Grau

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Wikipedia:Artículos destacaos
Grau
Bandera de  Escudu de 
(Bandera de ) (Escudu de )
Ayuntamientu de Grau (Asturies).JPG
Casa de conceyu de Grau
Llocalización
Coordenaes 43° 23' 32" N, 06° 07' 42" O
Grau Asturies map.svg
Abreviatura: Gr
Xentiliciu: moscón, -ona
Xeografía
Comunidá {{{banderacomunidá}}} n/d
Comarca Uviéu
Mancomunidá Mancomunidá de los Conceyos de Grau y Yernes y Tameza
Partíu xudicial n/d
Capital
 • Población
n/d
n/d
Parroquies n/d
Fundación
Superficie
 • Total
 • % agua

221,63 km²
n/d
Población
 • Total
 • Densidá

10 746
n/d
Mayor altitú n/d
Menor altitú n/d
Códigu postal n/d
Fiestes mayores n/d
Patrón n/d
Patrona n/d
Política ({{{elec añu}}})
Alcalde/esa n/d
Presupuestu n/d
Sitiu web oficial
http://www.ayto-grado.es/ -
[[Subdivisiones de {{{asturies}}}]]

Grau ye un conceyu d'Asturies, una parroquia de dichu conceyu y una villa de dicha parroquia, capital del conceyu. El conceyu llenda al norte con Candamu y Les Regueres, al este con Proaza, Santo Adriano y Uviéu, al sur con Teberga y Yernes y Tameza y al oeste con Miranda y Salas. Cuenta con una población de 10.746 habitantes (INE).

Historia[editar | editar la fonte]

Prehistoria y romanización[editar | editar la fonte]

Los restos más antiguos del conceyu daten de la Edá de Bronce. De la Edá de Fierro queden dalgunos pocos restos, como dellos recintos castreños qu'en realidá nun son más que simples peñeos fortificaos.

De la dómina romana, a pesar de la bayura de restos en conceyos próximos, malapenes hai testimoniu. Esto ye, en parte, debío a que la distribución actual de la población ye mui distinta de la d'entóncenes.

Edá Media[editar | editar la fonte]

Sí tenemos, empara, restos del poder feudal como son les torres fortificaes de Villanueva, Báscones y la torre de Cuaya. Ye na Alta Edá Media cuando mos llega una gran cantidá de documentación. Lo que ye evidente ye que n'aquella época lo qu'entendemos por Grau nun constituyía una unidá, ya que lo que güei se conoz como Grau repartíase ente trés territorios mui estremaos: Prámaro, Salcéu y Vayu o Grau.

Escudu del Palacio de Miranda-Valdecarzana Ponce de Lleón
Palaciu de los Miranda Valdecarzana, Casa de Cultura, Salón de plenos, Biblioteca, Telecentro, Plaza de Eliseo Nicolás con Biblio-árbol. (2016)

Nun sedría hasta'l sieglu XIII, cuando se constituya la puebla qu'abarca a les trés unidaes de población y amás espúrrese hasta Candamu. La nueva villa recibirá'l nome d'ún de los territorios que la conforma. El conceyu y la diócesis uviedina llegarán a un acuerdu nel repartu de rentes. La villa instálase nun llugar ricu y frecuentáu nes rutes del Camín de Santiago. Ye, polo tanto, una villa típica del camín, con una estructura de cai central y cases a los llaterales. La villa tenía muralla y fuexu y consiguió un gran desenrollu, llegando a ser una de les más importantes d'Asturies. Foi una villa baturicia que selló xermandía con diferentes conceyos y rexones próximes.

Nel sieglu XIV, Grau nun pudo quedar fuera de la influyencia de los grandes señoríos debío a qu'entró a formar parte de les tierres del conde Alfonso, bastardu d'Enrique II de Castiella. Un sieglu dempués pasó a la familia Quiñones. Nun algamará la so autonomía hasta finales del sieglu XV, anque l'ayuntamientu siguió baxo'l control, qu'exerció'l poder de forma unillateral hasta'l sieglu XVIII, pese a la fuerte oposición vecinal.

Edá Moderna[editar | editar la fonte]

Nel sieglu XVI, cola desamortización eclesiástica de Felipe II d'España, delles xurisdicciones señoriales cambiaron de manes. Asina, el cuetu de Peñaflor foi remíu polos sos habitantes y el cuetu de Priañes pasó al traviés de la compra a la casa de Dasmarinas, como munchos más que fueron cambiando de manes.

Foi nel sieglu XVIII cuando los moscones ofrecieron al rei una cantidá a cambiu de que pudieren escoyer a los sos cargos conceyales, ya que tuvieren acaparaos por unes poques families per sieglos. Sedrá l'Audiencia d'Uviéu la que fallará a la escontra del monopoliu d'estes families en 1774 y la Cancillería confirmarálo en 1783. Pero sicasí, siguirán esistiendo numberosos cuetos nesta zona, que queden fuera de la xurisdicción ordinaria y son competencia direuta d'un señor. Nesta época subsisten entá los siguientes cuetos: el cuetu de La Mata, el cuetu de Peñaflor, el cuetu de San Xuan, el cuetu de Cabruñana, etc.

Sieglu XIX endelantre[editar | editar la fonte]

Nel sieglu XIX asocedieron dellos fechos importantes. La guerra del francés presentó nel conceyu un protagonismu especial. Creóse un reximientu con mozos del llugar que llevaba'l nome del conceyu y que foi unviáu a lluchar lloñe del so territoriu. La villa foi invadida cuatro vegaes y esto tuvo consecuencies fatales nel so patrimoniu artísticu. Les principales amarraces del Principáu tuvieron llugar nel escobiu de Peñaflor, llugar que tamién tuvo importancia nes guerres carlistes.

Otru fechu destacable son los cambeos na configuración alministrativa. Grau adquier a finales del sieglu XIX la mesma configuración d'anguaño. Asina, Candamu, que taba amestáu a Grau, tenta la so dixebra, que llogrará a finales de sieglu. Tamién nesta centuria incorpórense dafechu a la so xurisdicción los cuetos señoriales.

Na primer metá del sieglu XX, Grau vivió una época de prosperidá impulsada poles comunicaciones ferries. Convirtióse nun centru esportador de productos agrícoles y ganaderos de primer orde. La puxante situación fixo sobresalir al pueblu perenriba d'otres llocalidaes españoles contemporanies y atrayó muncha población. Como centru comercial d'importancia, concentráronse na población servicios alministrativos y bien d'establecimientos comerciales y d'ociu. Los hoteles, cabarets, cafés, cines y teatros complementaben l'atraición que proporcionaba'l puxante comerciu llocal y que proporcionaron cierta sonadía al pueblu per décades.

Por mor de la so situación cercana a Uviéu y na Asturies central, Grau foi afeutáu polos fechos de la Revolución de 1934. Más tarde, na Guerra Civil Española quedó,al entamu, dientro de territoriu republicanu. Foi, por embargu, tomada bien ceo poles columnes gallegues sublevaes de Teijeiro, qu'usó'l conceyu como cabeza de llanza pa la ruptura del sitiu a Uviéu.

A partir de la metá del sieglu XX, Grau especializóse nuna ganadería de tipu llacteu col abandonu de les sos zones agrícoles y con una escasa industrialización.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Xeografía política[editar | editar la fonte]

Situación[editar | editar la fonte]

Na tabla siguienterepreséntase la llocalización n'Asturies del conceyu de Grau, al traviés de la representación de les llendes colos sos conceyos vecinos:

Noroeste: Conceyu de Salas Norte: Conceyu de Candamu Noreste: Conceyu de Les Regueres
Oeste: Conceyu de Miranda Rosa de los vientos.svg Este: Conceyu d'Uviéu
Suroeste Conceyu de Miranda y Teberga Sur: Conceyu de Yernes y Tameza, Teberga y Proaza Sureste: Conceyu de Proaza y Santo Adriano

Xeografía física[editar | editar la fonte]

Pescador en ríu Cubia, Grado, Asturies.

El conceyu de Grau poseye grandes diferencies en cuantes a la xeografía física. La so parte norte alcuéntrase na Franxa Llitoral Asturiana, dominada por estensos valles y montes de poca altitú. Mentes que la parte sur, afáyase inmersa en plena Cordelera Cantábrica, llegando a algamar altitúes importantes como la del Picu la Berza, con cuasi 1.500 metros sobre'l nivel del mar.

Esti incrementu d'altitúes que van dende los 40 metros hasta los 1500 da-y a esti conceyu una guapura incomparable, pudiendo observar paisaxes mui estremaos.

Fauna y flora[editar | editar la fonte]

Cola vexetación de clima oceánicu podemos esfrutar de viesques pergrandes de castañales, carbayos, fayes, Abeduriu, Xardones y Fresnos, amás de numberosos árboles monumentales. El color verde característicu de la vexetación ye consecuencia de la fescura d'esta tierra. Ente la so fauna destaquen el xabalín, Gatu montes, Llobu, Esguil, Llóndriga, Papalba, Erizu, Jineta, Martalena, Curuxa, Ratoneru común, Melandru , Foín, venáu, dícese urogallu y dacuando dalgún osu pardu, per otru llau, tocantes a artrópodos, la ribera del ríu Cubia alluga gran riqueza de llibélules y los sos praos aproven de bayura de Caparines.

Sobre la flora del Conceyu de Grau redáctase una Tesis doctoral, Tesis-Universidá d'Uviéu, Departamentu de Bioloxía d'Organismos y Sistemes, 1991, denominada "Estudiu de la flora y vexetación vascular del Conceyu de Grau (Principáu d'Asturies) y les sos contornes" que'l so autor ye Dr. Juan José Lastra Menéndez, [1] Catedráticu de botánica de la Universidá d'Uviéu. ISBN 84-7468-362-9 3 [2] que na so presentación diz:

"Estúdiase la flora y vexetación vascular del conceyu de Grau, el de Yernes y Tameza y de les contornes dambos que tán asitiaos na zona central asturiana. Realízase un catálogu florístico qu'almite pa la zona 1265 taxones distintes, de los cualos 799 son nuevos pal territoriu d'estudiu. Realiza un analís de la vexetación qu'entiende a los montes, carbes, turberes y pacionales, tamién s'inclúin les plantes cultivaes y señálense los usos populares, farmacolóxicos, d'interés apícola y otros, de los taxones más conocíos."

Xardín de Caparines de Grau, Asturies

Xardín de Caparines y Polinizadores "Agües del Cubia": Inauguráu en 2009 na redolada fluvial y llacustre del ríu Cubia, el xardín contien les necesaries plantes güespedes y nutricies por que les Caparines puedan desenvolver el so ciclu vital completu y también plantes nectaríferes ornamentales para los inseutos polinizadores.[3]

Hidrografía[editar | editar la fonte]

El ríu principal del conceyu de Grau ye'l ríu Nalón, que percuerre la parte norte mui cerca de la capital. El siguiente ríu n'importancia ye'l Cubia, que cuerre pela propia villa, arrodiáu d'un guapu paséu fluvial y que finaliza siendo afluente del Nalón. Siguíu d'esti, el ríu Sama, tamién afluente del Nalón, percuerre la parte este del conceyu. Amás, tamién cuerren pel conceyu'l ríu Veiga y el ríu las Varas. La villa ta trevesada por otros ríos como son el Rodaco y el Martín; dambos ríos de poca importancia, sacante cuando vienen con crecida.




Evolución demográfica[editar | editar la fonte]

Del conceyu[editar | editar la fonte]

De la Villa[editar | editar la fonte]

De les parroquies[editar | editar la fonte]

Parroquies[editar | editar la fonte]

Toponimia[editar | editar la fonte]

Política[editar | editar la fonte]

Economía[editar | editar la fonte]

Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2009)
Númberu de trabayadores Tantu por cientu
TOTAL 2.799 100
Agricultura, ganadería y pesca 368 13,15
Industria 235 8,40
Construcción 314 11,22
Servicios 1.882 67,24
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI


Usos del suelu del conceyu (añu 2009)
Usu Superficie (km²)
Tierres de llabrantíu 2,46
Praderíes 103,97
Terrenu forestal 76,46
Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...) 33,79
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI


Carauterístiques del sector primariu (añu 2009)
Ganaderíes de bovín 527
Cabeces de ganáu bovín 10.538
Cabeces de ganáu ovín 653
Cabeces de ganáu cabrín 152
Ganaderos con cuota llechera 39
Quilos de cuota llechera 4.051.995
Metros cúbicos de madera valtao 950
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI

Arte[editar | editar la fonte]

Deporte[editar | editar la fonte]

Culturales[editar | editar la fonte]

Víes d'accesu[editar | editar la fonte]

Tresporte[editar | editar la fonte]

Turismu[editar | editar la fonte]

Gastronomía[editar | editar la fonte]

Moscones ilustres[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. (en castellán) [1], Dr. Juan José Lastra Menéndez, Catedráticu de Botánica de la Universidá d'Uviéu,
  2. (en castellán) [2], Datos de la publicación
  3. [3] Grado reinagura el Xardín de Caparines y polinizadores de Grau, "Agües del Cubia".