Groenlandia

Groenlandia (Kalaallit Nunaat en groenlandés, Grønland en danés), ye un territoriu autónomu que pertenez al reinu de Dinamarca. Comprende principalmente la islla del mesmu nome, asitiada ente l'Océanu Atlánticu y l'Océanu Árticu, y que pertenez al continente americanu. Más del 81% de la so superficie ta cubierta de xelu, y ye conocida como la mayor islla del mundiu, si nun cuntamos la islla-continente d'Australia.El Primer Ministru güei ye Hans Enoksen.

[editar] Etimoloxía

Nel añu 982 el marino y esplorador viquingu d’orixe noruegu Erik Thorvaldsson (950-1001), llamáu "Erik el Roxu" debíu a qu'había sedo esterráu d'Islandia pol asesinatu de varies persones, navegó hacia l’oeste de Noruega atopando una islla pergrande la cuál llamó na llingua danesa "Grønland" (n’asturianu Groenlandia y n’inglés Greenland), cuyu significáu n’asturianu ye «tierra verde», intentando d'esti xeitu da-y una falsa semeya de fertilidá p'atraer a los futuros colonos. Ensin embargu, al llegar los colonizadores s'atoparon caún clima xeláu y ermu, si bien les condiciones climátiques yeren más benignes naquella época que n’actualidá.

[editar] Hestoria

Atopada per Erik el Roxu hacia el 982, nel sieglu XI s’entamó xu adautación al cristianismu y en 1261 quedó baxo soberanía de Noruega. Arruinada la colonización, foi reatopada per Martin Frobisher y Davis (sieglu XVI). Los primeros establecimientos daneses s'instituyeron nel 1721. Nel 1953 dexó de ser colonia danesa, ya que se convertió en territoriu del Reinu de Dinamarca y nel 1979 llogró l’autonomía interna, con Gobiernu y asamblea llexislativa propios.

Nel 25 de payares de 2008 Groenlandia aprobó l'ampliación de xu estatutu d’autonomía médiante un Referéndum sobre xu autogobiernu que-y da mayores recursos económicos, el control de sos recursos petrolíferos, y la posibilidá d'acoyese al drechu d'autodetermín, anque siguiría perteneciendo al Reinu de Dinamarca.

[editar] Organización políticu-alministrativa

Artículu principal: Divisiones Alministratives de Groenlandia

Groenlandia se divide alministrativamente en tres distritos (landsdele):

Avannaa (Nordgrønland, en danés)
Tunu (Østgrønland, en danés)
Kitaa (Vestgrønland, en danés)

Los nomes daneses quieren dicir "Groenlandia Septentrional", "Oriental" y "Occidental", respeutivamente.

[editar] Economía

Artículu principal: Economía de Groenlandia

Costa sureste de Groenlandia

Groenlandia sufrió una contracción económica al entamu dellos años 90, pero desde 1993 l’economía ha meyoráu constantemente. El gobiernu ha siguíu una firme política fiscal desde finales de la década d'años 80, lo cuál ha axudáu a facer escedentes nel presupuestu públicu amás d'una baxa inflación. Desde 1990 el país ha rexistráu un déficit nel intercambiu económicu col esterior, siguíu de la clausura de la última y principal mina de cinc nel 1990. N’actualidá, l’economía depende principalmente de la pesca y de la esportación de pescáu; l’esportación de camarón ye la mayor fonte d'entrada de divises, xuntu cola emisión y venta de sellos postales.

[editar] Demografía

Capital de Groenlandia, Nuuk

Groenlandia tien una población pequeña de 56.000 habitantes, dellos cuáles un 87% ye del grupu groenlandés, una mecedura delles races inuit y d’europeos. La mayoría de la población ye cristiana evanxélica luteranos, pola influencia danesa. El danés y groenlandés yeren les llingües falaes pola población.

La población s’alluga na fastera costera, especialmente la suroeste ú s’atopa Nuuk, la capital. L'interior de la islla ta ensin población.

[editar] Xeografía

Xeografía de la islla.

Con 2.166.086 km², Groenlandia ye la islla más grande del mundiu dempués de la islla continente de Australia. Cerca del 80% del territoriu (1.755.637 km²) ta cubiertu de xelu, polo que constituye la segunda reserva de xelu nel planeta, por detrás de la esistente n’Antártida. Por otra parte, la superficie llibre de xelu (410.449 km²) ye mayor que la de Xapón, con una baxa densidá poblacional. Con un clima polar, tien apenes unes pequeñes zones costeres ú la temperatura dúrante'l veranu supera los 10 graos Celsius, polo que xu vexetación ye de tundra y l’agricultura inesistente.

Entre 1989 y 1993, investigadores norteamericanos y europeos cavaron dientro de la cima de la llámina de xelu de Groenlandia, llogrando un par de núcleos xigantes de xelu (3,2 km). L'análisis de la composición química delles capes d'estos núcleos ha provocáu un novedosu y sorprendente rexistru acerca del cambiu de clima nel hemisferiu norte producíu alredor de fai 100.000 años, y ha podíu demostrar que'l clima y la temperatura del planeta, con frecuencia, han cambiáu rápidamente desde un estáu aparentemente estable a otro, con consecuencies mundiales.

[editar] Cultura

La cultura de Groenlandia entama col poblamientu per parte dellos Inuit de la cultura Dorset, desde'l segundu mileniu a.C. tras la fusión del xelu árticu delles zones habitables. Nel sieglu X los vikingos d'orixe noruegu pueblan la zona meridional de la islla, demientres qu'una nueva oleada Inuit, la cultura Thule, s'introduz na islla desde'l Norte y s'espande hacia'l Sur. El choque cultural entre ambos pueblos ta atestiguáu pol hallazgu d'un fragmentu de cota de maya vikinga nuna llatitú alta de la islla, mientres qu'una figurilla tallada en marfil de morsa de claru orixe Inuit foi atopada en Bergen, Noruega. Ambos oxetos han d'entendese como un claru testimoniu de les intercambios comerciales entre ambos pueblos.

[editar] Cultura

La cultura de Groenlandia entama col poblamientu per parte dellos Inuit de la cultura Dorset, desde'l segundu mileniu a.C. tras la fusión del xelu árticu delles zones habitables. Nel sieglu X los vikingos d'orixe noruegu pueblan la zona meridional de la islla, demientres qu'una nueva oleada Inuit, la cultura Thule, s'introduz na islla desde'l Norte y s'espande hacia'l Sur. El choque cultural entre ambos pueblos ta atestiguáu pol hallazgu d'un fragmentu de cota de maya vikinga nuna llatitú alta de la islla, mientres qu'una figurilla tallada en marfil de morsa de claru orixe Inuit foi atopada en Bergen, Noruega. Ambos oxetos han d'entendese como un claru testimoniu de les intercambios comerciales entre ambos pueblos.

Tras un periodu d'enfriamientu hacia'l final de la Edá Media, los vikingos abandonan la islla, refuxándose sos últimos pobladores posiblemente n’Islandia. D’esti xeitu , l’islla s'engloba desde entós en xu totalidá na cultura Inuit, fasta la llegada dellos daneses a entamos del sieglu XVIII. Güei en día, el 80% de la población ye d’orixe Inuit, demientres qu'el 20% réstante ye d’orixe danés.

Les distancies en Groenlandia se miden en sinik, en "sueños", nel númberu de nueches que dura un viaxe. Non pue dicise que realmente seda una distancia porque, según el tiempu y l’estación del añu, el númberu de sinik pue variar. Tampoco se trata d'un conceutu temporal.

[editar] Deporte

Groenlandia nun ye especialmente famosa polos deportes, pero tien dalgunos equipos, como'l de fútbol, la Seleición de fútbol de Groenlandia, alministrada pola Xunión de Fútbol de Groenlandia, con estadiu con capacidá pa 2.000 persones na capital Nuuk. Tamién cave destacar la seleición de balonmano, que llogró participar yá en más d'una ocasión nel Mundial de Balonmano (2007 n'Alemaña, 2003 en Portugal y 2001 Francia).

[editar] Enllaces esternos

Países d'América

Groenlandia

De Uiquipedia

Tabla de conteníos

[editar] Etimoloxía

[editar] Hestoria

[editar] Organización políticu-alministrativa

[editar] Economía

[editar] Demografía

[editar] Xeografía

[editar] Cultura

[editar] Cultura

[editar] Deporte

[editar] Enllaces esternos

Vistes

Ferramientes personales

Navegación

Buscar

Ferramientes

Otres llingües