Camarzana de Tera

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Camarzana de Tera
PUEBLOMEDIANA.JPG
Flag of Camarzana de Tera Spain.svg Escudo de Camarzana de Tera.svg
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Castile and León.svg Castiella y Llión
ProvinciaBandera de Zamora.svg Provincia de Zamora
Tipu entidá conceyu d'España
Alcalde de Camarzana de Tera Traducir Francisco Martinez San Roman Traducir
Códigu postal 49332
Xeografía
Coordenaes 41°59′41″N 6°01′35″W / 41.9946409°N 6.0264373°W / 41.9946409; -6.0264373Coordenaes: 41°59′41″N 6°01′35″W / 41.9946409°N 6.0264373°W / 41.9946409; -6.0264373
Camarzana de Tera is located in España
Camarzana de Tera
Camarzana de Tera
Camarzana de Tera (España)
Superficie 47 km²
Altitú 777 m
Llenda con Granucillo, Santibáñez de Tera, Santa Croya de Tera, Melgar de Tera, Vega de Tera, San Pedro de Ceque, Brime de Sog y Santibáñez de Vidriales
Demografía
Población 839 hab. (2017)
Porcentaxe 0.48% de Provincia de Zamora
Densidá 17,85 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.camarzanadetera.org
Cambiar los datos en Wikidata

Camarzana de Tera ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora y de la comunidá autónoma de Castiella y Lleón.[1]

Pertenez a la contorna de Benavente y Los Valles y, según los datos oficiales del (INE 2017), cuenta con una población de 839 habitantes.

Historia[editar | editar la fonte]

Prehistoria[editar | editar la fonte]

Les muertes más antigües del pueblu remontar a la Edá de Fierro, na que'l pueblu asitiar nuna zona elevada y bien protexía llamada “El Castru”, repitiendo con esti topónimu la so identificación arqueolóxica. De les escavaciones arqueolóxiques llevaes a cabu, atopáronse ensame de vasíes de cerámica y los cimiento de les típiques pallozas celtes, de forma circular.[2] Tipológicamente presenta les característiques típiques de los asentamientos castreños enclavaos en zones non montascoses y rellacionaes colos valles de los ríos, como pueden ser los de “La Corona-El Pesadero” en Manganeses de la Polvorosa, "La Sinoga-Los Cuestos de la Estación” en Benavente o la mesma ciudá de Zamora.

El castru, como primitiva población, dexó pasu a una nueva villa romana asitiada al so abrigu. D'esta dómina entá apaecen ensame de fragmentos de mosaicos romanos según restos d'infraestructures urbanístiques como empedries de cais o alcantarelláu.

Edá Media[editar | editar la fonte]

Miniatura del Beatu de Girona

Na Edá Media, el territoriu nel que s'asitia Camarzana quedó integráu nel Reinu de Lleón,[3] que los sos monarques entamaríen la repoblación del pueblu. Nesta dómina, al traviés de les cróniques del monasteriu de la población vecina de Santa Marta de Tera, tenemos constancia de la esistencia d'un puxante monasteriu llamáu de San Miguel que tuvo una gran actividá y que sufrió estroces nel pasu de Almanzor escontra Santiago de Compostela. Pero esti monasteriu nun foi abandonáu nestes feches sinón unos trenta años más tarde, yá que siguió recibiendo donaciones y la causa del so cayente débese más bien a les revueltes de ciertos personaxes influyentes que terminaron expoliando a los monesterios pertenecientes a la diócesis de Astorga, a la cual pertenecía'l monasteriu de San Miguel de Camarzana.[4] Lo más relevante d'esti monasteriu, ye la esistencia d'un scriptorium, nel qu'una comunidá de monxos empobinaos por Emeterio (autor del Beatu de Girona) dedicar al copiáu ya ilustración de los códices medievales que s'emprestaben los monesterios, ente los que nun faltaba una copia del llibru de Beatu de Llébana. El colofón qu'Emeterio fai nel Beatu de Girona onde apaecen los nomes de Fernando Flaginiz y Ecta Vitas (personaxes venceyaos a donaciones al monasteriu de Camarzana) ye abonda prueba pa pensar qu'equí tamién s'escribió, al igual qu'en San Salvador de Tábara, el Beatu de Girona yá que tamién pudo collaborar la monxa Eude coles sos ilustraciones.[5]

Edá Moderna y Contemporanea[editar | editar la fonte]

Na Edá Moderna, Camarzana foi una de les llocalidaes que s'integraron na provincia de les Tierres del Conde de Benavente y dientro d'esta na receptoría de Benavente.[6]

Sicasí, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Camarzana pasó a formar parte de la provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa,[7] quedando integrada en 1834 nel partíu xudicial de Benavente.[8]

Xeografía y demografía[editar | editar la fonte]

El conceyu tien una superficie de 47,62 km² y les siguientes coordenaes xeográfiques: llatitú, 41.997°; llargor: -6.029', y altitú, 777 msnm.

La densidá poblacional ye de 17,62 habitantes/km². Analizando los datos esistentes dende 1900, añu nel que Camarzana cuntaba con 1316 habitantes, la población algama'l so máximu en 1950, cuando llega a los 1769. De magar, siguiendo la tónica xeneral de les zones rurales n'España, la población foi baxando. Ente 1986 y 2004, el conceyu perdió'l 26 % de la so población. Ente 2004 y 2007 producióse una leve recuperación, pero qu'a día de güei nun se caltién pos el conceyu va perdiendo población cada añu.[9] (INE).

Ilesia de Camarzana.
Evolución demográfica de Camarzana de Tera ente 1986 y 2017
Fonte: Gráfica ellaborada por Wikipedia.

Amás de la llocalidá de Camarzana de Tera, el conceyu ta formáu por otros trés nucleos de población: Santa Marta de Tera, San Juanico el Nuevu y Cabanes de Tera. Fueron conceyos independientes hasta mediaos del sieglu XIX.[10]

L'actual padrón municipal d'habitantes amuesa'l siguiente resume numbéricu de población:

  • Varones: 422
  • Muyeres: 417
  • TOTAL: 839 habitantes

La llocalidá de Camarzana de Tera, ensin tener en cuenta les otres llocalidaes de les que ta formáu'l conceyu, tien anguaño 466 habitantes, de los cualos 235 son homes y 231 son muyeres.

Arte[editar | editar la fonte]

Monasteriu de Santa Marta.

Tienen De destacar dos elementos arquitectónicos de gran interés: la so ilesia parroquial, qu'agospia nel so interior un bellu retablu barrocu y el so ermita de la Trinidá na que, a pesar del espoliu, podemos almirar un bellu retablu.

Mención estreme merez la so arquiteutura rural tradicional qu'entá caltién delles amueses de cases d'adobe y tapial con prácticos balcones de madera na fachada y corredores tamién de madera na parte posterior.

Nel añu 2007 llevar a cabu unes escavaciones arqueolóxiques qu'afayaron unos mosaicos romanos nuna cortil del pueblu. Dichos mosaicos atopar nuna cortil d'unos 700 metros cuadraos nel que se preve la construcción d'un muséu.

Festividaes[editar | editar la fonte]

Merez destacar la Fiesta de la Trinidá, que se celebra na ermita del so nome y que data del sieglu XVII; nella, amás de les ceremonies relixoses, los cofrades ufierten a tolos asistentes el típicu pan, quesu y vieno de la zona, que ye tastiáu a la solombra de los fresnos y chopos qu'arrodien a la ermita. Celebrar a finales de mayu o principios de xunu, dependiendo de la fecha de la Selmana Santa.

La fiesta patronal de L'Asunción, el 15 d'agostu, entá caltién delles muertes tradicionales del pasáu, como la Procesión de la Asunción que percuerre'l día 15 les cais del pueblu y la de San Roque, a otru día, como agradecimientu a la cura de la peste bubónica, que se remonta a dómines medievales.

Ecoloxía[editar | editar la fonte]

El pueblu dispon de dos zones claramente delimitadas y riques en fauna y flora; per un sitiu el monte, onde predomina la encina con tol so cortexu (retames, jara, tomillu) y puede atopase una gran variedá de pequeños mamíferos, como'l coneyu o la llebre. Gracies al aislamientu provocáu pola construcción de la autopista A-52, los venados de la cercana sierra de la Culiebra estabilizáronse na zona. Tamién se recuperó'l peñerina.

El monte de ribera de les veres del ríu alluga una flora exuberante d'omeros y fresnos xunida a un cursu d'agua cambiante que pasa de seles remansos a pequeños rápidos, pa delicia de los oyíos. La población de páxaros cantores ye abondosu y nun falten tampoco poblaciones de coríos migratorios.

Desgraciadamente, la fauna fluvial ta práuticamente escastada por cuenta de la construcción de delles preses nel cursu altu del ríu, lo que causó una alteración antinatural de la temperatura de l'agua, cola imposibilidá de que los güevos de los pexes eclosionen y asina, adulces, fueron sumiendo les poblaciones de trucha común, barbos o bogues que nun fai munchos años faíen les delicies de toos el pescadores de la zona.

Gastronomía[editar | editar la fonte]

Corredor d'una casa rural.
Ermita de la Trinidá.

Tocantes a la so gastronomía, merecen destacar delles recetes tradicionales rellacionaes colos productos de la zona y de gran tradición familiar.

Una d'estes recetes ye'l fégadu de gochu rustíu al caricote: na matanza del gochu, una vegada que se-y estrayía'l fégadu, este yera rustíu nel caricote de la encina, se -y rehogaba con aceite d'oliva, vinagre y sal y, acompañáu d'un vasu de vinu, sirvíase como aperitivo antes de la comida tradicional de la matanza.

Otra de les recetes acomuñaes a la matanza ye un postre qu'anguaño resulta un pocu fuerte, pero que pa otres dómines yera bien enerxéticu y necesariu, dáu'l duru trabayu que se realizaba: los "cuscarones". Ellaborar con mantega de gochu, farina, agua y miel. Entemecíase l'agua y la mantega y cuando taben bien calientes, añedíase-yos farina amodo removiendo costantemente pa evitar grumos; una vegada que s'entestaba añedíase'l miel pa da-y un sabor duce y sirvíase el postre bien caliente.

Tradiciones agrícoles y ganaderes[editar | editar la fonte]

Siega

D'antiguo cola llegada del branu apaecíen una serie de xeres agrícoles rellacionaes colos ceberaes (trigu, cebada o centenu). Esta xera pasaba por delles fases, toes elles recoyíes na tradición lliteraria y musical de la zona. Empezar pola siega de les ceberes nes tierres, siguía-y l'acarretu (en carros de madera tiraos por vaques) yá nes eres el trigu disponer en grandes medas hasta qu'empezara la tría na que s'emplegaben non solo a les vaques sinón tamién a caballos, mules ya inclusive burros. Una vegada triáu, se emparvaba y esperábase a que llegara'l vientu pa llimpiar la parva y dixebrar asina'l trigu de la paya. La xera de la era terminábase cuando la paya yera llevada a los payares pal sustentu de la ganadería o pa sirvir a cencielles de templada cama a los animales nos fríos iviernos.

Vendimia

Otra de les tradiciones, entá caltenida, ye la vendimia. El pueblu dispon d'un númberu considerable de viñes anque nun hai una variedá predominante, polo que nun podemos falar d'un vieno selectu anque si ecolóxicu y artesanal por cuenta de la so composición y ellaboración. D'antiguo la vendimia realizar en talegones de blima nos que se recoyía la uva que yera tresportada al llagar de les bodegues escavaes manualmente nos barreros qu'arrodien al pueblu. Una vegada estrayíu'l mostiu, introducir en grandes cubes de carbayu y ellí xuntu colos rabos y casullos de la uva dexábase lleldar hasta qu'una vegada reposáu y perdíu el so dulzor empezar a consumir como vieno mozu p'allegrar les llargues velaes ivernices, les felices celebraciones familiares (bodes, bautizos...) según tamién taba presente nes murnies despidíes de los seres queríos (quiciabes pol dichu d'escaecer les penes).

Matanza del gochu

Otra de la tradiciones qu'entá se caltién en Camarzana de Tera ye la matanza del gochu. Esta yera una xera qu'implicaba a tolos miembros de la familia, dende'l güelu hasta'l más pequeñu y tamién yera un motivu p'axuntar a tolos familiares yá que non solo participaben los más cercanos sinón que tamién los tíos, primos y parientes. Inclusive los vecinos yeren convidaos a tal esperáu llacuada. Les matances empezaben cuando les primeres xelades faíen la so apaición, a mediaos de payares y estendíense hasta principios de febreru. Una vegada que'l gochu yera ensobiáu a un bancu de madera y suxetáu polos homes más fuertes, el corador col so cuchiellu cumplía cola so función d'una manera impecable y el sangre yera recoyida nun barreñu yá que yera unu de los condimentos de múltiples platos.

Una vegada muertu'l gochu, yera xamuscáu con "encaños" de payes de centenu que se fixeren na dómina de triar; darréu llavábase emplegando pa ello texas y agua bien caliente. Por fin el gochu abríase y estrayíase l'interior que se guardaba en baldes pa dar en la so llavadura pa consiguir les tripes onde se envasarían los chorizos. El gochu yera espuestu mientres 24 hores nun cuartu fríu y a otru día desfacer, dixebrando les distintes partes pal so consumu inmediatu o posterior: jamón, llombu, espinazu, oreyes, etc. Cola carne ellaboraben los "chichos" con pimentón, ayu, oriéganu y agua, que sirvía pa envasarlos en tripes y ellaborar el tradicional chorizu zamoranu. Los xamones salábense y consumíense llegáu'l branu. Entá quedaba otra xera que yera la de desfaer la mantega, xera que se realizaba nuna gran caldereta de cobre colgada, puesta sobre'l fueu na que s'añedir parte del tocino del gochu. Una vegada estrayida la grasa, ésta almacenábase en barreños y sirvía como condimento de la mayor parte de les recetes culinaries tradicionales (dende les sopes de pataques de los almuerzos hasta les sopes d'ayu de la cena).

Eleiciones y Gobiernu local[editar | editar la fonte]

L'alcalde de Camarzana de Tera ye Francisco Martínez San Román, perteneciente al PP. Nel conceyu, esti partíu tien cuatro conceyales, el PSOE 2 y Agora Decide 1.

Nes eleiciones Municipales del 2015, el Partíu Popular llogró'l 50,76% de los votos nel conceyu, el Partíu Socialista Obreru Español llogró 25.86 , Agora Decide el 21,1%. Nes eleiciones Municipales del 2015 votaron 545 persones (74,35 %), abstuviéronse 188 ( 25,65 %), Nulos 19 ( 3,49%) y en blancu 12 (2,28%)

Servicios[editar | editar la fonte]

Camarzana de Tera cunta con dellos servicios públicu y priváu destacaos que lo converten nun pequeñu nucleu de la zona.

  • En primer llugar cabo destacar el cuartel de la guardia civil.
  • A'l so llau atopa'l colexu CEIP El Tera.
  • L'institutu de secundaria y bachiller IES Los Valles.
  • Centru de salú de Camarzana de Tera (onde tamién hai urxencies).
  • Gasolinera
  • Hostal
  • Farmacia
  • Ilesia
  • Edificiu d'usos múltiples del conceyu

Llugares destacaos[editar | editar la fonte]

  • Ríu Tera y Sablera Fluvial: Atopar a 1 km del pueblu, y puede llegase al traviés de carretera y carril bici/piatonal al traviés de la ZA-105 en direición Pumarejo de Tera.
  • Frontón cubiertu: Llugar onde puede xugase al frontenis y fútbol sala; amás d'otros acontecimientos.
  • Pista de Baille: Llamáu comúnmente "La Pista", ye onde s'entamen los conciertos de les bandes y orquestes pel branu, amás del tradicional chupinazo. Tou ello nel mes d'agostu.
  • El Castru: monte asitiáu nel noroeste del pueblu, dende él puédese visualizar tol pueblu y les sos tierres al sur; tien muertes d'asentamientos antiguos.
  • Campu de fútbol: asitiáu a la entrada del pueblu dende l'autovía A-6; bien curiáu y onde xueguen l'equipu local senior y los de categoríes inferiores.
  • El regatu: tratar d'un pequeñu regueru qu'escurre cerca del ríu, míticu llugar de pesca de cámbaros.
  • Parque: asitiáu cerca del campu de fútbol y el regatu. La so cierta alloñanza col centru del pueblu fai que nun sía bien visitáu por neños nin families.

Economía[editar | editar la fonte]

Anguaño'l pueblu ye una comunidá agrícola-ganadera y de servicios que sufre, como tolos nucleos rurales de la zona una despoblación progresiva. Dellos nicios de recuperación económica al traviés de les subvenciones a ciertos productos agrícoles y ganaderos xuníos al turismu de temporada empezaron a reactivar la so economía.

Camarzana cunta con un bon númberu de chigres, faciendo del "tapeo" y los curtios toa una tradición los sábados y, sobremanera, domingos. Los chigres son los siguientes: Chigre La Fonte, Bar Mandrágora, Bar Madrid, Chigre Long Play, Chigre El Chigre, Bar Arias, Chigre La Barca (nel ríu), Bar Juan Manuel.

Destileríes Panizo ye una empresa dedicada al destilado y a la vienta al per mayor d'oruxu y bébores alcohóliques. Siendo reconocíos los sos productos en casi toa España, dando empléu a trabayadores de Camarzana de Tera y de la zona y siendo alministrada por empresarios locales.

Julio Fernández: empresa d'autobuses que realiza rutes pol valle fixes y tamién realiza servicios so demanda.

Amás, en Camarzana puede atopase (la mayoría cercanu a la carretera): tres supermercados, dos entidá aseguradores, dos peluqueríes, lletricista, tres entidá bancaries, una mercería, una papelería-fotocopiadora

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Los nuesos conceyos: Camarzana de Tera» (español). Consultáu'l 23 de febreru de 2012.
  2. González Rodríguez, Rafael (2007). Camarzana de Tera [2007.pdf]. https://drive.google.com/file/d/0ByYeUj5aOPqUY09PcEpJa1FoTGc/view. Consultáu 'l 9 de payares de 2016. 
  3. (2000) en Universidad de Salamanca: Poblamientu y estructures sociales nel norte de la Península Ibérica. Sieglos VI-XIII (en español), 349. «Mientres el periodu anterior (sieglos X-XI), l'occidente zamoranu integrárase nel reinu de Lleón.»
  4. Quintana Prieto, Augusto (1968). San Miguel de Camarzana y el so "scriptorium". Anuariu d'estudios medievales, ISSN 0066-5061, Nᵘ5, 1968, págs. 65-106
  5. Quintana Prieto, Augusto (1968). San Miguel de Camarzana y la so "scriptorium". Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques. https://drive.google.com/file/d/0ByYeUj5aOPqUMHB3NXUyT24wNmM/view. Consultáu 'l 9 de payares de 2016. 
  6. (2016) en Universidad de Salamanca: La evolución de la identidá rexonal nos territorios del antiguu Reinu de Lleón (Salamanca, Zamora, Lleón) (en español), 149-150.
  7. «Real Decretu de 30 de payares de 1833 sobre la división civil de territoriu español na Península ya islles axacentes en 49 provincies» (español). Gaceta de Madrid.
  8. partíos xudiciales-de-la-nueva-division-territorial-de-la-peninsula-y-islles-axacentes--0/ Subdivisión en partíos xudiciales de la nueva división territorial de la Península ya islles axacentes / aprobada por S. M. nel real decretu de 21 d'abril de 1834
  9. INE (ed.): «Series de población dende 1996. Cifres oficiales de la Revisión añal del Padrón municipal a 1 de xineru de cada añu.». Consultáu'l 18 de setiembre de 2013.
  10. INE (ed.): «Alteraciones de los conceyos nos Censos de Población dende 1842». Consultáu'l 12 de febreru de 2010.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Camarzana de Tera