Nueva Delhi

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Nueva Delhi
Bandera de India India
Delhi Montage.jpg
Alministración
País Bandera de India India
Ciudá Delhi
Tipu entidá capital
Alcalde/esa Arvind Kejriwal
Códigu postal 110001
Xeografía
Coordenaes 28°42′N 77°12′E / 28.7, 77.2Coordenaes: 28°42′N 77°12′E / 28.7, 77.2
Nueva Delhi is located in India
Nueva Delhi
Nueva Delhi
Nueva Delhi (India)
Superficie 42.7 km²
Altitú 216 m
Llenda con Delhi central
Demografía
Población 249 998 hab. (2011)
Densidá 5854,75 hab/km²
Más información
Fundación 1911
Estaya horaria UTC+05:30
Llocalidaes hermanaes Sydney, Londres, Kuala Lumpur, Ulán Bator, Prefectura de Fukuoka, Yerevan, Manila, Belgráu, Chicago, Washington, Tokiu, Seúl y Moscú
www.ndmc.gov.in/
Cambiar los datos en Wikidata

Nueva Delhi[1] (en hindi: नई दिल्ली, panyabí: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, urdu: نئی دلی, inglés: New Delhi) ye la capital de la República de la India y see del poder executivu, lexislativu y xudicial del Gobiernu de la India. Ta asitiada na metrópolis de Delhi y ye unu de los sos nueve distritos.

La ciudá foi establecida'l 15 d'avientu de 1911,[2] foi entamada por dos de los principales arquitectos británicos del sieglu XX, Edwin Lutyens y Herbert Baker. La nueva capital foi bautizada New Delhi en 1927 y darréu inaugurada'l 13 de febreru de 1931 por lord Irwin, virrei del Raj británicu.[3][4] Nueva Delhi cuenta con dos sitios declaraos Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO: la tumba de Humayun y el complexu de Qutb.[5]

La metrópolis ye la ciudá más poblada de la India y la quinta más poblada del mundu.[6][7] La mesma, cuenta cola mayor estensión urbana del país, con una área total de 1482 kilómetros cuadraos.[8][9]

La ciudá de Nueva Delhi tamién ye conocida poles sos amplies y arbolaes aveníes y ye el llar de numberoses instituciones nacionales, museos y monumentos.

Hestoria[editar | editar la fonte]

Nueva Delhi foi establecida al sur de la ciudá vieya, que foi construyida pol emperador mogol Shah Jahan. Sicasí Nueva Delhi anubre'l sitiu de siete ciudad antigües y polo tanto inclúi munchos monumentos históricos como'l Jantar Mantar, la Tumba de Humayun, Qila Rai Pithora y los Xardinos Lodhi.[10]

Calcuta foi la capital de la India hasta avientu de 1911. Sicasí Delhi sirviera como'l centru políticu y financieru de dellos imperios de la antigüedá y del sultanatu de Delhi, cuantimás del Imperiu mogol dende 1649 hasta 1857. Mientres l'añu 1900 fíxose una propuesta a l'alministración británica pa mover la capital dende Calcuta a Deli.[11] A diferencia de Calcuta, que s'atopa na mariña oriental, Nueva Delhi atopar nel norte y el gobiernu de la India británica consideró que sería más bono d'alministrar el país dende ella. [11]

El 12 d'avientu de 1911, mientres el Durbar de Delhi, Jorge V l'entós emperador de la India, xuntu cola reina María, la so consorte, fixo l'anunciu que la capital del Raj diba ser movida de Calcuta a Delhi, de la que sienta la primer piedra de la residencia del virrei nel Coronation Park.[12][13][14][15]

Gran parte de la ciudá foi entamada y construyida por Edwin Lutyens y Herbert Baker, los dos principales arquitectos británicos del sieglu XX. Lutyens visitó Delhi per primer vegada en 1912 y la construcción empecipióse realmente dempués de la Primer Guerra Mundial y terminóse en 1931, foi inaugurada'l 13 de febreru de 1931 por lord Irwin. Lutyens espunxo la área alministrativa central de la ciudá como un testimoniu de les aspiraciones imperiales de Gran Bretaña.[16][17]

Llugares d'interés[editar | editar la fonte]

Edificiu cola tumba de Humayun.

Nueva Delhi ye una de les capitales del mundu con más hestoria y dos de los sos monumentos, el Qutab Minar y la tumba de Humayun, fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá. La ciudá ufierta múltiples llugares d'interés qu'inclúin el Rashtrapati Bhavan, antigua residencia de los virreis británicu y actual palaciu presidencial; la Puerta de la India, memorial escoyíu n'honor de los soldaos finaos mientres diverses guerres; la tumba de Humayun, de la que se diz que ye la precursora del conocíu Taj Mahal de Agra; el Raj Ghat o memorial de Mahatma Gandhi; o los restos de l'antigua ciudá de Purana Quila.

Xeografía[editar | editar la fonte]

El 'Territoriu Capital Nacional' de Nueva Delhi tien una área total de 1483 km². Ta asitiáu ente la enllanada Indo-Gangética y los montes Aravalis. La mayor parte del territoriu ta asitiáu n'orellar oeste del ríu Yamuna. La ciudá ta asitiada a una altitú ente los 213 y los 305 metros sobre'l nivel del mar. Ta asitiada na zona norte del país y parte con los estaos de Uttar Pradesh y Haryana.

Clima[editar | editar la fonte]

El clima ye monzónicu característicu del sureste asiáticu anque daqué más secu. Tien una estación húmeda, el branu, dende finales de xunu hasta finales de setiembre y una seca más llarga que dura'l restu del añu. Los meses más lluviosos son xunetu y agostu, el restu del añu les agües son escases y ocasionales con abondosos díes de sol con borrines y fumos procedentes de la contaminación atmosférica. Les nevaes son escases y bien rares. Les temperaturas son nidies en iviernu anque oldeaes ente'l día y la nueche al nun haber malapenes nubosidad. Les temperatures más altes dar nos meses de primavera, al nun haber apenes precipitaciones (abril, mayu y xunu) superando casi tolos díes los 37 °C pudiendo raspiar los 45 °C. El branu ye templáu anque non tantu como la primavera, la seronda como l'iviernu ye más nidiu.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d' New Delhi (Safdarjung) 1971–2000 WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte nº1: India Meteorological Department (record high and low up to 2010)[18][19]
Fonte nº2: NOAA (estremes, sun and humidity, 1971-1990) [20]

Demografía[editar | editar la fonte]

Acordies con el censu de 2011 Nueva Delhi tien una población de 249 998 habitantes.[21] El mesmu censu da pal Territoriu Nacional Capitalín de Delhi, del cual Nueva Delhi forma parte, una población de 14,1 millones convirtiéndola na segunda área metropolitana más grande de la India dempués de Bombay. Naquel momentu había una media de 821 muyeres per cada mil homes y un alfabetismo ye de 81,82 %.

Relixón[editar | editar la fonte]

Plantía:Bar box

El hinduismu ye la relixón del 86,8 % de la población de Nueva Delhi. Tamién hai grandes comunidaes de musulmanes (6,3 %), sijs (2,4 %), jainistas (1,1 %) y cristianos (0,9 %) en Delhi.[22] Otres minoríes inclúin los parsis, budistes y los xudíos.[23] Los principales idiomes falaos en Nueva Delhi son el hindi y el panyabí.

Cultura[editar | editar la fonte]

La condición de capital de Nueva Delhi amplió la importancia d'acontecimientos y festividaes nacionales. Acontecimientos como'l Día de la República, Día de la Independencia y Gandhi Jayanti (cumpleaños de Gandhi) celebrar con gran entusiasmu en Nueva Delhi y el restu de la India. Nel día de la independencia d'India (el 15 d'agostu) el primer ministru d'India dirixir a la nación dende la Fortaleza Colorada. La mayoría de ciudadanos de Nueva Delhi celebren el día volando cometes, que son consideraes un símbolu de llibertá.[24] El Desfile del día de la República ye un gran desfile cultural y militar qu'amuesa la diversidá cultural y militar d'India.[25]

Ente los festivales relixosos inclúyese'l Diwali (Festival de les Lluces), Durga puya, Holi, Lohri, Maha Shivaratri, Eid ul-Fitr, Eid ul-Adha y Buddha Jayanti. El Festival Qutub ye un eventu cultural nocherniegu mientres el cual actúen músicos y baillarinos de toa India, col Qutub Minar como fondu.[26] Otros eventos como'l Festival de cometes voladores, el International Mango Festival y Vasant Panchami (Festival de la primavera) tienen llugar de forma añal en Deli.

Deportes[editar | editar la fonte]

Nueva Delhi foi la see de los Xuegos Asiáticos de 1951[27] y 1982,[28] y presentó la so candidatura p'allugalos en 2019. Tamién allugó los Xuegos de la Mancomunidá de 2010.[29]

Dende 2005 celébrase añalmente una mediu maratón.

Les principales instalaciones deportives de la ciudá son el Estadiu Jawaharlal Nehru, el cuartu estadiu con mayor capacidá del país; el Estadiu Ambedkar, el Indira Gandhi Arena, el Estadiu Nacional Dhyan Chand, see de los primeros Xuegos Asiáticos en 1951, y el Siri Fort Sports Complex.

Economía[editar | editar la fonte]

Connaught Presta, unu de los más grandes centros comerciales y financieros del norte de la India atopar en partir norte de Nueva Delhi. El gobiernu y sector cuasi gubernamental son los principales empleadores na ciudá. El sector de servicios na ciudá amplióse debíu en parte a la gran cantidá de personal cualificáu de fala inglesa, qu'atraxo a munches empreses multinacionales. Les industries clave de servicios inclúin tecnoloxía de la información, telecomunicaciones, hoteles, bancos, medios de comunicación y el turismu.

L'informe mundial de la riqueza en 2011 clasifica l'actividá económica de la ciudá nel puestu 39, pero polo xeneral la capital allugar nel 37, percima de ciudaes como Yakarta y Johannesburgo.[30]

El gobiernu de la capital nacional nun da nenguna cifra económica específicamente pa Nueva Delhi, pero publica un informe oficial económicu añal sobre la metrópoli de Delhi. Según el Economic Survey of Delhi, la metrópoli cunta con un productu internu (SDP) de 83 085 millones de rupies (pal añu 2004-05) y un ingresu per cápita de 53 976 rupies ($ 1 200).[31] Nel añu 2008-09 Nueva Delhi tenía un ingresu per cápita de 16 886 ($ 2 595). Creció un 16,2 % hasta algamar los ₹ 35 814 ($ 3 018) en 2009-10. L'ingresu per capita de Nueva Deli (en PPA) nel añu fiscal 2009-10 yera de 6 860 dólares, convirtiéndose nuna de les ciudaes más riques de la India. El sector terciariu apurre'l 78,4 % del productu internu brutu de Delhi, siguíu de los sectores secundariu y primariu con un 20,2 % y un 1,4 % respectivamente.[31] El productu estatal brutu (GSDP) de Deli a precios corrientes pal añu 2011-12 envaloróse en 3,13 millones de rupies, que supon una medría del 18,7 per cientu con respectu al exerciciu anterior.[32]

Gobiernu[editar | editar la fonte]

New Delhi government block 03-2016 img5.jpg

La capital nacional d'India, Nueva Delhi ta alministráu conjuntamente pol gobiernu federal de la India y el Gobiernu local de Delhi, ye tamién la capital de la NCT de Delhi. A partir de 2005, la estructura de gobiernu de la Nueva Delhi el Conceyu inclúi un presidente, tres miembro de l'Asamblea Lexislativa de Nueva Delhi, dos miembros designaos pol Ministru Principal del Territoriu de la Capital Nacional de Deli (NCT) y cinco miembro designaos pol gobiernu central. El xefe d'Estáu de Delhi ye'l Teniente Gobernador del Union Territory of Delhi, nomáu pol presidente de la India col asesoramientu de l'Alministración central y el puestu ye en gran parte ceremonial, como'l Primer Ministru del Union Territory of Delhi ye'l xefe de gobiernu y ta investido de la mayor parte de los poderes executivos. Acordies con la Constitución de la India, si una llei aprobada pola asamblea lexislativa de Nueva Delhi ye incompatible con cualquier llei aprobada pol Parlamentu de la India, la llei promulgada pol parlamentu prevalez sobre la llei aprobada pola asamblea. Nueva Delhi ta rexíu por un gobiernu municipal, conocíu como'l Conseyu Municipal de Nueva Delhi (NDMC). Otres árees urbanes de la metrópoli de Delhi son alministraes pola Corporación Municipal de Delhi (MCD). Sicasí, tola metrópolis de Deli conozse comúnmente como Nueva Delhi, en contraste cola vieya Delhi.

Turismu[editar | editar la fonte]

El Templu del lotu, ye unu de los mayores recintos relixosos Bahá'í en La India.

Como una de les ciudaes más antigües del mundu, Nueva Delhi caltien cientos de monumentos. La zona histórica de Old Delhi tien delles mezquites y fortaleces, siendo arrodiada por una antigua muralla. Amás de los monumentos históricos, Delhi tamién ye see de los edificios del gobiernu de la India.

Los principales curiosos turísticos son:

Ciudaes hermanes[editar | editar la fonte]

La ciudá ta hermanada con seis ciudad.[33]

Ciudá Rexón País - Chicago[34] Bandera de Illinois Illinois Bandera de Estaos Xuníos d'América Estaos Xuníos 10 d'ochobre de 2001
Ulán Bator Flag ulaanbaatar.svg Ulán Bator Bandera de Mongolia Mongolia 25 de mayu de 2002
Londres[35] Bandera de Inglaterra Inglaterra Bandera del Reinu Xuníu Reinu Uníu 25 de xunetu de 2002
Moscú Flag of Moscow.svg Distritu Central Bandera de Rusia Rusia 25 de setiembre de 2002
San Petersburgo Flag of Saint Petersburg Russia.svg Distritu del Noroeste Bandera de Rusia Rusia 25 de setiembre de 2002
Fukuoka Flag of Fukuoka Prefecture.svg Fukuoka Bandera de Xapón Xapón 5 de marzu de 2007

Vease tamién[editar | editar la fonte]

Sucesión[editar | editar la fonte]


Predecesor:
Bandera de Exiptu Alexandría
UNESCO.svg
Capital Mundial del Llibru

2003
Socesor:
Bandera de Bélxica Amberes

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Real Academia Española. «Nueva Delhi». Diccionariu panhispánicu de duldes. Madrid: Santillana. Consultáu'l 15 d'agostu de 2010.
  2. «New Delhi: One of History’s Best-Kept Secrets». The Wall Street Journal. 13 de xineru de 2012. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/11/08/one-of-historys-best-kept-secrets/. 
  3. «Capital story: Managing a New Delhi». Hindustan Times. 1 de setiembre de 2011. http://www.hindustantimes.com/Capital-story-Managing-a-New-Delhi/Article1-740284.aspx. 
  4. «New Delhi becomes the capital of Independent India». The Wall Street Journal. 8 d'avientu de 2011. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/12/08/independence-through-a-womans-lens/. Consultáu el 11 d'avientu de. 
  5. «Lists: Republic of India». UNESCO.
  6. «Population growth rate slows down; concentration up in South-West, North-West». The Hindu. 15 de marzu de 2012. http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/article2997946.ece?css=print. 
  7. The Principal Agglomerations of the World - Population Statistics and Maps
  8. Mumbai biggest city, Delhi NCR largest urban spread: Census - India - DNA
  9. «New Delhi: The Lutyens Legacy». The Wall Street Journal. 13 de xineru de 2012. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/12/29/delhi-journal-the-lutyens-legacy/. 
  10. Stephen Legg. Spaces of Colonialism: Delhi's Urban Governmentalities. John Wiley & Sons. ISBN 978-1-4443-9951-6.
  11. 11,0 11,1 «Why Delhi? The Move From Calcutta». The Wall Street Journal. 11 de payares de 2011. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/11/11/why-delhi-the-move-from-calcutta/. Consultáu el 16 de payares de 2011. 
  12. «In 1911, Rush to Name Delhi as Capital Causes a Crush». The Wall Street Journal. 22 de payares de 2011. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/11/22/in-1911-rush-to-name-delhi-as-capital-causes-a-crush/. Consultáu el 3 d'avientu de 2011. 
  13. «Was New Delhi a Death Knell for Calcutta?». The Wall Street Journal. 28 de payares de 2011. http://blogs.wsj.com/indiarealtime/2011/11/28/was-new-delhi-a-death-knell-for-calcutta/. Consultáu el 3 d'avientu de 2011. 
  14. Hall, P (2002). Cities of Tomorrow. Blackwell Publishing, 198-206. ISBN 0-631-23252-4.
  15. Coronation park Hindustan Times, 14 d'agostu de 2008.
  16. «Yadgaar». National Museum, New Delhi. Consultáu'l 18 de mayu de 2010.
  17. «Architecture of New Delhi». Apollo (magacín). Archiváu dende l'orixinal, el 22 de payares de 2015. Consultáu'l 30 de xineru de i por2012.
  18. «New Delhi (Safdarjung) Climatological Table Period: 1971-2000». India Meteorological Department. Consultáu'l 20 d'ochobre de 2014.
  19. «Ever recorded Maximum and minimum temperatures upto 2010». India Meteorological Department. Consultáu'l 16 de mayu de 2014.
  20. «New Delhi Climate Normals 1971-1990». National Oceanic and Atmospheric Administration. Consultáu'l 21 d'avientu de 2012.
  21. «Cities having population 1 lakh and above». censusindia. The Rexistrar Xeneral & Census Commissioner, India. Consultáu'l 18 d'ochobre de 2011.
  22. Censusindiamaps.net
  23. «Data on Religion» páx. 1. Census of India 2001. Consultáu'l 16 de mayu de 2006.
  24. «Independence Day». Compare Infobase Limited123independenceday.com. Consultáu'l 4 de xineru de 2007.
  25. «R-Day parade, an anachronism?». The Hindu Business Line (28 de xineru de 2002). Consultáu'l 13 de xineru de 2007.
  26. «It's Sufi and rock at Qutub Fest». New Delhi (The Hindu). 15 d'avientu de 2005. http://www.hindu.com/2005/12/15/stories/2005121503090200.htm. Consultáu el 13 de xineru de 2007. 
  27. «Asian Games» (inglés). Conseyu Olímpicu d'Asia (2010). Consultáu'l 16 de payares de 2010.
  28. «Asian Games» (inglés). Conseyu Olímpicu d'Asia (2010). Consultáu'l 16 de payares de 2010.
  29. «XIX Commonwealth Games 2010 Dehli» (inglés). Consultáu'l 4 de payares de 2012.
  30. New Delhi: Overall rank 37; Economic activity rank 39 by 2011 Wealth Report. Rediff Business. 21 d'abril de 2011. http://www.rediff.com/business/slide-show/slide-show-1-new-delhi-mumbai-in-top-global-cities-index/20110421.htm. Consultáu el 29 de xunu de 2011. 
  31. 31,0 31,1 «Chapter 2: State Income». Economic Survey of Delhi, 2005-2006 páxs. pp8-16. Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi. Consultáu'l 21 d'avientu de 2006.
  32. Delhi's GDP at Rs 3 lakh cr for 2011-12 - Indian Express
  33. (en inglés) Department of Urban Development. Government of Delhi. http://www.delhi.gov.in/wps/wcm/connect/doit_udd/Urban+Development/Our+Services/International+Affairs+Cell+(IC)/Sisters+City+Agreements/. Consultáu el 30 d'ochobre de 2012. 
  34. «Delhi, India» (inglés). Chicago Sister Cities. Archiváu dende l'orixinal, el 22 de payares de 2015. Consultáu'l 30 d'ochobre de 2012.
  35. «Friendship agreement to be signed between London and Delhi» (inglés) (25 de xunetu de 2002). Consultáu'l 30 d'ochobre de 2012.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Nueva Delhi" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.