Idioma gallegu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Lingua galega y Galego
Númberu de falantes
Falantes Tipu Añu
2 335 0002 335 000
2 500 0002 500 000
Datos
Sistema d'escritura Alfabetu llatín
Reguláu por Real Academia Gallega
Códigos
ISO 639-1 gl
ISO 639-2 glg
ISO 639-3 glg
Mapa de distribución Idioma gallego bloques y áreas lingüísticas.png
Cambiar los datos en Wikidata
Falantes de gallegu como primera llingua sigún los censos de polación y viviendes del Institutu Gallegu d'Estadística (2001)
Arees llingüístiques del gallegu

El gallegu (galego), ye una llingua románica, que desciende del llatín, y del galaicoportugués. Ye una llingua que tien el so orixe nuna parte de la provincia romana de Gallaecia, no que ye'l territoriu de la Galicia actual, el norte de Portugal y El Bierzu y Zamora. Tamién podría incluyise la fastera más occidental d'Asturies, teniendo en cuenta el cálter de tresición ente el gallegu y l'asturianu d'estes fales occidentales asturianes, polo que nun sedríen propiamente gallegues, pa más información güeyar eonaviegu. El gallegu ye la llingua románica de la que te tien constancia escrito de más vieyo, xunto col italianu y anterior en más d'un sieglu al castellanu. Conformó como llingua propia independiente del llatín nel sieglu IX no que ye la oralidá y nel sieglu XII na escritura.

Foi la llingua de cultura na península ibérica na Edá Media, componiendo'l rei Alfonsu X el Sabiu, les sos «Cantigas de Santa María». Tres la independencia de Portugal l'idioma dixebróse en dos: el portugués, que pasó a ser la llingua vehicular del país, y el gallegu, que quedó arrequexáu como llingua popular ensin cultivu lliterariu dende finales del sieglu XV hasta el sieglu XIX.

Anguaño'l gallegu ye faláu por cuasi trés millones de persones en Galicia, siendo cooficial (xunto col castellán). La normativa de la que se manden ye isolacionista respeutu al restu del dominiu llingüísticu gallegu-portugués.

Dende l'añu 1963, coincidiendo col centenariu de la primer edición de Cantares Galegos, de Rosalia de Castro (17 de Maio), celébrase ca 17 de mayu'l "Día das Letras Galegas". Los años siguientes viense dedicando esta data a un escritor en gallegu fináu:

Les asociaciones de reivincicación lingüística más importantes son:

  • AGAL - Associaçom Galega da Língua
  • MDL - Movimento de Defesa da Língua
  • A Mesa - A Mesa pola Normalización Lingüística

Clasificación llingüística[editar | editar la fonte]


Enllaces internos[editar | editar la fonte]

  • Xarmenta - Asociacion Berciana da lingua Xarmenta

Información sobru la llingua gallega falada nel País Llionés

Wikipedia
Consulta la edición de Wikipedia n'idioma gallegu.


Llingües romániques
Sardorrománicu Sardu
Iberorrománicu Galaicoportugués (PortuguésGalleguFala de Xálima)Astur-lleonés (AsturianuLleonésMirandésEstremeñuCántabru)CastellanuNavarroaragonés (NavarruAragonés)
Occitanorrománicu GascónLlinguadocianuProvenzalCatalán-valencianu-balear (BalearCatalánValencianu)
Galorrománicu Llingües d'Oïl (BorbonésFrancésGalóNormanduPicarduPictavín-santonxésFranc-ComtoisValón)
Galuitalianu PiemontesLombarduLigurEmiliano-RomañolVénetu
Retorrománicu RomancheFriulanuLadín
Italorrománicu ItalianuCorsuNapolitanuSicilianu
Balcanorrománicu DálmataRumanuMacedorrumanuIstriorrumanuMeglenorrumanu