Bimenes

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Bimenes
Bandera de Bimenes Escudu de Bimenes
(Bandera de Bimenes) (Escudu de Bimenes)
Ayuntamiento-bimenes.jpg
Casa del conceyu de Bimenes
Llocalización
Coordenaes 43°19'N 5°34'O
Bimenes Asturies map.svg
Abreviatura: Bi
Xentiliciu: yerbatu, -a, -o
Xeografía
Comunidá Asturies Asturies
Comarca La Sidra
Mancomunidá Comarca de la Sidra
Partíu Xudicial Siero
Capital
 • Población
Martimporra
18
Parroquies 3 parroquies
Fundación
Superficie
 • Total
 • % agua

32,69 km²
n/d
Población
 • Total
 • Densidá

1.812 (2013)
55,43 hab./km²
Mayor altitú Peña Mayor 1.144 msnm
Menor altitú Ríu Fuensanta 280 msnm
Códigu postal 33527
Fiestes mayores Fiesta de la Oficialidá (xunetu)
Patrón San Iyán
Patrona Santa Bárbara
Política (2011)
Alcalde/esa Aitor García Conde (PAS)
Presupuestu n/d
Sitiu web oficial
www.bimenes.es
Subdivisiones d'Asturies

Bimenes ye un conceyu d'Asturies, nel centru la comunidá autonoma. Llenda al norte con Siero y Nava, al sur con Llaviana y Samartín del Rei Aurelio, al este con Nava y al oeste de nuevu con Samartín del Rei Aurelio y Siero.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Ta asitiáu na zona centro-oriental d'Asturies. La so capital ye Martimporra, a una distancia de 32 quilómetros d'Uviéu y la so principal vía de comunicación yera l'AS-251, que sigue paralela al cursu fluvial de ríu Pra. A fecha de xunu de 2016, la principal vía ye AS-119.

Los núcleos más poblaos d'esti conceyu son, per esti orde: Martimporra capital del conceyu, Santuyano, Rozaes, Suares, Melendreros y Taballes.


Demografía[editar | editar la fonte]

Gráfica de población de Bimenes (Asturies)
Fonte: Instituto Nacional de Estadística d'España - Fechura de la gráfica por Wikipedia

Bimenes, foi de los primeros conceyos que se dedicó a esplotar los sos recursos carboníferos, anque va dellos años vive un periodu de fuerte recesión, non sólu na minería sinón tamién na agricultura. Esto traxo otra consecuencia, que foi un amenorgamientu demográficu de gran tamañu. Si la población a entamos del sieglu XX yera de 2.891 persones, a metanes de sieglu llegó a la so cota máxima de 4.550 persones, descendiendo selemente fasta anguaño que tien alredor de 2.134 persones.

La so población distribúise en caseríos, que tán concentraos nel valle del ríu Pra. Daqué pa rescamplar ye'l grau d'aviayamientu de les sos muyeres, de les qu'una de cada trés tien más de 60 años, pero en xeneral la so población adulta representa'l 50% de la población del conceyu, repercutiendo na so economía, yá que dexaron de trabayar les tierres que yera un motor económicu importante del conceyu. Tou estu foi debíu a una emigración que foi camudando a estremaos sitios según la demanda en cada dómina. Asina dende fines del sieglu XIX, la emigración foi a estremaos países d'América, a entamos del sieglu XX, la demanda taba n'Europa Central, que foi'l so segundu destín, pa camudar llueu nos años caberos, a un destín un poco más favoratible, como foron los conceyos más industrializaos d'Asturies, Xixón, Siero, Navia y otros llugares de les cuenques mineres.

Evolución de la población nos caberos años (INE)

Añu 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
Población 2.174 2.134 2.071 2.008 1.977 1.941 1.909 1.929 1.907 1.880 1.894

Historia[editar | editar la fonte]

Prehistoria y dómina romana[editar | editar la fonte]

Los primeros restos d'asentamientos humanos son del Neolíticu, que dexaron los sos testimonios en tumbes tumulares, como son les de Piedrafita, o les de Lancosa. Anteriormente, nun hai vestixos de la ocupación paleolítica.

Los castros, foron llocalizaos nel Picu Castiello, onde s'alcontraron restos de cerámica romana. Al delláu de les mines de Melendros, foron afayaos otros dos castros, los de La Millar y el de Santa Cristina, rellacionaos con llabores mineres. Nun se pue escartar qu'estos allugamientos siguieren baxo la ocupación romana, pero nun hai restos que lo testifiquen.

Dómina medieval[editar | editar la fonte]

Na dómina medieval, hai escasez de fontes escrites, anque tenemos referencia d'una donación conservada nel monesteriu de San Vicente n'Uviéu de 1.161, pola que Didaco Petri da a la so muyer una heriede de la so propiedá n'Ulimenes. Yá al final del medievu, estes tierres formaben parte de les posesiones de los Noreña, a cuyu llinaxe pertenecía don Rodrigo Álvarez d'Asturies, poderosu magnate d'esta familia, qu'en so testamentu tresfier al monesteriu de San Vicente d'Uviéu la xurisdicción y el dominiu sobre les tierres de Bimenes, sacante les xugueríes de Santu Millanu y Fontoria que pasaríen al monesteriu de Santa María de Vega. El dominiu de San Vicente ye cásique completu sobre'l conceyu, calteniendo'l so predominiu hasta 1583, nel que'l so señoríu foi remíu a los sos habitantes, que pagaron 800.000 maravedíes quedando llibres y pasando a constituyir conceyu independiente y a integrase na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies, dientro del partíu llamáu de la obispalía, anque nunca tuviera baxo'l señoríu episcopal.

Dómina contemporánea[editar | editar la fonte]

Nel sieglu XIX, el seutor llibre formáu pola nobleza cunta con unos cotos importantes, como foron: el cotu de Taballes perteneciente al marqués d'Estrada, con una estensión de 4.000 díes de güe y el cotu de Melendreros, perteneciente al conde de Nava, de más estensión, 4.200 díes de güe. Tou estu camudaría cola entrada del sieglu XX, que trairá grandes tresformaciones, sobre tou alministratives, desapaeciendo tolos cotos señoriales y incorporándose a la xurisdicción ordinaria. Otres tresformaciones foron les económiques, entamando poles actividaes mineres, con pequeñes mines superficiales, esplotaes per aciu de pequeñes galeríes.

Hai nuevos proyeutos, como l'establecimientu del ferrocarril de vía estrecha, que permitirá averar el carbón de Bimenes a los puertos costeros. L'aporte del ferrocarril, trairá un cambéu nes esplotaciones mineres, con apertura de pozos munchu más fonderos, y una complexa rede de galeríes soterrañes, pero non comparables a les mines de les cuenques del Caudal y del Nalón, que llegaron a degradar el so tradicional paisaxe.

Toes estes tresformaciones traxeron munchos cambeos, y ente ellos, los cambeos sociales. Asina, los movimientos obreros arraigonaron con fuercia y nel sieglu XX marcaríen la historia d'esti conceyu. Na Guerra Civil Española, Bimenes quedó na zona republicana del Frente Norte fasta qu'en 1937, esti cayó. Tres la postguerra'l desendolcu del conceyu tuvo venceyáu al de la minería nos conceyos vecinos.

El 4 de xunetu de 1997, la Casa Conceyu de Bimenes, dirixida por Joaquín García (Izquierda Xunida) protagonizó un fechu históricu al declarar la oficialidá del asturianu dientro del conceyu, orixinando una reaición de diversos conceyos onde tamién salen adelantre mociones que decreten esplícitamente la cooficialidá: Morcín, Castrillón, Casu, Teberga, Llaviana, Llangréu y Llanera. A la fin, el Tribunal Cimeru de Xusticia del Principáu d'Asturies declaró nules toles mociones, estipulando que la competencia llingüística ye únicamente de so. Magar esto, dende entós, tolos branos cellebrase en Bimenes la Fiesta de la Oficialidá, n'alcordanza d'aquellos fechos.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

Bimenes remanez del llatín vinies.

Economía[editar | editar la fonte]

Namás qu'esiste una actividá económica de ciertu relieve, que ye la de bienes y servicios, la so misión ye satisfacer les necesidaes de la so población, pero qu'obtien el so dineru n'otros conceyos.

Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2010)
Númberu de trabayadores Tantu por cientu
TOTAL 288 100
Agricultura, ganadería y pesca 35 12,15
Industria 38 13,19
Construcción 49 17,01
Servicios 166 57,64
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2010, SADEI


Usos del suelu del conceyu (añu 2010)
Usu Superficie (km²)
Tierres de llabrantíu 0,30
Praderíes 17,01
Terrenu forestal 12,18
Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...) 3,20
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2010, SADEI


Carauterístiques del sector primariu (añu 2010)
Ganaderíes de bovín 150
Cabeces de ganáu bovín 1.189
Cabeces de ganáu ovín 642
Cabeces de ganáu cabrín 179
Ganaderos con cuota llechera 3
Quilos de cuota llechera 282.308
Metros cúbicos de madera valtao 114
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2010, SADEI

Cultura[editar | editar la fonte]

Arte y patrimoniu[editar | editar la fonte]

Bimenes tien una importante manda histórica, repartida ente ilesies, capielles, palacios, y cases. Ente elles rescamplen:

  • La ilesia de Santuyano, de cruz llatina que taba arodiada por trés llaos por un pórticu que foi elimináu. Construida nel sieglu XIX, coles carauterístiques del templu típicu asturianu. Construcción desornamentada, onde namás rescampla'l contraste ente la muria revocada y les moldures de les cornises en piedra.
  • La capiella de Santa Bárbara y la so casa reutoral. La capiella ye cuadrada, con portal adinteláu y frontón triangular, nun tien ventanos y namás dispón d'una única saetera. Al llau izquierdu ta adosada la casa reutoral, construida en mampostería y sillares pa puertes y balcones, tando anguaño en permal estáu de conservación.
  • El palaciu de Martimporra, ye l'edificiu más importante del conceyu. Construyíu pol marquesáu de Villapanes, perteneciendo depués al marquesáu d'Estrada. Tien planta cuadrada y dos pisos. La fachada principal ta marcada por dos torres nos llaterales, cuatro balcones y una puerta principal con frontón triangular abierto, onde ta l'escudu familiar. Hai de rescamplar el corredor de madera nun llateral y que ye de calter popular. La capiella asitiase a la entrada de la finca, tien planta rectangular y nave única xebrada en dos tramos con bóveda. Nun llateral ta adosada la sacristía, tien dos entraes que son cencielles. El conxuntu ta declaráu Monumentu Histórico Artísticu.
  • Conxuntu casa capiella de Careaga. La casa ye de planta cuadrada con dos pisos y áticu. Na fachada principal rescampla un corredor de madera con dos cuerpos llaterales, les ventanes son pequeñes, sobre la ventana izquierda ta l'escudu de los Nava. La capiella ye d'un solu hueco y la so construcción ye la clásica rural.
  • La casa Consistorial, sostitúi a otra anterior de menor tamañu, ye una mecedura d'estilu funcional y montés. Construyida en piedra arenisca y madera pa los aleros del teyáu, tien forma de “L” con una torre alta, con escudu y balcón tou ello na fachada principal. Nos llaterales dos cuerpos, ún con dos altures y l'otru con una.
  • Otros edificios: la casa Sindical, l'economatu d'HUNOSA y la Biblioteca.

Gastronomía[editar | editar la fonte]

  • Cabritu a la estaca o guisáu.
  • Embutíos.
  • Casadielles.
  • Sidra.

Cadarma político-alministrativa[editar | editar la fonte]

Política[editar | editar la fonte]

Casa Conceyu de Bimenes

Nel conceyu Bimenes, dende 1979, el partíu que más tiempu tien gobernao, ye IX de la mano del alcalde, Joaquín García. (Ver Llista d'alcaldes de Bimenes). Amás hai de rescamplar la gran presencia que tienen los partíos locales, siendo l'actual alcalde José Emilio González Aller, del Bloque Independiente de Bimenes.

BIB IX-BA PSOE PP BISODE PAS Otros Total
2003 3 1 2 1 3 1 0 11
2007 7 1 1 0 0 0 0 9


Parroquies[editar | editar la fonte]

El conceyu xébrase nes parroquies que vienen darréu:

Toponimia[editar | editar la fonte]

Según el decretu 117/2005 de 17 de payares de 2005, publicao nel BOPA del 2 d'avientu de 2005 el conceyu aprobó'l so espediente de revisión de los nomes de tolos llugares, pasando a ser les formes oficiales na mayoría de los casos la denominación n'asturianu y en dellos la forma bilingüe.

Sociedá[editar | editar la fonte]

Fiestes[editar | editar la fonte]

Les sos principales fiestes son:

  • Tercer domingu de xunu: Feria caballar del Recimuru.
  • El sábadu más averáu al 24 de xunu: celébrase San Xuan en Taballes.
  • L'últimu domingu de xunu: Fiesta de Santa María de Suares.
  • Primer sábadu de xunetu: Fiesta pola Oficialidá.
  • Tercer fin de selmana de xunetu: San Diego en La Fontanina.
  • L'últimu domingu de xunetu: la romería del Pastor y el Montañeru que se celebra en Fayacaba (Peña Mayor)
  • El fin de selmana más averáu al 15 d'agostu: San Cipriano en Rozaes.
  • El domingu siguiente al 8 setiembre: Virxe de La Velía
  • El tercer fin de selmana d'ochobre: Nuestra Señora del Rosario en Santuyano.
  • Primer fin de selmana d'avientu: Xornaes del Gochu y les de Santa Bárbara en Piñera.

Yerbatos célebres[editar | editar la fonte]

Fíos predilectos[editar | editar la fonte]

Fíos adoptivos[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]



 
Conceyos d'Asturies
Amieva | Avilés | Ayande | Ayer | Balmonte | Bimenes | Bual | Cabrales | Cabranes | Candamu | Cangas del Narcea | Cangues d'Onís | Caravia | Carreño | Castrillón | Castropol | Casu | Colunga | Corvera | Cuaña | Cuideiru | Degaña | Eilao | El Franco | Gozón | Grandas de Salime | Grau | Ibias | Illas | Llanera | Llanes | Llangréu | Llaviana | Ḷḷena | Mieres | Morcín | Muros | Nava | Navia | Noreña | Onís | Parres | Peñamellera Alta | Peñamellera Baxa | Pezós | Piloña | Ponga | Pravia | Proaza | Quirós | Les Regueres | Ribedeva | La Ribera | Ribeseya | Riosa | Salas | Samartín d'Ozcos | Samartín del Rei Aurelio | Santalla d'Ozcos | Santiso d'Abres | Santo Adriano | Sariegu | Siero | Sobrescobiu | Somiedu | Sotu'l Barcu | Tapia | Taramundi | Teberga | Tinéu | Uviéu |Valdés | A Veiga | Vilanova d'Ozcos | Villaviciosa | Villayón | Xixón | Yernes y Tameza


Esti artículu amiesta material de la Fedaración asturiana de conceyos, que per aciu d'una autorización permitió agregar conteníu y espublizalu baxo llicencia GFDL.