Dubniu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Rutherfordiu ← DubniuSeaborxu
   
 
105
Db
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Tabla completaTabla enantada
Información xeneral
Nome, símbolu, númberu Dubniu, Db, 105
Serie química Metales de transición
Grupu, periodu, bloque 5, 7, d
Configuración electrónica Probablemente
[Rn]5f14 6d3 7s2
Propiedaes atómiques
Radiu atómicu (calc) 139 (envaloráu) pm (Radiu de Bohr)
Varios
N° CAS 53850-35-4
Isótopos más estables
Artículu principal: Isótopos del dubniu
iso AN Periodu MD Ed PD
MeV
258Db
261Db
262Db34 s8.66,8.45258Lr
263Db
266Db
267Db
268Db
270Db
[editar datos en Wikidata]

Dubniuenantes llamáu unnilpentiu— ye un elementu químicu de la tabla periódica de los elementos que'l so símbolu ye Db y el so númberu atómicu 105. L'elementu foi nomáu n'honor a la ciudá de Dubna, Rusia, onde foi producíu per primer vegada. Ye un elementu sintéticu y radiactivu; y el so isótopu más estable conocíu, dubniu-268, tien un periodu de semidesintegración d'aprosimao veintiocho hores.[n 1]

Na tabla periódica de los elementos, ye un elementu del bloque d y ye un elementu transactínido. Ye un miembru del séptimu periodu y pertenez al grupu 5 d'elementos. Esperimentos químicos confirmaron que dubniu pórtase como l'homólogu más pesáu que tantaliu nel grupu 5. Les propiedaes químiques del dubniu conócense parcialmente. L'elementu ye similar a otros del grupu 5.

Nos años sesenta, produciéronse cantidaes microscópiques de dubniu en llaboratorius de la Xunión Soviética y California. Foi afayáu pol rusu Georgii Flerov en 1967-1970, y pol estauxunidense Albert Ghiorso en 1970. Cuando s'afayó, la prioridá del descubrimientu y polo tanto'l nomamientu del elementu, apostar ente los científicos soviéticu y estauxunidense, qu'unos propunxeron llamalo Nielsbohriu y los otros Hahnio, anque estos nomes nun fueron reconocíos internacionalmente. Dende entós l'elementu pasar a llamar temporalmente unnilpentio, hasta qu'en 1997 la Unión Internacional de Química Pura y AplicadaIUPAC poles sos sigles n'inglés— estableció como'l nome oficial del elementu a dubniu.

Historia[editar | editar la fonte]

Descubrimientu[editar | editar la fonte]

La esistencia del dubniu foi indicada per primer vegada en 1968 por científicos rusos del Institutu Central d'Investigaciones Nucleares (ICIN) en Dubna, Xunión Soviética (anguaño Rusia). Ellí'l investigadores bombardearon un blancu de americiu-243 con iones de neón-22. Informóse la midida d'emisiones d'actividá alfa de 9,40 MeV y 9,70 MeV y determinaron que les escayencies proveníen de los isótopos 260Db o 261Db:

Dos años dempués l'equipu de Dubna dixebró los sos productos de reacción por aciu l'usu de cromatografía de gradiente térmicu dempués de la conversión a cloruros pola interacción con NbCl5. L'equipu reparó una actividá de fisión bonal de 2,2 segundos contenida nun cloruru volátil que tenía propiedaes eka-tantaliu, probablemente pentacloruru de dubniu-261, 261DbCl5.

A finales d'abril de 1970 un grupu d'investigadores lideraos por Albert Ghiorso de la Universidá de California, publicaron los detalles de la síntesis de 260Db por aciu el bombardéu d'un blancu de californiu-249 con iones de nitróxenu-15, y midieron la desintegración alfa de 260Db con un periodu de semidesintegración de 1,6 segundos y una enerxía de desintegración de 9,10 MeV, correlacionada col productu de desintegración de lawrencio-256:

Estes resultaos de los científicos de Berkeley nun confirmaron los afayos soviéticos con al respective de la desintegración alfa de 9,40 MeV o 9,70 MeV de dubniu-260, dexando solo al dubniu-261 como l'isótopu posiblemente producíu. En 1971, l'equipu de Dubna repitió la so reacción con una meyor puesta en marcha y fueron capaces de confirmar los datos de desintegración pa 260Db cola reacción:

En 1976 l'equipu de Dubna siguió'l so estudiu de la reacción por aciu la cromatografía de gradiente térmicu, y llograron identificar el productu como pentabromuro de dubniu-260, 260DbBr5.

En 1992 el IUPAC/IUPAP Transfermium Working Group evaluó les pretenciones de los dos grupos y concluyó que l'enfotu nel descubrimientu creció a partir de les resultaos de dambos llaboratorius, y poro, la pretensión del descubrimientu tendría de ser compartida.[1]

Discutiniu sobre la denominación[editar | editar la fonte]

Niels Bohr
Otto Hahn

L'equipu soviéticu propunxo'l nome nielsbohriu (Ns) n'honor al físicu nuclear danés Niels Bohr. L'equipu estauxunidense propunxo que'l nuevu elementu tendría de llamase hahnio (Hai), n'honor al químicu alemán Otto Hahn. Poro, hahnio foi'l nome que munchos científicos estauxunidenses y europeos occidentales usaben, y apaecía en munchos escritos publicaos nesi momentu, y nielsbohriu foi usáu na Xunión Soviética y los países del Bloque del Este.

Asina españó un discutiniu ente los dos grupos alrodiu de la denominación del elementu. Poro, la IUPAC adoptó unnilpentio (Unp) como'l nome temporal sistemáticu del elementu. En 1994, intentando resolver el problema, la IUPAC propunxo'l nome joliotio (Jl), n'honor al físicu francés Frédéric Joliot-Curie, nome que fuera propuestu pol equipu soviéticu pal elementu 102, nomáu darréu como nobeliu. Los dos pretendientes principales siguieron en desalcuerdu sobre los nomes de los elementos 104 a 106. Sicasí, en 1997, resolvióse la disputa y adoptóse el nome actual, dubniu (Db), n'honor a la ciudá rusa de Dubna, l'allugamientu del Institutu Central d'Investigaciones Nucleares. Sobre esto la IUPAC alegó que'l llaboratoriu de Berkeley yá fuera reconocíu delles vegaes na denominación de los elementos (por casu, berkeliu, californiu, americiu) y que l'aceptación de los nomes rutherfordiu y seaborxu pa los elementos 104 y 106 tendría de compensase por aciu la reconocencia de les contribuciones del equipu rusu nel descubrimientu de los elementos 104, 105 y 106.[2][3]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. Esperimentos físicos determinaron un periodu de semidesintegración d'aprosimao dieciséis hores ente qu'esperimentos físicos aprovieron un valor d'aprosimao treinta y dos hores. El periodu de semidesintegración tómase de cutiu como 28 ~hores debíu al númberu mayor d'átomos detectaos per medios químicos.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Barber, R. C.. «Discovery of the transfermium elements. Part II: Introduction to discovery profiles. Part III: Discovery profiles of the transfermium elements» (en inglés). Pure and Applied Chemistry 65. doi:10.1351/pac199365081757. 
  2. «Names and symbols of transfermium elements (IUPAC Recommendations 1994)» (en inglés). Pure and Applied Chemistry 66. doi:10.1351/pac199466122419. 
  3. «Names and symbols of transfermium elements (IUPAC Recommendations 1997)» (en inglés). Pure and Applied Chemistry 69. doi:10.1351/pac199769122471. 

Vease[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

dubnio