Mauno Koivisto

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Mauno Koivisto
Mauno-Koivisto-1967.jpg
Ministru de Finances de Finlandia

27 mayu 1966 - 31 avientu 1967
Esa Kaitila - Eino Raunio
Pimer Ministru de Finlandia

22 marzu 1968 - 14 mayu 1970
Rafael Paasio - Teuvo Aura
Ministru de Finances de Finlandia

23 febreru 1972 - 4 setiembre 1972
Päiviö Hetemäki - Johannes Virolainen
Viceprimer ministru de Finlandia

23 febreru 1972 - 4 setiembre 1972
Päiviö Hetemäki - Ahti Karjalainen
Pimer Ministru de Finlandia

26 mayu 1979 - 26 xineru 1982
Kalevi Sorsa - Kalevi Sorsa
Presidente de Finlandia

27 xineru 1982 - 1 marzu 1994
Urho Kekkonen - Martti Ahtisaari
Eleiciones: 1982 Finnish presidential election Traducir, 1988 Finnish presidential election Traducir
Vida
Nome completu Mauno Henrik Koivisto
Nacimientu Turku25  de payares de 1923
Nacionalidá Bandera de Finlandia Finlandia
Fallecimientu

Meilahti Tower Hospital Traducir12  de mayu de 2017

(93 años)
Sepultura Cementerio de Hietaniemi Traducir
Causa de la muerte Alzheimer
Familia
Casáu/ada con Tellervo Koivisto  (22 xunu 1952 -  12 mayu 2017)
Fíos/es
Estudios
Estudios Universidá de Turku
Nivel d'estudios Licentiate of Philosophy Traducir
Philosophiæ doctor
Llingües Finlandés
Oficiu
Oficiu políticu, economista y banqueru
Premios
Miembru de Finnish Academy of Science and Letters Traducir
Serviciu militar
Cuerpu militar Q11865754 Traducir
Graduación Alikersantti Traducir
Creencies
Relixón Luteranismu
Partíu políticu Partido Socialdemócrata Finés Traducir
IMDb nm2149498
Mauno Kovisto Signature.svg
Cambiar los datos en Wikidata

Mauno Henrik Koivisto (25  de payares de 1923Turku - 12  de mayu de 2017Meilahti Tower Hospital Traducir) foi un políticu finlandés, novenu presidente de Finlandia ente 1982 y 1994. Enantes foi primer ministru en dos etapes non consecutives (1968-1970 y 1979-1982), presidente del Bancu de Finlandia ente 1968 y 1982, y ministro de Finances ente 1966 y 1968.[1][2]

Koivisto foi'l primer presidente finlandés que formaba parte del Partíu Socialdemócrata, al cual taba afiliáu dende'l so primer emplegu nel puertu de Turku. A diferencia del so antecesor Urho Kekkonen, quien había acumuláu 25 años consecutivos de mandatu, él llevó a cabu una reforma que llindaba la duración y los poderes de la xefatura del estáu, en beneficiu del parllamentu finés y del primer ministru. En política esterior xugó un papel relevante como mediador ente'l bloque occidental y el bloque del este nos años 1980, y tres la disolución de la URSS empecipió los trámites pal ingresu de Finlandia na Unión Europea.[3]

Biografía[editar | editar la fonte]

Mauno Koivisto nació'l 25 de payares de 1923 en Turku, al suroeste de Finlandia, siendo'l segundu fíu nuna familia de clase trabayadora.[4]

Dempués de completar la educación secundaria, con 16 años apuntóse voluntariu nel cuerpu de bomberos que combatió per Finlandia na guerra d'Iviernu (1939).[4] Al cumplir la mayoría d'edá foi apuntáu nel exércitu finlandés, y participó como soldáu cazador na guerra de continuación (1942-1944) sol destacamentu de Lauri Törni.[2][5] Pol so llabor nel frente foi condecoráu cola Orde de la Cruz de la Llibertá de segunda clase y xubíu a cabu.[6]

Dempués de la Segunda Guerra Mundial, Koivisto trabayó de carpinteru y depués d'estibador nel puertu de Turku, entrando de llenu nel movimento cooperativista y sindical socialdemócrata; ente 1948 y 1951 foi delegáu sindical nel puertu.[7] Mientres esi tiempu compatibilizó l'emplegu colos estudios na universidá de Turku: llogró la llicenciatura en Filosofía en 1953, y la maestría en Socioloxía en 1956 con una tesis doctoral sobre les relaciones sociales de los trabayadores portuarios.[4][7]

Tuvo casáu dende 1952 hasta la so muerte con Tellervo Kankaanranta, a quien conoció na universidá y cola que tuvo una fía única, Assi Koivisto.[8]

A nivel personal, una de les sos mayores pasiones yera xugar al voleibol; aportó a miembru de la selección finlandesa de veteranos.[9]

Trayeutoria política[editar | editar la fonte]

Koivisto afiliar al Partíu Socialdemócrata Finés (SDP) a finales de los años 1940. En militando nos sindicatos portuarios mientres llargu tiempu, ente 1954 y 1957 tuvo collaborando como conseyeru del SDP nel conceyu de Turku.[2]

En 1957 treslladar a Ḥelsinki pa trabayar nel conseyu de direición de la Caxa d'Aforros de los Trabayadores (STS), una entidá bancaria venceyada a sindicatos y organizaciones socialdemócrates, de la que aportaría a direutor xeneral ente 1959 y 1968.[4] La so esperiencia dexó-y asesorar al partíu en materia económico, ganándose l'enfotu de los altos mandos.[4]

El SDP proclamóse vencedor de les eleiciones parllamentaries de 1966 y el nuevu primer ministru, el socialdemócrata Rafael Paasio, cuntó con Koivisto pal ministeriu de Finances, dientro d'un gobiernu de coalición de centroizquierda. El so principal midida foi devaluar el marcu finlandés como solución a la crisis económica que travesaba'l país. El dirixente ocupó'l cargu hasta xineru de 1968, cuando se-y encamentó la presidencia del Bancu de Finlandia que caltendría hasta 1982.

Primer ministru de Finlandia[editar | editar la fonte]

Primer mandatu (1968-1970)[editar | editar la fonte]

La oportunidá de Koivisto pa convertise en primer ministru de Finlandia llegó cola reelección de Urho Kekkonen al mandu de la presidencia. Paasio punxo'l cargu a disposición del presidente pa centrase na direición del SDP, polo que'l partíu escoyó al exministro como un candidatu de consensu.[4][10] El so nomamientu oficial tuvo llugar el 22 de marzu de 1968.

Koivisto amplió la coalición de centroizquierda al Partíu Popular Suecu y a la Unión Socialdemócrata de Trabayadores, de corte socialista.[10] El gabinete que dirixía implementó delles reformes aperturistes como la vienta de cerveza en supermercaos (hasta entós acutada al monopoliu Alko),[11] la despenalización del albuertu hasta les 16 selmanes de xestación,[12] sofitu a la redolada urbana en desterciu del rural, y una rebaxa de la edá mínima de votu hasta los 20 años. Per otru llau incentivóse la collaboración colos sindicatos y otres organizaciones nel desenvolvimientu de polítiques llaborales. Tou ello fíxo-y popular ente l'eleutoráu.[4]

A pesar de tener ganar los comicios de 1970 con 52 escaños, los socialdemócrates dexáronse 50.000 votos y el restu de fuercies d'esquierda tamién habíen perdíu sofitos. Per otru llau, l'ascensu de los conservadores de Coalición Nacional y de la Lliga Rural supunxo'l cambéu a una coalición de centroderecha liderada por Teuvo Aura, alcalde de Helsinki, a partir del 14 de xunu de 1970.

En dexando'l gobiernu, centró los sos esfuercios na presidencia del Bancu de Finlandia. Na década de 1970 l'home fuerte del SDP yera Kalevi Sorsa, primer ministru en dos mandatos (1972-1975 y 1977-1979), con quien Koivisto caltuvo delles diferencies sobre la xestión económica.[4]

Segundu mandatu (1979-1982)[editar | editar la fonte]

Dempués de les eleiciones de 1979, nes que los partíos d'esquierda llograron mayoría, Sorsa arrenunció a ser primer ministru y el presidente Urho Kekkonen encamentó la formación d'un gobiernu de coalición a Koivisto. Este apostó por un frente popular de centroizquierda con centristes, socialistes, suecofineses ya independientes.[13]

La primer midida entamada por Koivisto foi un plan de reactivación económica ante la crisis del petroleu de 1979. Tol so mandatu tuvo marcáu poles disputa col llonxevu presidente Urho Kekkonen, quien a los sos 80 años nun quería perder el poder executivo y vía con rocea la creciente popularidá del socialdemócrata.[14][15] A pesar de que'l gabinete tuvo a puntu de cayer en 1981 por una disputa sobre polítiques sociales, Koivisto caltúvose firme nel so plan contra'l criteriu del presidente y del partíu del Centru, al que Kekkonen pertenecía.[14]

Presidente de Finlandia[editar | editar la fonte]

Visita oficial de Koivisto y la primer dama a Dresde, Alemaña Oriental (1987).

Koivisto foi presidente de Finlandia del 27 de xineru de 1982 al 1 de marzu de 1994. Sol so mandatu hubo trés primeros ministros: Kalevi Sorsa (1982-1987), Harri Holkeri (1987-1991) y Esko Aho (1991-1995).[16]

La llegada del socialdemócrata producióse depués de 25 años de presidencia ininterrumpida de Urho Kekkonen. Cuando ésti tuvo que dimitir por enfermedá en 1981, el primer ministru asumió la presidencia en funciones hasta les eleiciones presidenciales de 1982, nes que ganó con amplia ventaya nel colexu eleutoral a Harri Holkeri (Coalición Nacional) y Johannes Virolainen (Centru).[16] El mayor entueyu qu'hubo d'encarar el socialdemócrata fueron les crítiques pola inesperiencia n'asuntos esteriores.[17]

Koivisto caracterizar por una dirigencia menos intervencionista en política interior que la de Kekkonen.[1][2] Pa evitar mandatos tan llargos como'l del so antecesor, el parllamentu finés axustó una reforma constitucional qu'otorgaba más poderes a la cámara y al primer ministru, amás de llindar el mandatu presidencial a dos periodos de seis años.[2][3]

A nivel internacional, Koivisto caltuvo la política de neutralidá activa ente'l bloque occidental y el bloque del este hasta la disolución de la Xunión Soviética,[18] y evitó reconocer a los trés repúbliques báltiques primero que les potencies occidentales.[19][20] Nos últimos años de la Guerra Fría sirvió como mediador ente Mijaíl Gorbachov y los líderes d'Estaos Xuníos, Ronald Reagan y George H. W. Bush, con un alcuentru entamáu en Helsinki en 1990.[18][21] Más tarde llevó a cabo dos decisiones relevantes: arrenunciar a los alcuerdos del Tratáu de París p'amenorgar el pesu de les Fuercies Armaes de Finlandia, y reemplazar el Tratáu d'Asistencia Mutua Finu-Soviéticu por un nuevu alcuerdu con Rusia ensin cooperación militar.[4]

Dempués de ser reelexíu nes presidenciales de 1988,[22] Koivisto impulsó una nueva llei d'inmigración por que toos aquellos soviéticos con ancestros fineses o ingrios pudieren establecese en Finlandia como emigrantes retornaos.[23] A cambéu, l'estáu arrenunciaría a toa reivindicación territorial sobre tres provincies de Carelia, integraes en Rusia dende 1947.[24]

Cola desapaición de la URSS yá confirmada, en 1992 empecipió los trámites pal ingresu de Finlandia na Comunidá Económica Europea.[23] Tanto'l referéndum de ratificación como la entrada final en 1995 tuvieron llugar cuando yá terminara'l so mandatu.[25]

Últimos años[editar | editar la fonte]

Al concluyir el so mandatu, Koivisto caltúvose retiráu de la política pero siguió representando a Finlandia como exjefe d'estáu en diversos actos internacionales, ente ellos los funerales de Ingrid de Suecia (2000), de la Reina Madre Isabel del Reinu Xuníu (2002) y de Ronald Reagan (2004).

Unu de los asuntos más criticaos pola sociedá finesa foi la falta de sofitu esplícitu a la independencia d'Estonia. Sicasí, tres la so muerte desvelóse que Finlandia donara 100 millones de marcos finlandeses (16 millones d'euros) a organizaciones d'Estonia, camuflaes como «ayudes culturales», y el so presidente dexó que políticos exiliados pudieren trabayar ellí con llibertá.[19][20]

Muerte[editar | editar la fonte]

En xineru de 2017, Mauno Koivisto sufrió un accidente domésticu nel que se quebró una mano y foi unviáu a una residencia de persones mayores. Nesi momentu fíxose públicu qu'el expresidente carecía la enfermedá d'Alzheimer en fase avanzada, daqué que nun tescendiera antes per decisión familiar; la so esposa Taimi Tellervo ocupar de curia-y dende diba dellos meses.[26]

Dempués d'un agravamientu de la so enfermedá, Koivisto foi unviáu a curiaos paliativos y finó el 12 de mayu de 2017 nel hospital Meilahti de Ḥelsinki, a los 93 años.[2]

El gobiernu finlandés entamó'l 25 de mayu un funeral d'estáu nel que participaron más de 30.000 ciudadanos, ente ellos el presidente Sauli Niinistö, el primer ministru Juha Sipilä y el dirixente socialdemócrata Paavo Lipponen. Foi soterráu con honores militares nel campusantu de Hietaniemi, cerca de les tumbes de los expresidentes Risto Ryti y Urho Kekkonen.[27]

Distinciones[editar | editar la fonte]

Escudu d'armes de Mauno Koivisto, col lema «pol bien de la nación».

Finlandia[editar | editar la fonte]

Otros estaos[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Witness to History: The Memoirs of Mauno Koivisto, President of Finland. ISBN 1-85065-323-2.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 (en es) Muerre a los 93 años el expresidente finlandés Mauno Koivisto. 12 de mayu de 2017. http://www.eldiario.es/politica/Muerre-expresidente-finlandes-Mauno-Koivisto_0_643236014.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Mauno Koivisto, Finland's former president, dies at 93. 12 de mayu de 2017. https://www.reuters.com/article/us-finland-politics-koivisto/finlands-former-president-mauno-koivisto-dies-aged-93-idUSKBN1882SJ. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  3. 3,0 3,1 (en en) Finnish Chief Wants to Cut Power of His Job. 3 de febreru de 1988. ISSN 0362-4331. http://www.nytimes.com/1988/02/03/world/finnish-chief-wants-to-cut-power-of-his-job.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2017. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 «Mauno Koivisto 1923–2017 – "Fundeeraava" valtiomies» (fi) (12 de mayu de 2017). Consultáu'l 9 de payares de 2017.
  5. (en fi) Kun Mauno Koivisto oli hiuskarvan päässä kuolemasta. 2 d'avientu de 2016. https://www.paivanlehti.fi/kun-presidentti-mauno-koivisto-oli-hiuskarvan-paassa-kuolemasta/. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  6. «Finnish Forces - Mauno Koivisto in the Continuation War» (en). Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  7. 7,0 7,1 «President Mauno Koivisto - The President of the Republic of Finland: Former Presidents» (en). Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  8. (en fi) Toistensa tukena 64 vuotta - näin Mauno ja Tellervo Koiviston rakkaus on kestänyt. 5 de xineru de 2017. http://m.iltalehti.fi/viihde/201701052200049782_vi.shtml. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  9. «Veteranos de Guerra y de voleibol de Finlandia n'aición en Helsinki» (8 de febreru de 2013). Consultáu'l 9 de payares de 2017.
  10. 10,0 10,1 «Helsinki: Toma de posesión del reelexíu presidente Kekkonen» (es) (2 de marzu de 1968). Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  11. «About Alko History». Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  12. «Abortion in Finland». Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  13. Koivisto puede formar una mayoría d'esquierdes en Finlandia. 20 de xineru de 1982. https://elpais.com/diariu/1982/01/20/internacional/380329205_850215.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  14. 14,0 14,1 (en en) Premier of Finland gains amid criticism. 3 de mayu de 1981. ISSN 0362-4331. http://www.nytimes.com/1981/05/03/world/premier-of-finland-gains-amid-criticism.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2017. 
  15. (en fi) Näin Mauno Koivisto kaatoi Kekkosen. 1 de xunu de 2017. https://www.hs.fi/ulkomaat/art-2000005234737.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2017. 
  16. 16,0 16,1 (en fi) Mauno Koiviston aikana vahvistui parlamentarismi ja markka. 8 de setiembre de 2006. https://yle.fi/aihe/artikkeli/2006/09/08/mauno-koiviston-aikana-vahvistui-parlamentarismi-ja-markka. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  17. Un socialdemócrata moderáu con sentíu común. 27 de xineru de 1982. https://elpais.com/diariu/1982/01/27/internacional/380934017_850215.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2017. 
  18. 18,0 18,1 (en en) Mauno Koivisto, president who led Finland out of Soviet shadow, dies at 93. 13 de mayu de 2017. ISSN 0190-8286. https://www.washingtonpost.com/world/europe/mauno-koivisto-president-who-led-finland-out-of-soviet-shadow-dies-at-93/2017/05/13/50d53566-37eb-11y7-b4ee-434b6d506b37_story.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  19. 19,0 19,1 (en en) Llate Finnish president covertly supported Estonian independence. 16 de mayu de 2017. http://news.err.ee/596074/llate-finnish-president-covertly-supported-estonian-independence. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  20. 20,0 20,1 (en en) Ex-President Koivisto secretly funnelled money to support Estonian independence. https://yle.fi/uutiset/osasto/news/ex-president_koivisto_secretly_funnelled_money_to_support_estonian_independence/9613509. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  21. Bush busca en Helsinki la lluz verde de Gorbachov Contra Sadam. 9 de setiembre de 1990. https://elpais.com/diariu/1990/09/09/portada/652831202_850215.html. Consultáu 'l 9 de payares de 2017. 
  22. (en es) Mauno Koivisto, favoritu a la reelección nes presidenciales de mañana en Finlandia. 30 de xineru de 1988. https://elpais.com/diariu/1988/01/30/internacional/570495616_850215.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  23. 23,0 23,1 (en es) "Queremos siguir ensin demoranza'l procesu d'integración na CE". 9 de xunu de 1992. https://elpais.com/diariu/1992/06/09/internacional/708040804_850215.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  24. País, Ediciones El títulu=Finlandia arrenuncia al so reinvindicación sobre Carelia (6 de xineru de 1992) (en es). https://elpais.com/diariu/1992/01/06/internacional/694652404_850215.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  25. La Europa de los 15. 2 de xineru de 1995. https://elpais.com/diariu/1995/01/02/opinion/789001211_850215.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 
  26. «Eeva: President Koivisto har alzheimer» (sv) (4 de xineru de 2017). Consultáu'l 8 de payares de 2017.
  27. (en en) Over 30,000 watch funeral procession of President Mauno Koivisto. 26 de mayu de 2017. http://www.helsinkitimes.fi/finland/finland-news/domestic/14780-over-30-000-watch-funeral-procession-of-president-mauno-koivisto.html. Consultáu 'l 8 de payares de 2017. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Predecesor:
Urho Kekkonen
Presidente de Finlandia
Flag of the President of Finland.svg

1982 - 1994
Socesor:
Martti Ahtisaari
Predecesor:

Rafael Paasio
Kalevi Sorsa
Primer Ministru de Finlandia
Logo of the Prime Minister of Finland.svg

1968 - 1970
1979 - 1982
Socesor:

Teuvo Aura
Kalevi Sorsa
Mauno Koivisto