Chicago

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Italian traffic signs - old - lavori in corso.svg

Artículu en desendolcu. Polo menos hai un wikipedista trabayando nel desendolcu d'esti artículu. Puen alcontrase errores y nun s'encamienta tenelu como referencia. Enantes de facer un cambéu bultable del artículu notifícalu nel alderique.


Chicago montage1.jpg

Chicago ye una ciudá del estáu estaunidense d'Illinois. Ye la cabecera del condáu de Cook y, colos sos 2,7 millones d'habitantes, la mayor ciudá del so estáu y de tol Mediu Oeste. La so área metropolitana, que avecen a llamar Chicagoland, ye, colos cuasi diez millones d'habitantes, la tercera mayor d'Estaos Xuníos[1] .

Chicago algamó l'estatutu urbanu en 1837, y la so situación estratéxica, na divisoria de les agües de los Grandes Llagos y el ríu Mississippi fízo-y medrar rápidamente a mediaos del sieglu XIX[2]. Anguaño la ciudá ye un núcleu financieru y comercial internacional, amás d'un centru industrial, tecnolóxicu y de telecomunicaciones. Ye, tamién, un nudu de tresportes perimportante: el so aeropuertu internacional O'Hare ye'l de mayor tráficu del mundu, y ye tamién la ciudá estaunidense con mayor númberu d'autopistes y la primera por carga tresportada per ferrocarril. En 2012 foi considerada como una ciudá global alpha pola Rede d'Investigación de la Globalización y les Ciudaes del Mundu (Globalization and World Cities Research Network)[3], y el Global Cities Index de 2014 considerábala la séptima ciudá más importante del mundu[4]. En 2012 la ciudá tenía el tercer mayor productu interior brutu de toles árees metropolitanes d'Estaos Xuníos[5].

En 2014 la ciudá recibió 50,2 millones de visitantes[6]. La so cultura inclúi contribuciones a les artes visuales, la novela, el cine, el teatru (especialmente na comedia d'improvisación) y la música, na que rescamplen el jazz, el blues, el soul y la música house. La ciudá, que tien equipos deportivos en toles principales lligues profesionales del país, tien dellos nomatos, que reflexen les opiniones sobro la Chicago antigua y contemporánea. Ente ellos rescamplen los de Windy City (ciudá ventosa) y The Second City (la segunda ciudá)[7].

Historia[editar | editar la fonte]

Los oríxenes[editar | editar la fonte]

Recreación del rostru de Jean Baptiste Point de Sable na History of Chicago (1884) de A.T. Andreas.

El nome Chicago deriva d'una traducción francesa de la pallabra de la llingua Miami-Illinois shikaakwa, que significaba "puerru xabaz", "cebolla xabaz" o "ayu xabaz"[8]. La primer referencia conocida al asentamientu que dio llugar a l'actual Chicago como Checagou aparez en 1679, na autobiografía de Robert de LaSalle[9]. Henri Joutel, nuna revista de 1688, comentaba que l'ayu xabaz, nomáu chicagoua, yera perabundante na zona. Demientres el sieglu XVIII la zona foi habitada por una tribu nomada Potawotami, que tenía quitáo-yos el sitio a los Miami, Sauk y Fox que vivíen ellí primero[10]. La década de 1780 foi la del primer asentamientu non indíxena documentáu, fundáu por Jean Baptiste Point du Sable, mestizu d'orixe franco-africanu que ye consideráu como'l fundador de la ciudá[11].

En 1795, nel contestu de la Guerra Amerindia del Noroeste, una zona que anguaño pertenez a Chicago foi entregada a los Estaos Xuníos poles tribus nativas pa que, acordies coles cláusules del tratáu de Greenville, llevantaran allí un puestu militar. En 1803 l'exércitu de los Estaos Xuníos construyó Fort Dearborn, que na Guerra Anglo-estaunidense de 1812, foi destruyíu, y dempués llevantáu otra vuelta. Pol tratáu de San Lluis de 1816 les tribus Ottawa, Ojibwe y Potawatomi cedieron más tierres a los Estaos Xuníos, qu'obligaron a estos últimos a colar de sos tierres dempués del tratáu de Chicago de 1833[12].

Fundación de la ciudá. El sieglu XIX[editar | editar la fonte]

El 12 d'agostu de 1833 organizose, con una población de alredor de 200 persones, l'asentamientu de Chicago, que había crecer en namái siete años hasta algamar los 4.000 habitantes. El sábadu 4 de marzu de 1837 algamó l'estatus urbanu, y convirtióse nes décades vinientes na ciudá de mayor crecimientu de tol mundu[13].

Llocalización del Illinois and Michigan Canal.

La so situación, nel Chicago Portage[14] (cluse natural que conecta les cuenques del ríu Mississippi y los Grandes Llagos), fizo de la ciudá, dende bien ceo, un centru d'intercambiu de mercancíes ente l'este y l'oeste de los Estaos Xuníos. El primer ferrocarril de la ciudá, el Galena and Chicago Union Railroad, inaugurose en 1848, el mesmu añu de l'apertura del Illinois and Michigan Canal, que permitió a los barcos, de vapor y vela, pasar de los Grandes Llagos al ríu Mississippi[15].

L'espoxigue económicu traxo a la ciudá a persones de les comunidaes rurales de la rodiada, y tamién del estranxeru. Los sectores comercial, manufactureru y financieru desarrolláronse enforma, y la Chicago Board of Trade (Cámara de Comerciu), establecida en 1848, foi la primera nel mundu n'estandarizar contratos de compra de productos por adelantáu, que foron nomaos contratos de futuros[16].

Na década de 1850 Chicago ganó sonadía política nacional por ser el llugar de nacencia del senador Stephen A. Douglas, principal impulsor de la Kansas-Nebraska Act, que creaba estos territorios al empar que determinaba qu'habíen ser los ciudadanos varones, mediante votación, los que decidieran si la esclavitú había tar permitida nellos[17], torgando asina les cláusules del compromisu de Missouri de 1820, que prohibía la esclavitú perriba del paralelu 36°30'N. La engarradiella sobro la cuestión dio un emburrión a la carrera política nacional d'otru nativu d'Illinois, Abraham Lincoln, contrariu a la esclavitú por motivos morales, llegales y económicos que detalló nel so perfamosu discursu de Peoria. Lincoln foi nomináu candidatu a la presidencia na convención republicana de Chicago de 1860 y consiguió vencer na elección a Douglas, candidatu del Partíu Demócrata[18]. El camín a la guerra civil quedaba abiertu.

P'acomodar la creciente población, y p'atender les sos demandas d'una meyor recoyida de desechos, la ciudá entamó la construcción de delles infraestructures. Asina, el conseyu municipal aprobó en febreru de 1856 un plan, el primeru nos Estaos Xuníos, pa la construcción d'un sistema integral d'alcantarilláu[19]. Esto aumentó la calidá de vida na ciudá... a lo menos a lo primeru, porque les agües residuales, doméstiques ya industriales, ensin tratar, yeren vertíes al ríu Chicago -que desembocaba nel llagu Michigan-, d'aú se tomaba l'agua pal abastecimientu de la ciudá. La solución inicial foi llevales per un túnel de trés km de llargor directamente a unes balses construyíes a la vera'l llagu Michigan. En 1900 vieno la solución definitiva de manes d'una gran obra d'inxeniería: revirtiose'l fluxu del ríu Chicagu de forma que sacase agua del llagu en cuenta de llevar ellí la de so. Pa facelo ameyorose'l Illinois and Michigan Canal y construyose'l Chicago Sanitary and Ship Canal, que conectaba'l ríu Chicago col ríu Illinois, afluente del Mississippi[20].

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

N'inglés Páxina oficial de la ciudá


Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2014». U.S. Census Bureau, Population Division. Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  2. Metropolitan growth, entrada de la Encyclopedia of Chicago
  3. «The World According to GaWC 2012». Globalization and World Cities Research Network. Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  4. «2014 Global Cities Index». A.T. Kearney. Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  5. «GDP by Metropolitan Area, Advance 2012, and Revised 2001–2011». U.S. Bureau of Economic Analysis (17 de setiembre de 2013). Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  6. Chicago supera los 50 millones de visitantes (noticia na web de la NBC de Chicago (5 de febreru 2015
  7. Sarah S. Marcus. «Chicago's Twentieth-Century Cultural Exports». The Electronic Encyclopedia of Chicago. Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  8. Etimoloxía de Chicago (n'inglés), de Michael McCafferty, na web linguistlist.org
  9. Quaife, Milo M., Checagou: From Indian Wigwam to Modern City, 1673–1835. Chicago, University of Chicago Press, 1933.
  10. Keating, Ann Durkin, Chicagoland: City and Suburbs in the Railroad Age. Chicago, The University of Chicago Press, 2005, p. 25. ISBN: 0-226-42882-6
  11. Swenson, John W, Jean Baptiste Point de Sable—The Founder of Modern Chicago, na web earlychicago.com
  12. Buisseret, David, Historic Illinois From The Air. Chicago, The University of Chicago Press, 1990, pp. 22–23, 68, 80–81. ISBN: 0-226-07989-9
  13. http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/962.html
  14. Keating, Ann Durkin, Chicagoland: City and Suburbs in the Railroad Age. Chicago, The University of Chicago Press, 2005, p. 25. ISBN: 0-226-42882-6
  15. Keating, Ann Durkin, Chicagoland: City and Suburbs in the Railroad Age. Chicago, The University of Chicago Press, 2005, pp. 26-29, 35-39. ISBN: 0-226-42882-6
  16. «Cronoloxía d'acontecimientos económicos». CME Group. Consultáu el 27 de xunetu de 2015.
  17. «Stephen Douglas». University of Chicago. Consultáu el May 29, 2011.
  18. «Lincoln, nomináu a la presidencia». History Channel. A&E Television Networks. Consultáu el 29 de xunetu de 2015.
  19. «Chicago Daily Tribune del xueves 14 de febreru de 1856». nike-of-samothrace.net. Consultáu el 29 de xunetu de 2015.
  20. Buisseret, David, Historic Illinois From The Air. Chicago, The University of Chicago Press, 1990, pp. 154-155, 172-173, 204-205. ISBN: 0-226-07989-9


Icono de esbozo
Esti artículu ye un entamu. Puedes ayudar a la Wikipedia n'asturianu ampliándolu