Abraham Olano

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Abraham Olano
Abraham Olano (2006).jpg
Vida
Nacimientu

Anoeta22  de xineru de 1970

(49 años)
Nacionalidá Bandera d'España España
Estudios
Llingües castellanu
vascu
Oficiu
Oficiu ciclista
Trayeutoria
Años Equipu Competiciones
1999-2002 ONCE
Pesu 70 quilogramu
Altor 181 centímetru
Premios
Cambiar los datos en Wikidata

Abraham Olano Pumar (22  de xineru de 1970Anoeta) ye un ciclista español, que compitió profesionalmente ente 1992 y 2002. Foi Campeonatu Mundial de Ciclismu en Ruta campeón del mundu tantu en ruta (1995) como en contrarreló (1998), y el primer ciclista masculín de la hestoria en llogralo (enantes consiguir la ciclista Jeannie Longo en 1995). Foi direutor técnicu de la Vuelta a España hasta xunetu de 2013.

Destacó nes Grandes Vueltes: ganó una Vuelta a España (1998) y foi segundu n'otra (1995), xubió dos veces al podiu del Giro d'Italia (1996 y 2001) y clasificóse tres veces ente los diez primeros del Tour de Francia (con un cuartu llugar como meyor puestu, en 1997). En total llogró seis victories d'etapa na Vuelta y una nel Tour, toes elles na modalidá contrarreló.

Olano foi tamién doble Campeonatu d'España de ciclismu en ruta Campeón d'España tantu en ruta como en contrarreló (1994), medaya de plata olímpica en contrarreló (Atlanta 1996) y ganador de delles vueltes por etapes d'una selmana, destacando ente elles el Tour de Romandía (1996) y la Tirrenu Adriáticu (2000).

Biografía[editar | editar la fonte]

Entamos nel ciclismu[editar | editar la fonte]

Terceru de seis hermano, el so padre fuera ciclista aficionáu y montaba bicicletes con pieces vieyes de distinta procedencia. Foi gracies a ello que magar les estrechures económiques, el pequeñu Abraham pudo tener la so primer bicicleta a los nueve años al dexar -y la suya el so hermanu Jon, a quien yá-y resultaba pequeña: una Emporium de color azul claru.[1]

En 1981, cuando tenía 11 años, apostar en Tolosa, cerca de la so llocalidá natal, el Campeonatu Mundial de ciclocrós: quedó impresionáu pola cara de sufrimientu d'un ciclista suizu mientres la prueba. Esta esperiencia animar a apuntase na Escuela de Ciclismu Oria (en eusquera y oficialmente: Oriako Txirrindularitza Eskola) de Tolosa, ensin consulta-y lo a los padres. Olano allegaba na so bici a les clases de la ikastola Laskorain de Tolosa (a tres kilómetro de la so casa), escorriendo (y n'ocasiones superando) al autobús.[1][2]

La relación de Olano cola escuela nun foi bona, por cuenta d'una dislexa tardíamente diagnosticada y mal tratada. Esta circunstancia produció-y un alloñamientu de la llectura, a la que s'aficionaría más palantre, na so edá adulta.[3]

Categoríes inferiores[editar | editar la fonte]

D'esquil a júnior[editar | editar la fonte]

Nes files de la Escuela de Ciclismu Oria, dirixida pol mecánicu y restaurador de bicicleta Tomás Ayerza,[4] Olano destacó dende los sos entamos n'escueles (alevina ya infantil, de dos años cada categoría). Asina, yá nel so primer añu, 1981, foi campeón de Guipúzcoa alevín, y en 1982 repitió como campeón esquil guipuzcoanu, ente otros trunfos mientres los sos cuatro años nel club.[5]

En 1982, cuando tenía apenes 12 años, asocedió un tráxicu sucesu que marcaría la vida de Olano: el so meyor amigu y compañeru del ciclismu Mikel Oiarzabal sumió'l 14 d'avientu cuando volvía en coche a casa nel coche d'un vecín, al pie de el so hermanu Daniel y el so primu Andoni, por cuenta de la crecida del ríu Oria poles intenses agües. La busca enllargar mientres dellos díes, nos cualos Olano percorrió en solitariu la vera del ríu; finalmente topóse'l coche'l 28 d'avientu y los cuerpos d'Andoni (el 30) y Mikel (el 31). La murnia pola perda de Oiarzabal fixo que Olano pasara les hores en solitariu nuna cabana construyida por él mesmu nel monte. Los hermanos Ezquerra, que teníen un taller d'arreglos pa bicis y motos, ayudaron a Olano a reincorporase adulces al ciclismu, onde a partir d'entós dedicó los sos trunfos al so amigu sumíu.[3]

En 1985 y 1986, en categoría cadete, corrió nel equipu Txalaparta. En 1985 proclamóse campeón de Guipúzcoa de ciclocrós; nel so segundu añu, 1986, foi subcampeón d'España en dos modalidad: Kilómetru y Velocidá.[5]

En 1987, na so primer temporada en categoría xuvenil (júnior), corrió nel equipu Gure Txokoa. Esi añu foi campeón d'Euskadi en tres modalidad: Kilómetru, Velocidá y Persecución Olímpica; amás, foi terceru nel Campeonatu d'España de Persecución Olímpica.[5]

En 1988, na so segunda temporada júnior, nes files del Incotel, foi campeón d'España en tres disciplines: Kilómetru, Velocidá y Persecución Olímpica (esta postrera al pie de Etxegoien, Pérez y Juárez).[5]

Mientres el so pasu poles categoríes inferiores Olano, amás de pol so palmarés, destacó pola so fuercia y tesón nos entrenamientos.

Ciclismu amateur[editar | editar la fonte]

Pasó al ciclismu aficionáu en 1989 col equipu Frinat-Cegasa, y esi mesmu añu foi subcampeón d'España en dos modalidad: Kilómetru y Persecución Olímpica[5] en categoría júnior. Nel viaxe a dichos campeonatos conoció a la que sería la so esposa y conseyera, Karmele Zubillaga.

En 1990 corrió nel equipu Seat ADO'92, integráu nel plan ADO y teniendo a la vista les pruebes de ciclismu en pista de los Xuegos Olímpicos de Barcelona 1992,[5] nes que nun llegaría a participar.[2]

En 1991, dexó'l Kaiku y fichó pol equipu AVSA,[5] pa poder tener asina mayor llibertá.[2] Nel so nuevu equipu coincidió con Roberto Laiseka.[6] Foi un añu esitosu pa Olano, yá que ganó'l Tour de Hainaut (onde, amás d'en la xeneral, imponer nel prólogu y la contrarreló de la 8.ª etapa), el G. P. Cantabria, la Hendaya-Hernani, el G. P. Asteasu y la 5.ª etapa de la Vuelta a Zamora, amás de ser terceru nel Campeonatu d'Euskadi de Contrarreló por Equipos.[5]

Mientres el so pasu pol ciclismu amateur, y gracies a la so hores d'entrenamientu nel velódromu, Olano convirtiérase nun competitivu contrarrelojista antes de pasar a profesionales.[2]

Ciclismu profesional[editar | editar la fonte]

Debú[editar | editar la fonte]

1992: dificultaes y primer victoria[editar | editar la fonte]

Pasó a profesional nel añu 1992, roblando col equipu CHCS dempués de que los rumores sobre'l so pesu y les dificultaes que tenía pa faer frente a les etapes de monte fixeren echase tras a dellos direutores d'equipos profesionales que s'interesaren por él tres los sos trunfos nel ciclismu amateur.[1] Sicasí, l'equipu CHCS nun llegó a fructificar (no que foi calificáu como forno pantasma), nun recibiendo Olano sueldu dalgunu mientres los sos dos meses d'estancia na formación,[7] teniendo que pagar él mesmu los sos gastos.[1][2] Tres esti episodiu, la so novia Karmele (con quien se casaría dos años dempués) aportunó-y por que baxara el so pesu, perdiendo 15,5 kilogramos en cinco años. El llabor de sofitu de Karmele, xubiéndo-y la moral y faciéndo-y creer en sí mesmu, foi bien importante pa Olano nun momentu d'incertidume pal corredor vascu.[8]

Cola temporada yá empecipiada, Olano tuvo que recalificarse como aficionáu, corriendo nel Gurelesa (Kaiku) y ganando la Vuelta al Bidasoa,[2] una de les vueltes por etapes más importantes del calendariu amateur, na que tamién ganó la primer etapa. Les otres victories mientres la so torna al ciclismu aficionáu fueron la Prueba Lazkao, el G. P. Berriatua y la Prueba Loinaz.[5]

Esi importante trunfu fixo que Miguel Moreno, direutor deportivu del equipu profesional Lotus-Festina, afitar nél y fichára-y para lo que restaba de temporada.[2][7] Esi mesmu añu ganó la Clásica de Ordizia,[9] carrera na que n'aguantando colos meyores nel monte (venciendo namái unos metros na última ascensión, volviendo enllazar na baxada) pudo imponese nos metros finales, llogrando asina la so primer victoria como profesional na so primer temporada. Amás, Olano ganó la clasificación de meter volantes na Euskal Bizikleta y la Clásica de San Sebastián.[10]

1993: aprendiendo nel CLAS[editar | editar la fonte]
Tony Rominger, xefe de files del equipu y amigu de Olano, col maillot de 1993.

En 1993 pasó al equipu CLAS-Cajastur, dirixíu por Juan Fernández y que tenía como xefe de files al suizu Tony Rominger (de quien Olano fadríase amigu),[2][11] en decidiendo que nun siguiría nel so anterior equipu.[7][12] Nuna temporada d'aprendizaxe (la so primer temporada completa como profesional), nun llogró victories d'etapa, anque sí s'impunxo na clasificación de metes volantes de la Vuelta al País Vascu, nel so debú na ronda vasca,[5] que ganó Rominger.[13] El de Anoeta nun corrió la Vuelta a España apostada pocos díes dempués,[14] na que Rominger trunfó ganando la clasificación xeneral, el monte, la regularidá y tres etapes.[15][16]

Olano pela so parte, foi segundu na xeneral del Trofeo Castiella y Lleón (onde tamién llogró dellos bonos puestos en diverses etapes) y la Clásica de Zamudio, amás de ser segundu nel Campeonatu de Guipúzcoa de ciclocross.[5] Coles mesmes, participó en dos importantes clásiques, dambes consideraes monumentos del ciclismu: la Milán-San Remo (la classicissima) y la Lieja-Bastoña-Lieja (la clásica más antigua, na que Rominger foi segundu).[17]

Nesta temporada Olano debutó nuna gran vuelta al correr el Tour de Francia: en siendo 53ᵘ nel prólogu (a 40" del ganador, Miguel Indurain), tuvo qu'abandonar na 2.ª etapa de resultes d'una cayida.[2] Esta circunstancia torgó a Olano participar na contrarreló por equipos de la 4.ª etapa, na que se prevía que tuviera un papel importante por que'l CLAS llograra un bon tiempu de cara a la xeneral pal so xefe de files Tony Rominger.[18] Ensin Olano nin Arsenio González, l'equipu partió con siete corredores y tuvo una mala actuación na prueba, llegando namái los cinco ciclistes obligatorios nel bloque que marcó'l tiempu na llinia de meta, tres el desfallecimiento de Iñaki Gastizu y la pinchada de Fede Etxabe (quien s'enfrentó al equipu por non esperalu); amás, la organización sumó un minutu extra al tiempu real marcáu pol CLAS como castigu por dase impulsos emburriando al sillín de quien tuviera qu'empecipiar el relevu.[19][20][21] A pesar d'ello, Rominger terminó segundu na xeneral de rondar gala, ganando tamién el maillot del monte y dos etapes.[22][23]

Eclosión nel Mapei[editar | editar la fonte]

Pa 1994 l'equipu CLAS nel que militaba (y pol qu'anovara por dos temporaes) integrar nel Mapei,[2] pasando gran parte de la plantía del equipu asturianu (Olano y Tony Rominger incluyíos) al nuevu equipu resultante:[24] Mapei-CLAS esi primer añu, y Mapei-GB les otres dos temporaes que corrió na formación italiana.[25] Mientres el so pasu pol equipu del patrón Giorgio Squinzi coincidió, amás de con Rominger, con destacaos clasicómanos como Johan Museeuw, Tom Steels, Andrea Tafi y Frank Vandenbroucke.[26]

1994: doble Campeón d'España y positivu per cafeína[editar | editar la fonte]

En 1994 llogró dellos trunfos nos primeros meses, imponiéndose na Vuelta a Asturies (onde tamién ganó la segunda etapa, la contrarreló) y la Clásica de Alcobendas (en ganando al esprint a Alberto Leanizbarrutia),[27] amás de ser segundu nel G. P. Navarra (años dempués rebautizado n'honor a Indurain).[28]

El so meyor momentu de la temporada llegó cuando se proclamó Campeonatu d'España de ciclismu en ruta Campeón d'España tantu en ruta como en contrarreló, sumando un históricu doblete nunos campeonatos apostaos en Sabiñánigo.[12]

Esi añu corrió dos grandes vueltes. Na Vuelta a España que ganó'l so xefe de files Tony Rominger, y que foi la primera gran vuelta que terminó, foi 20ᵘ na xeneral, destacando'l so tercer puestu na 20.ª etapa, una contrarreló. En xunetu corrió'l Tour de Francia, realizando un emponderáu papel de gregariu pa Rominger hasta que'l suizu abandonó; Olano foi 30ᵘ na xeneral final na so primer llegada a la meta de París.[7] Tamién foi 5ᵘ nel Campeonatu del Mundu Contrarreló, quedando a unos segundos del podiu.[7]

Olano ayudó al so compañeru Rominger na preparación del desafíu de bater el Récor de la hora por cuenta de la so esperiencia acumulada nel ciclismu en pista,[12] retrasando'l so viaxe de novios en habiéndose casáu con Karmele.[7] El suizu llogró finalmente completar esi mesmu añu la so fazaña en dos causes (el 22 d'ochobre y el 5 de payares) nel velódromu de Burdeos.[29][30]

Na parte final de la temporada, sicasí, dio positivu por cafeína nun control antidopaxe realizáu na Volta a Cataluña,[31] siéndo-y retirada la victoria de la primer etapa (contrarreló) ya impuesta una sanción de tres meses, que sicasí nun alterió la so carrera deportiva una y bones el sucesu tuvo llugar nel últimu tramu de la temporada y la suspensión producir mientres los meses d'iviernu, nos que nun había carreres ciclistes.[32] La cafeína taba prohibida naquella dómina si entepasaba d'unos niveles (considerándose positivu y por tanto dopaxe); años dempués, en xineru de 2004 l'AMA borrar de la llista de sustances dopantes (prohibíes pa deportistes),[33] dexando'l so usu llibre.[34]

1995: Campeón del Mundu en ruta[editar | editar la fonte]

En 1995, una quebra de clavícula de resultes d'una cayida mientres la disputa de la Volta a Cataluña obligó-y a permanecer paráu mientres un llargu periodu, polo que nun pudo participar nel Tour de Francia, la so gran ilusión esi añu.[12] El corredor guipuzcoanu centró entós los sos oxetivos a la parte final de la temporada: la Vuelta a España y los Campeonatos del Mundu. Olano podría participar na ronda española gracies a qu'aquel añu la Vuelta celebraríase en setiembre (en contraste con ediciones anteriores, apostaes n'abril),[35] avagándo-y recuperase y preparar la carrera entrenándose nos Pirineos mientres el mes d'agostu.[12] La concentración pireniaca, realizada so les ordes del doctor Michele Ferrari,[36] incluyó cuatro o cinco ascenso al Tourmalet y trés a Lluz Ardiden.[37]

Na Vuelta a España Olano ganó la etapa prólogu apostada en Zaragoza a una velocidá media de 53,5 km/h, imponiéndose a los corredores de la ONCE de Manolo Saiz (cuatro ciclistes ente los ocho primeros) y convirtiéndose asina nel primera líder de la carrera.[38] En calteniéndose al frente na primer etapa,[39] na segunda dexó'l lideralgu dempués de qu'el Mapei nun pudiera controlar una xornada na que l'ONCE foi protagonista pol so trabayu nes fugues.[40][41] Un día dempués Laurent Jalabert (ONCE) ganó la 3.ª etapa, con final nel altu del Naranco, vistiéndose'l maillot mariellu de líder.[42] El francés volvió ganar na 5.ª etapa, aumentando la so ventaya na xeneral.[43] Sicasí, un día dempués tantu Jalabert como'l restu de los sos compañeros del ONCE sufrieron una foria (achacada a los espaguetis a la boloñesa del hotel), al igual qu'otros ciclistes del pelotón; a Juan Fernández, direutor del Mapei de Olano, nun se-y asocedió aprovechar esa circunstancia p'atacar y ganar tiempu.[44] Olano ganó la contrarreló de Salamanca, anque'l tiempu recuperáu na xeneral foi menor del esperáu de resultes d'una cayida que-y dexó a 6" de recuperar el lideralgu, pero que sicasí non -y quitó de la victoria d'etapa.[45][46] Sicasí, un día dempués Jalabert llogró una importante victoria d'etapa n'Ávila, llegando a meta en solitariu y con una ventaya de más de cuatro minuto sobre'l pelotón; con cinco minuto de renta na xeneral sobre'l so más inmediatu persiguidor (Olano), la carrera quedó prácticamente sentenciada.[47][48] En controlando a los sos rivales en Sierra Nevada, Jalabert ganó dos etapes más (en Barcelona y Lluz Ardiden), confirmando la so superioridá y aumentando la so ventaya na xeneral.[49][50] Olano ganó la contrarreló de Alcalá de Henares apostada na penúltima xornada a una velocidá media de 50,3 km/h, aventayando en más de dos minutos a Jalabert, faciendo asina un plenu de victories nos trés etapes cronometraes.[51][52] Finalmente Olano terminó la Vuelta segundu, a 4' 22" del francés, xubiendo a un podiu final de Madrid acopáu pol equipu ONCE: Jalabert ganó la xeneral, el monte y los puntos, Johan Bruyneel ocupó'l tercer caxón y l'ONCE ganó la clasificación por equipos.[53] Tres la so gran resultancia na Vuelta confirmábase como una estrella emerxente del pelotón, llegando amás en gran forma a los Campeonatos del Mundu de ciclismu que se celebraríen pocu dempués en Duitama (Colombia).

El miércoles 4 d'ochobre apostóse'l Campeonatu del Mundu de Ciclismo Contrarreloj, nel que Olano foi segundu, solo superáu en 49" por Miguel Indurain (pentacampeón del Tour de Francia y ganador con una media de 46,481 km/h, magar que los favoritos encararon la crono con vientu en contra), xubiendo asina al podiu a recibir la medaya de plata de subcampeón del mundu contra'l crono. Diose la circunstancia de que tanto Indurain como Olano doblaron a los sos respeutivos predecesores coles mesmes. L'actuación del guipuzcoanu, qu'apenes pudiera aclimatase a la inusual altitú de la ciudá qu'allugaba la prueba, 2530 metros sobre'l nivel del mar,[54] valió-y los aponderamientos del propiu Indurain. Tres la gran resultancia collechada, Olano quixo estimar públicamente'l so esfuerciu a quien-y sofitaben dende la so dómina d'aficionáu.[55]

El so gran momentu taba sicasí por llegar, una y bones el 8 d'ochobre proclamóse Campeonatu del Mundu de ciclismu Campeón del Mundu de ciclismu en ruta al consiguir llegar en solitariu a la meta del duru trazáu colombianu (15 vueltes pa un percorríu total de 265,5 kilómetros) tres más de siete hores d'esfuerciu. En sufriendo en vueltes anteriores, y siendo al pie de Indurain unu de los dos corredores con llibertá en carrera según avanzara'l seleccionador español José Grande,[56] na última vuelta llanzó un ataque al grupu de favoritos (nel que diben ente otros Indurain, Marcu Pantani y Mauro Gianetti) nel llanu previu a la xubida. La durez del ataque del guipuzcoanu y la presencia nel grupu del teóricu favoritu al títulu Indurain y la so decisión de nun saltar a por Olano pa realizar un llabor d'equipu controlando al restu de rivales dexáron-y faese con una ventaya que pudo caltener na dura xubida a El Cogollu, a pesar de los intentos nel grupu traseru del escalador Pantani por algamar. En coronando en solitariu a pesar d'unos calambres, llanzar nunos últimos kilómetros favorables escontra la llinia de meta, anque la agua y la pinchada de la so rueda trasera a un kilómetru del final añedieron un tonu épicu a la so victoria, xubiendo lo más alto d'un podiu nel que-y acompañaron el so compatriota Indurain (segundu en imponiéndose nel esprint del grupu persiguidor) y Pantani. Esti importante trunfu, qu'amás de la medaya d'oru dába-y derechu a portar mientres un añu'l preciáu maillot arcu iris de campeón del mundu, significó la so consagración y convirtió-y, con 25 años, nel primera ciclista español en llograr el títulu mundial.[12][57][58][59] Olano y Indurain fundir nun abrazu antes de xubir al podiu y emponderáronse mutuamente: Olano estimó especialmente'l llabor de Indurain,[60] ente que Indurain dixo que Olano mereciérase'l trunfu.[61]

Tres la so esitosa temporada, foi terceru na Bicicleta d'Oru d'esi añu, por detrás de Jalabert y Indurain, primeru y segundu respeutivamente.[62] Amás, consideró la posibilidá de camudase a Mónaco, al igual que lu había fechu'l so compañeru d'equipu Rominger, poles ventayes fiscales qu'ufiertaba'l Principáu.[63] Esa declaración d'intenciones llevó al departamentu de Facienda de la Diputación Foral de Guipúzcoa a proponer al corredor un alcuerdu sobre la cuantía de la retención a aplicar sobre'l sueldu de Olano en casu de que siguiera calteniendo la so residencia en Guipúzcoa.[64] Finalmente Olano aceptó la ufierta del direutor xeneral de la Facienda guipuzcoana, Víctor Bravo, que-y propunxera una retención del 35 %,[65] inferior a la vixente nel restu d'España (sacante Álava, Vizcaya y Navarra, qu'actuara de manera similar con Indurain,[66] y que como Guipúzcoa teníen tresferíes les competencies relatives a la fiscalidá, aplicando una menor presión fiscal).[67]

Les sos bones resultancies fixeron que l'equipu español Banesto, onde corría Indurain, afitar nél. José Miguel Echávarri, patrón del Banesto, axuntar nun restorán guipuzcoanu con el mesmu Olano y Karmele (la so muyer y representante). Estes conversaciones fueron afayaes pola prensa, llegando a publicar el diariu El Mundo que yá había alcuerdu verbal por que Olano corriera los trés próximes temporaes (1996, 1997 y 1998) nel Banesto.[7] La publicación na prensa d'estes informaciones rompió les negociaciones y Olano anovó finalmente por trés años col Mapei.[68]

1996: podiu en Giro y Olimpiaes[editar | editar la fonte]

En 1996 llució'l maillot arcu iris de campeón del mundu, nuna esitosa temporada na que llograría evitar la llamada maldición del arcoíris. El corredor vascu empecipió la preparación de la temporada con una concentración nel avientu anterior en Sudáfrica, col doctor Michele Ferrari. Darréu treslladóse a Sierra Nevada, onde realizó delles series d'entrenamientos xubiendo'l puertu granadín.[69]

En mayu imponer nel Tour de Romandía, prueba na qu'amás de la xeneral ganó los dos etapes contrarreloj: el prólogu y la crono llarga.[70]

El Mortirolo, el duru puertu nel que Olano dexó la maglia rosa de líder del Giro.

Darréu foi terceru nel Giro d'Italia apostáu ente mayu y xunu, nuna edición con empiezu n'Atenes y que, con una única etapa contrarreló y etapes d'altu monte na última selmana, nun presentaba un percorríu aparente pa les sos carauterístiques.[69] Olano foi segundu na única contrarreló de la ronda italiana (a un segundu del ganador de la etapa, Berzin) quedando na xeneral a un namái segundu del líder, Pavel Tonkov,[71] y na siguiente etapa, con final nel puertu dolomíticu de Pasu Pordoi, llogró algamar el lideralgu.[72] Sicasí, na siguiente etapa (la última xornada de monte apostáu'l penúltimu día) perdió la malgia rosa nes dures ramples del míticu Mortirolo, anque consiguió ser terceru na xeneral y xubir por tantu al podiu final de Milán, xuntu al vencedor Tonkov y Enrico Zaina.[73] La Gazzetta dello Sport, organizadora del Giro, allabó a Olano pol so papel y la so intelixencia táctica nuna carrera na que debutaba, al empar que criticó al Mapei por non tar al altor del so xefe de files.[74]

El 23 de xunu foi subcampeón d'España en ruta, al facilitar el trunfu al so amigu y compañeru d'equipu Manuel Fernández Ginés, quien llogró asina la mayor victoria de la so carrera profesional.[75]

Poco dempués, en xunetu, Olano corrió'l Tour de Francia. Nuna edición apoderada por Bjarne Riis (Telekom) y que guardó'l final del pentacampeón Miguel Indurain (Banesto),[76][77] Olano y Tony Rominger yeren segundu y terceru na xeneral a falta d'una única etapa d'altu monte,[78]Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos) con final en Pamplona.[79] Sicasí, una decisión del equipu Mapei obligó a dos gregarios a atacar en contra de los intereses de los dos líderes nesa etapa,[80] nuna nefasta maniobra del so direutor Juan Fernández que sacó a Olano y Rominger del podiu de los Campos Elíseos de París,Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos) en favor de Jan Ullrich (Telekom) y Richard Virenque (Festina), segundu y terceru respeutivamente.[81] Olano, en siendo terceru na contrarreló de la penúltima etapa,[82] terminó novenu na xeneral, ente que Rominger foi décimu.[83]

Insinia de plata de los Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996.

El 3 d'agostu llogró la medaya de plata na prueba de ruta contrarreló de los Xuegos Olímpicos d'Atlanta tres una carrera na que foi de menos a más,Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos) secundando nel podiu al so compatriota Miguel Indurain, ganador de la prueba por 12" (quien se desquitaba asina del so decepcionante Tour), y al británicu Chris Boardman (terceru).[84][85]

El corredor punxo fin a una llarga y esixente temporada ganando n'agostu la Vuelta a Galicia.[86][87] El ciclista vascu llogró imponese na ronda gallega gracies a la so victoria nel segundu sector de la última etapa, una curtia contrarreló de 7,8 kilómetros na que, con una velocidá media de 52 km/h, consiguió aventayar en 29" al hasta entós líder Tchmil, ganando asina la xeneral con 5" sobre'l rusu, consideráu'l ciclista más en forma de la carrera.[88]

Esi añu foi-y dada la Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu.[89][90]

Ésitos y tensiones nel Banesto[editar | editar la fonte]

El 20 d'ochobre de 1996 anunció oficialmente qu'a partir de 1997 correría nel equipu español Banesto, dirixíu polos navarros José Miguel Echávarri y Eusebio Unzué, dempués de llograr la operación el beneplácito de Giorgio Squinzi, propietariu del Mapei col que Olano tenía dos años más de contratu.[91] Nesti cambéu d'equipu llevar con él a Manolo Beltrán, Manuel Fernández Ginés y Miguel Ángel Peña, los sos gregarios d'enfotu.[26][92]

El fechu de que llegara pa la primer temporada tres l'adiós de Miguel Indurain (pentacampeón del Tour de Francia en 1991-1995) fixo que bona parte de los medios de comunicación asitiáren-y la responsabilidá de ser l'herederu de Indurain, a pesar de que les carauterístiques como ciclista del guipuzcoanu yeren distintos a les del navarru.

1997: raspiando'l podiu del Tour[editar | editar la fonte]

So les ordes de los doctores Ferrari y Arratibel llevó alantre un ambiciosu plan pa perder pesu y poder tar asina colos meyores nes etapes de monte de la Grande Boucle d'esi añu. Dichu plan tenía como referencia a Bjarne Riis (Telekom), ganador de la última edición con namái 68 kg de pesu pal so 1,87 m d'altor (4 % de grasa) so la supervisión del doctor Luigi Cecchini, anque ensin llegar al estremu del danés, una y bones l'oxetivu nel casu de Olano yera llegar al Tour con 66 kg pa los sos 1,82 m d'altor (6 % de grasa). Esti ambiciosu plan alterió les sos conductes d'alimentación y obligó-y a sacrificase, teniendo de salir a entrenar a la de comer y pasando fame; inclusive la so muyer, Karmele, tuvo que dexar tamién de comer dulces pa evitar tentaciones.[93]

El 15 de febreru participó nes Seis Hores d'Euskadi de 1997, celebraes nel velódromu de Anoeta, enfrentándose nun duelu a cuatro pruebes al tamién contrarrelojista Chris Boardman con un empate (2-2) como resultancia final.[94] Esa edición, na que Olano vistió'l so nuevu maillot del Banesto, sirvió pa homenaxar al apocayá retiráu Miguel Indurain, l'hasta entós xefe de files del equipu, allegando al eventu ex ciclistes coetaneos de Indurain como Bernard Hinault, Marín Lejarreta y Julián Gorospe.[95]

Centráu nel Tour, afinó la so puesta a puntu ganando la Euskal Bizikleta en casa a finales mayu.[96] Poco dempués, yá en xunu, ganó la etapa reina de la Dauphiné Libéré (na que se xubieron Vars y Izoard, nuna etapa prácticamente idéntica a la ganada por Miguel Indurain un añu antes) en venciendo 33" nel visu, enllazando na baxada con Udo Bölts, Michael Boogerd y Jean-Cyril Robin ya imponiéndose a ellos nel esprint, convirtiéndose coles mesmes en líder de la xeneral;[97] sicasí, na siguiente y última etapa sufrió una cayida nel descensu de Porté que-y fixo perder el maillot de líder, que foi parar a Bölts, rematando segundu na xeneral.[98]

Nel Tour de Francia foi unu de los homes destacaos, ganando una etapa contrarreló y lluchando por entrar nel podiu. Sicasí, l'oxetivu nun pudo ser rematáu y terminó cuartu na xeneral, por detrás de Jan Ullrich, Richard Virenque y Marcu Pantani.[99] Olano nun pudo aguantar al pie de ellos nes dures ascensiones de rondar gala, primero nos Pirineos (especialmente en Ordino-Arcalís),[100][101] de los que sicasí salió como terceru na xeneral,[102] y darréu y sobremanera nos Alpes, onde perdió tiempu nos trés etapes consecutives, con finales n'Alpe d'Huez,[103] Courchevel,[104] y Morzine.[105] Anque s'esquitó ganando la llarga contrarreló apostada en Disneyland París na penúltima etapa a una media de 49,7 km/h,[106] nun foi abondu p'algamar a Pantani,[107] terminando na xeneral a 1' 52" del allampáu podiu de los Campos Elíseos.[108] Al so regresu de la carrera, el ciclista y el so direutor coincidieron en realizar una valoración positiva tres el trunfu d'etapa na crono y el cuartu puestu na xeneral, nuna edición con muncho monte, y por tanto pocu aparente pa les carauterístiques del ciclista vascu.[109]

Tres la dura ronda gala, presentar na Vuelta a España señaláu como unu de los grandes favoritos a la victoria.[110] Sicasí, na primer xornada de monte (la 6.ª etapa, con final en Granada) tantu Olano como los sos compañeros del Banesto (Jiménez y Caseru incluyíos) amosáronse incapaces d'aguantar el ritmu marcáu por una ONCE comandada por Alex Zülle y Laurent Jalabert (quien se vistió de líder), dexando dos minutos en meta.[111][112] Na siguiente etapa Olano abandonó la carrera ensin que l'equipu pudiera esplicase'l so mal momentu («nun voi nin nel llanu, ye imposible», llegó a confesar Olano a los periodistes), yá que folgara y ufiertara bones sensaciones y resultancies nes pruebes previes a la Vuelta, anque'l mesmu Olano suxurió la so desvinculación del doctor Ferrari antes del Tour d'esi añu (pocu dempués de fichar pol Banesto) como posible causa.Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos)

Olano foi sometíu a diversos exámenes médicos, que concluyeron que'l ciclista sufría un problema de sobreentrenamiento, según una amigdalitis y una infeición vírica. El ciclista, acompañáu pola so muyer Karmele, el so médicu (el doctor Arratibel) y los sos direutores Echávarri y Unzué, realizó una simulación de competición en San Sebastián el 1 d'ochobre pa decidir si participaría o non nel Campeonatu del Mundu contrarreló, que se celebraba'l 9 d'ochobre na capital guipuzcoana ante l'afición de Olano y yera unu de los oxetivos de la temporada. Sicasí, les males sensaciones esperimentaes nel tramu más duru del circuitu fixeron que finalmente arrenunciara a participar nel Mundial, dando per concluyida la temporada.[113][114] Coles ausencies de Ullrich y Olano, más los dos pinchaes sufiertes pol favoritu Zülle, foi Jalabert quien ganó la prueba y proclamóse campeón del mundu de la modalidá.[115]

1998: Vuelta a España, Campeón del Mundu y adiós[editar | editar la fonte]

El 7 de febreru de 1998, mientres les Seis Hores d'Euskadi celebraes nel velódromu de Anoeta, apostó un duelu col maratoniano Martín Fiz, Campeón del Mundu de la so especialidá en 1995 (al igual qu'él mesmu). L'enfrentamientu consistía en conocer quién completaba en menos tiempu'l so oxetivu: cuatro vueltes pel esterior de la pista Olano o dos vueltes pel interior Fiz.[116] Olano, con un tiempu de 1' 21", imponer por 5" gracies a una rápida salida, anque l'eventu quedó marcáu por un error de cálculu de Fiz, quien dio trés vueltes en llugar de dos.[117][118]

Esi añu, cola mente puesta nel Tour (el so gran oxetivu, al qu'allegaría como xefe de files), realizó una preparación más sele: foi un mes de vacaciones a Estaos Xuníos cola so muyer (visitando les tabayones del Niágara, Washington D. C. y Filadelfia) y corrió menos carreres antes de la gran cita del añu. Sicasí, magar l'aselu na preparación, nun foi una dómina fácil pa Olano, yá que tuvo que pasar pol quirófanu pa operase de les amígdalas.Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos) El so calendariu de preparación paecía dir per bon camín colos sos trunfos na Vuelta a La Rioxa y la Euskal Bizikleta, anque surdieron ciertes duldes na Volta a Cataluña en quedándose descolgado nes etapes de monte.[119][120] Poco primero de partir a Dublín, onde empezaba esi añu'l Tour, proclamóse Campeón d'España Contrarreló,[121][122]

Nel Tour de Francia tuvo un bon entamu al ser segundu nel prólogu.[123] Na llarga contrarreló de 54 kilómetros de la 7.ª etapa aspiraba a enfundarse el maillot mariellu,[124] pero terminó sestu dexando 2' 13" respectu al ganador y nuevu líder Jan Ullrich,[125] Na primer etapa d'altu monte, desenvuelta nos Pirineos, sufrió una cayida baxando'l Aubisque (penúltimu puertu de la xornada); Olano llogró reintegrarse nel grupu de favoritos, venciendo nel ascensu al Peyresourde y llegando a la meta de Luchon a 1' 22" de Pantani (quien a pesar de nun ganar la etapa destacó como'l meyor escalador ente los favoritos) y a 59" del nuevu líder Ullrich, asitiándose sestu na xeneral.[126][127] A la so llegada a meta, col cadril derechu ensangrecida, Olano rellató que tuviera que correr de llau tres la cayida, amosándose coles mesmes más preocuopado poles posibles remortines posteriores de la cayida que pol tiempu vencíu.[128] Na siguiente etapa pireniaca retiróse en redol al kilómetru 100, en xubiendo tres puerto, aquexáu de fuertes dolores (presentes cuando pedaliaba sentáu y bien intensos al faelo de pies) consecuencia de la cayida sufierta'l día anterior.[129]

Siete díes dempués retiróse de rondar gala'l Banesto al completu, al igual que'l restu d'equipos españoles (ONCE, Kelme y Vitaliciu Seguros), nuna escorribanda orquestada por Manolo Saiz (direutor del ONCE, qu'anunció la retirada del equipu pocos minutos primero que la organización ordenara la so espulsión) como midida de protesta poles investigaciones antidopaxe de les autoridaes franceses.[130] Les investigaciones antidopaxe, qu'incluyeron la detención de ciclistes y responsables del Festina, rexistros nos hoteles de los equipos y la detención de Nicolás Terrados (médicu del ONCE de Saiz),[131] provocaron un escándalu, conocíu como casu Festina, que fixo qu'aquella edición de la Grande Boucle que ganó Pantani fuera conocida como'l Tour de Dopage.

Olano ganó la clasificación xeneral de la Vuelta a España apostada en setiembre, pa la que se preparara con mimu mientres el mes d'agostu. El guipuzcoanu tuvo un bon rendimientu na primer xornada importante, la 6.ª etapa con final en Xorret de Catí, llegando a meta al pie de otros favoritos de la xeneral como Alex Zülle, Laurent Jalabert y Fernando Escartín, nuna etapa na que ganó y púnxose de líder el Chava Jiménez, el so compañeru del Banesto.[132] Trés díes depués Olano ganó la primer contrarreló d'esa Vuelta, apostada n'Alcudia, asitiándose como nuevu líder de la xeneral.[133] El corredor vascu soportó los constantes ataques del Kelme (Escartín, Heras, Rubiera y Serrano) y caltuvo el maillot mariellu mientres los trés etapes pirenaiques, de les que Jiménez ganó los dos primeres (la tercera ganar el veteranu Gianni Bugno, a puntu de retirase del ciclismu profesional).[134][135][136] Na 16.ª etapa, cuando tolos favoritos diben arrexuntaos y él aguardaba posibles ataques de los sos rivales, foi'l so compañeru d'equipu'l Chava Jiménez quien atacó na xubida a Llagunes de Neila (en que la so visu concluyía la etapa); el Chava ganó la etapa y Olano perdió daqué de tiempu al respeutive de otros favoritos (como Jalabert y Escartín), anque caltuvo'l lideralgu.[137] La maniobra del Chava foi criticada por Karmele (esposa y axente de Olano) nunes declaraciones realizaes a José María García na Cadena COPE, al entender que col so ataque Jiménez punxera en peligru'l maillot mariellu de Olano (y, poro, el trunfu de la xeneral).[138] Tres esti fechu, Jiménez dixo que «lo que tien que faer [Karmele] ye callase» y aseguró sentise bien dolíu poles sos crítiques, coles mesmes qu'aseguró nun entender que «nun matrimoniu, la muyer diga una cosa y l'home otra».[139] El direutor del Banesto, José Miguel Echávarri, sofitó al Chava y aseguró qu'autorizara'l so ataque, ente que Olano dixo que les coses salieren bien pa toos nesa etapa, anque apuntó que nun sabía si l'ataque de Jiménez fuera nel momentu fayadizu.[139] No puramente deportivo, Olano siguió de líder mientres delles xornaes seles y aguantó el maillot mariellu na primera de los dos etapes montascoses restantes, con final en Segovia.[140] Un día dempués, na última etapa con final n'alto (en Navacerrada concretamente), Zitchenko ganó la etapa y Jiménez asitióse primero na xeneral, desbancando a un Olano que llogró sicasí xubir con un bon ritmu y nun vencer enforma tiempu al respeutive de los escaladores (principalmente Escartín) colos que tendría de lluchar un día dempués pola xeneral, nun terrén (la contrarreló) aparente pa Olano.[141] Nesa crono de 39 kilómetros apostada en Fuenlabrada Olano volvió superar al Chava y a Escartín y recuperó asina'l lideralgu na xeneral, ente que la victoria d'etapa correspondió a Zülle por un namái segundu, nuna xornada na que los trés primeros (Zülle, Olano y Armstrong, cuartu na clasificación xeneral) rodaron a una velocidá media cimera a los 50 km/h.[142] Tres la disputa de la última etapa, ensin consecuencies na xeneral, Olano xubió a lo alto del podiu del Paséu de la Castellana para enfundarse el maillot mariellu de ganador, secundáu nel podiu final por Escartín y Jiménez, segundu y terceru respeutivamente. El corredor vascu quixo dedicar esi trunfu a la so muyer (polo que pasaren los dos na última selmana, so una gran presión mediática) y al so ñácaru,[143][144] y convirtióse coles mesmes nel primer ciclista del equipu en ganar una gran vuelta dende la dómina de Miguel Indurain (y nel primeru na Vuelta dende Pedro Delgado, en 1989). Sicasí, la relación ente'l xestores (favorables a Jiménez) y Olano esfrecióse entá ye más, y l'ambiente del equipu al rematar la ronda española foi descrita pol so propios integrantes como «de funeral», en contraste cola allegría que cabía esperar tres el trunfu na Vuelta a España;[8] pasaríen once años hasta qu'otru corredor de la estructura Echávarri/Unzué ganara otra Vuelta.[145]

El 8 d'ochobre Olano proclamóse Campeonatu del Mundu de ciclismu Campeón del Mundu de Ciclismo Contrarreloj,[146] convirtiéndose nel primera ciclista de la hestoria que llograra ser Campeón del Mundu tantu en ruta (1995) como en contrarreló (1998).[147] Mientres Olano apostaba la prueba'l xefe de prensa del Banesto quedóse dormíu na grada, evidenciando el divorciu deportivu ente dambes partes.[148] Los fuertes dolores del so ximielgu esquierdu, yá esistentes antes de la carrera y que condicionaron la so celebración nel podiu, llevaron a Olano a arrenunciar a tomar parte na prueba en ruta del domingu.[149]

Poco dempués de qu'anunciara'l so fichaxe pola ONCE de Manolo Saiz (rival históricu del so hasta entós equipu), el Banesto fichó a Alex Zülle, un xefe de files contrarrelojista de similares carauterístiques a Olano, fechu qu'el mesmu Olano calificaría como «estrañu».Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos)

Nel ONCE de Manolo Saiz[editar | editar la fonte]

Pa 1999 fichó pola ONCE de Manolo Saiz. Les negociaciones enllargar más de lo previsto por cuenta de delles diferencies sobre la forma de cobru.[150] En España había dos comunidad autónomes con un réxime fiscal estremáu, al tar tresferíes les competencies en dicha materia acordies con la Constitución Española de 1978: el País Vascu (al traviés de la Diputación Foral de cada provincia, según el Conciertu Económicu) y la Comunidá Foral de Navarra (según l'Amejoramiento del Fueru). Olano pidía que la retención sobre'l so salariu fixeren sobre la base de la normativa fiscal de la Diputación Foral de Guipúzcoa (el so llugar de nacencia y residencia), qu'al igual que nes otres provincies coles competencies de fiscalidá tresferíes yera menor que nel restu de provincies españoles (onde tenía la so see social l'equipu ciclista ONCE).[151]

La firma definitiva del alcuerdu producir en Madrid el 16 d'avientu (día del 60ᵘ aniversariu del ONCE), nuna xunta na que tomaron parte José Antonio Montero (secretariu xeneral), Manolo Saiz (direutor deportivu), Karmele Zubillaga (esposa y axente del ciclista) y el mesmu Olano.[152] El corredor vascu, quien se confesó tranquil dempués d'una mala selmana polos constantes rumor sobre la negociación, apuntó que siempres -y gustó la forma de trabayar de Manolo Saiz, y qu'a partir d'entós podría ver qué yera capaz de faer Saiz col so cuerpu.[153] El corredor amosóse coles mesmes feliz d'entrar a formar parte d'una gran familia.[154]

1999: sestu nel Tour, abandonu por fisura na Vuelta[editar | editar la fonte]

El 6 de febreru participó na edición de 1999 de les Seis Hores d'Euskadi, un espectáculu deportivu celebráu nel velódromu de Anoeta, y nel que s'enfrentó al esprínter Mario Cipollini (Saeco) nun duelu con una prueba de velocidá pura, un esprint de 200 metros con salida llanzada y una prueba persecución de diez vueltes. La cita, amás de ser la primer ocasión na que llucía en públicu'l so nuevu maillot del ONCE, incluyó un homenaxe a Gianni Bugno al qu'asistió tamién Claudio Chiappucci.[155] L'enfrentamientu con Cipollini saldar con trunfu del italianu (2-1), al ganar este los dos pruebes de velocidá y Olano la de persecución.[156]

El 16 de marzu, cuando s'atopaba apostando la Tirrenu-Adriáticu, los carabinieri fixéron-y llegar al hotel una citación del fiscal italianu Giovanni Spinosa pa declarar sobre la so relación col revesosu médicu Michele Ferrari, sospechosu de dopaxe (consideráu como delitu pola llexislación italiana sol nome de fraude deportivu»). La citación deber a que Ferrari fuera médicu de Olano mientres la so pertenencia al equipu Mapei y nos sos primeros meses nel Banesto.[157][158] Olano allegó a declarar ante'l fiscal Spinosa al cuartel de los carabinieri en Boloña el 18 de marzu, onde foi entrugáu mientres dos hores,[159] en presencia d'un traductor y el so direutor Manolo Saiz. Olano, que fuera citáu en calidá de persona informada de los fechos», afirmó que Ferrari fuera'l so médicu personal nel pasáu y que-y asesorara sobre l'alimentación y los entrenamientos. Los axentes preguntáron-y sobre'l significáu d'unos asteriscos que figuraben nes fueyes de planificación pal corredor ellaboraes pol doctor Ferrari, y que tamién figuraben en calendarios de preparación d'otros veceros del médicu italianu. Olano dixo desconocer qué significaben los asteriscos, anque dixo que podíen corresponder a díes d'entrenamientu intensivu».[160] Otros veceros del doctor Ferrari entrugaos, como Paolo Savoldelli, Ivan Gotti, Alessandro Bertolini, Pável Tonkov y Axel Merckx, señalaren con anterioridá que l'asteriscu significaba una proposición del doctor al veceru pa tomar EPO, una propuesta que toos ellos refugaríen según la so declaración.[158]

Esi añu tuvo a puntu de nun poder apostar el Tour de Francia pol vetu de la organización de rondar gala al ONCE tres los escesos verbales del so direutor Manolo Saiz na anterior edición, na qu'en siendo deteníu'l médicu del equipu poles autoridaes franceses impulsó la retirada de la carrera de tolos equipos españoles, afirmando coles mesmes que-y daba ascu» rondar gala y que col so boicó metiéren-y un dedín pol culu».[161] Sicasí la UCI presidida por Hein Verbruggen, amigu de Saiz,Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos) obligó a los organizadores a almitir a Saiz y al so equipu, polo que finalmente Olano y los sos compañeros pudieron tomar parte na Grande Boucle anque fora en contra del deséu de los organizadores, que tacharen de «indeseable» a Saiz y calificáu como «insultante» el so comportamientu na edición anterior.[162][163][164]

Yá nel planu deportivu, la so participación na Grande Boucle saldar con un 6ᵘ puestu na xeneral final. Nuna ronda na que nun participaron los dos últimos ganadores Marcu Pantani y Jan Ullrich, Olano paecía primero qu'empezara la carrera unu de los aspirantes a ocupar unu de los trés puestos de podiu, anque llegaba con ciertes duldes pelos sos pocos díes de competición (especialmente de monte) y una actuación decepcionante na recién Volta a Cataluña.[165] Empezó la carrera siendo terceru nel prólogu de Puy du Fou, namái superáu polos resurdíos Llance Armstrong (que volvía tres haber superáu un cáncer de testículu) y de Alex Zülle (de vuelta tres la so sanción de dopaxe pol casu Festina del postreru Tour),[166][167] Na segunda etapa, cuando'l pelotón travesaba'l Passe de Gois, un estrechu pasu costeru cubiertu pol Atlánticu 18 de les 24 hores del día y con una superficie bien resbaliza, dellos corredores dir al suelu y el pelotón quedó quebráu, situación que foi aprovechada pola ONCE (yá alvertida por Olano de la importancia que podía tener dichu pasu) y otros equipos pa tirar nos kilómetros restantes del grupu cabecero formáu polos ciclistes que sortearen el sucesu (nel qu'amás de Olano taben tamién Armstrong, Escartín y Virenque) y enxaretar na meta de Saint-Nazaire más de seis minuto a Zülle (qu'había quedáu cortáu en Gois, al igual que Gotti y Boogerd), dexando al suizu prácticamente ensin opciones de ganar la carrera.[168][169][170] Sicasí, na contrarreló de Metz (56,5 km) un impresionante Armstrong foi claramente cimeru al restu y Olano namái pudo ser cuartu a 2' 22" na so especialidá,[171] alloñar hasta 2' 33" na xeneral comandada pol texano.[172] Olano, únicu favoritu que nun inspeccionara'l percorríu primeramente al considerar el so direutor Saiz que se trataba de «una perda de tiempu y una gastadura escesivos»,[173] sufrió una cayida nuna curva,[174] foi dobláu por Amstrong y reconoció sentise decepcionáu,[175] coles etapes de monte (el so puntu débil) entá por llegar.[176][177] Nes siguientes etapes d'altu monte de los Alpes con final en Sestriere y Alpe d'Huez dexó cinco minutos, pero gracies a la so renta previa llogró caltener el so segundu puestu na xeneral.[178] Foi pela cueta nos Pirineos onde perdió les sos opciones de podiu, yá que na primer etapa pirenaica (y postrera d'esi Tour con final n'alto, en Piau-Engaly) perdió munchos minutos,[179][180] dexando tiempu tamién un día dempués na despidida pirenaica cola tradicional llegada a Pau en pasando Aspin, Tourmalet, Soulor y Aubisque.[181][182] Na contrarreló de la penúltima etapa en Futuroscope, físicamente escosu, foi sestu a nuna de les peores xornaes contra'l crono de la so carrera.[183] Remató tamién sestu na xeneral, a 16' 47" del ganador Armstrong y a 6' 21" del podiu llográu pol tercer clasificáu Escartín,[184] y cola sensación de nun rindir al altor de les mires nin nel monte (el so históricu talón de aquiles) nin na contrarreló (la so especialidá).[185]

Presentar a la Vuelta a España, como unu de los favoritos pa ganar la xeneral y revalidar el so trunfu del añu pasáu, al pie de otros candidatos como Alex Zülle, Jan Ullrich (quien nun pudiera correr el Tour por una mancadura, en habiéndolo ganáu dos años antes), Pável Tonkov y Fernando Escartín,[186] nuna edición na que la ronda española estrenaba'l maillot oru pa designar al ganador de la xeneral, en sustitución del mariellu.[187] Olano empezó la carrera siendo segundu nel prólogu, a un namái segundu del ganador y en resultando perxudicáu pol orbayu cayida sobre Murcia cuando corríen los favoritos.[188][189] Algamó'l lideralgu na 6.ª etapa. Mientres los sos díes de líder ganó una etapa contrarreló (batiendo a rivales como Ullrich) y llogró caltener el maillot oru (anque perdiendo tiempu) el día que s'apostó per primer vegada una etapa con final nel inéditu y perduru alto del Angliru, un puertu nada apoderáu pa les sos carauterístiques.[190] Tres siete díes como líder, perdió'l maillot oru na etapa con final na xubida a Arcalis (Andorra), ente fuertes dolores. Un exame radiolóxicu afayó entós que sufría una fisura nuna costiella dende la etapa del Angliru, qu'esplicaba les intenses molesties sufiertes por Olano (y magar les cualos llograra caltenese de líder dellos díes), polo qu'abandonó la carrera, que finalmente ganó Ullrich.

La so mancadura torgó-y participar nel Campeonatu del Mundu de Verona, polo que nun pudo correr pa revalidar el so títulu de campeón del mundu contra'l crono.[191] L'ausencia de Armstrong y Olano dexó como claru favoritu a Ullrich,[192] quien fixo bonu los pronósticos y asocedió a Olano nel palmarés.[193]

2000: ésitos en primavera, decepciones pel branu[editar | editar la fonte]

En 2000, tres el so primer iviernu siguiendo los planes d'entrenamientu de Manolo Saiz,[194] ganó dos importantes pruebes en primavera. En marzu ganó una de les vueltes por etapes d'una selmana más prestixoses, la Tirrenu-Adriáticu:[195] n'algamando'l maillot de líder con una victoria contrarreló a una velocidá media de más de 50 km/h sobre un percorríu de 26,5 km llanos n'Ascoli Piceno,[196] llogró caltener el lideralgu na dura etapa montascosa que ganó Michael Boogerd.[197] Esti trunfu, rematáu a lo cimero del podiu final el 15 de marzu, yera inusual en Olano, acostumáu hasta entós a centrar la so temporada nes carreres veraniegues (el Tour, sobremanera, y tamién la Vuelta), y suponía la so integración na filosofía de competición impuesta por Saiz nel ONCE: lluchar poles victories dende l'entamu de la temporada.[198]

Poco dempués, tamién nel mes de marzu, ganó'l Critérium Internacional: na primer etapa perdió a cinco gregarios que llegaron fora de control nuna xornada de mal tiempu,[199] pero a otru día asitióse líder na xeneral al ser cuartu nel esixente sector mañaneru que ganó Piepoli (con final n'alto, en Gourette, a media xubida del Aubisque) polo que nel definitivu sector vespertín, una contrarreló na qu'amás de ser especialista cuntaba coles referencies, pudo correr ensin arriesgar (siendo la victoria parcial para Brochard), asegurándose'l trunfu na xeneral.[200] Un feliz Olano describió la so socesión de victories como'l meyor momentu dende'l so debú como ciclista profesional en 1992.[201]

Esi añu corrió dos grandes vueltes. Nel Tour de Francia nun llogró prestaciones relevantes, rematando na 34.ª posición na clasificación xeneral. La so participación empezó con un mal papel na contrarreló inicial de Futuroscope,[202][203] anque dixo nun sentise estrañáu pol tiempu que llevaba ensin competir.[204] La so actuación na crono inaugural, la peor de toles sos participaciones hasta entós na Grande Boucle, fixo que la preparación diseñada pa Olano pol so direutor Saiz fuera cuestionada.[205] Trés díes depués l'equipu ganó la contrarreló por equipos,[206] que retornaba a la ronda francesa cinco años dempués,[207] asitiándose cuartu na xeneral provisional comandada pol so compañeru d'equipu Laurent Jalabert.[208] Sicasí, perdió enforma tiempu al respeutive de los homes fuertes de la carrera nes etapes d'altu monte que s'asocedieron nos Pirineos (una única etapa con Marie-Blanque, Aubisque y Hautacam, y tres la cual vencía yá 7' 15" respectu al nuevu y finalmente definitivu maillot mariellu Llance Armstrong),[209] Mont Ventoux[210] y Alpes.[211][212][213][214] Olano, en siendo decimosegundu na contrarreló de 58,5 kilómetros de l'antepenúltima etapa (a 4' 36" del ganador y líder Armstrong),[215] terminó 34ᵘ na xeneral, a casi una hora y veinte minuto del estauxunidense.[216]

Na Vuelta a España ganó la contrarreló de Tarragona venciendo a especialistes como Jan Ullrich (Telekom) y Alex Zülle (Banesto), resultancia que lu sirvió p'asitiase como líder de la xeneral.[217] Na siguiente etapa (primer etapa pirenaica), sicasí, dexó'l maillot oru de líder,[218] que finalmente foi para Roberto Heras (Kelme).[219] Na crono final de 38,6 kilómetros apostada l'últimu día en Madrid Olano foi terceru,[220] a 1' 01" del ganador, el so compañeru d'equipu nel ONCE Santos González.[221] La so posición final na clasificación xeneral foi'l 19ᵘ puestu, a 25' 19" de Heras.[222]

Tres una cargada temporada con 40 000 kilómetros percorríos, participó nos Xuegos Olímpicos de Sydney (los sos segundos JJ. OO.). Sicasí, nesta ocasión nun pudo xubir al podiu al terminar cuartu na prueba contrarreló apostada'l 30 de setiembre, superáu por Ekimov (oru), Ullrich (plata) y Armstrong (bronce) y quedando asina a 17" de les medayes (teniendo que conformase con un diploma olímpicu). Olano llamentó nun realizar una planificación distinta, más enfocada a la cita olímpica, y confesó que'l cuartu llugar yera «un puestu murniu».[223][224] Tres díes antes participara na prueba olímpica de ruta (obligatoria pa tolos participantes na crono), na qu'en metiéndose na escapada bona nun pudo aguantar na xubida al recuestu del circuitu pol so llindáu estáu físicu, rematando nun discretu 60ᵘ puestu una carrera na que tres homes del Telekom acoparon el podiu: Ullrich (oru), Klöden (plata) y Vinokourov (bronce).[225]

2001: segundu podiu nel Giro[editar | editar la fonte]

En 2001, col Giro como gran oxetivu, entrenó en Sierra Nevada (a 2200 metros d'altitú) hasta completar unos 2500 kilómetros d'entrenamientu, so les ordes de Manolo Saiz.[226] Poco dempués, y afinando la so puesta a puntu pa la ronda italiana, trunfó na Clásica de Alcobendas,[227] confirmando que se presentaba al Giro más finu y con meyores mires pa superar les etapes d'altu monte.[228]

Esi añu llogró ser segundu na xeneral del Giro d'Italia, xubiendo asina al podiu final de Milán per segunda vegada na so carrera deportiva, esta vegada en compañía de la maglia rosa Gilberto Simoni (Lampre) y del tercer clasificáu, Unai Osa (iBanesto.com).[229][230] Olano empezó'l Giro con un décimu puestu nel prólogu de Pescara, siendo asina'l meyor de los favoritos y unu de los cuatro ciclistes que l'ONCE asitió ente los diez primeros na xornada inaugural,[231] Un día dempués vivióse una xornada caótica marcada poles constantes cayíes nel peligrosu descensu de Chietti a meta, y de la que Olano salió indemne y coles sos posibilidaes reforzaes tres l'abandonu de Francesco Casagrande,[232] defendiéndose bien díes dempués na primer irrupción del monte.[233] Na reedición de la etapa dolomítica d'altu monte que-y dio la maglia rosa en 1996 (con Pordoi, Marmolada y meta en Pordoi),[234][235] Olano dexó trés minutos respeuto al nuevu líder Simoni, que confirmó los pronósticos que-y señalaben al ser el meyor escalador en carrera,[236] y el más fuerte y máximu favoritu a la victoria final al pie de el so compatriota Dario Frigo (Fassa Bortolo).[237] Na única contrarreló llarga d'esi Giro foi terceru, a más d'un minutu d'un Frigo que se confirmaba como la única alternativa a Simoni), asitiándose terceru na xeneral a más de cuatro minuto de los dos italianos y con 40" de marxe respeuto al cuartu clasificao y principal rival pa llograr caltenese nel podiu, Unai Osa, a quien a priori beneficiaba sicasí una última selmana montascosa.[238][239] Sicasí, esa edición de la ronda italiana viose marcada pola Redada de San Remo, una operación antidopaxe desenvuelta polos Carabinieri el día previu a la etapa reina,[240] y que se saldó con 200 envases de melecines requisados (incluyendo diverses sustances dopantes) y l'afayu de minilaboratorios y jeringuillas (delles usaes) mientres los rexistros a los hoteles onde s'agospiaben los equipos.[241] A la mañana siguiente'l corredores, axuntaos n'asamblea, decidieron nun correr la etapa d'esi día (la xornada reina con final en Santo Anna di Vinadio) en señal de protesta, al sentise indignaos cola redada de la nueche anterior.[242] Un día dempués conocióse que la policía había requisado mientres la investigación una bolsa con sustances dopantes al segundu clasificáu Frigo, quien confesó y foi estremáu de la carrera pol so equipu,[243] xubiendo Olano y Osa al segundu y tercer puestos de la xeneral respeutivamente.[244] Na penúltima etapa Simoni esibióse y enxaretó tres minuto más a Olano, quien cumplió'l so oxetivu de caltener el segundu puestu al llegar nel mesmu grupu qu'Osa.[245] D'esta forma Olano xubió al segundu pasu del podiu final de Milán, nel que Simoni xubió lo más alto con una ventaya (7' 31") ensin oldéu dende los tiempos de Eddy Merckx (en 1973).[246]

La idea de Olano yera tratar de consiguir el récor de la hora nel velódromu de Anoeta, col sofitu del so afición, el sábadu 17 de xunu, apenes siete díes dempués de xubir al podiu del Giro. L'estáu de forma del ciclista tres un esfuerciu siguíu de tres semana plantegaba duldes sobre la so condición física pa encarar con ésitu'l retu de bater el récor vixente de Chris Boardman (49,441 kilómetros).[247] El 13 de xunu allegó al velódromu guipuzcoanu pa realizar les primeres pruebes, aguantando ocho minuto en tiempu de récor tres una salida llanzada. Sicasí, el 14 de xunu namái pudo completar seis minuto en tiempu de récor, nuna xornada na qu'entrenó mientres 1h 40' ente series, rodiellu y tres moto, y pa la que'l plan inicial yera rodar cuarenta minuto na pista. Por cuenta de ello, Olano decidió arrenunciar enagora al asaltu del récor de la hora, sobre la base de «les resultancies de les pruebes fisiolóxiques y la relación ente'l acedu láctico y la frecuencia cardiaca», ensin arrenunciar a intentalo nun futuru próximu.[248]

Esi añu nun participó nel Tour de Francia. Poco dempués, n'agostu, los ciclistes del ONCE (incluyíu Olano) que participaríen na Vuelta a España realizaron una concentración n'altor en Navacerrada.[249] L'ONCE presentar na Vuelta con hasta trés posibles líderes (Galdeano, Beloki y Olano), anque nel casu de Olano l'oxetivu consistía más en ganar la contrarreló inicial y ser el primer líder qu'en lluchar pola xeneral.[250] Sicasí, Olano foi decimosegundu nesa crono de 12 kilómetros apostada poles cais de Salamanca, a 31" del ganador David Millar (Cofidis),[251] nun día en que los trés líderes del ONCE rindieron per debaxo de lo esperao de resultes de los precuros que tomaron a la de trazar les curves dempués de qu'el so compañeru Marcos Serrano quebrárase la clavícula.[252][249] Olano pasó entós a desempeñar un llabor d'equipu en favor de Beloki y Galdeano, pero la contrarreló apostada en Torrelavega (precisamente'l pueblu de Manolo Saiz, y pa la que tenía grandes ambiciones) refundió probes resultancies pa tolos integrantes del equipu mariellu.[253] Olano terminó la Vuelta nun discretu 64ᵘ llugar, ente que tantu Beloki (quien perdió'l lideralgu en fundiéndose en Envalira)[254] como Galdeano nun acabaron la carrera por un virus.[255][256]

2002: epílogu con trunfos d'equipu[editar | editar la fonte]

En 2002, el 30 de xunu foi segundu nel Campeonatu d'España en Ruta,[257] en decidiendo'l día anterior que se retiraría al rematar la temporada. El corredor fixo públicu dichu anuncio'l 2 de xunetu por aciu un comunicáu, nel qu'esplicaba qu'empezaba a tener dificultaes pa motivase y salir a entrenar en solitariu, métodu nel que según él mesmu esplicó basaba la so preparación.[258]

Poco dempués corrió'l so postreru Tour de Francia, qu'empezó'l 6 de xunetu. Na so última participación na Grande Boucle collaboró na victoria del ONCE na contrarreló por equipos de la cuarta etapa, qu'asitió de maillot mariellu al so compañeru Igor González de Galdeano.[259] Olano, en realizando un llabor d'equipu en favor del xefe de files Joseba Beloki (segundu a la fin), llogró terminar el so postreru Tour llegando a la meta de los Campos Elíseos de París, onde pudo xubir per primer vegada al podiu al pie de los sos compañeros pa despidise de rondar gala al ganar ONCE-Eroski la clasificación por equipos.[260][261]

Retirar al rematar la temporada allegre, porque, con 32 años, quiciabes seya veteranu pa la vida en bicicleta, pero pa la vida importante, pa la familia, pa tou, soi nuevu».[262]

El 23 de xineru de 2003 foi galardonáu col Premiu Euskadi al Deporte 2002 pol lehendakari Juan Xosé Ibarretxe, nel apartáu referíu a la Imaxe vasca nel deporte».[263]

Tres la retirada[editar | editar la fonte]

Relación col ciclismu[editar | editar la fonte]

En 2003 llogró'l títulu de direutor nacional en Lleón, xunto a Odriozola, Laiseka, González Arrieta, Artetxe, Álvaro González de Galdeano, Arrieta o Chente García Acosta ente otros.[264] Esi mesmu añu, el 8 d'avientu, allegó a El Barraco al funeral de Chava Jiménez,[265] el so rival años tras, fináu d'un paru cardiaco.[266]Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nomes non válidos (p.ex. demasiaos)

Foi'l direutor técnicu de la Vuelta a España dende 2004 hasta 2013,[267][268] siendo asina unu de los encargaos del diseñu del percorríu de la mesma.[269] Olano tamién garrasti a diversos actos en sofitu del ciclismu de base.[80]

Participó en tres ediciones de la Titan Desert (2007, 2009 y 2010), siendo cuartu na segunda d'elles.[270] Tamién corrió en dalguna prueba de maratón, llogrando'l so meyor tiempu (2h 39' 08") en San Sebastián en 2006.[271][272]

Otres actividaes[editar | editar la fonte]

En 2003, ante'l zarru xudicial del diariu Euskaldunon Egunkaria (únicu diariu editáu íntegramente en eusquera), foi unu de deportistes vascos qu'al igual qu'otres personalidaes de la cultura vasca, como l'escritor Bernardo Atxaga o'l físicu Pedro Miguel Etxenike,[273] amosaron públicamente'l so refugu a dichu zarru.[274]

El polideportivu municipal de Anoeta, inauguráu en setiembre de 2006, lleva'l so nome.[275]

En 2009 protagonizó al pie de la montañera Edurne Pasaben una campaña publicitaria de Endesa pal País Vascu.[276]

Acusaciones de dopaxe[editar | editar la fonte]

El 24 de xunetu de 2013, publicóse como parte d'un informe redactáu pol Senáu de Francia, la resultancia d'unos analises realizaos en 2004 d'amueses estrayíes a los ciclistes mientres el Tour de Francia 1998. Olano foi acomuñáu a amueses que dieron positivu por EPO, al igual qu'el so compañeru d'equipu nesi momentu Manolo Beltrán. Al contrariu qu'otros ciclistes que sí reconocieron la so culpabilidá como Jan Ullrich, Laurent Jalabert o Stuart O'Grady, Olano dixo sentise sosprendíu poles resultancies, y que nun piensa que fixera nada illegal mientres la so carrera deportiva. Como resultáu de la publicación d'estes informaciones, la organización de la Vuelta a España decidió destituyi-y del so puestu de direutor técnicu.[267]

Familia[editar | editar la fonte]

En 1994 casóse con Karmele Zubillaga, quien en trabayando como axente eventual de la ORA exercería un papel decisivu como representante de Olano mientres la trayeutoria d'ésti como ciclista profesional. La pareya conociérase en 1989, al compartir viaxe al Campeonatu d'España cuando dambos yeren ciclistes en categoríes inferiores; cuando montó na furgoneta al so pasu por Tolosa, Olano yera un mozu con un paquete de galletas y una botella de dos llitros de Coca-Cola nes manos y ciertu sobrepesu.[277]

Ye padre de trés fíos: dos biolóxicos y una fía adoptada de Ucraína.[80]

Palmarés[editar | editar la fonte]

1992

1994

Campeonatu d'España Contrarreló Gold medal with cup.svg MaillotEspaña.PNG

1995

1996

2ᵘ nel Campeonatu d'España en Ruta Silver medal with cup.svg

1997

1 etapa de la Dauphiné Libéré

1998

1 etapa de la Vuelta a Galicia

1999

1 etapa de la Vuelta a España

2000

Tirrenu-Adriáticu, más 1 etapa * Critérium Internacional

2001

2002

Resultancies en Grandes Vueltes y Campeonatos del Mundu[editar | editar la fonte]

Mientres la so carrera deportiva consiguió los siguientes puestos nes Grandes Vueltes y nos Campeonatu del Mundu en carretera:[10][278]

Carrera !1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002
Giro d'Italia - - - - 3ᵘ - - - - 2ᵘ -
Tour de Francia - Ab. 30ᵘ - 9ᵘ 4ᵘ Ab. 6ᵘ 34ᵘ - 78ᵘ
Vuelta a España - - 20ᵘ 2ᵘ - Ab. 1ᵘ Ab. 19ᵘ 64ᵘ -
Ruta élite masculina nel Campeonatu Mundial de Ruta Mundial en Ruta MaillotMundial.PNG - - Ab. 1ᵘ Ab. - - - - - -
Contrarreló élite masculina nel Campeonatu Mundial de Ruta Mundial Contrarreló MaillotMundialCrono.PNG 5ᵘ 2ᵘ 8ᵘ - 1ᵘ - 5ᵘ - -

-: nun participa
Ab.: abandonu
El Mundial Contrarreló celebrar a partir de 1994

Medayeru[editar | editar la fonte]

Competición Añu See Medaya Modalidá
Xuegos Olímpicos 1996 Atlanta Silver medal olympic.svg Plata |CRI
Campeonatu del Mundu 1995 Duitama Silver medal with cup.svg Plata |CRI
1995 Duitama Gold medal with cup.svg Oro |Ruta
1998 Valkenburg Gold medal with cup.svg Oru |CRI
Campeonatu d'España 1994 Sabiñánigo Gold medal with cup.svg Oru |CRI
1994 Sabiñánigo Gold medal with cup.svg Oro |Ruta
1996 Sabiñánigo Silver medal with cup.svg Plata |Ruta
1998 Xerez de la Frontera Gold medal with cup.svg Oru |CRI
2002 Salamanca Silver medal with cup.svg Plata |Ruta

Equipos[editar | editar la fonte]

A lo llargo de la so trayeutoria como ciclista profesional corrió nos siguientes equipos:[25]

Reconocencies[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Julen y Edurne. «Biografía de Olano». lycos.es. Consultáu'l 24 de setiembre de 2009.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 2,7 2,8 2,9 «Biografíes/Ciclismu/Olano». buscavidas.com. Consultáu'l 6 d'agostu de 2009.
  3. 3,0 3,1 Ruiz Cabestany, Peio (15 d'ochobre de 1995). Nació una estrella. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/10/15/7dias/68091.html. Consultáu 'l 24 d'ochobre de 2009. 
  4. Enraigono, Y. (11 de febreru de 2009). Una vida ente ayalgues de dos ruedes. http://www.diariovasco.com/20090211/gipuzkoa/vida-ente-ayalgues-ruedes-20090211.html. Consultáu 'l 7 d'agostu de 2009. 
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 «Abraham Olano anuncia que se va retirar a la fin de la temporada» (2002). Consultáu'l 5 d'agostu de 2009.
  6. Olabarri, David S. (10 de xineru de 2007). «Paecía que s'alimentaba de cansanciu», remembra Pedro Delgado. http://www.elcorreodigital.com/vizcaya/prensa/20070110/deportes/parecia-alimentaba-cansanciu-remembra_20070110.html. Consultáu 'l 5 d'agostu de 2009. 
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 «Banesto ficha a Olano por trés temporaes» (17 de marzu de 1995). Consultáu'l 7 d'agostu de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  8. 8,0 8,1 Apuertes, Carlos (12 d'ochobre de 1998). Olano ruempe relaciones con Banesto. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPAnA/BANESTO_/FORNO_CICLISTA/Olano/ruempe/relación/Banesto/elpepidep/19981012elpepidep_4/Tes/. Consultáu 'l 26 de setiembre de 2009. 
  9. «Prueba Villafranca de Ordizia - Clásica de Ordizia: Palmarés». cyclingfever.com. Consultáu'l 4 d'agostu de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  10. 10,0 10,1 «Palmarés completu de Abraham Olano». Urtekaria. Consultáu'l 6 d'agostu de 2009.
  11. «CLAS - Cajastur 1993». sitiodeciclismo.net. Consultáu'l 18 d'agostu de 2009.
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 «Abraham Olano da'l reblincón en namái mes y mediu» (9 d'ochobre de 1995). Consultáu'l 7 d'agostu de 2009.
  13. «Palmarés Vuelta al País Vascu». lostxirrindularis.com. Consultáu'l 20 de payares de 2009.
  14. «Los dosales definitivos de la Vuelta a España 1993» (27 d'abril de 1993). Consultáu'l 20 de payares de 2009.
  15. «Clasificaciones finales de la Vuelta a España 1993» (17 de mayu de 1993). Consultáu'l 20 de payares de 2009.
  16. Durán, Santi (17 de mayu de 1993). Zülle pon mieu nel cuerpu de Rominger. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/05/17/pagina-38/1275197/pdf.html. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  17. Serviciu Especial (19 d'abril de 1993). Sorensen puede con Rominger. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/04/19/pagina-43/1270969/pdf.html. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  18. El CLAS quedar ensin Olano y Arsenio sigue en cayéndose. 6 de xunetu de 1993. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/07/06/pagina-6/1278062/pdf.html. Consultáu 'l 19 de payares de 2009. 
  19. V. J. (8 de xunetu de 1993). El Clas, penalizáu con un minutu. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Clas/penalizáu/minutu/elpepidep/19930708elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 19 de payares de 2009. 
  20. De Dalmases, Javier (8 de xunetu de 1993). Banesto salva'l test de Avranches. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/07/08/pagina-2/1278520/pdf.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2009. 
  21. Rominger y cuatro CLAS más, penalizaos. 8 de xunetu de 1993. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/07/08/pagina-6/1278522/pdf.html. Consultáu 'l 19 de payares de 2009. 
  22. «Clasificaciones finales del Tour de Francia 1993» (26 de xunetu de 1993). Consultáu'l 19 de payares de 2009.
  23. De Dalmases, Javier (26 de xunetu de 1993). Un anunciáu desfile triunfal. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1993/07/26/pagina-4/1271644/pdf.html. Consultáu 'l 19 de payares de 2009. 
  24. Quirós, Rafael (19 d'ochobre de 1993). El Clas trespasa los sos poderes al Mapei. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ROMINGER/_TONY/FERNaNDEZ/_JUAN_/CICLISMU/MAPEI-QUICK_STEP_/FORNO_CICLISTA/ITALIA/Clas/trespasa/poderes/Mapei/elpepidep/19931019elpepidep_11/Tes/. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  25. 25,0 25,1 «Equipo Abraham Olano Pumar». sitiodeciclismo.net. Consultáu'l 13 d'agostu de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  26. 26,0 26,1 «Mapei - GB 1996». sitiodeciclismo.net. Consultáu'l 13 d'agostu de 2009.
  27. El corredor del Mapei-CLAS vence al sprint a Leanizbarrutia. 30 de mayu de 1994. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1994/05/30/deportes/717027.html. Consultáu 'l 4 d'agostu de 2009. 
  28. Marín Alonso vence nel Troféu de Navarra. 3 d'abril de 1994. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1994/04/03/deportes/552319.html. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  29. Apuertes, Carlos (23 d'ochobre de 1994). Rominger destrona a Indurain. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Rominger/destrona/Indurain/elpepidep/19941023elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  30. Apuertes, Carlos (6 de payares de 1994). «El futuru ta equí». Consultáu'l 12 d'agostu de 2009.
  31. Delfines con vocación de tiburones. 2 de xineru de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/01/02/deportes/19417.html. Consultáu 'l 7 d'agostu de 2009. 
  32. P. V. (16 de mayu de 1995). EL_PAiS_VASCU/Echave/positivu/cafeina/Vuelta/Pais/Vascu/elpepidep/19950516elpepidep_8/Tes/ Echave, positivu de cafeína na Vuelta al País Vascu. http://www.elpais.com/articulo/deportes/PAiS_VASCU/VUELTA_A EL_PAiS_VASCU/Echave/positivu/cafeina/Vuelta/Pais/Vascu/elpepidep/19950516elpepidep_8/Tes/. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  33. «La cafeína y l'exerciciu físicu». feda.net (9 de xineru de 2008). Consultáu'l 24 de setiembre de 2009.
  34. «The 2009 prohibited list International standard». Fundación Miguel Indurain (20 de setiembre de 2008). Consultáu'l 7 d'agostu de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  35. Los nomes de la Vuelta. 4 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/04/deportes/63360.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  36. Apuertes, Carlos (3 de setiembre de 1995). Olano toma'l mariellu a 53 per hora. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/toma/mariellu/53/hora/elpepidep/19950903elpepidep_24/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  37. Un respiru pa Juan Fernández. 3 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/03/deportes/63564.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  38. Olano asalta al ONCE. 3 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/03/deportes/63560.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  39. Apuertes, Carlos (4 de setiembre de 1995). El pelotón practica'l autobloqueo. http://www.elpais.com/articulo/deportes/peloton/practica/autobloqueo/elpepidep/19950904elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  40. Apuertes, Carlos (5 de setiembre de 1995). Olano: 'Yera meyor dexar el maillot'. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/Yera/meyor/dexar/maillot/elpepidep/19950905elpepidep_2/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  41. Apuertes, Carlos (5 de setiembre de 1995). L'ONCE xuega al espectáculu. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ONCE/xuega/espectaculo/elpepidep/19950905elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  42. Apuertes, Carlos (6 de setiembre de 1995). Abrabam Olano funciona. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Abrabam/Olano/funciona/elpepidep/19950906elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  43. Apuertes, Carlos (8 de setiembre de 1995). L'ONCE sigue escribiendo'l guión. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ONCE/sigue/escribiendo/guión/elpepidep/19950908elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  44. Apuertes, Carlos (25 de setiembre de 1995). El pelotón cuerre aburuyáu. http://www.elpais.com/articulo/deportes/peloton/cuerre/aburuyáu/elpepidep/19950909elpepidep_17/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  45. Apuertes, Carlos (10 de setiembre de 1995). Esplosión Olano. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Explosion/Olano/elpepidep/19950910elpepidep_30/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  46. Nuevu xaque de Olano y positiva respuesta de Jalabert. 10 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/10/deportes/64201.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  47. «Nun vencí fácilmente, pero nun pasé munchos momentos malos». «N'Ávila gané la Vuelta; depués caltuvi». 26 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/26/deportes/66611.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  48. Apuertes, Carlos (11 de setiembre de 1995). Jalabert aniquila la carrera. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Jalabert/aniquila/carrera/elpepidep/19950911elpepidep_51/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  49. Apuertes, Carlos (18 de setiembre de 1995). Jalabert, l'inevitable. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Jalabert/inevitable/elpepidep/19950918elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  50. Apuertes, Carlos (26 de setiembre de 1995). El pelotón rindir a Jalabert. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/peloton/rinde/Jalabert/elpepidep/19950921elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  51. Apuertes, Carlos (24 de setiembre de 1995). Olano, como Indurain. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/Indurain/elpepidep/19950924elpepidep_21/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  52. Olano refrenda'l so dominiu contra'l crono. El Mundo. 24 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/24/deportes/66332.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  53. Jalabert remata'l so gran añu. El Mundo. 25 de setiembre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/09/25/deportes/66434.html. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  54. «Duitama». Enciclopedia Britannica. Consultáu'l 7 d'agostu de 2009.
  55. Indurain, oru Olano, plata. El Mundo. 5 d'ochobre de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/10/05/deportes/14819.html. Consultáu 'l 7 d'agostu de 2009. 
  56. Durán, Santi (8 d'ochobre de 1995). José Grande: L'únicu oxetivu ye la victoria. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1995/10/08/pagina-40/1323876/pdf.html. Consultáu 'l 2 d'agostu de 2010. 
  57. Apuertes, Carlos (9 d'ochobre de 1995). Oro pa Olano y plata pa Indurain. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Oro/Olano/plata/Indurain/elpepidep/19951009elpepidep_24/Tes. Consultáu 'l 2 d'agostu de 2010. 
  58. «Xesta española en Colombia». El País (9 d'ochobre de 1995). Consultáu'l 2 d'agostu de 2010.
  59. Nolla, Santi (9 d'ochobre de 1995). Xesto y xesta. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1995/10/09/pagina-2/1323890/pdf.html. Consultáu 'l 2 d'agostu de 2010. 
  60. Durán, Santi (9 d'ochobre de 1995). «Olano: El trunfu débose-y a Indurain». Mundu Deportivu. Consultáu'l 2 d'agostu de 2010.
  61. Durán, Santi (9 d'ochobre de 1995). Él tuvo que faer l'esfuerciu. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1995/10/09/pagina-48/1331739/pdf.html. Consultáu 'l 2 d'agostu de 2010. 
  62. Contador, en 'Bicicleta d'Oru'. elmundo.es. 28 de payares de 2007. http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2007/11/28/ciclismu/1196254563.html. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  63. Abraham Olano: La nueva estrella del ciclismu fuxe de Facienda y vase a Mónaco. El Mundo. 12 de payares de 1995. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/11/12/cronica/599788.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  64. El fiscu de Guipúzcoa va asesorar a Abraham Olano. Mundu Deportivu. 13 d'avientu de 1995. http://hemeroteca-paginas.elmundodeportivo.es/EMD01/HEM/1995/11/09/MD19951109-044.pdf. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  65. Aldapa, Tomás (4 de xunetu de 2007). L'ex direutor xeneral de la Facienda de Guipúzcoa alcordó rebaxes fiscales con artistes y deportistes. El Confidencial. http://www.elconfidencial.com/cache/2007/07/04/56_direutor_xeneral_facienda_guipuzcoa_acordo_rebaxes_fiscales_artistes.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  66. Navarra tamién s'atopa na relación de paraísos fiscales. El Mundo. 4 de xunetu de 2007. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1995/12/13/deportes/70909.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  67. Fernando López, Luis (10 d'agostu de 2007). Deporte, paraísu fiscal. elmundo.es. http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2007/08/10/masdeporte/1186731795.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  68. De Dalmases, Javier (19 d'ochobre de 1996). Acaba la velea y Olano va ser de Banesto. http://hemeroteca-paginas.elmundodeportivo.es/EMD01/HEM/1996/10/19/MD19961019-036.pdf. Consultáu 'l 26 de setiembre de 2009. 
  69. 69,0 69,1 Apuertes, Carlos (15 de mayu de 1996). Abraham Olano, el momentu del herederu. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Abraham/Olano/momentu/herederu/elpepidep/19960513elpepidep_52/Tes. Consultáu 'l 4 d'agostu de 2009. 
  70. Olano gana'l Tour de Romandía y prepara el Giro. El Mundo. 13 de mayu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/05/13/deportes/109102.html. Consultáu 'l 1 d'agostu de 2009. 
  71. Apuertes, Carlos (7 de xunu de 1996). El cronómetru se confabula contra Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/cronometro/confabula/Olano/elpepidep/19960607elpepidep_23/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  72. Apuertes, Carlos (8 de xunu de 1996). Olano ver de rosa nel Pordoi. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/visti/rosa/Pordoi/elpepidep/19960608elpepidep_19/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  73. Apuertes, Carlos (9 de xunu de 1996). El Mortirolo da'l Giro a Tonkov. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Mortirolo/da/Giro/Tonkov/elpepidep/19960609elpepidep_30/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  74. Abraham Olano llogra un enorme creitu n'Italia. El Mundo. 10 de xunu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/06/10/deportes/117782.html. Consultáu 'l 7 d'agostu de 2012. 
  75. Olano regala'l títulu. El Mundo. 24 de xunu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/06/24/deportes/121765.html. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  76. Indurain amorrenta en 7 kilómetros. El Mundo. 17 de xunetu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/07/17/deportes/130632.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  77. «Bjarne Riis españóme». El Mundo. 17 de xunetu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/07/17/deportes/130662.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  78. Clasificaciones 16ª etapa: Agen-Lourdes-Hautacam, 199 km. El Mundo. 17 de xunetu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/07/17/deportes/130667.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  79. Una etapa especial. El País. 17 de xunetu de 1996. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ETAPA/ESPECIAL/elpepidep/19960717elpepidep_27/Tes. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  80. 80,0 80,1 80,2 De Mujika, Iñaki (mayu de 2008). «Abraham Olano» páxs. 3-5. Herri Irratia. Consultáu'l 13 d'agostu de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  81. «Clasificaciones 17ª etapa: Argelès-Gazot-Pamplona, 262 km». El Mundo (18 de xunetu de 1996). Consultáu'l 24 de setiembre de 2009.
  82. «Clasificaciones: 20ª etapa Tour de Francia 1996». El Mundo (21 de xunetu de 1996). Consultáu'l 13 d'agostu de 2009.
  83. «Clasificaciones: 21ª etapa». El Mundo (22 de xunetu de 1996). Consultáu'l 13 d'agostu.
  84. Apuertes, Carlos (4 d'agostu de 1996). Vuelve'l Indurain más grande. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Vuelve/Indurain/grande/elpepidep/19960804elpepidep_23/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  85. «Les medayes españoles d'Atlanta 1996». Marca. Consultáu'l 12 d'agostu de 2009.
  86. Cierre triunfal pa Olano. El Mundo. 17 d'agostu de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/08/17/deportes/150415.html. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009. 
  87. Vuelta+a+Galicia&summary=+Abraham+Olano+logr%F3+con+respectu+a+los sos+principales+rivales%2C+en+una distancia+de+apenes+ocho+kil%F3metros%2C+una diferencia+de+casi+30+segundos%2C+consiguiendo+con+esta+demostraci%F3n+de+poder%EDo+alzase+con+el trunfu final+y+asoceder%2C+as%ED%2C+a+Miguel+Indur%Y1in%2C+anterior+vencedor+de+la carrera.+ Exhibición de Olano, que gana la Vuelta a Galicia. ABC. 17 d'agostu de 1996. http://abc.mynewsonline.com/index.php?method=content&ref=ABE199608170011&links=OLANO&title=Ciclismu%3A+Exhibici%F3n+de+Olano%2C+que+gana+la Vuelta+a+Galicia&summary=+Abraham+Olano+logr%F3+con+respectu+a+los sos+principales+rivales%2C+en+una distancia+de+apenes+ocho+kil%F3metros%2C+una diferencia+de+casi+30+segundos%2C+consiguiendo+con+esta+demostraci%F3n+de+poder%EDo+alzase+con+el trunfu final+y+asoceder%2C+as%ED%2C+a+Miguel+Indur%Y1in%2C+anterior+vencedor+de+la carrera.+. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009.  (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el Vuelta+a+Galicia&summary=+Abraham+Olano+logr%F3+con+respectu+a+los sos+principales+rivales%2C+en+una distancia+de+apenes+ocho+kil%F3metros%2C+una diferencia+de+casi+30+segundos%2C+consiguiendo+con+esta+demostraci%F3n+de+poder%EDo+alzase+con+el trunfu final+y+asoceder%2C+as%ED%2C+a+Miguel+Indur%Y1in%2C+anterior+vencedor+de+la carrera.+ historial y la Vuelta+a+Galicia&summary=+Abraham+Olano+logr%F3+con+respectu+a+los sos+principales+rivales%2C+en+una distancia+de+apenes+ocho+kil%F3metros%2C+una diferencia+de+casi+30+segundos%2C+consiguiendo+con+esta+demostraci%F3n+de+poder%EDo+alzase+con+el trunfu final+y+asoceder%2C+as%ED%2C+a+Miguel+Indur%Y1in%2C+anterior+vencedor+de+la carrera.+ última versión).
  88. Percancies (17 d'agostu de 1996). Doble trunfu de Abraham Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Doble/trunfu/Abraham/Olano/elpepidep/19960817elpepidep_9/Tes. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009. 
  89. «Mito/Ciclismu/Olano/Palmarés». sportec.com. Consultáu'l 4 d'agostu de 2009.
  90. Enciclopedia Auñamendi (21-28 de xineru de 2005). «Abraham Olano, ciclista, naz en Anoeta (Gipuzkoa) el 22 de xineru de 1970». euskonews.com. Consultáu'l 4 d'agostu de 2009.
  91. Abraham Olano confirmó ayeri'l so fichaxe pol Banesto. El Mundo. 21 d'ochobre de 1996. http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/10/21/deportes/174622.html. Consultáu 'l 26 de setiembre de 2009. 
  92. «Banesto 1997». sitiodeciclismo.net. Consultáu'l 26 de setiembre de 2009.
  93. [http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPAnA/Perfil/campeon/elpepidep/19970113elpepidep_13/Tes/ Perfil de campeón/A entrenar ensin comer]. El País. 13 de xineru de 1997. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPAnA/Perfil/campeon/elpepidep/19970113elpepidep_13/Tes/. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  94. Isasa, Xabier (16 de febreru de 1997). Indurain: 'nunca viviera un homenaxe asina'. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1997/02/16/pagina-58/1358278/pdf.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  95. San Sebastián acueye l'últimu podiu de Indurain. El Mundo. 16 de febreru de 1997. http://www.elmundo.es/1997/02/16/deportes/16N0076.html. Consultáu 'l 6 d'agostu de 2009. 
  96. Durán, Santi (26 de mayu de 1997). Olano asocede a Miguel Indurain. Mundu Deportivu. http://hemeroteca-paginas.elmundodeportivo.es/EMD03/HEM/1997/05/26/MD19970526-053.pdf. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  97. Olano «alica» a Indurain nel Dauphiné Libéré y ye el nuevu líder. El Mundo. 15 de xunu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/06/15/deportes/15N0092.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  98. Olano caise y pierde. El Mundo. 16 de xunu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/06/16/deportes/16N0119.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  99. Ullrich marca la hestoria. El Mundo. 28 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/28/deportes/28N0100.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  100. Ullrich marca'l ritmu del Tour. El Mundo. 15 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/15/deportes/15N0074.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  101. Ullrich apodera'l Tour como lo faía Indurain. El Mundo. 16 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/16/deportes/16N0001.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  102. «Clasificaciones: 10ª etapa Tour de Francia 1997». El Mundo (16 de xunetu de 1997). Consultáu'l 7 de payares de 2009.
  103. Marco Pantani vuelve al visu a latigazos. El Mundo. 20 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/20/deportes/20N0069.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  104. Virenque gana la gloria de los Alpes. El Mundo. 21 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/21/deportes/21N0120.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  105. Marco Pantani trunfa enfermu en Morzine. El Mundo. 22 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/22/deportes/22N0088.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  106. Demasiáu rápido, demasiáu tarde. El Mundo. 27 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/27/deportes/27N0067.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  107. Abraham Olano: «Nun ye un desastre acabar cuartu nel Tour». El Mundo. 27 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/27/deportes/27N0070.html. Consultáu 'l 7 de payares de 2009. 
  108. «Clasificaciones: 20ª etapa Tour de Francia 1997». El Mundo (27 de xunetu de 1997). Consultáu'l 7 de payares de 2009.
  109. La Vuelta y el Mundial, oxetivos prioritarios. El Mundo. 28 de xunetu de 1997. http://www.elmundo.es/1997/07/29/deportes/29N0104.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  110. La Vuelta abierta. El Mundo. 6 de setiembre de 1997. http://www.elmundo.es/1997/09/06/deportes/06N0087.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  111. Apuertes, Carlos (12 de setiembre de 1997). ¿Quién ye Olano?¿Qué ye Banesto?. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/BANESTO_/FORNO_CICLISTA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA_1997/Quien/Olano/Banesto/elpepidep/19970912elpepidep_5/Tes. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  112. Apuertes, Carlos (12 de setiembre de 1997). L'ONCE españa la Vuelta. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/ONCE-DEUTSCHE_BANK_/EQUIPU_CICLISTA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA_1997/ONCE/españa/Vuelta/elpepidep/19970912elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  113. Apuertes, Carlos (2 d'ochobre de 1997). Olano arrenunciu a correr Mundial de San Sebastián. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/arrenuncia/correr/Mundial/San/Sebastian/elpepidep/19971002elpepidep_12/Tes. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  114. Abraham Olano arrenunciu al Mundial pol so mala traza físicu. El Mundo. 2 d'ochobre de 1997. http://www.elmundo.es/1997/10/02/deportes/02N0101.html. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  115. Apuertes, Carlos (10 d'ochobre de 1997). Y el ganador ye... Jalabert. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ganador/Jalabert/elpepidep/19971010elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  116. Reto de campeones. 24 de setiembre de 1998. http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1998/02/07/090.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  117. Fiz pasar de vueltes ante Olano. 8 de febreru de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/02/08/deportes/08N0085.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  118. Olano y la so bicicleta superaron a les piernes de Martín Fiz. ABC. 8 de febreru de 1998. http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1998/02/08/104.html. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  119. J. S. (25 de xunu de 1998). lideralgu/Buenahora/elpepidep/19980625elpepidep_21/Tes Olano dexa'l lideralgu a Buenahora. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/dexa lideralgu/Buenahora/elpepidep/19980625elpepidep_21/Tes. Consultáu 'l 26 de setiembre de 2009. 
  120. J. S. (26 de xunu de 1998). Buenahora gana la Volta a Cataluña. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Buenahora/gana/Volta/Cataluna/elpepidep/19980626elpepidep_11/Tes. Consultáu 'l 26 de setiembre de 2009. 
  121. Percancies (4 de xunetu de 1998). Olano axudícase'l Campeonatu d'España contrarreló. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/axudica/Campeonatu/Espana/contrarreló/elpepidep/19980704elpepidep_19/Tes. Consultáu 'l 3 de payares de 2009. 
  122. Olano supera a Mauri nel Campeonatu d'España de contrarreló. El Mundo. 4 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/04/deportes/04N0093.html. Consultáu 'l 3 de payares de 2009. 
  123. Abraham Olano sosprender a sigo mesmu en Dublín. El Mundo. 12 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/1998/07/12/deportes/12N0078.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  124. Olano puede enfundarse güei el xerséi mariellu. El Mundo. 18 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/1998/07/18/deportes/18N0151.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  125. Olano namái pudo ser sestu nuna contrarreló apoderada por Ullrich y pol síndrome del 'casu Festina'. El Mundo. 19 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/1998/07/19/deportes/19N0007.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2009. 
  126. Ullrich ponse mariellu y Pantani desenfunda. El Mundo. 22 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/22/deportes/22N0105.html. Consultáu 'l 10 de payares de 2009. 
  127. «Clasificaciones: etapa 10 Tour de Francia 1998». El Mundo (22 de xunetu de 1998). Consultáu'l 10 de payares de 2009.
  128. Olano: «Corrí de llau; nun podía moveme». El Mundo. 22 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/22/deportes/22N0051.html. Consultáu 'l 10 de payares de 2009. 
  129. Olano nun pasa del kilómetru 100. El Mundo. 23 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/23/deportes/23N0121.html. Consultáu 'l 10 de payares de 2009. 
  130. El Tour de Francia fai cachos. El Mundo. 30 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/30/deportes/30N0114.html. Consultáu 'l 10 de payares de 2009. 
  131. Deteníu Terreros, el médicu del equipu. El Mundo. 30 de xunetu de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/07/30/deportes/30N0115.html. Consultáu 'l 10 de payares de 2009. 
  132. Carbonell, Rafael (11 de setiembre de 1998). Allá va'l Chaba. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Alla/va/Chaba/elpepidep/19980911elpepidep_8/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  133. Olano vuelve al mariellu na Vuelta. El País. 14 de setiembre de 1998. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/vuelve/mariellu/Vuelta/elpepidep/19980914elpepidep_18/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  134. Carbonell, Rafael (16 de setiembre de 1998). Escartín llanza a Jiménez. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Escartin/llanza/Jimenez/elpepidep/19980916elpepidep_16/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  135. Carbonell, Rafael (17 de setiembre de 1998). Jiménez cute la moral de Escartín. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Jimenez/cute/moral/Escartin/elpepidep/19980917elpepidep_9/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  136. Carbonell, Rafael (18 de setiembre de 1998). La postrera gran victoria de Bugno. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/peracaba/gran/victoria/Bugno/elpepidep/19980918elpepidep_11/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  137. Carbonell, Rafael (22 de setiembre de 1998). cuentes/elpepidep/19980922elpepidep_1/Tes A Olano cuádraren-y les cuentes. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/cuádraren-y cuentes/elpepidep/19980922elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  138. Carbonell, Rafael (23 de setiembre de 1998). Topete de líderes. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Topete/lideres/elpepidep/19980923elpepidep_4/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  139. 139,0 139,1 Jiménez critica a la muyer de Olano. El Mundo. 23 de setiembre de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/09/23/deportes/23N0095.html. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  140. Carbonell, Rafael (25 de setiembre de 1998). Heras suma la primer victoria de Kelme. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Heras/suma/primer/victoria/Kelme/elpepidep/19980925elpepidep_5/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  141. Carbonell, Rafael (26 de setiembre de 1998). El Banesto sentencia en Navacerrada. El País. http://www.elpais.com/articulo/deporte/Banesto/sentencia/Navacerrada/elpepidep/19980926elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  142. Carbonell, Rafael (27 de setiembre de 1998). Olano sella la Vuelta. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/sella/Vuelta/elpepidep/19980927elpepidep_8/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  143. Carbonell, Rafael (28 de setiembre de 1998). 'Ensin Jiménez, tamién ganó la Vuelta'. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Jimenez/gano/Vuelta/elpepidep/19980928elpepidep_2/Tes. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  144. Olano: «Quixeron estropiar el mio matrimoniu, pero nun pueden». El Mundo. 27 de setiembre de 1998. http://www.elmundo.es/papel/1998/09/27/deportes/27N0127.html. Consultáu 'l 21 de payares de 2009. 
  145. Reyes, Fran (5 de xineru de 2010). grandes-1/2.html Caisse, de nuevu a poles Grandes (1/2). arueda.com. http://www.arueda.com/competicion/reportaxes/caisse-de-nuevu-a-poles grandes-1/2.html. Consultáu 'l 11 de febreru de 2010. 
  146. Apuertes, Carlos (9 d'ochobre de 1998). Olano: 'Ye un día entrañable'. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/dia/entranable/elpepidep/19981009elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 11 de payares de 2009. 
  147. Apuertes, Carlos (9 d'ochobre de 1998). España vístise'l 'maillot' oru y plata. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/MAURI/_MELCHOR_/MELCIOR/CICLISMU/Espana/visti/maillot/oro/plata/elpepidep/19981009elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 27 de payares de 2009. 
  148. Del cubu de la basura al podiu del Mundial. El Mundo. 9 d'ochobre de 1998. http://www.elmundo.es/1998/10/09/deportes/9N0121.html. Consultáu 'l 4 d'agostu de 2009. 
  149. Apuertes, Carlos (10 d'ochobre de 1998). El sustitutu de Olano nun taba inscritu na UCI. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/sustitutu/Olano/taba/inscritu/UCI/elpepidep/19981010elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  150. Abraham Olano sigue ensin resolver les sos diferencies col ONCE. 15 d'avientu de 1998. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Abraham/Olano/sigue/resolver/estremes/ONCE/elpepidep/19981215elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  151. Problemes fiscales alloñen a Abraham Olano del ONCE. ABC. 15 d'avientu de 1998. http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/abc/1998/12/15/085.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  152. Olano escaez el so pasáu. El Mundo. 17 d'avientu de 1998. http://www.elmundo.es/1998/12/17/deportes/17N0112.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  153. Alcuerdo final. Mundu Deportivu. 17 d'avientu de 1998. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1998/12/17/pagina-31/408659/pdf.html. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  154. Olano y l'ONCE roblen por fin el so alcuerdu pa los dos próximos años. El País. 17 d'avientu de 1998. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/ONCE/roblen/fin/alcuerdo/proximos/anos/elpepidep/19981217elpepidep_12/Tes. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  155. Ormazabal, Mikel (26 de xineru de 1999). Olano "versus" Cipollini. El País. http://www.elpais.com/articulo/pais/vascu/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPAnA/CIPOLLINI/_MARIO_/CICLISTA/ITALIA/Olano/versus/Cipollini/elpepiautpvs/19990126elpvas_26/Tes/. Consultáu 'l 6 d'agostu de 2009. 
  156. Cipollini vence a Olano nos Seis Hores d'Euskadi. El País. 7 de febreru de 1999. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Cipollini/vence/Olano/Hora/Euskadi/elpepidep/19990207elpepidep_19/Tes. Consultáu 'l 12 d'agostu de 2009. 
  157. Llamáu a declarar na Tirrenu-Adriáticu. El Mundo. 17 de marzu de 1999. http://www.elmundo.es/1999/03/17/deportes/17N0090.html. Consultáu 'l 27 de xunu de 2009. 
  158. 158,0 158,1 Percancies (17 de marzu de 1999). La xusticia d'Italia convoca pal vienres a Olano y Riis. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/justicia/Italia/convoca/vienres/Olano/Riis/elpepidep/19990317elpepidep_16/Tes. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  159. Percancies (19 de marzu de 1999). Olano declara ante'l fiscal de Bolonia. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1999/03/19/pagina-34/410140/pdf.html. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  160. Gómez, Luis (19 de marzu de 1999). Abraham Olano allegó a declarar ante'l fiscal de Bolonia. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Abraham/Olano/acudio/declarar/fiscal/Bolonia/elpepidep/19990319elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  161. «Saiz vuelve a España por conseyu del so abogáu». El Mundo (31 de xunetu de 1998). Consultáu'l 14 de payares de 2009.
  162. El Tour veta al direutor del ONCE en represalia poles sos crítiques a Leblanc. El Mundo. 17 de xunu de 1999. http://www.elmundo.es/1999/06/17/deportes/17N0004.html. Consultáu 'l 27 d'agostu de 2009. 
  163. L'ONCE echa un pulsu al Tour pela vía llegal y asegura que va llevar a Saiz a la carrera francesa. El Mundo. 19 de xunu de 1999. http://www.elmundo.es/1999/06/19/deportes/19N0100.html. Consultáu 'l 27 d'agostu de 2009. 
  164. Sáiz gana, el Tour asume la so derrota. El Mundo. 1 de xunetu de 1999. http://www.elmundo.es/1999/07/01/deportes/1N0120.html. Consultáu 'l 27 d'agostu de 2009. 
  165. Apuertes, Carlos y Gómez, Luis (3 de xunetu de 1999). Olano y Escartín, con más posibilidaes que nunca. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/Escartin/posibilidaes/elpepidep/19990703elpepidep_10/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2010. 
  166. Un recuestu duru. El País. 4 de xunetu de 1999. http://www.elpais.com/articulo/deportes/recuestu/duru/elpepidep/19990704elpepidep_7/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2010. 
  167. Gómez, Luis (4 de xunetu de 1999). Un héroe americanu, primer líder. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ZULLE/_ALEX_/CICLISTA/SUIZA/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/ARMSTRONG/_LLANCE_/CICLISTA/EE_UU/elpepidep/19990704elpepidep_6/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2010. 
  168. Gómez, Luis (6 de xunetu de 1999). Olano abre les hostilidáes. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/abre/hostilidáes/elpepidep/19990706elpepidep_2/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  169. Apuertes, Carlos (6 de xunetu de 1999). Olano avisó sobre'l 'infiernu del oeste'. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/aviso/infiernu/oeste/elpepidep/19990706elpepidep_4/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  170. De Dalmases, Javier (6 de xunetu de 1999). Amoria alta. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1999/07/06/pagina-39/411386/pdf.html. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  171. Apuertes, Carlos (12 de xunetu de 1999). Remortines d'una contrarreló. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Secuela/contrarreloj/elpepidep/19990712elpepidep_2/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  172. «Clasificaciones de la 8ª etapa del Tour de Francia 1999». Mundu Deportivu (12 de xunetu de 1999). Consultáu'l 25 de xunetu de 2010.
  173. Apuertes, Carlos (12 de xunetu de 1999). Tou, salvo les piernes. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Tou/salvu/piernes/elpepidep/19990712elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  174. De Dalmases, Javier (12 de xunetu de 1999). El nuevu patrón. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1999/07/12/pagina-2/407582/pdf.html. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  175. De Dalmases, Javier (12 de xunetu de 1999). Agora'l favoritu ye Armstrong. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1999/07/12/pagina-4/407584/pdf.html. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  176. Gómez, Luis (12 de xunetu de 1999). Armstrong ye'l patrón que buscaba'l Tour. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Armstrong/patron/buscaba/Tour/elpepidep/19990712elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2009. 
  177. De Dalmases, Javier (12 de xunetu de 1999). Namái vale atacar. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/1999/07/12/pagina-5/407585/pdf.html. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  178. Apuertes, Carlos (15 de xunetu de 1999). Les coses van bien. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/cuesas/van/bien/elpepidep/19990715elpepidep_4/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  179. Gómez, Luis (21 de xunetu de 1999). Los Pirineos faen xusticia a Escartín. El País. http://www.elpais.com/articulo/deporte/Pirineos/faen/xusticia/Escartin/elpepidep/19990721elpepidep_2/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  180. Apuertes, Carlos (21 de xunetu de 1999). Olano: Inda nun lleguemos a París. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/Todavia/lleguemos//Paris/elpepidep/19990721elpepidep_4/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  181. L'últimu monte (Tour de Francia 1999). El País. 21 de xunetu de 1999. http://www.elpais.com/articulo/deportes/PERACABA/MONTANA/elpepidep/19990721elpepidep_16/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  182. Gómez, Luis (22 de xunetu de 1999). Etxebarria repite y Escartín asegura'l podiu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Etxebarria/repite/Escartin/asegura/podiu/elpepidep/19990722elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 25 de xunetu de 2010. 
  183. Apuertes, Carlos (25 de xunetu de 1999). Zülle allegrar de ser segundu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Zulle/allegra/ser/segundu/elpepidep/19990725elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 26 de xunetu de 2010. 
  184. Gómez, Luis (26 de xunetu de 1999). La medaya del trabayu pa Escartín. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/medaya/trabayo/Escartin/elpepidep/19990726elpepidep_8/Tes. Consultáu 'l 26 de xunetu de 2010. 
  185. Gómez, Luis (25 de xunetu de 1999). Armstrong certifica la so fiabilidá. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Armstrong/certifica/fiabilidá/elpepidep/19990725elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 26 de xunetu de 2010. 
  186. Gómez, Luis (4 de setiembre de 1999). La meyor Vuelta... sobre'l papel. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/meyor/Vuelta/papel/elpepidep/19990904elpepidep_5/Tes. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  187. El xerséi de la carrera pasa a ser de color oro. El Mundo. 5 de setiembre de 1999. http://www.elmundo.es/papel/1999/09/05/deportes/05N0066.html. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  188. Gómez, Luis (5 de setiembre de 1999). Cuatro gotes esllucen el prólogu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/gotes/esllucen/prologo/elpepidep/19990905elpepidep_5/Tes. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  189. L'agua róbalu a Abraham Olano la ventaya del líder. El Mundo. 5 de setiembre de 1999. http://www.elmundo.es/papel/1999/09/05/deportes/05N0068.html. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  190. La Vuelta del fin del mundu. El Mundo. 4 de setiembre de 1999. http://www.elmundo.es/papel/1999/09/04/deportes/04N0079.html. Consultáu 'l 14 de payares de 2009. 
  191. Ullrich sale güei de máximu favoritu na contrarreló. El Mundo. 6 d'ochobre de 1999. http://www.elmundo.es/papel/1999/10/06/deportes/06N0097.html. Consultáu 'l 22 de payares de 2009. 
  192. Apuertes, Carlos (6 d'ochobre de 1999). La vez de Ullrich. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/vez/Ullrich/elpepidep/19991006elpepidep_6/Tes. Consultáu 'l 22 de payares de 2009. 
  193. Apuertes, Carlos (7 d'ochobre de 1999). Namái Ullrich confirmó'l so prestíu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Solu/Ullrich/confirmo/prestíu/elpepidep/19991007elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 22 de payares de 2009. 
  194. Garai, Josu. Un señor forno doce meses al añu. Marca. http://archivo.marca.com/ciclismo/equipo2000/espertu_once.html. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  195. Olano gana con brillantez la Tirrenu-Adriáticu. El Mundo. 16 de marzu de 2000. http://www.elmundo.es/2000/03/16/deportes/16N0127.html. Consultáu 'l 20 de payares de 2009. 
  196. Apuertes, Carlos (13 de marzu de 2000). Olano afara na Tirrenu-Adriáticu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/afara/Tirrenu-Adriatico/elpepidep/20000313elpepidep_4/Tes. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  197. Percancies (15 de marzu de 2000). ataques/dia/duru/Tirrenu-Adriatico/elpepidep/20000315elpepidep_30/Tes Olano aguanta tolos ataques el día más duru de la Tirrenu-Adriáticu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/aguanta/toos ataques/dia/duru/Tirrenu-Adriatico/elpepidep/20000315elpepidep_30/Tes. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  198. Apuertes, Carlos (16 de marzu de 2000). Collecha temprana pa Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Collecha/temprana/Olano/elpepidep/20000316elpepidep_36/Tes. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  199. Percancies (26 de marzu de 2000). Cinco corredores del ONCE, fora de control nuna perdura primer etapa. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/corredores/ONCE/fuera/control/durisima/primer/etapa/elpepidep/20000326elpepidep_65/Tes. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  200. Trunfo final pa Olano. Marca. 26 de marzu de 2000. http://archivo.marca.com/ciclismo/carreres00/criterium_internacional00.html. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  201. Olano gana'l Critérium y sigue en marcha. Terra. 26 de marzu de 2000. http://terra.es/espdep/articulo/html/dep8389.htm. Consultáu 'l 23 de setiembre de 2009. 
  202. Apuertes, Carlos (2 de xunetu de 2000). Armstrong marca de nuevu'l camín. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ARMSTRONG/_LLANCE_/CICLISTA/EE_UU/MILLAR/_DAVID_/CICLISTA/ESCOCIA/FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA_2000/elpepidep/20000702elpepidep_6/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  203. Ortiz de Arri, Eduardo (2 de xunetu de 2000). Nubes y escamplaes nel ONCE. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/MILLAR/_DAVID_/CICLISTA/ESCOCIA/FRANCIA/ONCE-DEUTSCHE_BANK_/EQUIPU_CICLISTA/TOUR_DE_FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA_2000/Nubes/claros/ONCE/elpepidep/20000702elpepidep_7/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  204. De Dalmases, Javier (2 de xunetu de 2000). El trunfu del sacrificiu. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2000/07/02/pagina-36/687499/pdf.html. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  205. Apuertes, Carlos y Ortiz de Arri, Eduardo (3 de xunetu de 2000). ¿Ye ésti de verdá el Olano nuevu?. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/verdá/Olano/nuevu/elpepidep/20000703elpepidep_16/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  206. Ortiz de Arri, Eduardo (5 de xunetu de 2000). El gran día de Manolo Saiz. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/SAIZ/_MANUEL_/DIRECTOR_FORNO_CICLISMO/FRANCIA/ONCE-DEUTSCHE_BANK_/EQUIPU_CICLISTA/TOUR_DE_FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA_2000/gran/dia/Manolo/Saiz/elpepidep/20000705elpepidep_8/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  207. Apuertes, Carlos y Ortiz de Arri, Eduardo (4 de xunetu de 2000). Llocos cola contrarreló. El País. http://www.elpais.com/articulo/deporte/FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA_2000/Llocos/contrarreló/elpepidep/20000704elpepidep_28/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  208. «Clasificación xeneral tres la 4ª etapa del Tour de Francia 2000». El País (5 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  209. Apuertes, Carlos (11 de xunetu de 2000). Armstrong estroza'l Tour. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OTXOA/_JAVIER_/CICLISTA/ESPANA/ARMSTRONG/_LLANCE_/CICLISTA/EE_UU/FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA/TOUR_DE_FRANCIA_2000/elpepidep/20000711elpepidep_1/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  210. «Clasificación xeneral tres la 4ª etapa del Tour de Francia 2000». El País (14 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  211. «Clasificación de la 14ª etapa del Tour de Francia 2000». El País (16 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  212. Apuertes, Carlos (17 de xunetu de 2000). Una xeneración de campeones, nel 'autobús'. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/JALABERT/_LAURENT_/CICLISTA/FRANCIA/ZULLE/_ALEX_/CICLISTA/SUIZA/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/elpepidep/20000717elpepidep_11/Tes/. Consultáu 'l 23 de xunetu de 2010. 
  213. «Clasificación xeneral tres la 15ª etapa del Tour de Francia 2000». El País (18 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  214. «Clasificación xeneral tres la 16ª etapa del Tour de Francia 2000». El País (19 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  215. «Clasificaciones de la 19ª etapa del Tour de Francia 2000». Mundu Deportivu (22 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  216. «Clasificación xeneral final del Tour de Francia 2000». Mundu Deportivu (24 de xunetu de 2000). Consultáu'l 23 de xunetu de 2010.
  217. Ortiz de Arri, Eduardo (4 de setiembre de 2000). Olano apruz ensin avisar. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ZULLE/_ALEX_/CICLISTA/SUIZA/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/ULLRICH/_JAN_/CICLISTA/ALEMAÑA/elpepidep/20000904elpepidep_13/Tes/. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  218. Ortiz de Arri, Eduardo (5 de setiembre de 2000). El Kelme apuntilla a Zülle. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ZULLE/_ALEX_/CICLISTA/SUIZA/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/GONZALEZ/_SANTOS_/CICLISMU/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA/elpepidep/20000905elpepidep_12/Tes/. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  219. Ortiz de Arri, Eduardo (18 de setiembre de 2000). La hora del escalador. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/HERAS/_ROBERTO_/CICLISTA/ESPANA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA_2000/hora/escalador/elpepidep/20000918elpepidep_25/Tes/. Consultáu 'l 29 de setiembre de 2009. 
  220. Ortiz de Arri, Eduardo (18 de setiembre de 2000). Santos González xustifica en Madrid el so billete pa los JJ OO de Sydney. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/GONZALEZ/_SANTOS_/CICLISMU/ESPANA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA/VUELTA_CICLISTA_A_ESPANA_2000/XUEGOS_OLIMPICOS_2000/Santos/Gonzalez/xustifica/Madrid/billete/JJ/OO/Sydney/elpepidep/20000918elpepidep_26/Tes/. Consultáu 'l 29 de setiembre de 2009. 
  221. «Etapa: 21ª etapa(Madrid-Madrid, 38,6 km)». El País (18 de setiembre de 2000). Consultáu'l 29 de setiembre de 2009.
  222. «Clasificación final de la Vuelta a España 2000». Mundu Deportivu (18 de setiembre de 2000). Consultáu'l 27 de payares de 2009.
  223. Apuertes, Carlos (1 d'ochobre de 2000). Ekimov llévase l'oru destináu a Armstrong. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/OLANO/_ABRAHAM_/CICLISTA/ESPANA/ULLRICH/_JAN_/CICLISTA/ALEMAÑA/ARMSTRONG/_LLANCE_/CICLISTA/EE_UU/elpepidep/20001001elpepidep_11/Tes/. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  224. Ekimov arrampuña la medaya d'oru a Ullrich, Armstrong y Olano. El Mundo. 1 d'ochobre de 2000. http://www.elmundo.es/2000/10/01/deportes/01N0048.html. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  225. Apuertes, Carlos (28 d'ochobre de 2000). Una obra d'arte de Jan Ullrich. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/ULLRICH/_JAN_/CICLISTA/ALEMAÑA/ESPANA/XUEGOS_OLIMPICOS_2000/obra/arte/Jan/Ullrich/elpepidep/20000928elpepidep_20/Tes/. Consultáu 'l 18 d'agostu de 2009. 
  226. Olano va asaltar el récor de la hora. El Mundo. 12 de mayu de 2001. http://www.elmundo.es/2001/05/12/deportes/994411.html. Consultáu 'l 18 de payares de 2009. 
  227. Martínez, Rocío (13 de 2001). Olano presenta los sos credenciales pal Giro. Terra. http://www.terra.es/espdep/articulo/html/dep17373.htm. Consultáu 'l 18 de payares de 2009. 
  228. Apuertes, Carlos (19 de mayu de 2001). La cuadradura del círculu de Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/cuadradura/circulo/Olano/elpepidep/20010519elpepidep_16/Tes. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  229. «El mio segundu puestu nun ta devaluáu». El Mundo. 11 de xunu de 2001. http://www.elmundo.es/2001/06/11/deportes/1008124.html. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2009. 
  230. Apuertes, Carlos (11 de xunu de 2001). Olano y Osa, nel podiu de Milán. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/Osa/podiu/Milan/elpepidep/20010611elpepidep_31/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2009. 
  231. Percancies (20 de mayu de 2001). El vientu llanza a Verbrugghe. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/vientu/llanza/Verbrugghe/elpepidep/20010520elpepidep_12/Tes. Consultáu 'l 29 de xunetu de 2010. 
  232. Percancies (21 de mayu de 2001). Casagrande, primer víctima d'una carrera lloca. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Casagrande/primer/victima/carrera/lloca/elpepidep/20010521elpepidep_40/Tes. Consultáu 'l 29 de xunetu de 2010. 
  233. De Dalmases, Javier (24 de mayu de 2001). Olano saca tayada. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/05/24/pagina-41/1374077/pdf.html. Consultáu 'l 29 de xunetu de 2010. 
  234. Apuertes, Carlos (1 de xunu de 2001). Olano vuelve al cume que lu vistió de rosa en 1996. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/vuelve/cume/-y/vistio/rosa/1996/elpepidep/20010601elpepidep_12/Tes. Consultáu 'l 29 de xunetu de 2010. 
  235. Percancies (1 de xunu de 2001). Les Dolomites van dictar sentencia. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/01/pagina-44/1390368/pdf.html. Consultáu 'l 29 de xunetu de 2010. 
  236. D'A., Y. O. (2 de xunu de 2001). «Osa llucir na Marmolada y Olano vence a la lóxica». El País. Consultáu'l 29 de xunetu de 2010.
  237. Redacción (3 de xunu de 2001). Simoni y Frigo, los más fuertes. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/03/pagina-41/450558/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  238. Apuertes, Carlos (4 de xunu de 2001). Simoni aguanta magar tou. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Simoni/aguanta/pese/tou/elpepidep/20010604elpepidep_29/Tes. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  239. Percancies (4 de xunu de 2001). Frigo y Simoni alloñen a toos. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/04/pagina-43/445826/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  240. Eraña, Dani (7 de xunu de 2001). Apeligra'l Giro: la policía rexistró a tolos equipos. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/07/pagina-55/1482953/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  241. La collecha de la macro-redada. Mundu Deportivu. 8 de xunu de 2001. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/08/pagina-44/446409/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  242. De Dalmases, Javier (8 de xunu de 2001). Un Giro mancáu. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/08/pagina-45/446410/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  243. Un equipu italianu retira a unu de los sos corredores del Giro n'afayando sustances dopantes nel so equipaxe. El País. 8 de xunu de 2001. http://www.elpais.com/articulo/deportes/forno/italianu/retira/corredores/Giro/afayar/sustances/dopantes/equipaxe/elpepudep/20010608elpepudep_5/Tes. Consultáu 'l 24 de setiembre de 2009. 
  244. Eraña, Dani (9 de xunu de 2001). Dario Frigo dir a casa. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/09/pagina-45/1535532/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  245. De Dalmases, Javier (10 de xunu de 2001). Nel adiós al monte Simoni emula a Pantani. Mundu Deportivu. http://hemeroteca.elmundodeportivo.es/preview/2001/06/10/pagina-45/450389/pdf.html. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  246. Apuertes, Carlos (11 de xunu de 2001). Simoni llogra una ventaya que nun se daba dende los tiempos de Merckx. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Simoni/llogra/ventaya/daba/tiempos/Merckx/elpepidep/20010611elpepidep_32/Tes/. Consultáu 'l 30 de xunetu de 2010. 
  247. Apuertes, Carlos (14 de xunu de 2001). El récor de la hora espera a Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/record/hora/espera/Olano/elpepidep/20010613elpepidep_11/Tes/. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2009. 
  248. Egaña, Dani (15 de xunu de 2001). Abraham Olano aplaza l'asaltu al récor de la hora. Mundu Deportivu. http://hemeroteca-paginas.elmundodeportivo.es/EMD03/PUB/2001/06/15/EMD20010615032MDV.pdf. Consultáu 'l 18 de payares de 2009. 
  249. 249,0 249,1 Apuertes, Carlos (9 de setiembre de 2001). «Mal d'altor». El País. Consultáu'l 23 d'ochobre de 2009.
  250. L'ONCE llanza'l guante a los sos rivales. El Mundo. 8 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/08/deportes/1045307.html. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  251. El británicu David Millar se enfunda el primera 'maillot' mariellu de la Vuelta. El País. 8 de setiembre de 2001. http://www.elpais.com/articulo/deportes/britanico/David/Millar/enfunda/primer/maillot/mariellu/Vuelta/elpepidep/20010908elpepudep_3/Tes/. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  252. L'ONCE sufre un duru cutan la contrarreló. El Mundo. 9 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/09/deportes/1045529.html. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  253. Una pésima xornada pal ONCE. El Mundo. 15 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/15/deportes/1047589.html. Consultáu 'l 25 d'ochobre de 2009. 
  254. Los Pirineos echen de la carrera a Beloki. 20 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/20/deportes/1049556.html. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  255. Zberg, vencedor y solidariu. 22 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/22/deportes/1050635.html. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  256. L'otru Chava. 24 de setiembre de 2001. http://www.elmundo.es/2001/09/24/deportes/1051427.html. Consultáu 'l 23 d'ochobre de 2009. 
  257. Apuertes, Carlos (1 de xunetu de 2002). El País. ed. Un modestu ye'l campeón. http://www.elpais.com/articulo/deportes/modestu/campeon/elpepidep/20020701elpepidep_34/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2009. 
  258. Apuertes, Carlos (3 de xunetu de 2002). Olano retirar a final d'añu. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/Olano/retira/final/anu/elpepidep/20020703elpepidep_11/Tes. Consultáu 'l 24 de xunetu de 2009. 
  259. Apuertes, Carlos (11 de xunetu de 2002). El suañu mariellu d'Igor González. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/sueno/mariellu/Igor/Gonzalez/elpepidep/20020711elpepidep_1/Tes. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  260. Percancies (28 de xunetu de 2002). Olano despidir dende'l podiu. elmundo.es. http://www.elmundo.es/elmundodeporte/2002/07/28/ciclismu/1027881273.html. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  261. L'últimu Tour de Abraham Olano. Terra. 27 de xunetu de 2002. http://www.terra.es/deportes/ciclismu/tour2002/articulos/art701.htm. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009. 
  262. Apuertes, Carlos (28 de xunetu de 2002). La contrarreló más solitaria de Olano. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/contrarreló/solitaria/Olano/elpepidep/20020728elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 13 d'agostu de 2009. 
  263. Olano y el Tau Baskonia, premio Euskadi al Deporte 2002. As. 23 de xineru de 2003. http://www.as.com/mas-deporte/articulo/olano-tau-baskonia-premios-euskadi/dasmas/20030123dasdasmas_15/Tes. Consultáu 'l 28 de payares de 2009. 
  264. Olano afacer al perfil. Deia. 16 d'agostu de 2006. http://www.deia.com/ye/impresa/2006/08/16/bizkaia/kirolak/279900.php. Consultáu 'l 16 d'agostu de 2009.  (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  265. Más de dos mil persones asisten al funeral de 'Chava' Jiménez. El País. 8 d'avientu de 2003. http://www.elpais.com/articulo/deportes/mil/persones/asisten/funeral/Chava/Jimenez/elppordep/20031208elpepudep_3/Tes. Consultáu 'l 1 d'agostu de 2009. 
  266. Apuertes, Carlos (8 d'avientu de 2003). La última pedalada del Chava. El País. http://www.elpais.com/articulo/deportes/peracaba/pedalada/Chava/elppordep/20031208elpepidep_3/Tes. Consultáu 'l 1 d'agostu de 2009. 
  267. 267,0 267,1 «Abraham Olano, destituyíu como direutor técnicu de la Vuelta». RTVE (25 de xunetu de 2013). Consultáu'l 26 de xunetu de 2013.
  268. La Vuelta júnior de 2005 va tener una categoría femenina y va ampliase a les provincies estremeres. EsCiclismo. 30 de payares de 2004. http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=260. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009. 
  269. La Vuelta 2009 va salir dende'l circuitu de Assen, n'Holanda. hoysport.com. 2 de setiembre de 2008. http://www.hoysport.com/noticies/ciclismu/vuelta-espana/vuelta_2009_saldra_dende_circuitu_200809021830.html. Consultáu 'l 17 d'agostu de 2009. 
  270. Israel Núñez lleva la Titan Desert 2009 y José Raúl Hernández la última etapa (Clasif.). EsCiclismo. 1 de mayu de 2009. http://www.esciclismo.com/ampliada.asp?Id=10655. Consultáu 'l 11 de febreru de 2010. 
  271. corricolari.eu (ed.): «Gente:Abraham Olano». Consultáu'l 11 de febreru de 2010.
  272. «Donosti: los ciclistes tamién cuerren...». runners.es (27 de payares de 2006). Consultáu'l 11 de febreru de 2010.
  273. Chicu, Amaia (15 d'avientu de 2009). Los cinco imputaos de Egunkaria namái van aceptar l'absolución. http://www.diariovasco.com/20091215/politica/cinco-imputaos-egunkaria-solu-20091215.html. Consultáu 'l 27 de xunetu de 2010. 
  274. Percancies (11 de marzu de 2003). 200 deportistes vascos protesten contra'l zarru de 'Egunkaria'. http://www.elpais.com/articulo/espana/200/deportistes/vascos/protesten/zarru/Egunkaria/elpepuesp/20030311elpepunac_5/Tes. Consultáu 'l 27 de xunetu de 2010. 
  275. Núñez (22 de setiembre de 2006). Abraham Olano kiroldegia abrió ayeri les sos puertes a los anoetarras. http://www.diariovasco.com/pg060922/prensa/noticies/Tolosa/200609/22/DVA-TOL-250.html. Consultáu 'l 27 de xunetu de 2010. 
  276. «Archives for: 24 de marzu de 2009». programapublicidad.com (24 de marzu de 2009). Consultáu'l 16 d'agostu de 2009.
  277. «Mito/Ciclismu/Olano/Curiosidad». sportec.com. Consultáu'l 3 d'avientu de 2009. «La influyencia positiva de Karmele sobre Olano foi tan grande que, probablemente, si non fora por ella Abraham nun sería agora ciclista profesional.»
  278. «mundu+de+benidorm&hl=ye&gl=ye&sig=AFQjCNHE99FYGvop9LJIGOXweS4zaleldA Españoles nos Mundiales». RFEC. Consultáu'l 15 de payares de 2009. (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el mundu+de+benidorm&hl=ye&gl=ye&sig=AFQjCNHE99FYGvop9LJIGOXweS4zaleldA historial y la mundu+de+benidorm&hl=ye&gl=ye&sig=AFQjCNHE99FYGvop9LJIGOXweS4zaleldA última versión).

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Abraham Olano