Idioma italianu

De Wikipedia
(Redirixío dende Italianos)
Saltar a navegación Saltar a la gueta
italiano
Númberu de falantes
Falantes Tipu Añu
3 026 0003 026 000segunda llingua2009
64 819 79064 819 790Llingua materna2012
Datos
Estáu de vulnerabilidá 1 segura Traducir
Sistema d'escritura alfabeto italiano Traducir
Reguláu por Accademia della Crusca Traducir
Códigos
ISO 639-1 it
ISO 639-2 ita
ISO 639-3 ita
Mapa de distribución Map Italophone World.png
Cambiar los datos en Wikidata

L'italianu ye una llingua románica, basada na variante toscana, habiendo gran diferencia ente tolos dialeutos italianos hasta'l puntu de considerar variantes como'l lombardu, vénetu, sicilianu, etc.. como idiomes propiamente dichos. Dende esti puntu de vista l'italianu oficial fálenlu como idioma maternu menos de 30 millones de persones.

El toscanu impúnxose tres la reunificación italiana por ser la variante más prestixosa al escribir Dante, Boccaccio y Petrarca les primeres grandes obres lliteraries de la península itálica na Baxa Edá Media.

Presencia del italianu nel mundu[editar | editar la fonte]

L'italianu fálase n'Italia, u ye idioma nacional, en dos cantones del sur de Suiza u ye cooficial, y notros munchos países.
Destaquen los 4 millones d'italoparlantes n'Estaos Xuníos.

Posición dientro de la Familia románica[editar | editar la fonte]

La consideración de llingua única a tolo que se fala n'Italia ye bien abegoso: los idiomes descendientes del llatín estrémense en dos grupos: l'oriental, qu'inclúi al rumanu y aromúnicu (macedorrumanu) y l'occidental, dividíu en llingües galo-ibériques como'l francés, les demás llingües d'oil, l'occitanu, francoprovenzal, retorromanu y les llingües galo-italianes (lombardu, piamontés, vénetu, ligur, etc.) y la rama italorrománicu incluye el sicilianu, calabrés, napolitanu y el propiu "italianu" o toscanu. La llinia divisoria ente galoitalianes y italoromániques ta asitiada xusto nel entamu de la península cerca de Rímini.

Pola imposición del toscanu, idiomes con antigua tradición lliteraria como'l vénetu o que gozaron del estatus d'idioma oficial, como'l piamontés nel Reinu de Piamonte-Cerdeña, la llingua ligur na República de Xénova o'l Napolitanu nel Reinu de les Dos Sicilies, tan arrequexaos anguaño a la categoría de dialeutos, magar qu'Italia reconoz como idiomes al sardu y friulián, magar que nenguna d'estes llingües caben dientro de la rama ítalo-romance.

Clasificación llingüística[editar | editar la fonte]

Pronunciación[editar | editar la fonte]

Equi amuésase la pronunciación de lletres o diágrafos del italianu.

Lletra o diágrafu Fonemes
A, a /a/
B, b /b/
C, c /k/ antes de a, o, u, /t͡ʃ/ antes de e o i
CH, ch /k/
D, d /d/
E, e /e/ /ɛ/
F, f /f/
G, g /g/ antes de a, o, u /ʒ/ antes de e o i
GN, gn /ɲ/ igual que la ñ
GLI, gli /ʎ/ como la ll del asturianu
H, h ye muda
I, i /i/ /j/
L, l /l/
M, m /m/
N, n /n/
O, o /o/ /ɔ/
P, p /p/
Q, q /kw/
R, r /ɾ/ /r/
S, s /s/
SC, sc /ʃ/ como la x del asturianu
T, t /t/
U, u /u/
V, v /v/
Z, z /ts/ o /dz/


Wikipedia
Consulta la edición de Wikipedia n'idioma italianu.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Llingües romániques
Sardorrománicu Sardu
Iberorrománicu Galaicoportugués (PortuguésGalleguFala de Xálima)Astur-lleonés (AsturianuLleonésMirandésEstremeñuCántabru)CastellanuNavarroaragonés (NavarruAragonés)
Occitanorrománicu GascónLlinguadocianuProvenzalCatalán-valencianu-balear (BalearCatalánValencianu)
Galorrománicu Llingües d'Oïl (BorbonésFrancésGalóNormanduPicarduPictavín-santonxésFranc-ComtoisValón)
Galuitalianu PiemontesLombarduLigurEmiliano-RomañolVénetu
Retorrománicu RomancheFriulanuLadín
Italorrománicu ItalianuCorsuNapolitanuSicilianu
Balcanorrománicu DálmataRumanuMacedorrumanuIstriorrumanuMeglenorrumanu