Bison bison

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Wikipedia:Correxir
Commons-emblem-notice.svg
 
Bisonte americanu
Rangu temporal: Holocenu-Recién
Error d'espresión: Operador < inesperáu

Error d'espresión: Operador < inesperáu

American bison k5680-1.jpg
Estáu de caltenimientu
Casi amenazáu (NT)
Casi amenazáu (IUCN)[1]
Clasificación científica
Reinu: Animalia
Filu: Chordata
Clas: Mammalia
Orde: Artiodactyla
Suborde: Ruminantia
Familia: Bovidae
Subfamilia: Bovinae
Xéneru: Bison
Especie: B. bison
(Linnaeus, 1758)
Distribución
Distribución de Bison bison en Norteamérica.
Distribución de Bison bison en Norteamérica.
Subespecies
[editar datos en Wikidata]

El bisonte americanu (Bison bison), tamién denomináu búfalu,[2] y —palabra en desusu— cíbolo, ye una especie de gran mamíferu artiodáctilu de la familia de los bóvidos (Bovidae).[3] Poblaba les planicies de toa Norteamérica dende'l norte de Méxicu, interior d'Estaos Xuníos, y hasta Canadá en grandes menaes, tomando dende'l Gran Llagu del Esclavu hasta Méxicu y dende l'este de Oregón hasta los Montes Apalaches.[4] En referencia a esta especie, el términu "búfalu," que data de 1635, tien más historia que'l conceutu "bisonte," rexistráu en 1774.[5]

Reintroducióse al bisonte americanu nes planicies del norte de Méxicu, esperando una puesta recuperación de la especie onde pastiaba en sieglos anteriores.[6]

Sistemática[editar | editar la fonte]

Descritu como Bos bison por Linneo en 1758 hai autores qu'entá lo denominen d'esa forma.[7]

Describiéronse dos subespecies:[7] bisonte de planicie (B. b. bison) y bisonte de monte (B. b. athabascae) de Canadá.

Característiques[editar | editar la fonte]

Animación d'un bisonte de 1887. Semeyes de Eadweard Muybridge.
Bisonte Americanu y la so cría con un fondu de colores de seronda, en Yellowstone National Park

Los bisontes tienen una pelame de color marrón escuru mientres el iviernu, y unu más llixeru de color marrón claro mientres el branu. Lleguen a midir hasta 1,60 m d'altu y 3 m de llargu, y pesen de 450 a 1350 kg. Tanto'l machu como la fema tienen pequenos cuernos curvos, que usen pa lluchar en dómina de celu y como defensa.[8]

Hestoria natural[editar | editar la fonte]

El bisonte americanu ye herbívoru; come yerbes y xuncos. El bisonte apariar en agostu y setiembre; ye polígamu. El so periodu de xestación dura ente 260 y 280 díes, tres el cual naz una sola cría que ye curiada mientres un añu. Los bisontes lleguen al so maduror a los 3 años de vida, y el so promediu de vida ye de 18 a 22 años.

Estos animales constituyíen la principal fonte d'alimentación pa los indíxenas americanos de les Grandes Enllanaes.

L'hábitat del bisonte americanu constituyir los valles fluviales, les praderíes y les enllanaes. L'hábitat más típicu son les praderíes abiertes o semiabiertas, según la artumisa, les tierres semiáridas y les carbes. Delles árees llixeramente arbolaes tamién son históricamente conocíes por haber sirvíu de llar al bisonte. Los bisontes tamién pastien nes zones montascoses onde les fasteres nun son empinaes. Anque nun son conocíos especialmente como animales de gran altitú, el fatáu de bisontes del Parque Yellowstone atópase frecuentemente n'elevaciones percima de los 2.000 metros.

El bisonte americanu na cultura nativa[editar | editar la fonte]

Bisonte americanu.

Hasta'l sieglu XVII, el bisonte americanu rondó folgosa y abondosamente los territorios del norte del continente norteamericanu. El búfalu, yera veneráu por munches de les tribus natives de Norteamérica. En delles naciones indíxenes, la caza d'esti animal yera acompañada d'un gran respetu, almiración poles sos cualidaes y agradecimientu por tolos beneficios qu'apurría. Dizse que al momentu de la muerte del bisonte, el cazador amerindiu averar a esneldar el so últimu aliendu como forma d'absorber espiritualmente les sos virtúes. Foi conocíu como "Dador de vida", pos tou d'esti ser yera utilizáu. Los usos incluyíen alimentación, abrigu, indumentaria relixosa, combustible (ensugábense les deyecciones al sol) y materiales de construcción.

El bisonte albín o búfalu blancu ye una deidá, entá presente nel sieglu XXI; por casu, ente la xente siux y lakota, los líderes espirituales tán sollertes pa escluyilo de la cacería, pos ye un ser respetáu, veneráu y almiráu acordies con la lleenda de " Muyer Búfalo", de Dakota del Sur.

A la llegada de los españoles a América, yera tal la cantidá de bisontes o cíbolos que los conquistadores atoparon nes grandes praderíes norteamericanes, que llamaron a la estensa rexón llindada poles Montes Predresos al Oeste, y los montes Apalaches al Este, «Llanos de Cíbola», y foi a esa rexón a la que se dirixió Francisco Vázquez de Coronáu en busca de les mítiques Siete Ciudad de Cíbola.

Matanza del bisonte y posterior recuperación[editar | editar la fonte]

Cerca del estermín: monte de cranios (escontra 1870). La pulverización de los güesos yera vendida como fertilizante.

La cacería del bisonte americanu bastióse dempués de la llegada de los ingleses a la mariña esti del continente, pos el valor de les pieles yera bastante eleváu y funcionó como un catalizador pa la matanza de miles d'animales. Cuando munches de les naciones natives, incluyendo la Miami, Shawnee y Potawatomi, fueron movíes, el bisonte americanu foi cazáu casi hasta la so estinción nel sieglu XIX, quedando solo 750 exemplares escontra 1890.[1] El Zoolóxicu del Bronx, n'Estaos Xuníos, caltuvo una de les menaes sobrevivientes, de la cual foi restablecida la población nel Parque Nacional Yellowstone y otres reserves naturales. L'actual población de bisontes americanos ye d'aprosimao 350 000 exemplares, cuando la población anterior ta envalorada en 60-100 millones antes de la llegada de los europeos a América[ensin referencies].

Anguaño, más de 250 000 de los 350 000 bisontes restantes son criaos pa consumu humanu. La so carne tien menos grasa y colesterol que la carne vacuno, lo que llevó al desenvolvimientu del beefalo.

En 2009 el gobiernu de los Estaos Xuníos donó críes y dellos exemplares al gobiernu mexicanu pa reintroducilos a la so vida selvaxe; fueron 23 bisontes (20 femes y 3 machos) provenientes de Dakota del Sur y de Colorado destinaos a les reserves naturales mexicanes de L'Unu en Janos, Chihuahua. Hasta esti momentu, ye la única reserva que yá cunta con bisontes en completa llibertá de les cualos 43 críes yá nacieron na reserva.[9] El 13 de mayu de 2010 nació la primer cría en territoriu chihuahuense d'aquellos exemplares donaos pol gobiernu de Dakota del Sur.

El bisonte americanu ye'l mamíferu emblema del estáu estauxunidense de Wyoming.

Diferencies col bisonte européu[editar | editar la fonte]

Anque son similares, el bisonte européu y l'americanu esiben una serie de diferencies físiques y de comportamientu. El bisonte americanu adultu ye llixeramente más pesáu en promediu por cuenta de la so estructura menos ancha, y tien piernes más curties. El bisonte americanu tiende a pastiar más y migra menos que los sos parientes europeos. Comparáu col focico del bisonte americanu, el de la especie europea atópase más palantre que la frente cuando'l pescuezu atopar nuna posición neutral. El cuerpu del bisonte americanu ye más peludo, anque la so cola tien menos pelo qu'el del bisonte européu. Los cuernos del bisonte européu apunten escontra alantre, faciéndolo más adepto a la llucha. El bisonte americanu ye más bono d'adomar que l'européu, y reproduzse más fácilmente col ganáu doméstico.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 Gates, C. & Aúne, K.. «Bison bison» (inglés). Llista Roxa d'especies amenazaes de la UICN 2010.3.
  2. Diccionariu de la Real Academia Española, 2001, búfalo
  3. (2005) en Wilson, Don: Mammal Species of the World, 3ª (en inglés), Johns Hopkins University Press, 2 vols. (2142 pp.). ISBN 978-0-8018-8221-0.
  4. «Bison bison range map; American Bison». Archiváu dende l'orixinal, el 24 de xunetu de 2009.
  5. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition
  6. Tornen los bisontes a Chihuahua.
  7. 7,0 7,1 Groves, C. P. et al. (2011). «Family Bovidae (Hollow-horned rumiants)», in: Wilson, D. Y. & Mittermeier, R. A. eds (2011). Handbook of the Mammals of the World Vol II. Hoofed Mammals (en inglés). Lynx edicions, 477-478. ISBN 978-84-96553-77-4.
  8. The Penny Cyclopædia of the Society for the Diffusion of Useful Knowledge por Society for the Diffusion of Useful Knowledge (Gran Bretaña), publicáu por C. Knight, 1835
  9. Lliberen bisontes en Janos, Chihuahua.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]




Bison bison