Castrillón

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Castrillón
Aytocastrillon.jpg
Bandera de castrillon.png Escudo de Castrillón (contorno francés).svg
Bandera de Castrillón
Alministración
PaísBandera d'España España
AutonomíaFlag of Asturias.svg Principáu d'Asturies
ProvinciaProvincia d'Asturies
Partíu xudicial Avilés
Capital Piedrasblancas
Alcalde de Castrillón Ángela Vallina
División
Xeografía
Coordenaes 43°32′45″N 5°59′33″O / 43.5459°N 5.9925°O / 43.5459; -5.9925Coordenaes: 43°32′45″N 5°59′33″O / 43.5459°N 5.9925°O / 43.5459; -5.9925
Castrillon Asturies map.svg
Superficie [convert: unknown unit] km²
Llenda con Avilés, Corvera, Candamu, Illas y Sotu'l Barcu
Altitú media [convert: unknown unit] m
Demografía
Población 22 464 hab. (2018)
Densidá Error d'espresión: Operador < inesperáu hab/km²
Xentiliciu Castrillonés -esa -eso (-és).
Más información
Estaya horaria UTC+01:00
www.ayto-castrillon.es/
Cambiar los datos en Wikidata

Castrillón ye un conceyu d'Asturies. Llenda al norte col mar Cantábricu, al este cola ría d'Avilés, Corvera y Avilés, al sur con Illas y Candamu y al oeste con Sotu'l Barcu.

Historia[editar | editar la fonte]

Prehestoria y romanización[editar | editar la fonte]

Esisten evidencies de presencia humana nel conceyu dende dómines Prehistóriques, qu'amuesen dellos útiles alcontral en Pinos Altos y Las Arribas. Asina mezmu, esiste una cueva del Paleolíticu Superior en Piarnu y constatose l'esistencia de dos castros asitiaos na rodiada La Plata y nel ''Peñón de Raíces

La dómina castreña ta bien mozcarada nesti conceyu, asina hai dos asitiamientos, el de L'Armada y el de Peña Castiellu. Nesti alcuentrense restos de monedes, brazaletes, etc. Pola so envergadura acabaría dando nome al conceyu. Tamién hay otros restos la dómina castrense, nomaremos los de L'Escayu y el de La Peloña de la cueva de Güesu.

Del periodu de la dominación romana o romanización, nun hai abondos datos, cuntando col castru Raíces, cuyes escavaciones nun foron enforma fiables.

Edá Media y Moderna[editar | editar la fonte]

El municipiu garraría especial relevancia na Alta Edá Media cuando nel Peñón de Raíces llevantóse'l Castiellu Gauzón a fines del siglu IX pa protexer la entrada de la Ría d'Avilés. Nesti llugar llevantóse'l taller de orfebrería más emportante qu'hebo n'Asturies, siendo fecha la Cruz de la Victoria, ellaborada nel añu 908, emblema de la monarquía asturiana, y aínda güei símbolo pa los habitantes d'esta nación. La Cruz de la Victoria tien una inscripción que percuerre los brazos pel reversu que diz: "EL OPERATUM EST IN CASTELLO GAUZON".

Nesta dómina nun tenemos datos que mos falen en sí d'esti conceyu, ya que pertenecía a tierres de Gozón que estendiose ente les demarcaciones Pravia nas y xixonesas. Demientres esta dómina la comarca yera rica en recursos d'agricultura y ganadería. La ilesia d'Uviéu tenía interés sobre estes tierres sobre tou el monasteriu de San Vicente. Daqué que tamién hay que destacar ye la influencia la nobleza, asina el conde Gonzalo Peláez que taba nel castiellu de Gozón tenía gran poder sobre estes tierres. Les sos rebeldíes ficieron que les tripes riales tomaren el castiellu como mou de solucionar el problema. Esti castiellu y otros más quedaron baxo'l poder rial y más tarde Alfonsu XI, entregarialos en señal d'arras a la so muyer doña Berenguela.

Al pie del Peñón de Raíces tan casi escondíos nel caseríu, vestixios del antiguu crematoriu franciscanu de Santa María, mas tarde Monasteriu la Mercé. Puen vese espetaos escontra les muries, una arcada románica con columnines, dos puertes coronaes n'arcu, dalgunos llienzos de muria, dellos escudos, asina como la espadaña del templu. Estos monasterios, daban fe del pasu peles sos proximidaes del Caminu de Santigu del Norte, como conozse, ya que altraviesen el conceyu per dos rutes diferentes, una pel interior y otra pel norte.

Camientes los sos primeros sieglos medievales, según la so base documental nel siglu X, Castrillón formaba parte del Alfoz de Gauzón, D'ehí ye d'onde provién el primer [[escudu heráldicu[[ que tuvo'l conceyu. Ensín embargu, en 1309 Fernandu IV da a Avilés por Alfóz estos territorios escomencipiándose una prieta rellación de sieglos. Sólo la llegada de les idees lliberales na Edá Moderna dexará a los castrillonenses llograr la so independencia alministrativa.

Sueglu XIX n'adelantre[editar | editar la fonte]

Nel sieglu XIX ye cuando esti conceyu sufre grandes tresformaciones, asina en 1816 Castrillón y Illas, intenten separtase de la xurisdición de la villa d'Avilés, cosa qu'algamaron depués d'unos años y gracies a les idees lliberales de la dómina, algamando la so independencia alministrativa. Esti sieglu traería consigo una revolución nel municipiu col asentamientu de la Rial Compañía Asturiana de Mines nel pobláu d'Arnáu. Tres el pieslle de la mina en 1915, l'actividá treslladase a San Xuan, onde l'Asturiana de Zinz, anguaño socesora de la Rial Compañía, tien güei en día una de les mayores fábriques de zinc del mundiu.

Nel sieglu XX, hai una gran tresformación industrial y económica, pero destaca'l camudu social producíu. Crease'l pobláu d'Arnáu, cola construción de viviendes xerarquizaes según el cargu qu'ocupará ca persona, y con hespitales, economatos y escueles. Tamién conviertese nel destinu braniegu de la burguesía avilesina y asturiana. A mediaos del sieglu XX crease Ensidesa, qu'atraerá gran cantidá de manu d'obra a Castrillón. N'Arnáu la Rial Compañía Asturiana de Mines crea una filiar que seldrá Asturiana de Zinc, tou estu traxo una dómina de gran crecimientu hasta los años 70, nel qu'entama a marcase la crisis, índa asina Castrillón seguirá calteniendo'l so crecimientu debíu al turismu y a les segundes viviendes de branéu debíu a la so calidá medioambiental.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Conceyu costeru asitiáu la rasa central d'Asturies. N'elli la sablera de Salinas ye un importante destinu turísticu, y ta considerada como la sablera d'Avilés. Amás de la sablera de Salinas Castrillón abeyuga otres playes, en total catorce a lo llargo de tol conceyu:

  • Sablera de L'Espartal.
  • Sablera de San Xuan.
  • Sablera d'Arnáu.
  • Sablón de Bayas.
  • Sablera de Muenielles
  • Sablera de Requexinos.
  • Sablera de la Barca.
  • Sablera de Malabaxada.
  • Sablera del Regueru.
  • Sablera de Bahínas.
  • Sablera d'El Pedreru.
  • Sablera d'El Dolar.
  • Sablera d'El Cuernu.
  • Sablera de Santa María del mar/El Puertu.

Tamién hay dellos acantilaos, anque ensin un altor considerable. L'interior ta formáu por vegues y colines, anque hacia'l sur llevántase la sierra de Pulide, con 438 metros d'altor. El conceyu enxeneral ta conformáu por zones fértiles bañaes por dellos ríos y regueros, ente los más importantes tan los ríos de Fontaniella, La Fureria y Raíces. Tamién, nel aspecto orográficu, ye una de les zones más llanes d'Asturies, ensin rebasar munchu los 100 metros, excepto, l'Altu'l Sable, con 114 metros d'altor, o'l Práu del Marques, na zona más suroeste, con 434 metros.

Les sos principales víes de comunicación son: la N-532, la A-8, y la conocida comu "Y". Se tuvo falando de contruyir pela zona de Raíces la variante ferroviaria pal Puertu cola eliminación de la barrera ferroviaria d'Avilés, pero gracies a la oposición de l'Alcaldesa Ángela Vallina, finalmente esta opción desfízose pol so impautu mediuambiental ya históricu (la variante pasaría dellau del campu arqueolóxicu Castiellu Gauzón).

La distancia de la capital del Principáu, Uviéu, ye de 35 km.

Comunicaciones[editar | editar la fonte]

Puede accedese pola carretera N-632, pol ferrocarril Xixón-Cuideiru de FEVE, amás l'aeropuertu d'Asturies ta asitiao nesti conceyu.

Parroquies[editar | editar la fonte]

Nᵘ Nome Superficie
(km²)
% superficie
Castrillón
Población % población
Castrillón
Densidá
(hab./km²)


1 Castrillón (parroquia) 55,34 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 22 464 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 405,93
2 Bayas 6,25 &&&&&&&&&&&&&011.29000011,29% 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% Error d'espresión: Operador / inesperáu
3 Naveces (parroquia) 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% Error d'espresión: Operador / inesperáu
4 Piarnu 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% Error d'espresión: Operador / inesperáu
5 El Puertu (Castrillón) 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% Error d'espresión: Operador / inesperáu
6 Salinas 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% 0Error d'espresión: Operador < inesperáu.Error d'espresión: Operador < inesperáuError d'espresión: Operador / inesperáu% Error d'espresión: Operador / inesperáu
7 Samartín de L'Aspra 4,36 &&&&&&&&&&&&&&07.8800007,88% 11 455 &&&&&&&&&&&&&050.99000050,99% 2627,29
8 Samiguel de Quiloñu 55,34 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 22 464 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 405,93
9 Santiagu'l Monte 55,34 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 22 464 &&&&&&&&&&&&0100.&&&&&0100% 405,93

Política[editar | editar la fonte]

L'actual Alcaldesa ye Ángela Rosa Vallina de la Noval, gobernando'n solitariu dende l'escomencipiu de 2011, debíu a una ruptura del pactu de Gobiernu col PSOE, al negase esti segundu a aprobar una reforma del Plan Xeneral d'Ordenación Urbana, nel que se facía reserva natural toles dunes de L'Espartal, inclusive la polémica finca L'Espartal. Ensin embargu, el partíu que más gobernó nel conceyu dende 1979 foi el PSOE, anque nos caberos años hubo dos llexislatures de coalición ente IX y PSOE, con alcaldesa d'IX, y una del PP.


Elleiciones municipales
Partíu 1979 1983 1987 1991 1995 1999 2003 2007 2011 2015
AP/PP 1 6 6 6 10 9 9 9 6 6
PCA/IU/IU-BA 3 2 4 5 5 6 6 7 8 8
C'S 1
"'CSP 2
PSOE 6 9 7 8 6 6 6 5 3 3
"'FAC 4 1
UCD/CDS 4 - 4 2
Independientes 3
Total 17 17 21 21 21 21 21 21 21 21
Fuentes: Ministeriu del Interior y Federación Asturiana de Conceyos

Economía[editar | editar la fonte]

Emplegaos nos diversos sectores económicos (añu 2009)
Númberu de trabayadores Tantu por cientu
TOTAL 5.813 100
Agricultura, ganadería y pesca 73 1,26
Industria 1.548 26,63
Construcción 609 10,48
Servicios 3.583 61,64
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI


Usos del suelu del conceyu (añu 2009)
Usu Superficie (km²)
Tierres de llabrantíu 0,83
Praderíes 20,43
Terrenu forestal 20,74
Otros usos (industrial, residencial, tierra ermo...) 13,34
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI


Carauterístiques del sector primariu (añu 2009)
Ganaderíes de bovín 163
Cabeces de ganáu bovín 1.150
Cabeces de ganáu ovín 295
Cabeces de ganáu cabrín 77
Ganaderos con cuota llechera 13
Quilos de cuota llechera 1.882.360
Metros cúbicos de madera valtao 23.105
* Datos tomaos del Anuariu Estadísticu d'Asturies 2009, SADEI

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]