1914

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Añu 1914
Años: 1911 1912 1913 - 1914 - 1915 1916 1917
Décades: Años 1880 Años 1890 Años 1900 - Años 1910 - Años 1920 Años 1930 Años 1940
sieglos: sieglu XIX - sieglu XX - sieglu XXI
1914 n'otros calendarios
Calendariu gregorianu 1914
MCMXIV
Ab urbe condita 2667
Calendariu armeniu 1363
Calendariu chinu 4610 – 4611
Calendariu hebréu 5674 – 5675
Calendarios hindús
- Vikram Samvat
- Shaka Samvat
- Kali Yuga

1969 – 1970
1836 – 1837
5015 – 5016
Calendariu persa 1292 – 1293
Calendariu islámicu 1332 – 1333
Calendariu rúnicu 2164

1914 (MCMXIV) foi un añu común entamáu en martes nel calendariu gregorianu, y un añu comun entamáu en miércoles nel calendariu xulianu.


Fechos[editar | editar la fonte]

  • 1 de xineru - Entama a funcionar la primer llinia regular d'aviación de pasaxeros del mundu, que xunía les ciudaes de Tampa y San Petersburgu. Tony Jannus, el primer pilotu con llicencia federal d'aviación, llevaba pasaxeros d'un estremu al otru de la badea de Tampa nún hidroavión Benoist XIV. L'alcalde de San Petersburgu, Abram C. Pheil, foi el primer pasaxeru de la St. Petersburg–Tampa Airboat Line, nún vuelu inaugural que concentró a 3.000 persones pa ver el so despegue.
Vuelu inaugural de la St. Petersburg–Tampa Airboat Line.
  • 11 de xineru - Entama la erupción del volcán Sakurajima, en Xapón. Tres d'un gran terremotu, el 13 de xineru, entama a salir lava pel so cráter, en cantidá suficiente como pa xunir lo que hasta entonces fora una islla cola península d'Ōsumi.
  • 8 de febreru - L'equipu nacional de fútbol de Luxemburgu consigue la so primer victoria. Ganó 5-4, nún partíu amistosu, a la seleición de Francia, no que ye la so única victoria sobre los franceses en tola historia desti deporte.
  • 28 de febreru - Xentes d'etnia griega proclamen, nel Epiro septentrional, la República Autónoma del Epiro septentrional pa evitar l'absorción de la rexón pol recién creáu principáu d'Albania.
  • 27 de marzu - El médicu belga Albert Hustin llogra facer la primer tresfusión non direuta de sangre, usando anticoagulantes pa caltenela viable nel tiempu que hai dende que se sacó del donante hasta que se tresfundió.
  • 9 d'abril - Méxicu: Incidente Tampico. Un malentendíu ente soldaos navales estauxunidenses y soldaos mexicanos lleales al dictador mexicanu Victoriano Huerta desemboca na ruptura de les rellaciones diplomátiques ente los dos países. El 20 d'abril el presidente Woodrow Wilson pidirá al Congresu estauxunidense permisu pa usar la fuercia escontra Méxicu en rempuesta al incidente Tampico. Al día siguiente 2.300 marineros ya infantes de marina de la flota del Atlánticu del Sur desembarquen nel puertu de Veracruz, qu'ocuparán demientres seis meses.
  • 1 de mayu - Entama, en Lyon (Francia), la Exposición Internacional de 1914, que ha tar visitable hasta'l 1 de payares.
  • 17 de mayu - El protocolu de Corfú garantiza l'autonomía a les provincies de Korçë y Gjirokastër, que formen l'Epiro septentrional, magar qu'embaxu la soberanía nominal d'Albania.
  • 28 de xunu - L'estudiante serbo-bosniu Gavrilo Princip mata n'atentáu a Franz Ferdinand, archiduque d'Austria (ver seición de Muertes)y a la so muyer, Sophie Reichsgräfin Chotek.
  • 2 de xunetu - L'emperador alemán Guillermu II anuncia que nun va acudir al entierru del archiduque.
  • 4 de xunetu - Funeral pol archiduque Franz Ferdinand nel castiellu d'Artstetten, 80 km al oeste de Viena.
  • 4 de xunetu - Cuatro persones muerren un edificiu de Nueva York, na avenida Lexington, cuando a un anarquista que preparaba una bomba p'atentar escontra John D. Rockefeller españó-y la bomba en casa.
  • 5 de xunetu - Reúnense en Postdam autoridaes d'Austria-Hungría y Alemaña p'aldericar sobre les posibilidaes d'una guerra escontra Serbia, Rusia y Francia.
  • 15 de xunetu - Revolución Mexicana: Victoriano Huerta dimite de la presidencia del país.
  • 18 de xunetu - Mahatma Gandhi abandona Sudáfrica por última vez. Marcha, a bordo del S.S. Kinfauns Castle, dende Ciudá del Cabu con destinu a Londres.
  • 23 de xunetu - Austria-Hungría unvia-y a Serbia un ultimátum.
  • 25 de xunetu - Austria-Hungría ruempe rellaciones diplomátiques con Serbia, y entama la movilización del so exércitu. El xefe del estáu mayor serbiu, el xeneral Radomir Putnik, ye arrestáu en Budapest, pero permítese-y volver a Serbia.
  • 28 de xunetu - Austria-Hungría declára-y la guerra a Serbia pol asesinatu del archiduque Franz Ferdinand, lo que da aniciu a la Primer Guerra Mundial. El zar de Rusia Nicolás II declara la movilización parcial del so exércitu escontra Austria-Hungría.
  • 31 de xunetu - Rusia ordena la movilización xeneral del so exércitu.
  • 31 de xunetu - El políticu socialista francés contrariu a la guerra, Jean Jaurès, ye asesináu por un nacionalista en París.
  • 1 d'agostu - L'Imperiu alemán declára-y la guerra al Imperiu rusu, y entama a movilizar al so exércitu. Francia, pela so banda, ordena tamién la movilización xeneral del de so.
  • 1 d'agostu - La Bolsa de Nueva York pieslla pola guerra europea, que forciara a pesllar a la mayoría de los mercaos de valores del continente.
  • 3 d'agostu - Alemaña declára-y la guerra a Francia.
  • 4 d'agostu - La entrada de los alemanes en Bélxica, rompiendo la so neutralidá, provoca la entrada del Reinu Xuníu na guerra.
  • 5 d'agostu - Alemaña declára-y la guerra a Bélxica, y el reinu de Montenegru, pela so banda, declára-yla al Imperiu austrohúngaru.
  • 5 d'agostu - Instálase, na ciudá estauxunidense de Cleveland (Ohio), el primer semáforu del mundu, nel cruce ente l'avenida Euclid y la cai 105 Este.
  • 6 d'agostu - Austria-Hungría declára-y la guerra a Rusia.
  • 7 d'agostu - Primer Guerra Mundial. Batalla de Mulhouse: Francia llanza'l so primer ataque de la guerra, col que intenta, ensin éxitu, recuperar la provincia d'Alsacia.
  • 12 d'agostu - El Reinu Xuníu declára-y oficialmente la guerra a Austria-Hungría.
  • 15 d'agostu - Inaugúrase oficialmente, col pasu del SS Ancon, la canal de Panamá.
  • 15 d'agostu - Revolución Mexicana: Les tropes de Venustiano Carranza, al mandu del xeneral Álvaro Obregón, entren na Ciudá de Méxicu.
  • 15 d'agostu - Primer Guerra Mundial. Batalla de Cer: L'exércitu serbiu derrota al austro-húngaru no que ye la primer victoria de la Entente na guerra.
  • 17 d'agostu - Primer Guerra Mundial. Entama la batalla de Tannenberg, que enfrenta a los exércitos alemán y rusu.
  • 20 d'agostu - Primer Guerra Mundial. Soldaos alemanes ocupen Bruxeles.
  • 23 d'agostu - Xapón declára-y la guerra a Alemaña.
  • 1 de setiembre - San Petersburgu camuda'l so nome pol de Petrogradu.
  • 3 de setiembre - Benedictu XV asocede a Píu X como papa.
  • 5 de setiembre - Primer Guerra Mundial. Alcuerdu de Londres: Los países de la Entente (Reinu Xuníu, Francia y Rusia) comprométense a nun firmar separtaos de los demás un alcuerdu de paz coles potencies centrales.
  • 7 de setiembre - Primer Guerra Mundial. Turquía declára-y la guerra a Bélxica.
  • 10 de setiembre - Primer Guerra Mundial. Sudáfrica declára-y la guerra a Alemaña. Trés díes dempués entama la so ofensiva escontra la colonia alemana d'África del Sudoeste.
  • 3 d'ochobre - Primer Guerra Mundial. 25.000 soldaos canadienses embárquense pa lluchar n'Europa.
  • 9 d'ochobre - Primer Guerra Mundial. Acaba'l sitiu d'Amberes, que ye capturada pol exércitu alemán.
  • 5 de payares - Primer Guerra Mundial. Reinu Xuníu y Francia decláran-y la guerra a Turquía. El Reinu Xuníu ocupa Xipre, que controlará hasta la declaración d'independencia d'esti país en 1960.
  • 24 de payares - Benito Mussolini ye espulsáu del Partíu Socialista Italianu.
  • 18 d'avientu - Exiptu conviértese nún protectoráu británicu.

Nacencies[editar | editar la fonte]

Muertes[editar | editar la fonte]