Cambrianu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta


Dómina[1] Periodu Millones años
Paleozoicu Pérmicu 298,9 ±0,2
Carboníferu Pensilvaniense 323,2 ±0,4
Misisipiense 358,9 ±0,4
Devónicu 419,2 ±3,2
Silúricu 443,4 ±1,5
Ordovícicu 485,4 ±1,9
Cambrianu 541,0 ±1,0

El Cambrianu, una división de la escala temporal xeolóxica, ye'l primeru de los seis periodos o series de la Era Paleozoica, Denomada tamién Era Primaria; empezó hai 541,0 ± 1,0 millones d'años, a la fin del Eón Proterozoicu y terminó hai unos 485,4 ± 1,9 millones d'años, pa dar pasu al Ordovícicu.[2][3] El Cambrianu constitúi una de les grandes divisiones de la xeoloxía histórica (la rama de la xeoloxía qu'estudia les tresformaciones esperimentaes pola Tierra dende la so formación).[4] Clásicamente considerárase que'l Cambrianu tomaba dende hai 570 millones d'años hasta 500 millones d'años.[5]

Esti periodu recibe la so denominación del nome Cambria que de la mesma ye la forma llatinizada de Cymru, términu col que los galeses refiérense al so país, Gales. Foi precisamente en Gales au s'identificaron los primeros restos xeolóxicos del Cambrianu.

Nesti periodu produzse una esplosión de vida, y per primer vegada nel rexistru fósil estrémense organismos pluricelulares más complexos que les esponxes o les aguamales. Ente les criatures del periodu cúntense, por exemplu, les algues verdes de tipu Volvox, d'apenes unos milímetros de diámetru, o tamién los trilobites, un famosu grupu d'artrópodos que sobrevivió a dos estinciones. Mentanto'l Cambrianu, surden de sópitu unos cincuenta grandes grupos d'organismos (filos), en munchos casos ensin qu'esistan precursores evidentes (Gould, 1989). Esti sópitu surdimientu de vida recibe'l nome d'esplosión cambriana. Trés grandes eventos marcaron la llende Neoproterozoicu-Cambrianu:

Arqueocitatos (Poríferos).
  • Posible estinción de la Fauna d'Ediacara
  • Medría na bioturbación de los sedimentos
  • Biomineralización xeneralizada ente los invertebraos

Sodivisiones[editar | editar la fonte]

La Comisión Internacional d'Estratigrafía (ICS) reconoz cuatro époques/series y 10 edaes/pisos del Cambrianu, distribuyíos n'orde estratigráficu, de los más recién a los más antiguos como sigue:[2]

Holyoakia simpsoni (trilobites).
Cronoestratigrafía del Cambrianu
Escala global[2] Pisos rexonales de la provincia mediterránea (correllación según Gozalo et al. 2010)






[6]

Era / Eratema


Periodu / Sistema


Época / Serie


Edá / Pisu


Entamu, en millones d'años




Paleozoicu
Cambrianu Furonxense Pisu/Edá 10 ~489,5[7]
Jiangshaniense ~494Clavo dorado.svg
Paibiense ~497Clavo dorado.svg
Serie/Dómina 3 Guzhangiense ~500,5Clavo dorado.svg Languedociense
Cesaraugustiense
Leoniense




Drumiense ~504,5Clavo dorado.svg
Pisu/Edá 5 ~509[7]
Serie/Dómina 2 Pisu/Edá 4 ~514[7] Bilbiliense
Marianiense
Pisu/Edá 3 ~521[7] Ovetiense
Terreneuviense Pisu ~529[7] Cordubiense
Fortuniense 541,0±1,0Clavo dorado.svg


Notes y referencies[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Los colores correspuenden a los códigos RGB aprobaos pola Comisión Internacional d'Estratigrafía.
  2. 2,0 2,1 2,2 Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) of the International Commission of Stratigraphy, Visitada en 2013.
  3. International Stratigraphic Chart, 2008
  4. Wolfgang Griem, Copiapó. «Geología Histórica». geovirtual. Consultáu'l 5 de marzu de 2010.
  5. Field Geoscience for Earth Science Teachers. «Geologic and glacial history» (inglés). Consultáu'l 5 de marzu de 2010.
  6. Gozalo, R.; Andrés, J.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Dalgunos pisos o edaes del Cambrianu son unidaes informales, pendientes d'afitar pola Comisión Internacional d'Estratigrafía. Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «cambrico» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «cambrico» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «cambrico» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu Error de cita: La etiqueta <ref> ye inválida; el nome «cambrico» ta definíu delles vegaes con distintu conteníu