Cervus elaphus

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Commons-emblem-notice.svg
 
Venáu común
Cervus elaphus Luc Viatour 3.jpg
Machu y femes de venáu
Estáu de caltenimientu
Preocupación menor (LC)
Esmolición menor (IUCN 3.1)[1]
Clasificación científica
Reinu: Animalia
Filu: Chordata
Clas: Mammalia
Orde: Artiodactyla
Familia: Cervidae
Xéneru: Cervus
Especie: C. elaphus
Linnaeus, 1758
Distribución
Distribución histórica (verde claru) y actual (verde escuru) del venáu común en Eurasia.
Distribución histórica (verde claru) y actual (verde escuru) del venáu común en Eurasia.
Subespecies
Numberoses, ver testu
[editar datos en Wikidata]

El venáu común (Cervus elaphus), tamién llamáu venáu européu, venáu coloráu, venáu coloráu o venado, ye una especie de cérvidu llargamente distribuyida pol hemisferiu norte. Hanse documentáu unes ventisiete subespecies distintes con una área de distribución que s'estiende dende'l Magreb,[2] la península ibérica y Gran Bretaña[3] hasta gran parte de América del Norte, que s'estremen ente sigo pol tamañu, llargor y color del pelo y forma de les cuernes. Los seis subespecies de uapitíes norteamericanos, antaño clasificaos na especie propia Cervus canadensis, clasifíquense anguaño como subespecies de Cervus elaphus.[4] Los venados lleguen a la pubertá al añu de nacer. Ta incluyíu na llista 100 de les especies exótiques invasores más dañibles del mundu[5] de la Unión Internacional pal Caltenimientu de la Naturaleza.

Descripción[editar | editar la fonte]

Primer planu d'un gran exemplar de venáu mientres berrar

El venáu común ye un venáu de gran tamañu (namái superáu pol alce y el uapití dientro del conxuntu de los cérvidos vivos), con un tamañu ordinariu de 160 a 250 cm de llargor y un pesu nos machos d'hasta 200 kg.[6][7] Esta especie presenta dimorfismu sexual, siendo les femes más pequeñes y menos trabaes que los machos; nunca presenten cuernes. Los individuos de sexu masculino presenten cuernes qu'anueven cada añu y, en delles subespecies, una trupa melena de pelo escuru en pescuezu y costazos. El color del pelo ye de normal pardu en tol cuerpu salvu nel banduyu y los gluteos, ablancazaos, y puede variar na intensidá de la so tonalidá según los individuos. Les críes de pocos meses presenten una coloración acoloratada, con llurdios y rayes blanques que los ayudar a escondese de los depredadores.[8]

La dieta d'esta especie ye puramente vexetariana, con más pesu de les fueyes sobre les yerbes.[9]

Vida social[editar | editar la fonte]

Esquitada de venaos.

Los venaos son animales herbívoros que formen grupos en función de la so edá y altor. Les femes viven en menaes de decenes d'exemplares colos sos retueyos más nuevos, ente que los machos mover de forma solitaria o en grupos muncho más amenorgaos, de menos de 5 individuos.[10] Namái s'averen a les femes na dómina de celu (ente agostu y setiembre del hemisferiu norte, o ente marzu y abril del hemisferiu sur, según zona y clima) momentu en qu'empiecen a lluchar colos otros machos pol control d'un harén.[11]

Venaos lluchando cabeza contra cabeza.

Para ello, los cuernos tuviéronse desenvolviendo mientres el branu, adquiriendo mayor tamañu, llargor y númberu de puntes a midida que avanza la edá del exemplar. En seronda les cuernes pierden la piel protector que les anubre (el terciopelu), que los machos encargar de faer esprendese estregándose la cabeza contra los tueros d'árboles.[12] Mientres tola dómina de reproducción, los machos nun s'alimenten y pasen tol día lluchando ente ellos o copulando coles femes que se ganaren, de tal manera que nun ye raru que munchos muerran de fame y puru escosamientu si l'añu foi malu y nun atroparon reserves abondes pal iviernu. Esto suel afectar en mayor midida a los individuos nuevos, que suelen terminar la estación ensin reproducise, ganaos por animales de mayor edá y fuerza. Por cuenta de ello, la esperanza de vida media pa los machos d'esta especie ye d'apenes 5 o 6 años, llegando a algamar los 20 en bones condiciones.

Tres la dómina de celu, los machos abandonen de normal la menada conquistada, anque dalgunos queden nella mientres una temporada. Para febreru (o agostu del hemisferiu sur) tolos individuos perdieron yá los sos cuernos y van proceder nos meses siguientes a anovalos. Les femes preñaes mientres la seronda paren una cría o dos 8 meses dempués, a empiezos del branu. Los cervatos pueden llevantase y siguir a la so madre al poco de nacer, pero ella suel escondelos ente la vexetación del monte y allegar regularmente pa dar# de mamar, cosa que faen hasta los 3 meses. A los 2 años les femes yá son adultes, ente que los machos algamen el maduror a los 3, pero van tardar unos años más en poder vencer la resistencia de los veteranos y apariase.

Depredadores[editar | editar la fonte]

El venáu común ye presa de múltiples carnívoros. Los adultos y críes pueden cayer víctimes de llobos cervales, llobos, osos, tigres y lleopardos (en Siberia y Manchuria), y pumes (n'América). Los individuos bien nuevos, amás, son cazaos tamién por foinos, gatos selvaxes y águiles. Ante estos animales namái tienen el recursu de la fuxida y nel casu de los más pequeños el camuflaje, pos los machos escasamente usen los sos cuernos pa lluchar contra ellos por ser pocu efectivos contra los carnívoros.

Sicasí, estes amenaces nun son abondes pa poner en peligru la especie. En zones onde s'esterminaron a gran númberu de carnívoros, los venaos pueden aportar a una plaga y amenaciar la población de ciertes plantes. Por ello'l so caza ye bien común en tol mundu, anque tiende a ser regulada por que nun resulte escesiva: les subespecies que vivíen nos Montes Apalaches, el valle del ríu Misisipi y el sur de les Montes Predresos escastar nel sieglu XIX precisamente pol escesu de captures, y delles subespecies más cuerren peligru de sumir. Ente les subespecies amenaciaes tán les de Andalucía (C. y. hispanicus), Córcega (C. y. corsicanus), Bactriana (C. y. bactrianus), venáu del Turquestan Rusu, constituyó la presa predilecta del tigre del Caspio en determinaes rexones, los montes Tian Shan (C. y. songaricus) y Yellowstone (C. y. nelsoni).

Subespecies[editar | editar la fonte]

En Eurasia conócense les siguientes subespecies:[8][4]

C. y. bactrianus.
C. y. corsicanus.
Exemplar de Cerdeña.
C. y. sibiricus.
C. y. hippelaphus en Renania (Alemaña).
C. y. hispanicus.

Esisten otros seis subespecies (dos extintas en tiempos recién) natives de América del Norte, que reciben el nome de uapitíes.[3] Clasificaes primeramente como una especie estreme (Cervus canadensis), de mayor tamañu que'l venáu común, dependiendo de la subespecie, color pardoamarillento, cola cabeza, el pescuezu y les pates de tonalidá pardu escura. Llurdiu blancu grande y amarellentada. Na actualidá considérense subespecies de Cervus elaphus:

Uapití, venáu norteamericanu.

Especie exótica invasora[editar | editar la fonte]

Por cuenta de el so valor como especies de caza, el venáu introducióse en dellos países como Arxentina, Chile, Australia y Nueva Zelanda. En América del Sur considérase que'l venáu tien un efeutu negativu na ecoloxía local, compitiendo con especies natives de los herbívoros y los cambeos na flora.

Galería[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Lovari, S., Herrero. J., Conroy, J., Maran, T., Giannatos, G., Stubbe, M., Aulagnier, S., Jdeidi, T., Masseti, M. Nader, I., de Smet, K. & Cuzin, F.. «Cervus elaphus» (inglés). Llista Roxa d'especies amenazaes de la UICN 2014.3.
  2. «Cervus elaphus ssp.barbarus». International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. Archiváu dende l'orixinal, el 30 de xunu de 2007. Consultáu'l 3 d'ochobre de 2006.
  3. 3,0 3,1 «The Ecology of Rede Deer». Deer-UK. Consultáu'l 2 d'ochobre de 2006.
  4. 4,0 4,1 Ludt, Christian J.; Wolf Schroeder, Oswald Rottmann, and Ralph Kuehn. «Mitochondrial DNA phylogeography of rede deer (Cervus elaphus)». Molecular Phylogenetics and Evolution 31 (2004) 1064–1083. Elsevier. Archiváu dende l'orixinal, el 2 de payares de 2006. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2006.
  5. Lowe S., Browne M., Boudjelas S., De Poorter M. (2000). 100 de les Especies Exótiques Invasores más dañibles del mundu. Una seleición del Global Invasive Species Database. Publicáu pol Grupu Especialista d'Especies Invasores (GEEI), un grupu especialista de la Comisión de Supervivencia d'Especies (CSE) de la Unión Mundial pa la Naturaleza (UICN), 12pp. Primer edición, n'inglés, sacada xuntu col númberu 12 de la revista Aliens, Avientu 2000. Versión traducida y actualizada: Payares 2004.
  6. «Red deer: Definition from Answers.com».
  7. Geist, Valerius (1998). Deer of the World. Their Evolution, Behavior, and Ecology. Stackpole Books, 202-204.
  8. 8,0 8,1 Geist, Valerius. Deer of the World: Their Evolution, Behavior, and Ecology. Mechanicsburg, Pa: Stackpole Books. ISBN 0-8117-0496-3.
  9. Elk of North America, Ecology and Management. Nuevu York: HarperCollins. ISBN 1-58834-018-X.
  10. Pisarowicz, Jim. «American Elk - Cervus elephus». National Park Service. Consultáu'l 10 d'ochobre de 2006.
  11. Enciclopedia Virtual de los Vertebraos Españoles. Carrascal, L. M., Salvador, A. (Eds.).Venáu Cervus elaphus Linnaeus, 1758. Muséu Nacional de Ciencies Naturales, Madrid.
  12. «Friends of the Prairie Learning Center». O.S. Fish and Wildlife Service. Archiváu dende l'orixinal, el 27 de setiembre de 2006. Consultáu'l 6 d'ochobre de 2006.
  13. Biological Journal of the Linnean Society 2006, 88, 691–701: S. S. HMWE ET AL. fzachos@zoologie.uni-kiel.de "Conservation genetics of the endangered rede deer from Sardinia and Mesola with further remarks on the phylogeography of Cervus elaphus corsicanus" http://www.blackwell-synergy.com/doi/abs/10.1111/j.1095-8312.2006.00653.x (enllaz rotu disponible n'Internet Archive; ver el historial y la última versión).
  14. «The Case of the Irish Elk». University of California, Berkeley. Consultáu'l 3 d'ochobre de 2006.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

N'inglés





Cervus elaphus