Castrillón

Castrillón

Bandera de Castrillón Escudu de Castrillón
Mapa: Asturies
Nome en castellanu	Castrillón
Xentiliciu	Castrillonés -esa -eso (-és).
Comunidá autónoma	Asturies
Estáu	España
Capital	Piedrasblancas
Coordenaes	n/d
Partíu xudicial	Avilés
Parroquies	8
Población (2007)  -Habitantes  -Densidá  -% d'Asturies	Puestu: 7 22.772 habitantes 411,49 hab/km² 2,12 %
Superficie  -Total  -% d'Asturies	Puestu: 58 55,34 km² 0,53 %
Mayor altitú	Práu del Marqués 438 m
Códigu postal	33405 (Salines, Raíces y Coto Carcéu);33450 (Piedres) y del 33456 al 33459
Alcalde	Angela Vallina (IU)
http://www.ayto-castrillon.es

Castrillón ye un conceyu d'Asturies. Llenda al norte col mar Cantábricu, al este cola ría d'Avilés, Corvera y Avilés, al sur con Illas y Candamu y al oeste con Sotu'l Barcu.

Hestoria

Prehestoria y romanización

Esisten evidencies de presencia humana nel conceyu dende dómines Prehistóriques, qu'amuesen dellos útiles alcontral en Pinos Altos y Las Arribas. Asina mezmu, esiste una cueva del Paleolíticu Superior en Pillarnu y constatose l'esistencia de dos castros asitiaos na rodiada La Plata y nel ''Peñón de Raíces

La dómina castreña ta bien mozcarada n'esti conceyu, asina hai dos asitiamientos, el de L'Armada y el de Peña Castiellu. N'esti alcuentrense restos de monedes, brazaletes, etc. Pola so envergadura acabaría dando nome al conceyu. Tamién hay otros restos la dómina castrense, nomaremos los de L'Escayu y el de La Peloña de la cueva de Güesu.

Del periodu de la dominación romana o romanización, nun hai abondos datos, cuntando col castru Raíces, cuyes escavaciones nun foron enforma fiables.

Edá Media y Moderna

El municipiu garraría especial relevancia na Alta Edá Media cuando nel Peñón de Raíces llevantóse'l Castiellu Gauzón a fines del siglu IX pa protexer la entrada de la Ría d'Avilés. N'esti llugar llevantóse'l taller de orfebrería más emportante qu'hebo n'Asturies, siendo fecha la Cruz de la Victoria, ellaborada nel añu 908, emblema de la monarquía asturiana, y aínda güei símbolo pa los habitantes d'esta nación. La Cruz de la Victoria tien una inscripción que percuerre los brazos pel reversu que diz: "EL OPERATUM EST IN CASTELLO GAUZON".

N'esta dómina nun tenemos datos que mos falen en sí d'esti conceyu, ya que pertenecía a tierres de Gozón que estendiose ente les demarcaciones Pravia nas y xixonesas. Demientres esta dómina la comarca yera rica en recursos d'agricultura y ganadería. La ilesia d'Uviéu tenía interés sobre estes tierres sobre tou el monasteriu de San Vicente. Daqué que tamién hay que destacar ye la influencia la nobleza, asina el conde Gonzalo Peláez que taba nel castiellu de Gozón tenía gran poder sobre estes tierres. Les sos rebeldíes ficieron que les tripes riales tomaren el castiellu como mou de solucionar el problema. Esti castiellu y otros más quedaron baxo'l poder rial y más tarde Alfonsu XI, entregarialos en señal d'arras a la so muyer doña Berenguela.

Al pie del Peñón de Raíces tan casi escondíos nel caseríu, vestixios del antiguu crematoriu franciscanu de Santa María, mas tarde Monasteriu la Mercé. Puen vese espetaos escontra les muries, una arcada románica con columnines, dos puertes coronaes n'arcu, dalgunos llienzos de muria, dellos escudos, asina como la espadaña del templu. Estos monasterios, daban fe del pasu peles sos proximidaes del Caminu de Santigu del Norte, como conozse, ya que altraviesen el conceyu per dos rutes diferentes, una pel interior y otra pel norte.

Camientes los sos primeros sieglos medievales, según la so base documental nel siglu X, Castrillón formaba parte del Alfoz de Gauzón, D'ehí ye d'onde provién el primer [[escudu heráldicu[[ que tuvo'l conceyu. Ensín embargu, en 1309 Fernando IV otorga a Avilés por Alfóz estos territorios escomencipiándose una prieta rellación de sieglos. Sólo la llegada de les idegues lliberales na Edá Moderna dexará a los castrillonenses llograr la so independencia alministrativa.

Sueglu XIX n'adelantre

Nel sieglu XIX ye cuando esti conceyu sufre grandes tresformaciones, asina en 1816 Castrillón y Illas, intenten separtase de la xurisdición de la villa d'Avilés, cosa qu'algamaron depués d'unos años y gracies a les idees lliberales de la dómina, algamando la so independencia alministrativa. Esti sieglu traería consigo una revolución nel municipiu col asentamientu de la Rial Compañía Asturiana de Mines nel pobláu d'Arnáu. Tres el pieslle de la mina en 1915, l'actividá treslladase a San Xuan, onde l'Asturiana de Zinz, anguaño sucesora de la Rial Compañía, tien güei en día una de les mayores fábriques de zinc del mundiu.

Nel sieglu XX, hai una gran tresformación industrial y económica, pero destaca'l camudu social producíu. Crease'l pobláu d'Arnáu, cola construción de viviendes xerarquizaes sigún el cargu qu'ocupará ca persona, y con hespitales, economatos y escueles. Tamién conviertese nel destinu braniegu de la burguesía avilesina y asturiana. A mediaos del sieglu XX crease Ensidesa, qu'atraerá gran cantidá de manu d'obra a Castrillón. N'Arnáu la Rial Compañía Asturiana de Mines crea una filiar que seldrá Asturiana de Zinc, tou estu traxo una dómina de gran crecimientu hasta los años 70, nel qu'entama a marcase la crisis, índa asina Castrillón seguirá calteniendo'l so crecimientu debíu al turismu y a les segundes viviendes de branéu debíu a la so calidá medioambiental.

Xeografía

Conceyu costeru asitiáu la rasa central d'Asturies. N'elli la playa de Salinas ye un importante destinu turísticu, y ta considerada como la playa d'Avilés. Amás de la playa de Salinas Castrillón abeyuga otres playes, en total catorce a lo llargu de tol conceyu:

• Playa de L'Espartal.
• Playa de San Xuan.
• Playa d'Arnáu.
• Sablón de Bayas.
• Playa de Muenielles
• Playa de Requexinos.
• Playa de la Barca.
• Playa de Malabaxada.
• Playa del Regueru.
• Playa de Bahínas.
• Playa d'El Pedreru.
• Playa d'El Dolar.
• Playa d'El Cuernu.
• Playa de Santa María del mar/El Puertu.

Tamién hay dellos acantilaos, anque ensin un altor considerable. L'interior ta formáu por vegues y colines, anque hacia'l sur llevántase la sierra de Pulide, con 438 metros d'altor. El conceyu enxeneral ta conformáu por zones fértiles bañaes por dellos ríos y regueros, ente los más importantes tan los ríos de Fontaniella, La Fureria y Raíces. Tamién, nel aspecto orográficu, ye una de les zones más llanes d'Asturies, ensin rebasar munchu los 100 metros, excepto, l'Altu'l Sable, con 114 metros d'altor, o'l Práu del Marques, na zona más suroeste, con 434 metros.

Les sos principales víes de comunicación son: la N-532, la A-8, y la conocida comu "Y". Se tuvo falando de contruyir pela zona de Raíces la variante ferroviaria pal Puertu cola eliminación de la barrera ferroviaria d'Avilés, pero gracies a la oposición de l'Alcaldesa Ángela Vallina, finalmente esta opción desfízose pol so impactu mediuambiental ya hestóricu (la variante pasaría dellau del campu arqueolóxicu Castiellu Gauzón).

La distancia de la capital del Principáu, Uviéu, ye de 35 km.

Comunicaciones

Puede accedese pola carretera N-632, pol ferrocarril Xixón-Cuideiru de FEVE, amás l'aeropuertu d'Asturies ta asitiao n'esti conceyu.

Parroquies

• Castrillón
• Bayas
• Naveces
• Piarnu
• El Puertu
• Salinas
• Samartín de L'Aspra
• Samiguel de Quiloñu
• Santiagu'l Monte

Política

L'actual Alcaldesa ye Ángela Rosa Vallina de la Noval, gobernando'n solitariu dende l'escomencipiu de 2011, debíu a una ruptura del pactu de Gobiernu col PSOE, al negase esti segundu a aprobar una reforma del Plan Xeneral d'Ordenación Urbana, nel que se facía reserva natural toles dunes de L'Espartal, inclusive la polémica finca L'Espartal. Ensin embargu, el partíu que más gobernó nel conceyu dende 1979 foi el PSOE, anque nos caberos años hubo dos llexislatures de coalición ente IX y PSOE, con alcaldesa d'IX, y una del PP.

Elleiciones municipales
Partíu	1979	1983	1987	1991	1995	1999	2003	2007
AP/PP	1	6	6	6	10	9	9	9
PCA/IU/IU-BA	3	2	4	5	5	6	6	7
PSOE	6	9	7	8	6	6	6	5
UCD/CDS	4	-	4	2
Independientes	3
Total	17	17	21	21	21	21	21	21

Fuentes: Ministeriu del Interior y Federación Asturiana de Conceyos

Economía

Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2006)

	Númberu de trabayadores	Tantu por cientu
TOTAL	5.997	100
Agricultura, ganadería y pesca	115	1,92
Industria	1.396	23,28
Construcción	833	13,89
Servicios	3.653	60,91
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2006, SADEI

Usos del suelu del conceyu (añu 2006)

Usu	Superficie (km²)
Tierres de llabrantíu	1,36
Praderíes	20,34
Terrenu forestal	20,74
Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...)	12,90
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2006, SADEI

Característiques del sector primariu (añu 2007)

Ganaderíes de bovín	186
Cabeces de ganáu bovín	1.227
Cabeces de ganáu ovín	266
Cabeces de ganáu cabrín	105
Ganaderos con cuota llechera	15
Quilos de cuota llechera	1.940.803
Metros cúbicos de madera valtao	25.295
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2007, SADEI

Enllaces esternos

• Páxina del Ayuntamientu
• Federación Asturiana de Conceyos
• El Revistín. Guía comercial d'Avilés y comarca
• Castrillón en El Alfoz de Gauzón