Castiella y Llión

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Castiella y Llión
Castela e León
Castilla y León
Bandera de Castiella y Llión Escudu de Castiella y Llión
Bandera de Castiella y Llión Escudu de Castiella y Llión
Himnu: Himnu de Castiella y Llión[2]
 
Localización de Castilla y León.svg
 
Estáu España España
Capital
 • Población
Non declarada. Valladolid de facto.
309.714 hab (2011)
Ciudá principal Valladolid
Llingües
 • Oficiales
Castellanu, asturianu, gallegu
Castellanu[3]
Estatus
 • Presidente
Xunta de Castiella y Llión
Juan Vicente Herrera (PP)
Estatutu
25 de febreru de 1983
Superficie
 • Total
 • % auga
Fronteres
Costes
Puestu 1º
94226[4] km²
n/d
n/d km
n/d km
Población
 • Total
 • Densidá
Puestu 13º
2.519.875 (2011)
26,74 hab./km²
Xentiliciu castellanollionés, -sa
castellanu y llionés, -a[1]
Fusu horariu
 • en branu
UTC+1
UTC+2
Dominiu d'Internet .es
Códigu ISO ES-CT
1 Llionés y gallegu apaecen mencionaos nel Estatutu d'Autonomía.
Páxina web oficial
Subdivisiones d'España

Castiella y Llión (Castela e León en gallegu, Castilla y León en castellanu) ye una comunidá autónoma española formada poles rexones históriques de Llión y Castiella la Vieya. Constituyóse formalmente en 1979 y adquirió dafechu'l so estatus efectivu en 1983. El so territoriu asítiase na parte norte de la meseta de la península ibérica y correspuéndese na so mayor parte cola parte española de la cuenca hidrográfica del Dueru. Ta compuesta por nueve provincies: Ávila, Burgos, Llión, Palencia, Salamanca, Segovia, Soria, Valladolid y Zamora. Ye la comunidá autónoma más estensa d'España, con una superficie de 94 226 km²,[4] y la sesta más poblada, con 2 519 875 habitantes.

L'Estatutu d'Autonomía de Castiella y Llión declara nel so preámbulu:

Cquote1.svg La Comunidá Autónoma de Castiella y Llión surde de la unión moderna de los territorios históricos que componíen y dieron nome a les vieyes corones de Llión y Castiella. Hai mil cien años constituyóse'l Reinu de Llión, del que s'esbillaron en calidá de reinos a lo llargo del sieglu XI los de Castiella y Galicia y, en 1143, el de Portugal. Per estes dos centuries los monarques qu'ostentaron el gobiernu d'estes tierres algamaron la dignidá d'emperadores, como asinalo atestigüen les intitulaciones d'Alfonsu VI y Alfonsu VII. Estatutu d'Autonomía de Castiella y Llión. 2007.Cquote2.svg

L'Estatutu de'Autonomía define una serie de valores esenciales y símbolos de los habitantes de Castiella y Llión, como'l patrimoniu llingüísticu —aludiendo a la llingua castellana y al restu de llingües fablaes na comunidá: l'asturllionés y el gallegu— o'l so patrimoniu históricu, artísticu y natural. Ente los símbolos alcuéntrase'l blasón, la bandera, el pendón, l'himnu -pese a que nun existe—, al tiempu que'l 23 d'abril queda afitáu como Día de Castiella y Llión, en conmemoración de la derrota sufrida polos exércitos de les Comunidaes de Villa y Tierra castellanes na batalla de Villalar na Guerra de les Comunidaes, en 1521.

Historia[editar | editar la fonte]

Culturamente ta formada por dos territorios históricos, Castiella la Vieya y la Rexón de Llión. Como Comunidá Autónoma ye la de más reciente creyación, aprebada'l 25 de febreru de 1983; anque las dúas entidaes culturales que la componen son de las más antiguas d'Europa.

Si qu'asina, la reticencia de la provincia de Llión a la entrada na Comunidá Autónoma asina como'l negazu de Segovia a formar parte d'ella, fixo que la conformación final fuera la más seruenda, nun se debe esqueicere qu'esta cabera provincia foi incluyida na Autonomía por un Real Decretu ensin el sofitu de la súa población. Amás, a causa de la incorporación de las provincias llionesas, outras rexones de Castiella, La Rioxa y Cantabria, decidiorun conformase como Comunidaes Autónomas uniprovinciales.

La formación de l'Autonomía, anguaño nun pechada dafeitu, ye un procesu lentu y con puntualizaciones diversas, dende'l nome (el cualu pasóu de Castiella-Llión a Castiella y Llión) hasta un xentiliciu común nun aceutáu nin emplegáu por tola población. Too esto fixo, y fai, que'l difícil procesu de desenrrollu autonómicu internu seya una de las características hestóricas d'esta Comunidá, dao que la presencia de dúas rexones concede un carácter específicu na nacencia y creación de Castiella y Llión.

Cultura[editar | editar la fonte]

La especifidá d'esta comunidá autónoma, yá que ye la única qu'abeyuga dúas rexones, fai que nun se puede falare de cultura sinón de culturas; la castellana y la llionesa. Dambas presentan una gran riqueza cultural, Castiella ye una de las entidaes culturales cimeras d'Europa, que presentan grandes semeyanzas, por mor del contautu hestóricu y xeográficu ente ellas; pero que tienen grandes elementos diferenciadores que los conceden presonalidaes propias estremadas.

Quiciabes, podría dicise que la cultura castellana forma un greyu propiu dientru de la Península Ibérica, xunta'l portugués y al catalán el más grande; y la llionesa lu fai cola asturiana y cola gallega conformando un gran grupu cultural del Noroeste.

Asina, si en daqué destaca esta comunidá autónoma, ye na gran riqueza cultural que poseye. Presenta cuatru llinguas: castellanu, llionés, gallegu y vascu; un enxeme monumental qu'acueye'l 50% de tol Estáu y una presencia lliteraria d'ámbetu internacional.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1.0 1.1 1.2 Xunta de Castiella y Llión. .
  2. L'Estatutu d'Autonomía, nel artículu 6, establez: «Los símbolos d'identidá esclusiva de la Comunidá de Castiella y Llión son el blasón, la bandera, el pendón y l'himnu de Castiella y Llión» y «L'himnu y los demás símbolos de la Comunidá de Castiella y Llión regularánse pente medies d'una llei específica». Dicha llei nun foi promulgada, polo que l'himnu nun existe, pero de iure ye símbolu de l'autonomía.[1]
  3. Los apartaos 5.2 y 5.3 del artículu 5 del Estatutu d'Autonomía establecen que'l llionés «sedrá oxetu de protección específica per parte de les instituciones» y el gallegu «gozará de respetu y protección» nos llugares onde s'utilice de forma habitual.[1] Pa más información, ver l'apartáu Lengües.
  4. 4.0 4.1 «Población, superficie y densidá por CCAA y provincies». Institutu Nacional d'Estadística d'España.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Autonomíes d'España
Comunidaes autónomes
Bandera de Andalucía.svg Andalucía | Flag of Aragon.svg Aragón | Flag of Asturias.svg Principáu d'Asturies | Flag of the Balearic Islands.svg Islles Baleares | Flag of the Canary Islands.svg Canaries | Flag of Cantabria.svg Cantabria | Bandera Castilla-La Mancha.svg Castiella-La Mancha | Flag of Castile and León.svg Castiella y Llión | Flag of Catalonia.svg Cataluña | Flag of the Land of Valencia (official).svg Comunidá Valenciana | Flag of Extremadura (with coat of arms).svg Estremadura | Flag of Galicia.svg Galicia | Flag of the Community of Madrid.svg Comunidá de Madrid | Flag of the Region of Murcia.svg Rexón de Murcia | Bandera de Navarra.svg Comunidá Foral de Navarra | Flag of the Basque Country.svg País Vascu | Flag of La Rioja (with coat of arms).svg La Rioxa
Ciudaes autónomes
Flag Ceuta.svg Ceuta | Flag of Melilla.svg Melilla

Europa | España