franquicia.[135]

Otros países[editar | editar la fonte]

La película recaldó US$32.5 millones nel so primer día, con un ritmu 38% mayor que la so predecesora. Incluyendo dellos prestrenos tempranos del xueves, recaldó US$36.6 millones nun día y mediu,[136] y pal xueves el so total nel estranxeru algamó los US$66 millones.[137] Pal final de la so primer fin de selmana, llograra US$219.8 millones, que permanez como'l quintu mayor fin de selmana d'estrenu de tolos tiempos nel estranxeru, y el mayor para Paramount.[138] El so estrenu estranxeru foi 57% meyor qu'el de La vengación de los cayíos (US$139.6 millones). 70% de les sos recaldaciones vinieron del 3D (una mayor cuota 3D qu'el 66% de Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides).[139] Don Harris, el xerente xeneral de la distribución pa Paramount, comentó sobre les resultancies de El llau escuru de la lluna: "Si nun escoyéramos debutar la película depués en Xapón y China, probablemente tendríamos el récord de tolos tiempos"[140] La película tuvo nel visu de la taquilla fora de Norteamérica por dos selmanes siguíes.[141]

En China, el so mercáu con mayor recaldación dempués de Norteamérica, la película rompió récords per un primer día con US$15.9 millones, un solu día con US$17.4 millones (superáu por Journey to the West: Conquering the Demons)[142] y una primer fin de selmana con US$46.8 millones (US$62.7 millones con prestrenos).[143] Esti postreru superó a Avatar (US$42 millones).[144] El récord de fin de selmana d'estrenu, incluyendo prestrenos, foi superáu por Titanic 3D (US$74.2 millones).[145] El llau escuru de la lluna remató'l so plazu con US$167.95 millones, siendo la película con mayor recaldación de 2011.[146] Amás de China, rompió'l récord del primer día en Rusia y Corea del Sur;[136] el récord d'un solu día en Hong Kong;[147] y el récord de la primer fin de selmana en Corea del Sur,[148] Hong Kong, Malasia, Taiwán, Tailandia, Singapur, Emiratos Árabes Xuníos, les Filipines y Perú (los últimos trés récords superaos por The Avengers).[139][149][150] Siguiendo a China en recaldación total tuvieron Corea del Sur (US$69.1 millones) y Xapón (US$54.2 millones).[151]

Premios[editar | editar la fonte]

Premiu Categoría Receptor Resultancia Ref.
Teen Choice Awards 2011 Nomada [152]

Shia LaBeouf

Nomáu

Rosie Huntington-Whiteley

Nomada
Scream Awards 2011 Meyor película de ciencia ficción Nomada [153]
Meyor cameo Buzz Aldrin Nomáu
Escape d'edificiu en

derrumbe

Nomada
Meyor película 3D Ganadora
Meyor efectos especiales Nomada
People's Choice Awards 2012
Nomada [154]
Nomada
Meyor estrella de película d'acción Shia LaBeouf Nomáu
Oklahoma Filme Critics Circle Awards 2011 Película obviamente peor Ganadora [155]
Premio de l'Alianza de Muyeres Periodistes de Cine 2011 Remortina o remake que nun tendría de faese Nomada [156]
Premios Annie 2012

Florent Andarra

Ganador
Premios Golden Reel 2012 Nomada [157]
Nomada
Premios del Sindicatu d'Actores 2011
Nomada
Premiu Óscar de 2011
Ameyores efectos visuales Scott Farrar, Scott Benza, Matthew Butler y John Frazier Nomaos [158]
Meyor soníu Greg P. Russell, Gary Summers, Jeffrey J. Haboush y Peter J. Devlin Nomaos
Óscar a la meyor edición de soníu Meyor edición de soníu Ethan Van der Ryn y Erik Aadahl Nomaos
Premios Golden Raspberry de 2012
Peor película Nomada [159]
Peor direutor Michael Bay Nomáu
Razzie al peor actor de repartida Peor actor de repartida Patrick Dempsey Nomáu
Ken Jeong Nomáu
Razzie a la peor actriz de repartida Peor actriz de repartida Rosie Huntington-Whiteley Nomada
Peor guion Ehren Kruger Nomáu
Razzie al peor combu en pantalla Peor pareya en pantalla Shia LaBeouf y Rosie Huntington-Whiteley Nomaos
Razzie al peor combu en pantalla Peor conxuntu en pantalla Nomada
Premios Saturn de 2011
Ameyores efectos especiales Scott Benza, John Frazier, Matthew Butler, y Scott Farar Nomaos [160]
Premios Empire 2012
L'arte de 3D presentáu por RealD Nomada

Versión casera[editar | editar la fonte]

Mientres el Día del Inventor de Hasbro, anunciar de qu'el DVD y el Blu-ray llanzar nel postreru cuartu de 2011.[161] El llanzamientu domésticu de NTSC de la película foi'l 30 de setiembre de 2011,[162] con una versión Blu-ray 3D de la película prevista pa llanzamientu en "los próximos meses".[163][164] Sicasí, el primer llanzamientu domésticu foi criticáu pola falta de característiques especiales.[165]

Una edición esclusiva de Walmart de la película tamién foi llanzada'l 30 de setiembre de 2011.[166] El DVD PAL y el Blu-ray de la película fueron llanzaos el 28 de payares de 2011.[167]

En Norteamérica, vendió 716,218 unidad DVD (equivalente a US$13,565,169) na so primer selmana, liderando la tabla DVD selmanal.[168] Hasta'l 26 de febreru de 2012, vendiera 2,829,285 unidad DVD (equivalente a US$48,058,979).[169] Tamién lideró la tabla de Blu-ray na mesma selmana y vendiera 2,381,657 unidaes Blu-ray (recaudandoo US$50,934,911) pal 2 d'ochobre de 2011.[170] El llanzamientu en Blu-ray 3D de la película foi'l 31 de xineru de 2012.[171]

Remortines[editar | editar la fonte]

Artículu principal: Transformers 5

La cuarta película na serie cinematográfica Transformers, La era de la estinción, estrenóse'l 27 de xunu de 2014. Una quinta película, col títulu oficial de Transformers: The Last Knight, ta programada a estrenase'l día 23 de xunu del añu 2017. Y una sesta pal 2019.

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Combinación ente'l términu inglés: hater y el nome de la bébora Gatorade.
  2. Segunda remortina, combinación de los términos trés y remortina.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 Vary, Adam (14 de febreru de 2012) (en inglés). Michael Bay will direct the next ‘Transformers’, but first he's pumped for ‘Pain and Gain. http://www.ew.com/article/2012/02/14/michael-bay-transformers-pain-and-gain. Consultáu 'l 22 de mayu de 2015. 
  2. Sullivan, Kevin (13 de febreru de 2012) (en inglés). Michael Bay to Direct ‘Transformers 4’, Producer Confirms. http://www.mtv.com/news/1679197/transformers-four-michael-bay/. Consultáu 'l 22 de mayu de 2015. 
  3. «Interview: Michael Bay Talks ‘Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Slash Filme (15 d'abril de 2011). Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  4. Michael Bay (ed.): «Wait a minute!» (inglés) (17 de marzu de 2009). Consultáu'l 29 de mayu de 2015.
  5. Collider (ed.): «Roberto Orci and Alex Kurtzman talk Star Trek Sequel, Cowboys and Aliens, Transformers 3, View-Master Filme, 3More» (inglés) (8 d'ochobre de 2009). Consultáu'l 29 de mayu de 2015.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Animation World Network (ed.): «A Colossal ‘Transformers’ Sequel» (inglés) (6 de xunetu de 2011). Consultáu'l 29 de mayu de 2015.
  7. Michael Bay (ed.): «Transformers 3: July 1st, 2011» (inglés) (1 d'ochobre de 2009). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  8. /Filme (ed.): «Michael Bay Testing 3D for Transformers 3» (inglés) (26 de febreru de 2010). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  9. Choen, David S. (2 de febreru de 2010). «Korea’s Stereo Pictures cues ‘Cats» (en inglés). Variety. http://variety.com/2010/biz/markets-festivals/korea-s-stereo-pictures-cues-cats-1118014618/. Consultáu 'l 30 de mayu de 2015. 
  10. 10,0 10,1 Bowles, Scott (28 de xunu de 2011). Gannett Company. ed (en inglés). Transformers: Dark of the Moon’ aims to alica 3-D movies. http://usatoday30.usatoday.com/life/movies/news/2011-06-27-michael-bay-transformers-dark-of-the-moon_n.htm. Consultáu 'l 30 de mayu de 2015. 
  11. 11,0 11,1 Canal de YouTube de Michael Bay (ed.): «Michael Bay & James Cameron Talk 3-D (Estendéi)» (inglés) (26 de xunu de 2011). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  12. Ditzian, Eric (2 d'abril de 2010). «Breaking Dawn’, ‘Transformers 3’ And Other Films That Might Go 3-D» (en inglés). MTV. http://www.mtv.com/news/1635373/breaking-dawn-transformers-3-and-other-films-that-might-go-3-d/. Consultáu 'l 30 de mayu de 2015. 
  13. Giardina, Carolyn (19 de mayu de 2011) (en inglés). Michael Bay Reveals How ‘Transformers: Dark of the Moon’ Was Shot in 3D. http://www.hollywoodreporter.com/news/michael-bay-reveals-how-transformers-190333. Consultáu 'l 30 de mayu de 2015. 
  14. 14,0 14,1 Calcutta Tube (ed.): «Transformers 3 (2011) Hollywood Filme Release Date-DVD-Cast and Crew-Trailer» (inglés) (1 de setiembre de 2010). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  15. /Filme (ed.): «Third Transformers Filme Titled ‘Transformers: The Dark of the Moon» (inglés) (6 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  16. Collider (ed.): «Transformers: Dark of the Moon Edit Bay Visit! Steve Watches 20 Minutes of the Movie and Interviews Michael Bay for Over 2 Hours!» (inglés) (8 d'avientu de 2010). Consultáu'l 30 de mayu de 2015.
  17. Ditzian, Eric (19 de marzu de 2010). «Transformers 3’ Script Complete, Josh Duhamel Says» (en inglés). MTV. http://www.mtv.com/news/1634300/transformers-3-script-complete-josh-duhamel-says/. Consultáu 'l 30 de mayu de 2015. 
  18. «Patrick Dempsey Confirmed For Role in Transformers 3» (inglés). TV Fanatic (5 de mayu de 2010). Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  19. Finke, Nikki (19 de mayu de 2010) (en inglés). more-megan-42852/ MICHAEL BAY'S REVENGE! No More Megan; UPDATE: Suggested Replacements. http://deadline.com/2010/05/michael-bays-revenge-nun more-megan-42852/. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  20. «TransformersPlantía:' Shia LaBeouf: Megan Fox's "S*** Talking" Got Her Fired» (en inglés). US Weekly. 21 de xunu de 2011. http://www.usmagazine.com/entertainment/news/transformers-shia-labeouf-megan-foxs-s-talking-got-her-fired-2011216. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  21. Caplan, David (19 de mayu de 2010). «Megan Fox: It Was My Decision to Leave Transformers» (en inglés). People. http://www.people.com/people/article/0,,20386636,00.html. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  22. 22,0 22,1 Fennessey, Sean (xunetu de 2011). «Esclusive: The Break-Up of Michael Bay and Megan Fox» (en inglés). GQ (Condé Nast Publications). http://www.gq.com/story/michael-bay-steven-spielberg-fired-megan-fox-transformers. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  23. Markovitz, Adam (3 de xunu de 2010) (en inglés). It's official: Victoria's Secret model Rosie Huntington-Whiteley replaces Megan Fox in ‘Transformers 3. http://www.ew.com/article/2010/06/03/angel-rosie-transformer. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  24. Billington, Alex (30 de xunu de 2009) (en inglés). Bay Says We'll See More Ramon Rodriguez in Transformers 3. FirstShowing. http://www.firstshowing.net/2009/bay-says-well-see-more-ramon-rodriguez-in-transformers-3/. Consultáu 'l 4 de xunetu de 2015. 
  25. (en inglés) I'm not coming back!’: Shia LaBeouf confirms new Transformers movie will be his last. 11 de xunu de 2011. http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2002317/Shia-LaBeouf-confirms-new-Transformers-movie-last.html. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  26. (en inglés) John Malkovich Describes His Character in Transformers 3. Reez. 4 d'ochobre de 2010. http://www.reelz.com/movie-news/7859/john-malkovich-describes-his-character-in-transformers-3/. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  27. «Ken Jeong on ‘Community’, ‘Hangover 2’ and ‘Transformers 3» (inglés). CraveOnline (23 de marzu de 2011). Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  28. (2011) Transformers: Ghosts of Yesterday. Del Rei Books. ISBN 978-0-345-49798-7.
  29. 29,0 29,1 Breznican, Anthony (11 de xunu de 2010) (en inglés). Next ‘Transformers’ is due for a switch. http://usatoday30.usatoday.com/life/movies/news/2010-06-11-Transformers11_ST_N.htm. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  30. Goldberg, Matt (15 de mayu de 2011). «Michael Bay Will Bet You $25,000 That the Twins Aren’t in TRANSFORMERS: DARK OF THE MOON» (en inglés). Collider. http://collider.com/transformers-3-twins-skids-mudflap-michael-bay/91104/. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  31. 31,0 31,1 31,2 «Bay Confirms ‘Transfomers 3’ Is His Last; Sentinel Prime In Filme» (inglés). Screen Rant (11 de febreru de 2011). Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  32. «Transformers: Dark Of The Moon / Weirdest movie adaptations» (inglés). The A.V. Club (30 de xunu de 2011). Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  33. BlueOblivion80 (28 d'ochobre de 2010). «Behind the Scenes with Transformers 3 in downtown Chicago» (inglés). YouTube. Consultáu'l 7 de xunetu de 2015.
  34. 34,0 34,1 34,2 34,3 34,4 Warner, Kara (29 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark Of The Moon’: Behind The ‘Star Trek’ Nods. http://www.mtv.com/news/1666643/transformers-dark-of-the-moon-star-trek-references/. Consultáu 'l 7 de xunetu de 2015. 
  35. 35,0 35,1 Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes Fernandez
  36. «Transformers 3 Scenes to be Shot in Gary» (inglés). Inside Indiana Business (5 d'agostu de 2010). Consultáu'l 9 de xunetu de 2015.
  37. «Transformers 3 Filming Approved for Gary, Indiana; Will Double as Ukraine» (inglés). TFormers (2 d'abril de 2010). Consultáu'l 9 de xunetu de 2015.
  38. «Transformers 3 Headed to Chicago and Moscow» (inglés). CommingSoon (26 de febreru de 2010). Consultáu'l 9 de xunetu de 2015.
  39. Collette, Christopher (1 d'ochobre de 2010) (en inglés). Transformers 3’ filming set for Kennedy Space Center next week. http://archive.wtsp.com/news/local/story.aspx?storyid=148732. Consultáu 'l 9 de xunetu de 2015. 
  40. «Transformers 3 Filming Locations And Updates» (inglés). Current TV (9 de xunu de 2010). Consultáu'l 9 de xunetu de 2015.
  41. «Transformers 3’ Takes Over Michigan Avenue in Downtown Chicago» (en inglés). Fox 10 Phoenix. 15 de xunetu de 2010. http://www.fox10phoenix.com/story/18119821/transformers-3-takes-over-michigan-avenue-in-downtown-chicago. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  42. (en inglés) Transformers 3’ wrapping up in Chicago. 25 d'agostu de 2010. http://archive.chicagobreakingnews.com/2010/08/transformers-3-wrapping-up-shooting-in-chicago.html. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  43. «"Transformers 3" To Shoot at Kennedy Space Center» (inglés). WorstPreviews (13 de mayu de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  44. Daykin, Tom (18 de xunu de 2010) (en inglés). Tower Automotive site, Art Museum to be used in ‘Transformers 3’ scenes. http://www.jsonline.com/blogues/business/96648929.html. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  45. «STS-133 completes hyper loading – Discovery may star in Transformers movie» (inglés). NASA Space Flight (2 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  46. «Transformers 3” To Be Shot in Cambodia» (inglés). Agence Kampuchea Presse (21 de xineru de 2011). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  47. «Transformers 3 Update From Michael Bay» (inglés) (22 de marzu de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  48. 48,0 48,1 48,2 48,3 Weintraub, Steve (8 d'avientu de 2010). «TRANSFORMERS: DARK OF THE MOON Edit Bay Visit! Steve Watches 20 Minutes of the Movie and Interviews Michael Bay for Over 2 Hours!» (en inglés). Collider. http://collider.com/michael-bay-interview-transformers-dark-moon-edit-bay-visit/. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  49. Wakelin, Simon (1 d'avientu de 2010). «Company 3 Brings 3-D Post to Set». American Cinematographer (American Society of Cinematographers) 91. ISSN 0002-7928. http://www.assimilateinc.com/sites/default/files/american-cinematographer_ac12101.pdf. 
  50. Cohen, David S. (19 de xunetu de 2011). «Biz crosses blurry line on ‘true 3D’» (en inglés). Variety. http://variety.com/2011/dixital/features/biz-crosses-blurry-line-on-true-3d-1118040081/. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  51. Warmoth, Brian (10 de payares de 2010) (en inglés). Randy Moss, ‘Transformers 3’ Wraps And George W. Bush's Book In Today's Twitter-Wood. http://moviesblog.mtv.com/2010/11/10/randy-moss-transformers-3-george-w-bush-book-twitter-wood/. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  52. «Transformers’ Direutor Michael Bay Caught Plagiarizing -- Himself» (inglés). Moviefone (4 de xunetu de 2011). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  53. «Did Michael Bay Recycle Pearl Harbor Footage into Transformers?» (inglés). Slash Filme (3 de xunetu de 2007). Consultáu'l 8 de xunu de 2015.
  54. Hardigree, Matt (3 de setiembre de 2010) (en inglés). Extra Has Skull "Sliced Open" On Transformers 3 Set. http://jalopnik.com/5629380/extra-has-skull-sliced-open-on-transformers-3-set. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  55. Eldeib, Duaa (5 d'ochobre de 2010) (en inglés). Family of ‘Transformers 3’ extra files suit over accident. http://articles.chicagotribune.com/2010-10-05/news/ct-met-transformers-lawsuit-20101005_1_gabriela-cedillo-stunt-welding. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  56. (en inglés) Paralysed extra sues filme company. 6 d'ochobre de 2010. http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-11485712. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  57. «ESCLUSIVE: Paramount Covering Medical Bills For Transformers 3 Stunt Victim» (inglés). RadarOnline (23 de setiembre de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  58. «Injured 'Transformers 3' Extra Sues Studio» (inglés). Deadline (5 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  59. 59,0 59,1 59,2 Lang, Brent (5 d'ochobre de 2010) (en inglés). Injured ‘Transformers 3’ Extra Sues Paramount. http://www.thewrap.com/movies/article/injured-transformers-extra-sues-paramount-21465/. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  60. «$18 Million Settlement for Injured Transformers: DOTM Extra (Updated)» (inglés). Transformers Live (23 de mayu de 2012). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  61. Hyde, Justin (10 de payares de 2010) (en inglés). Bumblebee Smashes Cop Car In Yet Another Transformers 3 Accident. http://jalopnik.com/5661321/bumblebee-smashes-cop-car-in-yet-another-transformers-3-accident. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  62. «Video: Transformers 3 "Bumblebee" Car Hits Police Cruiser» (inglés). DCIst (11 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  63. 63,0 63,1 63,2 63,3 63,4 63,5 «Transformers-3 ILM Panel-desktop». Visual Effects Society (1 d'agostu de 2011). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  64. «Dixital Domain shapes Dark of the Moon» (inglés). FXGuide (14 de xunetu de 2011). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  65. «Dixital Domain on Transformers 3» (inglés). CG Society (3 d'agostu de 2011). Consultáu'l 10 de xunetu de 2015.
  66. 66,0 66,1 Giardina, Carolyn (7 de xunetu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark of the Moon’s' Powerful Visual Effects: 5 Things to Know About How They Did It. http://www.hollywoodreporter.com/news/transformers-dark-moons-powerful-visual-208967. Consultáu 'l 10 de xunetu de 2015. 
  67. 67,0 67,1 67,2 67,3 «Dark of the Moon: ILM’s magic, in 3D» (inglés). FXGuide (27 de xunetu de 2011). Consultáu'l 11 de xunetu de 2015.
  68. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Legend3D (1 de xunetu de 2011). Consultáu'l 11 de xunetu de 2015.
  69. «Transformers: Dark of the Moon (The Score)» (inglés). Apple Inc. (24 de xunu de 2011). Consultáu'l 11 de xunetu de 2015.
  70. «Soundtrack Review: Transformers: Dark of the Moon» (inglés). GordonandtheWhale (7 de xunetu de 2011). Consultáu'l 11 de xunetu de 2015.
  71. 71,0 71,1 «Transformers: Dark of the Moon’ Score Album Details» (inglés). FilmMusicReporter (20 de xunu de 2011). Consultáu'l 11 de xunetu de 2015.
  72. «Transformers: Dark of the Moon - The Score » (inglés). Amazon (30 de xunu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  73. Montgomery, James (18 d'abril de 2011) (en inglés). Linkin Park’s ‘Iridescent’ Video: A Dog, A Throne And A Blind King. http://www.mtv.com/news/1662170/linkin-park-iridescent-dark-of-the-moon/. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  74. Paramore (23 de mayu de 2011). «Transformers: Dark of the Moon Update» (inglés). Twitter. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  75. «Transformer 3 - Dark Of The Moon Soundtrack» (inglés). Staind (27 de mayu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  76. «Transformers 3 Movie Soundtrack» (inglés). Soundtrack-Movie (24 de mayu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  77. (en inglés) Toy Fair 2011: Transformers Dark of the Moon Figure (Starscream, Optimus Prime, Megatron & More). Inside Pulsie. 13 de febreru de 2011. http://insidepulse.com/2011/02/13/toy-fair-2011-transformers-dark-of-the-moon-figure-starscream-optimus-prime-megatron-more/. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  78. «More Transformers 3 Behind the Scenes Set Visit Video Previews» (inglés). Slash Filme (28 d'ochobre de 2010). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  79. «ET Esclusive: On the Explosive ‘Transformers: Dark of the Moon’ Set!» (en inglés). Entertainment Tonight. 28 d'ochobre de 2010. http://www.etonline.com/movies/102265_ET_Esclusive_On_the_Explosive_Transformers_Dark_of_the_Moon_Set/. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  80. Nelson (27 de payares de 2010). «Re: UPDATED: Is Michael Bay’s TF3 In Post-Production Troubles?» (inglés). Shoot for the Edit. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  81. «Transformers Dark of The Moon Teaser (1080p)» (inglés). Vimeo (8 d'avientu de 2010). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  82. Weinberg, Scott (6 de febreru de 2011) (en inglés). Transformers 3’ Super Bowl Trailer: More Dixital Mayhem. Moviefone. http://news.moviefone.com/2011/02/06/transformers-dark-of-moon-trailer/. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  83. Slash Filme (ed.): «Transformers: Dark of the Moon’ Trailer» (inglés) (28 d'abril de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  84. WeGotThisCovered (ed.): «First Transformers: Dark Of The Moon Clip» (inglés) (18 de mayu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  85. «New ‘Transformers: Dark Of The Moon’ Clip: Patriotic Base Jumping Soldiers» (inglés). ScreenRant (19 de mayu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  86. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Boxoffice. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  87. (2011) Transformers: Dark of the Moon: The Junior Novel (en inglés). Ballantine Little, Brown Books for Young Readers. ISBN 978-0-316-18629-2.
  88. (2011) Transformers: el llau escuru de la lluna editorial=Del Rei Books (en inglés). ISBN 978-0-345-52915-2.
  89. (en inglés) Transformers: Dark of the Moon Video Game Ships to Stores Today. 14 de xunu de 2011. http://www.ign.com/articles/2011/06/14/transformers-dark-of-the-moon-video-game-ships-to-stores-today. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  90. «Transformers: Dark of the Moon iPhone, iPad Trailer: Release Date Tomorrow!» (inglés). TheAppEra (27 de xunu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  91. Electronic Arts (28 de xunu de 2011). «Transformers: Dark of the Moon HD» (inglés). Apple. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  92. Electronic Arts. «TRANSFORMERS: DARK OF THE MOON» (inglés). BlackBerry App World. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  93. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes Premiere
  94. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes datechange
  95. Nelson (21 de payares de 2010). «Re: About TF3 in 3D» (inglés). ShootfortheEdit. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  96. «Transformers: Dark of the Moon (2011)» (inglés). Rotten Tomatoes (28 de xunu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015i.
  97. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Metacritic. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  98. Ebert, Roger (28 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark of the Moon. Sun-Times Media Group. http://www.rogerebert.com/reviews/transformers-dark-of-the-moon-2011. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  99. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés) (28 de xunu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  100. Scott, A.O. (28 de xunu de 2011) (en inglés). One Small Step for Man, One Giant Leap for Autobots. http://www.nytimes.com/2011/06/29/movies/transformers-dark-of-the-moon-theyre-at-it-again-movie-review.html?_r=0. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015i. 
  101. Travers, Peter (29 de xunu de 2011). «Transformers: Dark of the Moon» (en inglés). Rolling Stone. http://www.rollingstone.com/movies/reviews/transformers-dark-of-the-moon-20110629. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  102. Derakhshani, Tirdad (28 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers: Too much meets the eye. Philadelphia Media Holdings. http://www.philly.com/philly/entertainment/movies/Transformers_Too_much_meets_the_eye.html. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  103. «Transformers 3: Dark of the Moon» (inglés). ReelViews (28 de xunu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  104. Solomons, Jason (3 de xunetu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark of the Moon – review. http://www.theguardian.com/filme/2011/jul/03/transformers-3-dark-moon-review. Consultáu 'l 13 de xunu de 2015. 
  105. Lumenick, Lou (29 de xunu de 2011) (en inglés). Total bomb!. http://nypost.com/2011/06/29/total-bomb/. Consultáu 'l 13 de xunu de 2015. 
  106. Bamigboye, Baz (27 de xunu de 2011) (en inglés). Come back Megan Fox, all is forgiven.... http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-2008520/Transformers-3-Dark-Moon-review.html. Consultáu 'l 13 de xunu de 2015. 
  107. «[http://www.razzies.com/history/2011-worst-supporting-actress.asp The 32nd Annual RAZZIE® Award Nominees for 2011 - Worst Supporting Actress]» (inglés). Premios Razzie. Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  108. Corliss, Richard (29 de xunu de 2011). «The New Transformers: Turn On the Dark» (en inglés). Time. http://entertainment.time.com/2011/06/29/transformers-dark-of-the-moon-review/. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  109. «AICN ESCLUSIVE: Capone remaneces from the rubble of Chicago to give you the first review of TRANSFORMERS: DARK OF THE MOON!!!» (inglés). Ain't It Cool News (14 de mayu de 2011). Consultáu'l 12 de xunetu de 2015.
  110. Vejvoda, Jim (27 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark of the Moon Review. http://www.ign.com/articles/2011/06/27/transformers-dark-of-the-moon-review. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  111. Thompson, L. (29 de xunu de 2011) (en inglés). Movie Review: Transformers: Dark of the Moon Is Too Much, but Still Not Enough!. http://www.eonline.com/uberblog/movie_reviews/b249821_movie_review_transformers_dark_of_moon.html. Consultáu 'l 12 de xunetu de 2015. 
  112. (en inglés) Movie Review: Transformers 3- Dark of the Moon. 2 de xunetu de 2011. http://daily.bhaskar.com/article/ENT-transformers-3-movie-review-2230295.html. Consultáu 'l 13 de xunetu de 2015. 
  113. Kaufman, Amy (30 de xunu de 2011) (en inglés). Movie Projector: ‘Transformers’ will detonate competition at holiday box office. http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2011/06/movie-projector-transformers-will-detonate-holiday-boxoffice.html. Consultáu 'l 13 de xunetu de 2015. 
  114. «Transformers 3’: Most Incredible 3D Experience Since ‘Avatar» (inglés). Screen Rant (2 de xunu de 2011). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  115. «Transformers: Dark of the Moon Review» (inglés). MTBS3D (4 de xunetu de 2011). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  116. Anders, Charlie Jane (29 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers 3 is a movie about how wrong you were to hate Transformers 2. Jezebel. http://jezebel.com/5816415/transformers-3-is-a-movie-about-how-wrong-you-were-to-hate-transformers-2. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  117. 117,0 117,1 «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  118. 118,0 118,1 «All Time Worldwide Box Office Grosses» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  119. Subers, Ray (3 d'agostu de 2011) (en inglés). Transformers’ Becomes Tenth Billion-Dollar Movie Ever; ‘Potter’ Hits Another Worldwide Milestone. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3234&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  120. Subers, Ray (13 de mayu de 2012) (en inglés). Around-the-World Roundup: ‘Avengers’ Reaches $1 Billion Worldwide. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3443&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  121. Finke, Nikki (17 de mayu de 2013) (en inglés). UPDATE: ‘Iron Man 3’ Box Office Crosses $1B Global And $300M Domestic. http://deadline.com/2013/05/iron-man-3-set-to-cross-1b-global-and-300m-domestic-benchmarks-on-thursday-500783/. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  122. «All Time Worldwide Box Office Openings» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  123. Vlessing, Etan (5 de xunetu de 2011) (en inglés). Imax Posts Record Global Bow for ‘Transformers 3. http://www.hollywoodreporter.com/news/imax-posts-record-global-bow-208030. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  124. (en inglés) Around-the-World Roundup: ‘Transformers’ Lays Waste to World. Box Office Mueyo. 5 de xunetu de 2011. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3200&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  125. «Transformers: Dark of the Moon’ Earns $13.5 Million Opening Night» (inglés). MovieWeb (29 de xunu de 2011). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  126. «All Time Top Single Day Grosses» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  127. McClincock, Pamela (30 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers 3’ Earns $37.3 Mil, Best Opening Day Gross of 2011. http://www.hollywoodreporter.com/news/transformers-3-earns-372-mil-207282. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  128. Gray, Brandon (4 de xunetu de 2011) (en inglés). Weekend Report: ‘Transformers’ Claims Independence Gross Record. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3199&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  129. «2011 Opening Grosses» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  130. «All Time Top Opening Weekends by Month: July» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  131. «All Time Opening Weekends for Movies Not Released on a Friday» (inglés). Box Office Mueyo (14 de xunetu de 2015).
  132. «All Time Independence Day Weekends» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  133. Subers, Ray (10 de xunetu de 2011) (en inglés). Weekend Report: ‘Transformers’ Stays on Top, ‘Bosses’ Fires ‘Zookeeper. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3205&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  134. «2011 Domestic Grosses» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  135. (en inglés) Transformers Franchise Total Grosses. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=transformers.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  136. 136,0 136,1 McClintock, Pamela (30 de xunu de 2011) (en inglés). Transformers 3’ Earns $32.5 Million in International Box Office on Opening Day. http://www.hollywoodreporter.com/news/transformers-3-earns-325-million-207297. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  137. McClintock, Pamela (1 de xunetu de 2015) (en inglés). Box Office Report: ‘Transformers’ Now on Track to Earn $180 Million Domestically Through July 4th. http://www.hollywoodreporter.com/news/box-office-report-transformers-trounces-207777. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  138. «Overseas Total All Time Openings» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  139. 139,0 139,1 Subers, Ray (5 de xunetu de 2011) (en inglés). Around-the-World Roundup: ‘Transformers’ Lays Waste to World. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3200&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  140. Frankel, Daniel (4 de xunetu de 2011) (en inglés). Transformers 3’ Scores $400M+ Opening at Global Box Office. http://www.thewrap.com/movies/article/transformers-3-scores-379m-global-box-office-28789/. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  141. Gray, Brandon (12 de xunetu de 2011) (en inglés). Around-the-World Roundup: ‘Transformers’ Dominates Again. Box Office Mueyo. http://www.boxofficemojo.com/news/?id=3206&p=.htm. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  142. Tsui, Clarence (18 de febreru de 2013) (en inglés). China Box Office: ‘Journey to the West’ Dominates During New Year Holidays. http://www.hollywoodreporter.com/news/china-box-office-journey-west-422272. Consultáu 'l 14 de xunetu de 2015. 
  143. «Transformers: Dark of the Moon (2011) - Chinese Box Office Results - Box Office Mueyo» (en). Consultáu'l 23 d'ochobre de 2017.
  144. «China Weekly Box Office (1/4 - 1/10)» (inglés). Box Office Follower (13 de xineru de 2010). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  145. «China Weekly Box Office (04/09 - 04/15): Titanic has arrived, and oh my, what an entrance!» (inglés). Box Office Follower (16 d'abril de 2012). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  146. «China Weekly Box Office (08/29 - 09/04): Fall season begun with Source Code claiming the top spot» (inglés). Box Office Follower (6 de setiembre de 2011). Consultáu'l 14 de xunetu de 2015.
  147. Chu, Karen (4 de xunetu de 2011) (en inglés). Transformers 3D’ Demolishes Hong Kong Box Office Records. http://www.hollywoodreporter.com/news/transformers-3d-demolishes-hong-kong-207910. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015. 
  148. «All Time South Korea Opening Weekends» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  149. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). Box Office Mueyo (29 de xunu de 2011). Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  150. Segers, Frank (3 de xunetu de 2011) (en inglés). Transformers: Dark of the Moon’ Dominates Overseas Box Office With $219.8 Million Bow. http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=intl&view=byweekend&id=transformers3.htm. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015. 
  151. «Transformers: Dark of the Moon Total Foreign Grosses» (inglés). Box Office Mueyo. Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  152. Ng, Philiana (19 de xunetu de 2011) (en inglés). Teen Choice Awards 2011: ‘Pretty Little Liars’, Rebecca Black Added to List of Nominees. http://www.hollywoodreporter.com/news/teen-choice-awards-2011-pretty-212996. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015. 
  153. «2011 Scream Awards: Voting Section». Network Enterprises, Inc.. Spike. Consultáu'l 11 de setiembre de 2011.
  154. «2012 Nominees & Winners» (inglés). People's Choice Awards. Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  155. (en inglés) Oklahoma Filme Critics Circle names "The Artist" best filme of 2011. Oklahoma Filme Critics Circle. 23 d'avientu de 2011. http://ofccircle.org/post/14681836316/oklahoma-filme-critics-circle-names-the-artist-best. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015.  (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  156. (en inglés) The Alliance of Women Filme Journalists Nominees. ChitownFlix. 24 d'avientu de 2011. http://www.chinokino.com/2012/01/2011-alliance-of-women-filme-journalists.html. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015. 
  157. (en inglés) Sound Editors Give ‘Super 8’, ‘War Horse’, ‘Rise Of Planet Of Apes’ Most Nominations. PMC. 20 de xineru de 2012. http://www.deadline.com/2012/01/sound-editors-give-super-8-war-horse-rise-of-the-planet-of-the-apes-most-nominations/. Consultáu 'l 15 de xunetu de 2015. 
  158. «Oscars 2012: Nominees in full» (inglés). Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  159. Razzies (ed.): «RAZZIES Nominations» (inglés). Consultáu'l 15 de xunetu de 2015.
  160. «Nominations for the 38th Annual Saturn Awards» (inglés). Premios Saturn. Academia de Cine de Ciencia Ficción, Fantasía y Terror (19 de febreru de 2012). Consultáu'l 16 de xunetu de 2015.
  161. Molbaek, Henning. TRANSFORMERS: DARK OF THE MOON gets DVD and Blu-ray release date. http://moviemet.com/news/transformers-dark-moon-gets-dvd-and-blu-ray. 
  162. «Transformers: Dark of the Moon» (inglés). DVDWorldUSA. Consultáu'l 16 de xunetu de 2015.
  163. «Transformers: Dark of the Moon Blu-ray due September 30th, 3D version later» (inglés). EnGadget (10 de setiembre de 2011). Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  164. «Transformers: Dark Of The Moon’ Blasts Off On Blu-ray & DVD Friday, September 30» (inglés). StarPulse (13 de setiembre de 2011). Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  165. Kirkland, Bruce (29 de setiembre de 2011) (en inglés). Non extras on ‘Transformers 3’ DVD. http://www.torontosun.com/2011/09/29/non-extras-on-transformers-3-dvd/. Consultáu 'l 17 de xunetu de 2015. 
  166. «Transformers: Dark Of The Moon (Blu-ray) (Esclusive) (Widescreen)» (inglés). Walmart. Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  167. «Transformers: Dark Of The Moon [Blu-Ray+DVD+Dixital Copy(inglés). Sainsbury's Entertainment. Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  168. «United States DVD Sales Chart for Week Ending October 2, 2011» (inglés). The Numbers. Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  169. «Transformers: Dark of the Moon - Video Sales» (inglés). The Numbers. Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  170. «United States Blu-ray Sales Chart for Week Ending October 2, 2011» (inglés). The Numbers. Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.
  171. «Transformers: Dark of the Moon 3D Blu-ray (Updated)» (inglés). Blu-ray (27 d'avientu de 2011). Consultáu'l 17 de xunetu de 2015.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Transformers: el lado oscuro de la luna