Woodrow Wilson

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Woodrow Wilson
Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919.jpg
gobernador general de Filipinas


President of Princeton University

1902 - 1910
Francis Landey Patton - John Aikman Stewart
gobernador de Nueva Jersey

17 xineru 1911 - 1 marzu 1913
John Franklin Fort - James Fairman Fielder
28. Presidente de los Estaos Xuníos d'América

4 marzu 1913 - 4 marzu 1921
William Howard Taft - Warren G. Harding
Vida
Nome completu Thomas Woodrow Wilson
Nacimientu Staunton28 d'avientu de 1856
Nacionalidá Bandera de Estaos Xuníos d'América Estaos Xuníos d'América
Llingua materna inglés
Fallecimientu

Washington3 de febreru de 1924

(67 años)
Sepultura Catedral Nacional de Washington
Causa de la muerte accidente cerebrovascular
Familia
Padre Joseph Ruggles Wilson
Casáu con Edith Bolling Galt Wilson  18 avientu 1915, 3 febreru 1924)
Ellen Axson Wilson
Fíos/es
Estudios
Estudios Universidad Johns Hopkins 1886) Ph.D. : Ciencies Polítiques, ciencia histórica
Davidson College
(1873 - 1874)
Universidad de Princeton
(1875 - 1879) Grau n'Artes
Llingües inglés
Idioma Alemán
Oficiu
Oficiu políticu, profesor universitariu y abogáu
Llugares de trabayu Princeton borough
Empleadores Universidad de Princeton
Universidad de Virginia
Universidad Wesleyana
Bryn Mawr College
Premios
Nominaciones
Miembru de Sociedad Filosófica Estadounidense
Academia Estauxunidense de les Artes y les Ciencies
Academia Nacional de los Linces
Serviciu militar
Lluchó en Primera guerra mundial
Creencies
Relixón presbiterianismo
Partíu políticu Partíu Demócrata de los Estaos Xuníos
IMDb nm0934306
Woodrow Wilson Signature 2.svg
Cambiar los datos en Wikidata

Thomas Woodrow Wilson (Staunton, 28 d'avientu de 1856-Washington, D.C., 3 de febreru de 1924) foi un políticu y abogáu estaunidense, ventiavu octavu Presidente de los Estaos Xuníos. Llevó a cabu una política esterior intervencionista en Iberoamérica y neutral en la Gran Guerra hasta 1917. La so entrada nel bandu denomináu Triple Entente inclinó la victoria d'esti llau. En xineru de 1918 espunxo los sos famosos catorce puntos p'asegurar la paz en Europa y el mundu. Participó na Conferencia de París y foi premiu Nobel de la Paz en 1919 como impulsor de la Sociedá de Naciones.

Fíu del reverendu presbiterianu Joseph Ruggles Wilson y Janet Mary Woodrow. A pesar de carecer dislexa, consiguió graduase en 1879 pa entrar dempués na Universidá de Virginia, onde estudió Derechu.

Carrera[editar | editar la fonte]

En xineru de 1882, Wilson abrió un bufete d'abogaos en Atlanta, anque esta esperiencia nun foi satisfactoria pa él, teniendo en mente una futura carrera política. Asina pos volvió a la Universidá pa consiguir un Doctoráu en Ciencies polítiques pola Universidá Johns Hopkins. En 1902 foi escoyíu Presidente de la Universidá de Princeton, cargu que desenvolvió hasta 1910.

En 1911 foi escoyíu Gobernador de Nueva Jersey pol Partíu Demócrata, cargu que desenvolvió hasta 1913. En 1912 consiguió ganar la nominación pol Partíu Demócrata nes elecciones presidenciales de 1913, elecciones que ganó, convirtiéndose nel 28º presidente de los Estaos Xuníos.

Presidencia[editar | editar la fonte]

Unu de los primeros actos al tomar la presidencia, foi la so asistencia al Congresu de los Estaos Xuníos p'aldericar una llei sobre aduanes. Wilson foi'l primer presidente nun sieglu en dirixise directamente al Congresu. Coles mesmes, foi'l primeru n'impulsar el sufraxu universal directu pola elección de los senador. El 10 d'ochobre de 1913 remanó'l botón d'esplosión que dio fin a les obres d'escavación del Canal de Panamá.

Wilson impulsó la creación de la Reserva Federal, siendo esta la tercer vegada que se creaba un bancu central nos Estaos Xuníos. La so creación tuvo marcada pol discutiniu, por cuenta de les visiones diverxentes esistentes ente los republicanos, que defendíen la creación d'un bancu central puramente priváu y el sector mayoritariu de los demócrates, que demandaba un bancu central a la europea, so control gubernamental. La resultancia foi finalmente un compromisu ente dambes visiones, garantizando cierta influencia de los banqueros privaos na Reserva Federal.

La so presidencia tuvo marcada pol intervencionismo escontra Iberoamérica dando llugar asina al güei conocíu como Idealismu Wilsoniano o Idealismu en política internacional. Ésti consistía n'asegurar que los gobiernos "interesantes" (importantes pa los intereses de los Estaos Xuníos) nel estranxeru teníen de ser depositaos en manos de los "bonos" (esto ye, favorables a aquellos intereses) anque éstos nun fueren más que la representación d'una minoría de la población.

La so idea del gobiernu pedricaba la necesidá de qu'una élite poderosa, "moral" y con capacidá yera la que tenía d'ocupar el poder en desterciu y col desconocimientu de la mayoría de la población, siendo asina la garantía de la democracia lliberal. Asina, en 1914, invadió Méxicu pa faer dimitir el xeneral golpista Victoriano Güerta y poner nel so llugar al revolucionariu Venustiano Carranza; en 1915, Haití una vegada asesináu'l presidente Sam, aprovechó'l tracamundiu xeneral pa desembarcar tropes y empreses estaunidenses; en 1916, la República Dominicana pa establecer l'orde, hasta 1924, dexando un gobiernu allegáu qu'abriría les puertes a les inversiones estaunidenses, depués de fracasar nel Congresu la propuesta d'anexón presentada por John Calvin Coolidge.

Wilson nun partíu de béisbol, a un añu de la entrada d'EEXX. na guerra mundial.

Realizó polítiques sociales, como l'establecimientu de les 8 hores de trabayu según el Serviciu Nacional de Parques Nacionales, favoreció l'insertamientu de la minoría xudía na vida política cola designación del primer maxistráu d'orixe xudíu na Corte Suprema: el maxistráu Louis Brandeis. En 1917 instauró'l serviciu militar obligatoriu, un serviciu que nun tuviera los Estaos Xuníos dende la Guerra de Secesión. Aquel mesmu añu instauró una de les lleis más ambicioses de los sos mandatos, la prohibición de fabricación, tresportes y vienta d'alcohol, empecipiándose asina la denominada Llei seca.

Primer Guerra Mundial y Sociedá de Naciones[editar | editar la fonte]

Primeramente neutral nel conflictu armáu de la Primer Guerra Mundial, nun realizó'l primer xestu de condena del réxime alemán hasta'l fundimientu del barcu británicu RMS Lusitania el 7 de mayu de 1915, onde morrieron 114 estaunidenses. Nun foi hasta'l 2 d'abril de 1917 cuando Wilson pidió al Congresu la intervención del so país nel conflictu armáu européu. El 8 de xineru de 1918, Wilson pronunció nel Congresu del so país la Llista de 14 puntos de Wilson, coles mires del llogru de la paz:

  • El final de la diplomacia secreta
  • La llibertá de saléu y comerciu
  • La desapaición de les barreres económiques
  • L'amenorgamientu de los armamentos militares
  • Reglamentación de les rivalidaes coloniales
  • La evacuación de Rusia
  • La restitución de la soberanía en Bélxica
  • La restitución de Alsacia y Lorena a Francia
  • El reaxuste de les fronteres de Italia
  • L'autonomía de los pueblos del Imperiu austrohúngaru
  • La evacuación de Rumanía, Serbia y Montenegro
  • L'autonomía de los pueblos del Imperiu otomanu
  • La restitución de la soberanía de Polonia
  • La creación d'una Lliga de Naciones, claru antecedente de la Sociedá de Naciones.

Toos estos puntos sirvieron de puntu de partida pa establecer el Tratáu de Versalles de 1919, que surdió del alcuerdu ente les potencies que salieron victorioses del recién conflictu armáu.

En 1919, foi galardonáu col Premiu Nobel de la Paz pol so impulsu a la Sociedá de Naciones y pola promoción de la paz dempués de la Primer Guerra Mundial por aciu el Tratáu de Versalles.

El 2 d'ochobre de 1919 Wilson sufrió un accidente cerebrovascular que-y dexó inmóvil. Esti ataque-y incapacitó pa desenvolver el so cargu presidencial, pero'l so vicepresidente Thomas R. Marshall nun utilizó'l derechu vixente pa consiguir el poder, polo cual Wilson foi presidente hasta les elecciones de 1921. Mientres esti periodu, dáu l'intensu control que la esposa de Wilson exercía sobre l'axenda del so home, corrió'l rumor de qu'ésta se convirtió en presidente "de facto", tantu ye asína que'l senador Albert Fall (unu de los opositores más agresivos de Wilson) faló d'un "gobiernu de les enagües". Anque la consecuencia más importante foi que, al nun poder yá defender Wilson el Tratáu de Versalles, el Senáu negar a ratificalo, lo cual, nos fechos, quitó-y toa entidá, pos la Lliga de les Naciones yá nun cuntaría cola fuerza militar estaunidense.

Tres la Presidencia[editar | editar la fonte]

Dempués de 1921 Wilson siguió siendo un importante personaxe de la política estaunidense, consideráu como'l presidente que decidió'l trunfu de la Triple Entente sobre los Imperios Centrales na Primer Guerra Mundial. Sicasí que Wilson fuera'l principal impulsor y promotor de la Sociedá de Naciones, nun llogró que'l Congresu (mayoritariamente republicanu) aprobara l'ingresu de EE. UU. na Sociedá, constatando entá qu'el aislacionismo yera una bien fuerte enclín ente los sos compatriotes.

Mientres yera celebráu como gran estadista nel estranxeru, la hostilidá y escepticismu de la opinión pública estaunidense escontra la Sociedá de Naciones decepcionó a Wilson, anque caltuvo'l so prestíu políticu ente los sos compatriotes. Wilson morrió en Washington D.C. el 3 de febreru de 1924.

La so figura n'otros medios[editar | editar la fonte]

Amás de biografíes y estudios sobre la so personalidá y trayectoria política y personal, el cine ocupar de recrear dalgunos de los momentos más destacables de la so carrera presidencial en película, Wilson (1944) de Henry King, una superproducción rodada en color que, fuxendo de la típica haxografía o biopic al usu, intentaba reflexar con honestidá les formes y tiempos del personaxe. Cola presencia de dellos de destacaos actores de Hollywood, onde Woodrow yera encarnáu pol gran actor Alexander Knox, acompañáu por secundarios como Vincent Price, Geraldine Fitzgerald, Cedric Hardwicke o Charles Coburn, el filme tien un contestu históricu de rodaxe y estrenu que-y fai posesor de delles llectures para según qué críticos.

El so sofitu al Ku Klux Klan[editar | editar la fonte]

Cuando Wilson yera nueva, opunxérase puxantemente a la reconstrucción del país, y, como presidente, alicó les polítiques de segregación racial nel gobiernu federal, per primer vegada dende'l fin de la Guerra de Secesión. La película La nacencia d'una nación tenía un fuerte mensaxe partisanu, y la documentada perspectiva que Wilson tenía avera del racismu y del Klan, ye razonable interpretar los comentarios alrodiu de la veracidá de los fechos amosaos nel rodaxe como un sofitu a esta organización racista. De la so autoría ye la siguiente frase: (Cita de Woodrow Wilson usada na película La nacencia d'una nación de D. W. Griffith)

Cquote1.svg Los homes blancos fueron provocaos por un meru instintu de supervivencia... hasta que finalmente surdió un gran Ku Klux Klan, un verdaderu imperiu del sur, pa protexer al territoriu sureñu. Cquote2.svg

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces[editar | editar la fonte]


Referencies[editar | editar la fonte]

Flag of the United States.svg
Presidentes de los Estaos Xuníos d'América
U.S. presidential seal
Washington | J. Adams | Jefferson | Madison | Monroe | J.Q. Adams | Jackson | Van Buren | W. Harrison | Tyler | Polk | Taylor | Fillmore | Pierce | Buchanan | Lincoln | A. Johnson | Grant | Hayes | Garfield | Arthur | Cleveland | B. Harrison | Cleveland | McKinley | T.R. | Taft | Wilson | Harding | Coolidge | Hoover | F.D.R. | Truman | Eisenhower | J.F.K. | L.B.J. | Nixon | Ford | Carter | Reagan | G.H.W. Bush | Clinton | George W. Bush | Barack Obama | Donald Trump
Woodrow Wilson