Saturnu (planeta)

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
saturnu
Saturn Equinox 09212014.jpg
saturnu fotografiáu en 2009 pola nave Cassini.
Descubrimientu
Fecha Conocíu dende l'antigüedá
Categoría Planeta
Magnitú aparente -0,24
Elementos orbitales
Llonxitú del nodu ascendente 113,642811°
Enclín 2,48446°
Argumentu del periastru 336,013862°
Semiexe mayor 9,5820172 UA
Escentricidá 0,05415060
Anomalía media 320,346750°
Elementos orbitales derivaos
Dómina J2000
Periastru o periheliu 9,04807635 UA
Apoastru o afeliu 10,11595804 UA
Periodu orbital sideral

29a 167d 6,7h 

(9,3·108 s)
Periodu orbital sinódicu 378,1 días (3,27·107 s)
Velocidá orbital media 9672,4 m/s
Satélites 200 reparaos (61 con órbites segures)
Carauterístiques físiques
Masa 5,688·1026 kg
Área de superficie 4,38·1016
Diámetru 120 536 km
Gravedá 10,44 m/s²
Velocidá d'escape 35 490 m/s
Inclinación axal 26,73°
Albedo 0,47
Carauterístiques atmosfériques
Presión 1,4·105 Pa
Temperatura
Mínima 82 K
Media 143 K
Máxima ?
Nubes 93 K
Composición
Hidróxenu >93 %
Heliu >5 %
Metanu 0,2 %
Vapor de agua 0,1 %
Amoniacu 0,01 %
Etanu 0,0005 %
Fosfina 0,0001 %
Cuerpu celeste
Anterior Xúpiter

Saturnu ye'l sestu planeta del Sistema Solar, el segundu en tamañu y masa dempués de Xúpiter y l'únicu con un sistema d'aníos visible dende'l nuesu planeta. El so nome remanez del dios romanu saturnu. Forma parte de los denominaos planetes esteriores o gaseosos. L'aspeutu más carauterísticu de saturnu son los sos brillosos aníos. Enantes de la invención del telescopiu, saturnu yera'l más alloñáu de los planetes conocíos y, a güeyu, nun paecía lluminosu nin interesante. El primeru en reparar los aníos foi Galiléu en 1610,[1] pero'l baxu enclín de los aníos y el baxu resolvimientu del so telescopiu fixéron-y pensar nun principiu que se trataba de grandes llunes. Christiaan Huygens con meyores medios d'observación pudo en 1659 reparar con claridá los aníos. James Clerk Maxwell en 1859 demostró matemáticamente que los aníos nun podíen ser un únicu oxetu sólidu sinón que teníen de ser l'agrupación de millones de partícules de menor tamañu. Les partícules que componen los aníos de saturnu xiren a una velocidá de 48.000 km/h, 15 vegaes más rápido qu'una bala.

Orixe del nome del planeta saturnu[editar | editar la fonte]

Por cuenta de la so posición orbital más alloñada que Xúpiter, los antiguos romanos dáben-y el nome del padre de Xúpiter al planeta saturnu. Na mitoloxía romana, saturnu yera l'equivalente del antiguu titán griegu Crono, fíu de Uranu y Xea, que gobernaba'l mundu de los dioses y los homes taramiando a los sos fíos en cuanto nacíen por que nun lo destronaren. Zeus, unu d'ellos, consiguió tornar esti destín y finalmente derrocó al so padre pa convertise nel dios supremu.

Los griegos y romanos, herederos de los sumerios nes sos conocencies del cielu, establecieren en siete'l númberu d'astros que se movíen nel firmamentu: el Sol, la Lluna, y los planetes Mercuriu, Venus, Marte, Xúpiter y saturnu, les estrelles errantes» que, a distintes velocidaes, orbitaben en redol a la Tierra, centru del Universu. De los cinco planetes, saturnu ye'l de movimientu más lentu, emplega unos trenta años (29,457 años) en completar la so órbita, casi'l triple que Xúpiter (11,862 años) y al respeutive de Mercuriu, Venus y Marte la diferencia ye enforma mayor. Saturnu destacaba pola so lentitú y si Xúpiter yera Zeus, Saturnu tenía que ser Crono, el padre vieyu, que pasu a pasu analaya ente les estrelles.

Carauterístiques xenerales[editar | editar la fonte]

Saturnu ye un planeta visiblemente esnacháu nos polos con un ecuador que sobresal formando un esferoide ovaláu. Los diámetros ecuatorial y polar son de 120.536 y 108.728 km, respectivamente. Esti efectu ta producíu pola rápida rotación del planeta, la so naturaleza fluyida y la so relativamente baxa gravedá. Los otros planetes xigantes son tamién ovalaos pero non en tan gran midida. Saturnu tien una densidá específica de 690 kg/m³, siendo l'únicu planeta del Sistema Solar con una densidá inferior a la de l'agua (1000 kg/m³). El planeta ta formáu por un 95 % de hidróxenu y un 5 % de heliu. El volume del planeta ye abondu como pa contener 740 vegaes la Tierra, pero la so masa ye solo 95 vegaes la terrestre, por causa de la yá mentada densidá media.

El periodu de rotación de Saturnu ye inciertu cuidao que nun tener superficie y la so atmósfera xira con un periodu distintu en cada llatitú. Dende la dómina de los Voyager considerábase que'l periodu de rotación de Saturnu, basándose na periodicidá de señales de radiu emitíes por él, yera de 10 h 39 min 22,4 s (810,8°/día). Les misiones espaciales Ulysses y Cassini amosaron qu'esti periodu d'emisión en radiu varia nel tiempu, siendo anguaño de 10 h 45 m 45 s (± 36 s). La causa d'esti cambéu nel periodu de rotación de radiu podría tar rellacionáu cola actividá criovolcánica en forma de guéisers del satélite Encélado, que llibera material n'órbita de Saturnu capaz de interaicionar col campu magnéticu esternu del planeta, usáu pa midir la rotación del núcleu internu au se xenera. Polo xeneral considérase que'l periodu de rotación internu del planeta puede ser conocíu tan solo de forma averada.

Comparáu col planeta Tierra, el tamañu de Saturnu ye nueve vegaes mayor, y la so órbita ta nueve veces más llonxe del Sol. [ensin referencies]

Estructura interna[editar | editar la fonte]

L'interior del planeta ye asemeyáu al de Xúpiter, con un núcleu sólidu nel interior. Sobre él estiende una estensa capa d'hidróxenu líquidu, por cuenta de los efectos de les elevaes presiones y temperatures. Los 30.000 km esteriores del planeta tán formaos por una estensa atmósfera de hidróxenu y heliu. L'interior del planeta probablemente contenga un nucleu formáu por materiales xelaos acumulaos na formación temprana del planeta y que s'atopen n'estáu líquidu nes condiciones de presión y temperatura cercanu al nucleu. Esti atópase a temperatures en redol a 12.000 K —aprosimao'l doble de la temperatura de la superficie del Sol—.

Per otru llau, y al igual que Xúpiter y Neptunu, saturnu irradia más calor al esterior del que recibe del Sol. Una parte d'esta enerxía ta producida por una lenta contraición del planeta que llibera la enerxía potencial gravitacional producida na compresión. Esti mecanismu denómase mecanismu de Kelvin-Helmholtz. El calor estra xeneráu produzse nuna separación de fases ente l'hidróxenu y l'heliu relativamente homoxéneos que se tán estremando dende la formación del planeta, lliberando enerxía gravitatoria en forma de calor.

Diagrama de saturnu

Atmósfera[editar | editar la fonte]

L'atmósfera de saturnu tien un patrón de bandes escures y zones clares similar al de Xúpiter anque la distinción ente dambes ye muncho menos clara nel casu de saturnu. L'atmósfera del planeta tien fuertes vientos na dirección de los paralelos alternantes en llatitú y altamente simétricos en dambos hemisferios a pesar del efectu estacional del enclín axial del planeta. El vientu ta apoderáu por una intensa y ancha corriente ecuatorial al nivel del altor de les nubes que llegó a algamar velocidaes d'hasta 450 m/s na dómina de los Voyager. A diferencia de Xúpiter, nun son aparentes grandes vórtices estables, anque sí los hai más pequenos.

Ye probable que les nubes cimeres tean formaes por cristales de amoniacu. Sobre elles paez estendese una borrina uniforme sobremanera'l planeta, producida por fenómenos fotoquímicos na atmósfera cimera —alredor de 10 mbar—. A niveles más fondos —cerca de 10 chigre de presión—, l'agua de l'atmósfera podría entestase nuna capa de nubes d'agua qu'entá nun pudo ser reparada.

Al igual qu'en Xúpiter, dacuando fórmense nubes na atmósfera de saturnu, y dalgunes d'elles pudieron reparase dende la Tierra. En 1933 reparóse un llurdiu blancu asitiada na zona ecuatorial pol astrónomu aficionáu W.T. Hai. Yera lo suficientemente grande como pa ser visible con un refractor de 7 cm, pero nun tardó n'estenase y esmorecese. En 1962 empezó a desenvolvese un nuevu llurdiu, pero nun llegó nunca a destacar. En 1990 pudo reparase una xigantesca nube blanca nel ecuador de saturnu que foi asimilada a un procesu de formación de grandes nubes. Reparáronse llurdios similares en plaques fotográfiques tomaes mientres l'últimu sieglu y mediu a intervalos d'aprosimao 30 años. En 1994 pudo reparase una segunda gran nube d'aprosimao la metá de tamañu que la producida en 1990.

La sonda Cassini pudo captar delles grandes nubes en saturnu. Una de les mayores nubes, con rayos 10 000 vegaes más potentes que los de cualquier nube de la Tierra, apaeció'l día 27 de noviembre de 2007, durando 7 meses y mediu —lo que foi por un tiempu'l récord de duración d'una nube nel Sistema Solar—.[2] Esta nube apaeció nel hemisferiu S de saturnu, nuna zona conocida como «caleyón de les nubes» pola elevada frecuencia cola qu'apaecen ellí estos fenómenos.[3] Esti récord, sicasí, foi batíu por otra nube apaecida na mesma zona, que foi detectada en xineru de 2009 y que a mediaos de setiembre entá siguía activa,[4] durando hasta ochobre d'esi añu.[5]

Una enorme nube, tan grande qu'arrodió'l planeta, apaeció n'avientu de 2010 nel hemisferiu N de saturnu desenvolviendo un vórtice central de color escuru de 5000 kilómetros d'anchu similar a la Gran Llurdiu Coloráu de Xúpiter, siendo tan potente —muncho más que cualquier nube terrestre— que dragó nubes de cristales d'amoniacu de les fondures de l'atmósfera del planeta. Mientres los aprosimao 200 díes que duró,[6] siendo estudiada con ayuda de la sonda Cassini y de telescopios terrestres,[7] creció y espandióse hasta algamar una área 8 vegaes cimera al de la Tierra, y pudieron captase les ondes de radiu producíes pol aparatu eléctricu asociáu a ella.[8]

Les rexones polares presenten corrientes en remexu a 78ºN y 78ºS. Les sondes Voyager detectaron nos años 1980 un patrón hexagonal na rexón polar norte que foi reparáu tamién pol telescopiu espacial Hubble mientres los años 1990. Les imaxes más recién llograes pola sonda Cassini amosaron el vórtice polar con gran detalle. saturnu ye l'únicu planeta conocíu que tien un vórtice polar d'estes característiques magar los vórtices polares son comunes nes atmósferes de la Tierra o Venus.

Nel casu del hexágonu de saturnu, los llaos tienen unos 13 800 kilómetros de llargor —daqué más del diámetru de la Tierra— y l'estructura rota con un periodu idénticu al de la rotación planetaria, siendo una onda estacionaria que nun camuda'l so llargor nin estructura, como faen el restu de nubes de l'atmósfera. Estes formes poligonales ente trés y seis lado pudiéronse retrucar por aciu modelos de fluyíos en rotación a escala de llaboratoriu.[9][10]

Al contrariu que'l polu norte, les imaxes del polu sur amuesen la presencia d'una corriente de remexu, pero non vórtices nin ondes hexagonales persistentes.[6] Sicasí, NASA informó en noviembre de 2006 que la sonda Cassini reparara un furacán nel polu sur, con un güeyu bien definíu.[11] Güeyos de nube bien definíos solo fueren reparaos na Tierra —inclusive nun se llogró reparalo na Gran Llurdiu Coloráu de Xúpiter pola sonda Galiléu—.[12] Esi vórtice, d'aprosimao 8000 kilómetros de diámetru, pudo ser fotografiáu y estudiáu con gran detalle pola sonda Cassini, midiéndose nél vientos de más de 500 kilómetru per hora.[13]

En abril de 2010, la NASA fixo públicos unos vídeos ya imaxes nos que puede apreciase el aparatu eléctricu acomuñáu a les nubes que se producen na atmósfera de saturnu, la primer vegada que se consigue esto.[14]

Órbita[editar | editar la fonte]

saturnu xira alredor del Sol a una distancia media de 1 418 millones de kilómetros nuna órbita d'escentricidá de 0,056, qu'asitia'l afelio a 1 500 millones de km, y el perihelio a 1 240 millones de km. saturnu atopar nel perihelio en 1974. El periodu de traslación alredor del Sol ye de 29 años y 167 díes, ente que'l so períodu sinódico ye de 378 díes, de cuenta que, cada añu, la oposición producir con casi dos semana de retrasu respecto al añu anterior. El períodu de rotación sobre la so exa ye curtiu, de 10 hores y 14 minutos, con delles variaciones ente l'ecuador y los polos.

Los elementos orbitales de saturnu son modificaos nuna escala de 900 años por una resonancia orbital de tipu 5:2 col planeta Xúpiter, bautizáu polos astrónomos franceses del sieglu XVIII como la grande inégalité (Xúpiter completa 5 vueltes por cada 2 de saturnu). Los planetes nun s'atopen nuna resonancia perfecta, pero tán lo suficientemente cercanos a ella como por que les perturbaciones a les sos respectives órbites sían apreciables.

Satélites[editar | editar la fonte]

saturnu tien un gran númberu de satélites, el mayor de los cualos, Titán ye l'únicu satélite del Sistema Solar con una atmósfera importante. Los satélites más grandes, conocíos antes del entamu de la investigación espacial son: Mimas, Encélado, Tetis, Dione, Rea, Titán, Hiperión, Jápeto y Febe. Tanto Encélado como Titán son mundos especialmente interesantes pa los científicos planetarios yá que nel primeru deduzse la posible esistencia d'agua líquido a poca fondura de la so superficie a partir de la emisión de vapor d'agua en guéiserye y el segundu presenta una atmósfera rica en metanu y similar a la de la primitiva Tierra.

Otros 30 satélites de saturnu tienen nome pero'l númberu esactu ye inciertu por esistir una gran cantidá d'oxetos que orbitan esti planeta. Nel añu 2000, fueron detectaos 12 nuevos satélites, que les sos órbites suxuren que son fragmentos d'oxetos mayores prindaos por saturnu. La misión Cassini-Huygens tamién atopó nuevos satélites, la postrera d'elles anunciada'l 3 de marzu de 2009 y que fai'l númberu 61 del planeta.[15]

El discu aparente de Titán —un borrosu círculu anaranxáu de cantos daqué más escuros— puede trate con telescopios d'aficionaos a partir de los 200 mm d'abertura, utilizando pa ello más de 300 aumentos y cielos estables: nos sos mayores aproximamientos llega a midir 0,88 segundos d'arcu. El restu de los satélites son enforma menores y siempres paecen estrelles, inclusive a gran aumentu.

Los satélites más internos pueden prindase, sicasí, con cualesquier cámara CCD emplegando focales superiores a los 2 m.

Sistema d'aníos[editar | editar la fonte]

La característica más notable de saturnu son los sos aníos, que dexaron bien perplexos a los primeros observadores, incluyíu Galiléu. El so telescopiu nun yera tan potente como pa revelar la verdadera naturaleza de lo que reparaba y, por erru de perspectiva, creyó que se trataba de dos cuerpos independientes que flanqueaban el planeta. Pocos años dempués, saturnu presentaba los aníos de perfil, y Galiléu quedó bien sosprendíu pola sópitu desapaición de los dos hipotéticos compañeros del planeta. A lo último la esistencia del sistema d'aníos foi determinada por Christiaan Huygens en 1659, cola ayuda d'un telescopiu más potente.

Los aníos de saturnu estender nel planu ecuatorial del planeta dende los 6630 km a los 120 700 km percima del ecuador de saturnu y tán compuestos de partícules con abondoso agua xelada. El tamañu de caúna de les partícules varia dende partícules microscópiques de polvu hasta roques d'unos pocos metros de tamañu. L'eleváu albedo de los aníos amuesa qu'estos son relativamente modernos na hestoria del Sistema Solar. Nun principiu creíase que los aníos de saturnu yeren inestables a lo llargo de períodos de decenes de millones d'años, otru niciu del so orixe recién, pero los datos unviaos pola sonda Cassini suxuren que son muncho más antiguos de lo que se pensaba nun principiu (n:Los aníos de saturnu son muncho más antiguos que lo antes pensáu y[16]). Los aníos de saturnu tienen una dinámica orbital bien complexa presentando ondes de densidá, ya interacciones colos satélites de saturnu (especialmente colos denominaos satélites pregueros). Al tar nel interior del llende de Roche, los aníos nun pueden evolucionar escontra la formación d'un cuerpu mayor.

Los aníos distribuyir en zones de mayor y menor densidá de material esistiendo clares divisiones ente estes rexones. Los aníos principales son los llamaos aníos A y B, dixebraos ente sigo pola división de Cassini. Na rexón interior al aníu B estrémense otru aníu más tenue anque estensu: C y otru aníu tenue y fino: D. Nel esterior puede estremase un aníu delgao y débil denomináu aníu F. El tenue aníu E estiéndese dende Mimas hasta Rea y algama la so mayor densidá a la distancia d'Enceláu, que piénsase aprovir de partícules, por cuenta de les emisiones d'unos géiseres que s'atopen nel so polu sur.

Hasta los años 1980 la estructura de los aníos esplicar por mediu de les fuerces gravitacionales exercíes polos satélites cercanos. Les sondes Voyager atoparon sicasí estructures radiales escures nel aníu B llamaes cuñas radiales (n'inglés: spokes) que nun podíen ser esplicaes d'esta manera yá que la so rotación alredor de los aníos nun yera consistente cola mecánica orbital. Considérase qu'estes estructures escures interactúan col campu magnético del planeta, yá que la so rotación sobre los aníos siguía la mesma velocidá que la magnetosfera de saturnu. Sicasí'l mecanismu precisu de la so formación inda se desconoz. Ye posible que les cuñas apaezan y suman estacionalmente.

El 17 d'agostu de 2005 los preseos a bordu de la nave Cassini develaron qu'esiste daqué similar a una atmósfera alredor del sistema d'aníos, compuesta principalmente de osíxenu molecular. Los datos llograos demostraron que l'atmósfera nel sistema d'aníos de saturnu ye bien paecida a la de les llunes de Xúpiter, Europa y Ganímedes.

El 19 de setiembre de 2006 la NASA anunció'l descubrimientu d'un nuevu aníu en saturnu[17], pola nave espacial Cassini mientres un tapecimientu solar, cuando'l Sol pasa directamente detrás de saturnu y Cassini viaxa na solombra dexada por saturnu colo que los aníos tienen un llume brilloso. Davezu un tapecimientu solar puede durar una hora pero'l 17 de setiembre de 2006 duró 12 hores, siendo la más llarga de la misión Cassini. El tapecimientu solar dio la oportunidá a Cassini de realizar un mapa de la presencia de partícules microscópiques que nun son visibles de normal, nel sistema d'aníos.

El nuevu aníu, apenes perceptible, ta ente'l Aníu F y el Aníu G. Esti allugamientu coincide coles órbites de les llunes de saturnu Jano y Epimeteo, dos satélites coorbitales de saturnu que les sos distancies al centru de saturnu estrémense menos que'l tamañu de dichos satélites, polo que describen una estraña danza que los lleva a intercambiar les sos órbites. El investigadores de la NASA aseguraron que l'impactu de meteoros neses llunes fixo qu'otres partícules xunir al aníu.

Les cámares a bordu de la nave Cassini captaron imaxes d'un material xelao que s'estiende decenes de miles de kilómetros dende Encélado, otra confirmación de que la lluna ta llanzando material que podría formar el Y. El satélite Encélado pudo ser vistu al traviés del aníu Y con los sos remexos saliendo de la so superficie asemeyando "deos", empobinaos al aníu en cuestión. Estos remexos tán compuestos de partícules xelaes bien delgaes, que son espulsaes polos géiseres del Polu Sur d'Enceláu y entren nel aníu Y.

«Tanto'l nuevu aníu como les estructures inesperaes del Y dannos una importante pista de cómo les llunes pueden llanzar pequenes partícules y esculpir los sos propios ambientes locales», dixo Matt Hedman, un investigador acomuñáu a la Universidá Cornell en Ithaca, Nueva York.

La nave tamién tomó una fotografía en color de la Tierra, a cerca de 1 500 millones de kilómetros de distancia, na que paez una esfera azul claru. N'otra imaxe, tomada na mesma fecha, puede apreciase tamién la Lluna [7].

Carolyn Porco, responsable del equipu qu'opera les cámares de la sonda Cassini nel Institutu de Ciencia Espacial de Boulder, en Coloráu, dixo al respective:

Cquote1.svg «Nada tien tantu poder p'alteriar la nuesa perspectiva de nós mesmos y d'el nuesu sitiu nel cosmos como eses imaxes de la Tierra que llogramos de llugares tan alloñaos como saturnu.» Cquote2.svg

Les imaxes pueden trate n'Internet en http://www.nasa.gov/cassini; en http://saturn.jpl.nasa.gov o en http://ciclops.org.

La NASA tamién anunció'l 24 d'ochobre de 2007 el descubrimientu d'una petrina de microlunas nel cantu esterior del aníu A y que'l so tamañu varia dende'l d'un camión pequenu al d'un estadiu, probablemente causáu pola destrucción d'una lluna pequena [8] y [9]

N'ochobre de 2009 el telescopiu espacial Spitzer afaya un nuevu y enorme aníu alredor de saturnu, muncho más grande de los que lu arrodien. Dempués de munchos sieglos, este pasara desapercibíu hasta agora, porque ta tan enrarecido que resulta casi invisible. Esta nueva petrina esplegar na llende del sistema saturnianu. La so masa empieza a unos seis millones de kilómetros del planeta y estiéndese hasta algamar 13 millones de kilómetros de diámetru. Unu de los más alloñaos satélites de saturnu, Febe, orbita dientro del nuevu aníu, y probablemente sía la fonte de la so composición. [10]

Magnetosfera[editar | editar la fonte]

[[Arquivu:Saturn.Aurora.HST.UV-Vis.jpg|thumbnail|Fenómenos de tipo aurora producíos na atmósfera cimera de saturnu y reparaos pol HST.]] El campu magnético de saturnu ye muncho más débil qu'el de Xúpiter, y el so magnetosfera ye una tercer parte de la de Xúpiter. La magnetosfera de saturnu consta d'un conxuntu de petrines de radiación toroidales nos que tán atrapaos electrones y núcleos atómicos. Los petrines estienden unos 2 millones de kilómetros dende'l centru de saturnu, ya inclusive más, en dirección contraria al Sol, anque'l tamañu de la magnetosfera varia dependiendo de la intensidá del vientu solar (el fluxu dende'l Sol de les partícules cargaes). El vientu solar y los satélites y aníos de saturnu suministren les partícules que tán atrapaes nes petrines de radiación. El periodu de rotación de 10 hores, 39 minutos y 25 segundos del interior de saturnu foi midíu pol Voyager 1 mientres travesaba la magnetosfera, que xira de forma sincrónica col interior de saturnu. La magnetosfera interactúa cola ionosfera, la capa cimera de l'atmósfera de saturnu, causando emisiones aurorales de radiación ultravioleta; recién estudios amuesen que nel polu norte del planeta esiste en cuenta de un aníu de delles aurores menores cómo en Xúpiter ó la Tierra una única gran aurora de forma anillada.[18]

Arrodiando la órbita de Titán, y estendiéndose hasta la órbita de Rea, atópase una enorme nube toroidal d'átomos d'hidróxenu neutru. Un discu de afigura, compuestu d'hidróxenu y posiblemente d'iones oxígeno, estender dende fora de la órbita de Tetis hasta casi la de Titán. L'afigura xira en sincronía casi perfecta col campu magnético de saturnu.

Esploración espacial de saturnu[editar | editar la fonte]

Vistu dende la Tierra, saturnu apaez como un oxetu amarellentáu, unu de los más brillosos nel cielu nocherniegu. Reparáu al traviés d'un telescopiu, los aníos A y B vense fácilmente, ente que los D y Y solo vense en condiciones atmosfériques óptimas. Con telescopios de gran sensibilidá asitiaos na Tierra estrémense, na borrina de la envoltura gaseosa de saturnu, pálides petrines y estructures de bandes paraleles al ecuador.

Tres naves espaciales estadounidenses amontaron descomanadamente la conocencia del sistema de saturnu: la sonda Pioneer 11 y les Voyager 1 y 2, que sobrevolaron el planeta en septiembre de 1979, noviembre de 1980 y agostu de 1981, respectivamente. Estes naves espaciales llevaben cámares y preseos p'analizar les intensidaes y polarizaciones de la radiación nes rexones visible, ultravioleta, infrarroxa y de radio del espectru electromagnéticu. Tamién taben forníes con preseos pal estudiu de los campos magnéticos y pa la detección de partícules cargaes y granos de polvu interplanetario.

[[Arquivu:Earth-Moon system as seen from Saturn (PIA17171).jpg|thumbnail|Fotografia real de la Tierra vista dende saturnu. Foi tomada pola nave Cassini en 2013 a más de 1400 millones de kilómetros del nuesu planeta.]] N'ochobre de 1997 foi llanzada la nave Cassini, con destín a saturnu, qu'incluyía tamién la sonda Huygens pa esquizar Titán, la mayor y más interesante de les llunes del planeta. Tratar del últimu proyectu de gran presupuestu de la NASA, en collaboración cola Axencia Espacial Europea y l'Axencia Espacial Italiana. Tres un viaxe de casi siete año, ta previstu que la Cassini recueya datos sobre saturnu y los sos satélites mientres otros cuatro años. N'ochobre de 2002 la nave llogró la so primer fotografía del planeta, tomada a una distancia de 285 millones de kilómetros, y na qu'apaez tamién Titán. En xunu de 2004 la Cassini sobrevoló Febe, otru satélite de saturnu (el más alloñáu), llogrando imaxes espectaculares de la so superficie, enllena de cráteres. En xunetu del mesmu añu, la nave entró n'órbita de saturnu. En xineru de 2005 la sonda Huygens travesó l'atmósfera de Titán y algamó la so superficie, unviando a la Tierra datos ya imaxes de gran interés del satélite.

Feches importantes na observación y esploración de saturnu
  • 1610: Galiléu repara al traviés del so telescopiu los aníos de saturnu.
  • 1655: Titán foi afayáu pol astrónomu holandés Christiaan Huygens.
  • 1659: Christiaan Huygens repara con mayor claridá los aníos de saturnu y describe la so verdadera apariencia.
  • 1789: les llunes Mimas y Encélado son afayaes por William Herschel.
  • 1979: sobrevuelu pola Pioneer 11. El 1 de setiembre de 1979 la sonda norteamericana Pioneer 11 averar a una distancia de 20,000 km de les nubes cimeres.
  • 1980: acelerada pel campu gravitatoriu de Xúpiter, la sonda Voyager 1 algamó saturnu el 12 de noviembre a una distancia de 124 200 km. Nesta ocasión afayó estructures complexes nel sistema d'aníos del planeta y consiguió datos de la atmósfera de saturnu y del so mayor satélite, Titán de la que pasó a menos de 6500 km.
  • 1982: Voyager 2 averar a saturnu.
  • 2004: Cassini/Huygens algama saturnu. Convertir nel primer vehículu en orbitar l'alloñáu mundu y averase a los sos aníos. La misión espacial tien programáu'l so términu mientres l'añu 2017.
  • 2009: gracies al telescopiu espacial Spitzer afayar otru aníu, alredor de saturnu, que yera invisible dende'l nuesu planeta, que de la mesma ye'l más grande del nuesu Sistema Solar.

Observación de saturnu[editar | editar la fonte]

saturnu ye un planeta fácil de reparar, pos ye visible nel cielu la mayor parte del tiempu y los sos aníos pueden reparase con cualquier telescopiu d'aficionáu. Reparar meyor cuando'l planeta ta cerca o en oposición, esto ye, la posición d'un planeta cuando ta a una elongación de 180°, polo qu'apaez opuestu al Sol nel cielu. Na oposición del 13 de xineru de 2005, saturnu pudo trate con un máximu que nun va ser igualáu hasta 2031, por cuenta de una orientación de los sos aníos con al respective de la Tierra abondo favorable.

saturnu reparar a güeyu nel cielu nocherniegu como un puntu lluminosu (que nun ceguña) brillosu y amarellentáu que'l so rellumu varia de normal ente la magnitú +1 y la 0, toma aprosimao 29 años y mediu en realizar una traslación completa na so órbita con al respective de les estrelles de fondu pertenecientes al zodiacu. Con sofitu ópticu, como con grandes binoculares o un telescopiu, precísase una magnificación de siquier 20x por que la mayoría de les persones puedan estremar claramente los aníos de saturnu.

saturnu en delles cultures[editar | editar la fonte]

Na astroloxía hindú, hai nueve planetes, conocíos como Navagrahas. Conocen a saturnu como Sani o Shani, el Xuez ente tolos planetes, y determina a cada unu según los sos propios fechos realizaos malos o bonos.

La Cultura china y xaponesa designen a saturnu como la estrella de la tierra dientro del esquema tradicional oriental d'utilizar cinco elemento pa clasificar los elementos naturales.

Nel hebréu, llamen Shabbathai a saturnu. El so Ánxel ye Cassiel. La so Intelixencia, o l'espíritu beneficiosu, son Agiel (layga), y el so espíritu (l'aspeutu más escuru) ye Zazel (lzaz). Ver: Cábala.

En turcu y malayu, el so nome ye Zuhal, sacáu del árabe زحل.

saturnu foi tamién conocíu como Φαίνων polos griegos.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «saturnu». Consultáu'l 26 de mayu de 2012.
  2. Cassini Equinox Mission: Cassini Top 10 Science Highlights - 2008
  3. Cassini-Huygens: News
  4. «Saturn's Turbulent 'Storm Alley' Sets Another Record» (inglés). Jet Propulsion Laboratory (15 de setiembre de 2009). Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  5. «First_Lightning_Flaxes_on_Saturn First Lightning Flaxes on Saturn» (inglés). CICLOPS Cassini Imaging. Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  6. «Cassini Chronicles the Life and Times of Saturn's Giant Storm» (inglés). Jet Propulsion Laboratory (17 de noviembre de 2011). Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  7. Cassini and Telescope See Violent Saturn Storm
  8. [1]
  9. [2]
  10. [3]
  11. «Catalog Page for PIA09187» (inglés). NASA. Consultáu'l 26 de mayu de 2012.
  12. «Cassini Solstice Mission: News Releases» (inglés). NASA. Consultáu'l 26 de mayu de 2012.
  13. [4]
  14. «Flax: NASA's Cassini Sees Lightning on Saturn» (inglés). Jet Propulsion Laboratory (14 d'abril de 2010). Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  15. «Newfound Moon May Be Source of Outer Saturn Ring» (inglés). Jet Propulsion Laboratory (3 de marzu de 2009). Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  16. [5]
  17. «Scientists Discover New Ring and Other Features at Saturn» (inglés). NASA (19 de setiembre de 2006). Consultáu'l 12 de noviembre de 2015.
  18. Cassini Equinox Mission: News Releases

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • La esploración del espaciu. Lain Nicolson. Editorial Bruguera, (1980). ISBN 8402044578
  • Hestoria curtia del Universu. Ricardo Moreno Luquero. Ediciones Rialp (1998). ISBN 84-321-3202-0
  • Hestoria de los espeyos. Mark Pendergrast. Ediciones B - México (2003). ISBN 84-666-1351-X
  • The New Solar System, J.K. Beatty, C. Collins Petersen y A. Chaikin, Cambridge University Press y Sky Publishing Corporation (1999). ISBN 0-933346-86-7.
  • Mission to Saturn. David M Harland. Springer (2002). ISBN 1-85233-656-0.
  • Nasa's Voyager Missions. Ben Evans, David M Harland. Springer (2003). ISBN 1-85233-745-1.
  • Solar System Dynamics. Carl D. Murray, Stanley F. Dermott. Cambridge University Press (2000). ISBN 0521575974.
  • Planets Beyond. Mark Littmann. Courier Dover Publications (2004). ISBN 0486436020.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Plantía:Info


Sistema Solar
Solar System XXVII.png
Estrella: Sol
Planetes: Mercuriu | Venus | Tierra | Marte | Xúpiter | Saturnu | Uranu | Neptunu
Planetes nanos: Ceres | Plutón | Eris
Oxetos menores: Asteroides | Centauros | Oxetos tresneptunianos | Cometes | Meteoroides
Otros: Lluna | Io | Europa | Ganimedes | Calistu | Titán | Tritón | Cinturón de Kuiper | Nube d'Oort | Fobos | Deimos | Satélites de Xúpiter | Satélites de Saturnu | Satélites d'Uranu | Satélites de Neptunu | Caronte