Allium ampeloprasum var. porrum

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Allium ampeloprasum var. porrum
Commons-emblem-notice.svg
 

Infobox plantae.png

Puerru
Leeks produce-1.jpg
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Liliopsida
Orde: Asparagales
Familia: Amaryllidaceae
Subfamilia: Allioideae
Tribu: Allieae
Xéneru: Allium
Especie: A. ampeloprasum
Subespecie: A. ampeloprasum var. porrum
(L.) J.Gai
[editar datos en Wikidata]
Puerro
Leeks.JPG
Tamañu de porción
Enerxía 61 kcal 255 kJ
Carbohidratos 14.15 g
 • Fibra alimentaria 1.8 g
Grases 0.3 g
Proteínes 1.5 g
Retinol (vit. A) 83 μg (9%)
Tiamina (vit. B1) 0.06 mg (5%)
Riboflavina (vit. B2) 0.03 mg (2%)
Niacina (vit. B3) 0.4 mg (3%)
Ácidu pantoténicu (vit. B5) 0.233 mg (5%)
Vitamina B6 64 mg (4923%)
Vitamina C 12 mg (20%)
Vitamina E 0.92 mg (6%)
Vitamina K 47 μg (45%)
Calciu 59 mg (6%)
Fierro 2.1 mg (17%)
Magnesiu 28 mg (8%)
Manganesu 0.481 mg (24%)
Fósforu 35 mg (5%)
Potasiu 180 mg (4%)
% de la cantidá diaria encamentada p'adultos.
Fonte: Puerro na base de datos de nutrientes del USDA.
[editar datos en Wikidata]

Allium ampeloprasum var. porrum, el puerru, porru, folio porru, ajoporro, poru o cebolla llarga, ye una de les variedaes cultivaes de la especie Allium ampeloprasum. Como la cebolla y l'ayu, esta planta pertenez a la familia de les liliacees. Trátase d'una planta biañal orixinaria d'Europa y Asia Occidental que se cultiva poles sos fueyes, bulbu y flores comestibles. La otra variedá de la especie ye A. ampeloprasum var. ampeloprasum, que se conoz por munchos nomes, ente ellos "ayu blandino" y "folio elefante" y caracterízase por producir bulbos col aspeutu d'un ayu, pero de tamañu enforma mayor.

Flores de puerru

Carauterístiques[editar | editar la fonte]

La planta del puerru tien 3 partes que son: les fueyes llargu y llanceoláu (con tonalidaes verde-azulaes) daqué planes, el tarmu y un pequeñu bulbu blancu y allargáu del que salen una cierta cantidá de raigaños pequeños. Un puerru suel tener cerca de mediu metro d'altor, y puede llegar a tener ente 3 y 5 cm de grosez. Tien un sabor carauterísticu, paecíu al de les cebolles pero más nidiu. El so emplegu na alimentación humano nun dio informes d'investigación que llinden el so consumu. Hai que destacar que ye fonte d'un carbohidratu llamáu inulina.

Cultivo[editar | editar la fonte]

El puerru ye una planta biañal resistente a los climes fríos, y por regla xeneral prefier suelos fondos. Suelse semar nos meses finales d'iviernu, y les primeres plantes pueden recoyer en primavera (davezu, ente 16 y 20 selmanes tres el so plantíu). Crez a plenu sol, anque tamién puede faelo a media solombra. Les flores son hermafrodites y son polinizaes por abeyes y otros inseutos. Pal procesu del blanquéu, cuando ta abondo desenvueltu'l tarmu, báltase y sotiérrase pa evitar que-y dea la lluz.

Historia[editar | editar la fonte]

Ye una planta conocida n'Europa dende fai enforma, consumida yá nel antiguu Exiptu nel 4000 e.C.,[1] y nel Alloñáu Oriente. Los romanos utilizar na cocina, y dizse que l'emperador Nerón yera un apasionáu del puerru y consumir en sopes.[2]

Usos culinarios[editar | editar la fonte]

"Zeytinyağlı pırasa" (Puerros con aceite d'oliva) ye otru de los platos fríos fechos con aceite d'oliva, na cocina turca.

Ye una verdura emplegada frecuentemente en sopes y cocíos y cruda n'ensalaes.[3][4] La parte comestible de la planta son les fueyes y el bulbu, anque dacuando cómense les flores n'ensalaes. Na cocina española esisten diversos platos qu'inclúin el puerru; unu de los más famosos ye la porrusalda, una especie de sopa que los inclúi como ingrediente principal (purrusalda ye lliteralmente sopa de puerru n'eusquera).[5] N'otres gastronomíes europees apaez como ingrediente, como por casu na belga nel waterzooi o en diversos platos franceses, como'l vichyssoise o'l mirepoix. Nel mundu anglosaxón tiense la leek soup bien famosa na cocina de gales.

Usos melecinales[editar | editar la fonte]

La planta tien les mesmes propiedaes melecinales qu'l'ayu, pero nuna forma muncho más nidia y colos principios activos más nidios.[6] Del zusmiu qu'esprende la planta díxose que tien propiedaes insecticides.[7] Realizáronse numberoses investigaciones y comprobáronse los efeutos hipotensores n'aguarones.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Daniel Zohary and Maria Hopf, Domestication of plants in the Old World, third edition (Oxford: University Press, 2000),p. 195
  2. "Hestories interesaes de la Gastronomía", Liliaan Goligorsky, Ed. Robinbook, 2005
  3. Hedrick. O. P. Sturtevant's Edible Plants of the World. Dover Publications 1972 ISBN 0-486-20459-6
  4. Facciola. S. Cornucopia - "A Source Book of Edible Plants". Kampong Publications 1990 ISBN 0-9628087-0-9
  5. Mikel Zaraté, (1976), Influencies del vascuenciu na llingua castellana: al traviés d'un estudiu del elementu vascu na fala coloquial de Chorierri-Gran Bilbao,La Gran Enciclopedia Vasca,
  6. Bown. D. "Encyclopaedia of Herbs and their Uses". Dorling Kindersley, London. 1995 ISBN 0-7513-0203-1
  7. Riotte. L. Companion Planting for Successful Gardening. Garden Way, Vermont, USA. 1978 ISBN 0-88266-064-0

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Mathew, B. 1996. "A review of Allium" sect. Allium. (Rev. sect. Allium)

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]