Salamanca

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Gtk-find-and-replace.svg
Esti artículu necesita una revisión por un correutor qu'ha d'ameyorar la so ortografía, la so gramática, la so sintaxis o'l so vocabulariu. Tamién, iguar les referencies o semeyes o con enllaces francíos.
(ver la llista completa d'artículos pa correxir)
Salamanca
Bandera Escudu
Fundación Fortaleza vettona d'Helmántica
Xentiliciu salamanquín, -ina, -ino
Población   hab/km2
Mayor altitú 802 m

La ciudá de Salamanca ye la capital de la provincia de Salamanca. Tien 160.331 habitantes censaos y al rodiu de 25.000 estudiantes non recoyíos nel censu.

A los habitantes de la ciudá conozse-yos como salamanquinos o charros.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Ta asitiada a la vera del ríu Tormes, a 802 metros d'altitú, nuna superficie de 29,8 quilómetros cuadraos. Alcuéntrase a unos 212 km de Madrid.

Historia[editar | editar la fonte]

Edificiu históricu de la Universidá de Salamanca.

Quien s'afaya en Salamanca por primera vegada queda ablucáu poles grandes fileres d'edificios históricos, dende la Catedral Vieya fasta la Plaza Mayor, dambes xuníes pola Cai Mayor. Él más grande fechu na hestoria de la ciudá ye la fundación de la so universidá pol rei llionés Alfonsu IX en 1218. Foi la primera universidá en suelu llionés, creada col envís de que los llioneses nun salieren a estudiar a Castiella.

Na fala llionesa del sieglu XVII conséñase Sallamanca.

Prehistoria[editar | editar la fonte]

Ensin dulda l'home prehistóricu habitó les fasteres salamanquines. Cuarcites tallaes a xeitu d'ayalgues, atópense nes márxenes del Huebra-Yeltes con una antigüedá superior a 100.000 años. Xacimientos del Achelense Antiguu en Castraz de Yeltes: “Mesa Grande”, “El Lombo”. Hai tamién restos del Paleolíticu na vega del rieu Águeda.

Del Neolíticu ya primera Edá de los Metales hai dellos afayamientos: machaos de piedra apolazada ya variedá d'oxetos en cobre o bronce (pex. Xacimientu de “Cabeza Gejo” en Barruecupardu). Ye valoratible tamién la esistencia de dólmenes (Mata de Lledesma, Piedras Hitas, Torreciellas..) ya mesmamente menhires como'l de “Los Regalados” en Fuenteguinaldu; o túmulos megalíticos como'l de “El Turrión” (Navamorales).

Na Edá de Fierru esistieron fortificaciones tipu castros, siendo un d'estos lo que güei día ye la propia Ciudá de Salamanca. Otros castros hebo en Bermellar, Barruecupardu, Ecla, Las Uces, etc.

La cuasi entera provincia salamanquina tuvo dientro de les fasteres dominaes polos vettones (“cultura de los verracos”), pueblu prerromanu d'orixe non nidiu, pue que celta, anque otros historiadores opinen que taben n'esti territoriu enantes qu'allegaren los propios celtes. Ciudaes vetones foron Salmántica (Helmántica), Miróbriga (Cidarrodrigu), Bletissa (Lledesma), Oronia (nel téminu de Fuenteguinaldu).

Les guerres ente vettones (d'economía ganadera) ya los sos vecinos los vaceos (d'economía agrícola-cerealista) arrequexó a los primeros a les fasteres del sur.

Historia antigua[editar | editar la fonte]

Nel añu 218 aporten a Salamanca les tropes d'Hanibal Barca, que conquistaren estes tierres ensin malpenes llucha.

Vencíos los cartaxineses por Roma na figura d'Emilio Escipión, la península ibérica (Hispania) pasu ente pasu foi conquistada polos romanos. Estos xuniéronse pacíficamente na edá del fierru (-180 a –121) los distintos pueblos y tribus, sacante Salamanca dientro de la provincia romana de Llusitania con capital n'Emérita Augusta (Mérida). Munches pontes, fontes ya calzaes foron axeitaes n'aquella dómina. La vía equinea o calzada de la Plata ya la ponte romana de la ciudá de Salamanca son exemplos nidios.

Nel sieglu V vándalos, alanos ya suevos pasaron a Hispania calteniéndose los suevos nel nordeste de la península incluída la cuasi totalidá de la provincia salamanquina. Más avante'l Reinu Visigodu venció al Suevu nel 585, tomando Toledo les riendes de la so historia.

Nel añu 711 el rei godu Rodrigu perdió escontra los sarracenos nes batalles de Guadalete ya Segoyuela (na Sierra de Francia de Salamanca) entamando dempués la Hispania musulmana.

Edá Media[editar | editar la fonte]

Na Alta Edá Media, Salamanca foi “tierra de naide” o “faxa fronteriza” amplia fastera deshabitada en gran midida. Nel añu 763 Alfonsu “el Católicu” (739-747) reconquistara'l norte salamanquín (Letesma y Salamantica) mas esta nun fora mui duradera. Dizse que dalgunes antigües ciudaes vetones continuaron poblaes nesos sieglos escuros.

Nel 863 Ordoñu I (850-866) d'Asturies reconquista Salamanca, anque pocu dempués tien d'añoxala.

Alfonsu III (866-910) pon la capital del Reinu en Llión emprincipiando'l Reinu de Llión dafechu. La raya-frontera sedrá dempués el rieu Douro. A lo llargu del so reináu tuvo Salamanca dientro les llendes llioneses.

Nel 929 independízase Castiella, dixebrándose del reinu de Llión.

El Reinu Llionés na domina de Ramiru II (931-950) reconquista tol norte de la provincia salamanquina (939) y da-y nome a un pueblu del Abadengu llamáu Guadramiru. D'otra miente repuebla Ledesma, Vitigudino, Guadramiru, Dallamanca ya Peñaranda de Bracamonte. Considérase Ramiru II como ún de los meyores reis del Regnum Legionense.

Dempués de décades de señardá, de traiciones de condes gallegos, ya castiellanos en connivencia munches vegaes col enemigu sarracenu --Abu’Amir-Al Mansur ,“el victoriosu” (940-1002)-- que fraya enforma Zamora, Astorga, Coimbra, Llión, ya l'estáu de guerra civil que cuasi son a destruyir el Reinu Llionés.

Coles polítiques d'intervención de Sancho III el Mayor de Navarra muerre'l rei de Llión de la dinastía Asturiana Bermudo III na batalla de Tamarón (1028-1037). El so cuñáu Fernando I rei de Castiella foi tamién rei consorte de Llión. En morriendo Fernandu ye Alfonsu VI (1065-1109) rei de Llión. Ye dempués cuando la independencia del Reinu Llionés ta amenazada pola campaña militar de Sanchu de Castiella que muerre nel asediu de Zamora (1072) gracies al héroe llionés Vellido Dolfos.

Ye Alfonsu VI ún de los reis más importantes pa Salamanca yá que fai repoblación de la provincia. Encamienta repoblar Salamanca a D. Fruela de León ya D. Raimundu de Borgoña, y al Conde Rodríguez Girón fai lo mesmu respeutu Ciarrodrigu. Alfonsu VI da-y Fueros a Salamanca, Lledesma, Ciarrodrigu, ya nes fasteres d'anguaño, Portugal a Castelorrodrigu, Moreira, Trancoso, Guarda, Valhelhas y Tauro. Son los nomaos Fueros Llioneses.

Nos tiempos d'Alfonsu VII “imperator” entama la construcción de la Catedral Vieya de Salamanca, reconquistase Alba de Tormes, Béjar ya Candelariu. A semeyanza d'otros llugares de la Extrema-Durii da-y a Alba de Tormes un Fueru llionés. Nesti tiempu va independízase Portugal.

Fernandu II de Llión ( 1157-1188), fiyu del «imperator», repuebla de nuevu Ciarrodrigu ya Ledesma, ampliando los Fueros. Tamién foi esti rei quien nomara Ciarrodrigu como sede obispal ya dio-y el títulu de “civitas”. Pue que fuere'l rei más importante pa esta ciudá del sureste de Salamanca. nel so reináu Salamanca foi tomada momentáneamente pol rei de Portugal.

Alfonsu IX de Llión (1188-1230) foi, quiciabes, el rei más importante pa la provincia de Salamanca ya pa la propia capital. Nun ye bilordiar l'aporfiar que Salamanca ye lo que ye anguaño gracies a la so política porque alrodiu de 1218 fundó l'Estudiu Xeneral de la Universidá que dio-y tanta fama universal. Al entamu les “cátedres” tuvieron asitiaes na Ilesia Catedral de Sta. María. Tamién hebo de repoblar una vegada más Alba de Tormes. Ye perfamosu Alfonsu IX por convocar nel primer añu del so reináu (1188) les primeres Cortes “democrátiques” d'Europa na que participaren representantes del tercer estáu: los representantes de les ciudaes, y la burguesía -Salamanca ente elles-.

Fernandu III, fiyu d'Alfonso IX, va nomase Rei de Llión, de Castilla y de Toledo. Confirmara la Universidá de Salamanca. De Salamanca allueñase la fontera col islam ya enxamás tornaría a manes sarracenes.

Los Fueros Llioneses foron vixentes fasta'l reináu d'Alfonso X (1252-1284), mas les Cortes Llioneses u taba incluyida Salamanca, taríen dixebraes de les de Castiella abondo tiempu.

Alfonso XI (1312-1349) ye l'únicu rei que ñaciera en Salamanca, llamáu “el Xusticieru” foi'l segundu de los historiadores, el más enérxicu ya grande de tolos Alfonsos, anque, de xuru, nun fadría solombra a Alfonso IX.

La vida salamanquina siguió dientro del Reinu de Llión estableciendo rellaciones fondes con Asturies ya Estremadura per aciu del camín mozárabe a Santiagu Compostela, la Ruta la Plata ya les cañaes ganaderes orientaes norte-sur; exes perimportantes estos de la comunidá de cultura, vezos y folclor de les rexones que pertenecieron a la corona Llionesa.

Edá Moderna. L'antiguu réxime[editar | editar la fonte]

Nos sieglos XVI, XVII ya XVIII, Salamanca alcuéntrase dientro del llamáu Reinu de Llión, Primeru “los Austries” fasta Carlos II ya dempués “los Borbones” nun van privilexar a Salamanca de mou especial. La vida de Salamanca medra alrodiu de la so Universidá que xurdieron tantos frutos en toles estayes del saber, ya tantos sabios conoció.

Edá Contemporánea[editar | editar la fonte]

El sieglu XIX principia n'España cola collaboración con Francia que darréu tornóse na invasión francesa ya nuna guerra d'independencia onde va sufrir muncho menoscabu la provincia y Salamanca capital qu'alcontró gran destrucción en vides ya monumentos (yera llamada entós “Roma la chica”). Tamién Ciarrodrigu caltuvo la guerra. Destacáronse guerrilleros comu Julián Sánchez “el charru” ya los sos llanceros. La batalla de los Arapiles a curtia distancia de la capital va ser crucial pa la derrota de los franceses.

Nel 1833, añu nel que muerre Fernandu VII cola división de los reinos d'España fórmase la provincia de Salamanca d'anguaño que xunto con Zamora y Llión formen les tierres del Reinu de Llión. El decretu del ministru Javier de Burgos allugase na rexencia de María Cristina, ma de Sabela II que cuntaba con trés años d'edá. Salamanca según esti decretu de 1833, inda vixente, pertenez al Reinu de Llión, anque la cadarma autonómica amestólu, escontra la lletra la Constitución, esti territoriu históricu a provincies de Castiella la Vieya (sacadas Santander y Logroño) nel añu 1983 (Gobiernu de Leopoldo Calvo Sotelo) magar les denuncies de partíos políticos, persones particulares ya asociaciones rexonalistes.

El sieglu XXI[editar | editar la fonte]

No que cinca al momentu actual, Salamanca, con plasmu retrocede poblacional ya económicamente; frayense puestos de trabayu ya amenorgase'l pesu específicu na so Universidá; torgandose, sicasí nuna dómina afayadiza, xida perfeuta, pal progresu xeneral deles provincies dientro de les Autonomíes d’España.

La población salamantina en 2006 amenorgóse en más de 11.000 presonas respeutu al año 1994 . Ye significativu comprobar que Salamanca caltien un alto índiz de población avieyada respeutu a los datos nacionales.

Monumentos ya llugares d’interés[editar | editar la fonte]

Catedral de Salamanca
Plaza Mayor

La ciudá vieya de Salamanca foi declará Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO nel añu 1985. Los monumentos más representativos de la ciudá son los que siguin:

  • Catedrales: Salamanca tien dos catedrales, la Vieya, del sieglu XII, d'estilu románicu, ya la Nueva, muncho más grande, del sieglu XVI y d'estilu góticu. Un prestosu ya abondu desconocíu requexu de Salamanca ye’l llugar u xúnense les ilesias catedralas vieya ya nueva, nomáu'l Patiu Chicu. Magar que la construcción de la catedral nueva supusiera l’esbarrumbamientu d ún de los brazos de la nave’l cruceru la catedral vieya, hai que dicir que nel Patio Chico, el románicu ya’l góticu remexen nuna armoniosa plaza. Dende’l Patiu Chicu ye posible acolumbrar el magnu cimborriu románicu la Catedral Vieya, nomáu Torre’l Gallu, col techu d’escames. Mui averáu d’ahí tá'l Guertu de Calistu ya Melibea, onde dalgunos dicen que s'asitiara la trama la novela La Celestina de Fernando de Rojas, y restos de la muria romana.
  • Plaza Mayor: d’estilu barrocu, dicese que ye una de les plazes más fermoses qu'esisten, diseñá polos arquiteutos Alberto ya Nicolás Churriguera. Les obres emprimaren nel 1729, y ye conocida comu "'l cuartu de tar de los salamantinos". Una de les sos esnales tá anguañu ocupá pola casa conceyu. Una de les salides de la plaza, la que va a la "Cai Mayor", tien un requexu (la pequeña plaza del Corrillu) de bayura de guapura y siempres con muncho baruyu. A manzorga tá la ilesia románica de San Martín y a mandrecha una serie de cases con soportales formáos por colunes de piedra rematades en zapates amosando los díes de la selmana (una lluna pal llunes, un Marte pal martes, etcétera).
Fachada de les Escueles mayore de la Universidá de Salamanca
  • Universidá: conxuntu d’edificios que componíen l’antigua Universidá de Salamanca, qu'incluye les Escueles Mayores, les Escueles Menores ya l'Hospital d’Estudiu (rectoráu d'anguañu). La fachada de les Escueles mayores ye d’estilu platerescu. El rectoráu ye góticu. Les Escules Menores abeyugen el Muséu de la Universidá, ún de los sos mayores atractivos ye’l frescu qu'antañu taba na bóveda de la biblioteca (tres la fachada plateresca), nomáu "El cielu de Salamanca" (sieglu XV). Estos edificios afítanse alredor de la plaza nomada Patiu de les Escueles. Nesta mesma plaza tá la cai'l melicu Álvarez Abarca un de los melicos de la Reina (sieglu XV). Fachada gótica con detalles renacentistes. Güey Muséu de Salamanca.
  • Colexu d’Anaya o Colexu Mayor de San Bartolomé (tamién coñocíu pol pueblu comu Pallaciu d’Anaya): fundáu nel sieglu XV por don Diego d'Anaya. L'edificiu d'anguañu, d’estilu neoclásicu, foi construyíu ente los años 1760 y 1768, pa sustituir l'antiguu.Anguañu ye la Facultá de Filoloxía. Averáu alcuentrase l'edificiu la Hospedería, construyíu por Churriguera en 1715, u destaquen les antigues caballerizes, Gúey un popular chigre.
Colexu d’Anaya
Cúpula la Catedral de Salamanca
Ca les Conches
  • Colexu Mayor Fonseca o de los Irlandeses: construyíu nel 1525, entamada la obra por Xuan d’Ibarra ya Continuolu Diego de Siloé, ye un perguapu edificiu con un patiu central d’estilu renacentista. Fundolu l’arzobispu Alonsu III de Fonseca del que rescibe’l nome, yá que’l so nome oficial yera Colexu de Sanyagu (Fonseca yera por entos Arzobispu de Sanyagu). Esti santu surde representáu enriba la puerta. Na capiella hai un retablu d’Alonsu Berruguete. Dizse de los irlandeses porque yera frecuentáu polos estudiantes irlandeses que getaben una educación católica cuando l’ocupación inglesa de la islla prohibió la formación de curas católicos. Anguañu empléase como residencia universitaria ya p'actos culturales. Anexu alcuéntrase l'edificiu l'antigua Hospedería, edificiu barrocu dedicáu a Centru de Posgráu de la Universidá de Salamanca.
  • Colexu de San Ambrosio (1719): Anguañu ye archivu de la Guerra Civil. Caltien documentos ya oxetos incautáos polas tropas nacionales ya los sos aliaos . Sicasí nel cursu de tola posguerra'l so finxu básicu yera caltener l’información rellacionada con muérganos ya indivíduos potencialmente a la escontra del réximen franquista, poro en aquella dómina, utilizabase tala información con fines represores. Dende’l regresu la democracia esti edificiu convirtiose n'unu de los archivos más importantes que taban n’España a la hora d’investigar la domina histórica de la Segunda República. Munchos de los documentos y oxetos qu’aínda permanecen nel archivu tán venceyaos cola masonería, pente ellos diversos muebles colos que foi reconstruída una loxia masónica.
  • Colexu Trilingüe: fundáu en 1554 pal enseñu del llatín, griegu ya hebreo. Consérvase una seición del patiu orixinal, refechu a partir de 1829, comu la Facultá de Física.
  • Clerecía: Anguañu sede la Universidá Pontificia. Entamó a construyise nel añu 1617 y terminó 150 años dempués comu Colexu Real del Espritu Santu, de la Compañía de Xesús. Ye d’estilu barrocu. Estrémanse'l colexu, con un interesante claustru, ya la ilesia, con una impresionante fachada de tres cuerpos. El nome de Clerecía debese a que perteneció a la Real Clerecía de San Marcos tres la espulsión de los xesuitas.
  • Conventu de San Esteban, de los pás dominicos (sieglu XVI): la fachada plateresca, cola so forma d’arcu de triunfu, ye una auténtica algaya del Renacimientu salamantinu. Tamién ye vultable'l claustru, góticu ya renacentista.
  • Colexu o Seminariu Calatrava: construyíu nel XVIII con un proyeuto principiáu nel 1717 de Xoaquín Churriguera, cuyos adornos barrocos foron esaniciaos poles idees neoclasicistes de Francisco Ibáñez de Corbera, rector del colexu cuando se consagró nel 1790. Anguañu ye del obispáu.Na Guerra de la Independencia despaecieron los llienzos de Goya de los retablos.
  • Pallaciu de Monterrei: construyóse nel sieglu XVI y ye d’estilu platerescu. Pertenez a la ca d’Alba. Destacen les sos torres y las sos fumeres.
  • Ca les Conches: construyóse a lo caberu del sieglu XV. D’estilu góticu civil, la so fachada tá decorada con alredor de 350 conches de vieira, distintivu de la orden de Sanyagu. Tamién son importantes les rexas gótiques de les ventanes. Anguañu alberga una biblioteca pública.
  • Ca de Doña María La Brava: edificiu góticu del sieglu XV, prototipu de les mansiones nobles de la dómina. La so propietaria, María de Monroy, foi la tiesta de ùn de los dos "bandos" nos que dixebróse la ciudá nel sieglu XV. Corto-y la tiesta a los asesinos de sos fiyos. Asitiada na Plaza los Bandos.
  • Torre del Clavero (sieglu XV): restu d'un pallaciu. El cuerpu d'abaxu ye cuadrangular mentantu el superior ye octogonal adornáu con ochu torrecillas cilíndrices. El so nome tómase de la profesión del so propietariu que yera Clavero Mayor de la Orden d'Alcántara.
  • Torre del Aire: ye lu únicu que resta del pallaciu de los duques de Fermoselle, construyíu nel sieglu XV. Tien enforma guapes ventanas góticas. Anguañu ye una residencia d’estudiantes.
  • Fonda Veracruz: patiu con galerías de madera a modu de caleya ensin salida. Güey en dia ye escola d'hostelería.
  • Ca de la Tierra (s. XV): portalón con arcu de mediu puntu, ventana de tracería gótica. Sede de la Cámara de Comerciu ya Industria de Salamanca.
  • Ca les Vieyas (s. XVII): antiguu asilu pa probes, anguañu sede de la Filmoteca Rexonal de Castiella ya LLeón. Esposición permanente d’aparatos rellacionáus col cine la so historia, propiedá del cineasta salmantino Basilio Martín Patino.
  • Ca les Muertes (principios del s. XVI): construyida por Xuan d’Álava, ya nomada asína polas calaveres que decoren la fachada.
Ca les Muertes
  • Ca del Rexidor Ovalle (s. XVIII): En ella morrió Miguel d’ Unamuno.
  • Ca de Santa Teresa (s. XVI): Equí tomó posada la santa cuando visitó Salamanca en 1570 pa fundar un conventu y equí escribio'l poema "Vivo sin vivir en mí".
  • Casa-museu Unamuno (s. XVIII): antigua casa los rectores de la Universidá. Consérvase como la tenía Miguel d'Unamuno cuando ocupó esti cargu.
  • Casa Lis: palacete modernista de 1905 con fachada de fierru. Costruyíu enriba la muria. Alberga les colecciones de "art nouveau" ya "art decó" donaes por Manuel Ramos Andrade.
  • Palaciu la Salina (1546): renacentista, obra de Rodrigu Gil d’Hontañón. Sede de la diputación provincial dende 1884. Débese’l so nome a que foi estancu de sal.
  • Palaciu d’Orellana (s. XVI): edificiu d’arquitectura clasicista con influencies manieristes. Destaca el patiu con forma de "L" y la subidoria.
  • Palaciu d'Abrantes (s. XV): antigua casa señorial d’estilu góticu civil na que destaca la ventana ah.imezada ya’l patiu de tres lláos. Demientres unos años foi la sede del Institutu d’Estudios d'Iberoamérica ya Portal de la Universidá de Salamanca.
  • Palaciu de Rodríguez de Figueroa (1545): posee interesantes fachades a les cais Conceyu. Güey Casinu de Salamanca.
  • Palaciu de Castellanos (s. XV-XVI): El Pallaciu de los Marqueses Castellanos enprimose a construyir a finales del sieglu XV, sicasí la so fachada data de fines del XIX, no que cinca al estilu ye góticu ya neoclásicu. Con un potente patiu góticu interior.
  • Palacio de Solís (s. XV): En esti pallaciu celebróse la boda ente Felipe II ya María de Portugal en 1543. Güei en dia ye sede de Telefónica.
  • Palaciu d'Arias Corvelle (sieglo XV): fachada mui asemeyada a la de San Boal. Alberga la Escola de Nobles ya Bellas Artes de San Eloy.
  • Palaciu de San Boal (s. XV): fachada decorada . Foi Escola y albergó'l Conservatoriu de Música de Salamanca; agora ye Centru Cultural Hispano-Xaponés de la Universidá de Salamanca. Na mesma plaza allúgase la Ilesia de San Boal (s. XVII).
  • Palaciu de Garci Grande (s. XVI): portada renacentista ya ventanas achaflanaes na esquina, únicas na ciudá. Sede de la Caxa d'Aforros (Caxa Duero)).
  • Conventu las Dueñas (sieglo XV): Vultable ye'l claustru renacentista de planta irregular.
  • Conventu les Úrsulas: fundáu pol arzobispu Fonseca en 1512. Destaca l’ábside esterior d’estilu góticu. Retablu barroco.
  • Capiella de la Veracruz: Templu barroco con portada renacentista, sede de la cinco vegadas centenaria Cofradía de la Vera Cruz de Salamanca. Alberga bayura d'obras d’arte.
  • Conventu de las Agustinas ya Ilesia la Purísima (s. XVII): na ilesia hai un cuadru de la Purísima Concepción pintáu por José de Ribera. Ye la única construcción d’espaciu ya decoración totalmente italiana qu'hai n’España.
  • Conventu les Claras: fundáu en 1238. Premiu Europa Nostra al so remocique en 1988. Puertes ya ventanes gótiques.
  • Conventu Xan Antonio'l Real (1736): d’estilu barroco, los sos restos repartense ente’l Teatru Liceo ya una tienda onde puen visitase.
  • Colexu Santa Cruz de Cañizares (s. XVI): Conservatoriu Profesional de Música. Nel solu consérvanse restos de l'antigua capilla, güey amestáos al salón d’actos del conservatoriu, ya la fachada principal, d'estilu plateresco.
  • Ponte romana: quince de los sos arcos son romanos del sieglu I. Nes sos cercaníes alcuentranse la ilesia románica mudéyar de Sanyagu (reconstrucción moderna) ya’l toru de piedra que citase nel Lazarillu de Tormes.
  • Ilesia de Santo Tomás Cantuariense (o de Canterbury): Ilesia románica fundada pal honor a Santu Tomás Becket, arzobispu de Canterbury en 1175, malpenas cinco años dempués de la so muerte. Consta de tres ábsides ya una nave con cubierta de madera.
  • Antigua ilesia de les Bernardas: obra de Rodrigu Gil d’Hontañón. Prototipu de los templos salmantinos del XVI. Destaca la cabecera qu'asemeya una concha. Güey tá dientru’l colexiu de San Xosé de Calasanz.
  • Ilesia San Marcos: singular pola so planta circular, al parecer debíu a que tá construyía sobro un cubu . Consta de tres naves ya tres ábsides.
  • Ilesia de San Xuan de Barbalos (s. XII): románica, guarda un cristu de la mesma dómina. Ye d’una sola nave con cubierta de madera.
  • Ilesia de Sancti-Spíritus. Ilesia del sieglu XII (1190). El rei Alfonsu IX la va donar na data xuliu ya 22 de 1223 a la Orden de Sayagu. Dempués pasóu a don Martín Alfonsu (fiyo de Alfonsu IX) que donóula dafechu a las monxas del Conventu Santa Ana nel añu 1269. Ilesia d’interior góticu ya esterior renacentista foi restaurada nel sieglu XVI con decoración plateresca. Destacan el coru y la capiella del Cristo de los Millagros (sieglu XIV) que tien un artesonáu mudéxar de los sieglos XV y XVI.
  • Ermita de Nuestra Señora de la Misericordia (s. XVI-XVII): pequeñu templu barrocu qu’entamóse construyir en 1389 na Plaza Xan Cristóbal. Anguañu, mui frayada, ye una imprenta, mentantu la so espadaña decora la ilesia del barriu de Pizarrales.
  • Cova de Salamanca: na cuesta de Carvajal ye posible acolumbrar los restos la ilesia San Cebrián, que servía d’entrada a la Cova de Salamanca (sacristía de la ilesia), u dizse que'l diañu enseñaba maxia ñegra. Mui cerca puodese oservar la torre del Marqués de Villena ya tamién la entrada la cueva, ya’n formando parte d’un edificiu modernu, conservase milagrosamente l'arcu la entrada de l'antigua ilesia. Esiste tamién un llugar poco frecuentáu polos turistes ya d'un inmensu encantu.
  • Mercáu d’Abastos (1899-1909): na antigua Plaza la Verdura. Construyíu en fierru.
  • Ca Muséu de Zacarías González. Casa onde vivió y pintó Zacarias González na cai Alarcón (Barriu San Bernardo)

Fiestes Llocales[editar | editar la fonte]

  • 12 xunu, San Xuan de Safagún, patrón de la ciudá.
  • 8 Setiembre , Virxen de la Vega, patrona la ciudá. Entama la selmana de Ferias ya Fiestas.
  • Llunes d’agues, el llunes siguiente al llunes de Pascua

Ciudaes xermanaes[editar | editar la fonte]

Salmantinos ilustres[editar | editar la fonte]

  • Charo López, actriz
  • Abraham Zacut, matemáticu
  • Tomás Bretón, compositor
  • Francisco Maldonado, comuneru
  • Carmen Martín Gaite, novelista
  • Diego de Torres y Villarroel, catedralgu en matematiques.
  • Francisco Vázquez de Coronado, explorador
  • Basilio Martín Patino, direutor de cine
  • Julián Sánchez, "El Charro", guerrilleru
  • Juan del Enzina
  • Francisco de Montejo, militar y explorador
  • Alfonso XI
  • Vicente del Bosque, futbolista y entrenador
  • Zacarías González, pintor
  • Ramón García Mateos, poeta
  • Álvaro Arbeloa, futbolista
  • José Antonio Pascual, llingüista
  • Antonio Llorente Maldonado de Guevara, mayestru na dialectoloxía hispánica
  • Francisco Rodríguez Adrados, indoeuropeísta
  • Emilio Alarcos, llingüista
  • Rafael Farina, cantaor
  • Fernando Mayoral, escultor
  • Aníbal Núñez, poeta
  • José Núñez Larraz, fotógrafu
  • Angel Rufino de Haro, Mariquelo, músicu y folclorista
  • José Ledesma Criado, poeta
  • Martín Sánchez Ruipérez, filólogu
  • Pedro Moya, "Niño de la Capea", toreru
  • Santiago Martín, "El Viti", toreru
  • Diego Pisador, vihuelista y compositor
  • Manuel Parada, compositor
  • Beatriz Galindo, la Latina, profesora d'universidá (siglo XV)
  • Filiberto Villalobos, políticu
  • José María Gil Robles, políticu

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Salamanca
Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:


 
Capitales de provincia
Alacant | Albacete | Almería | Ávila | Badajoz | Barcelona | Bilbao | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castelló de la Plana | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Donostia | Girona | Granada | Guadalajara | Huelva | Huesca | Jaén | Lleida | Las Palmas de Gran Canaria | Llión | Logroño | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Ourense | Palencia | Palma de Mallorca | Pamplona | Pontevedra | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Santander | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Uviéu | València | Valladolid | Vitoria | Zamora | Zaragoza


 
Conceyos de Salamanca
Abuseyu | Agallas | L'Ahigal | L'Ahigal de Villarinu | La Alameda de Gardón | La Alamedilla | Alaraz | Alba de Tormes | Alba de Yeltes | La Alberca | La Alberguería de Argañán | Alconada | Aldea del Obispu | Aldeacipreste | Aldeadávila | Aldealengua | Aldeanueva de Figueroa | Aldeanueva de la Sierra | Aldearrodrigu | Aldearrubia | Aldeaseca d'Alba | Aldeaseca de la Fronteira | Aldeateyada | Aldeavieya de Tormes | Aldehuela de la Bóveda | Aldehuela de Yeltes | Almenara de Tormes | Almendra | Anaya d'Alba | Añover de Tormes | Arabayona de Móxica | Arapiles | Arcedianu | L'Arcu | Armenteiros | La Atalaya | Babilafuente | Bañobárez | Barbadiellu | Barbalos | Barcéu | Barruecupardu | La Bastida | Béjar | Beleña | Bermellar | Berrocal de Huebra | Berrocal de Salvatierra | Boada | El Bodón | Bogayu | La Bouza | Bóveda del Ríu Almar | Brincones | Buenamadre | Buenavista | El Cabacu | La Cabeza de Béjar | Cabeza del Caballu | Cabezabellosa de la Calzada | Cabrerizos | Cabriellas | Calvarrasa d'Abaxu | Calvarrasa d'Arriba | La Calzada de Béjar | Calzada de Don Diegu | Calzada de Valdunciel | Campiellu d'Azaba | El Campu de Peñaranda | Candelariu | Caniellas d'Abaxu | Cantagallu | Cantalapiedra | Cantalpinu | Cantaraciellu | Carbayosa de la Sagrada | Carpiu d'Azaba | Carrascal de Barregas | Carrascal del Obispu | Casafranca | Las Casas del Conde | Casiellas de Flores | Castellanos de Moriscos | Castellanos de Villiquera | Castillejo de Martín Viejo | Castraz | Cepeda | Cereceda de la Sierra | Cerezal de Peñahorcada | Cerralbu | El Cerru | Cespedosa de Tormes | Cilleros de la Bastida | Cipérez | Ciurrodrigu | Coca de Alba | Colmenar de Montemayor | Cordovilla | Cristóbal | El Cubo de Don Sancho | Chagarcía Medianero | Dios le Guarde | Doñinos de Ledesma | Doñinos de Salamanca | Ejeme | La Encina | Encina de San Silvestre | Encinas de Abajo | Encinas de Arriba | Encinasola de los Comendadores | Endrinal | Escurial de la Sierra | Espadaña | Espeja | Espino de la Orbada | Florida de Liébana | Forfoleda | Frades de la Sierra | La Fregeneda | Fresnedoso | Fresno Alhándiga | La Fuente de San Esteban | Fuenteguinaldo | Fuenteliante | Fuenterroble de Salvatierra | Fuentes de Béjar | Fuentes de Oñoro | Gajates | Galindo y Perahuy | Galinduste | Galisancho | Gallegos de Argañán | Gallegos de Solmirón | Garcibuey | Garcihernández | Garcirrey | Gejuelo del Barro | Golpejas | Gomecello | Guadramiru | Guijo de Ávila | Guijuelo | Herguijuela de Ciudad Rodrigo | Herguijuela de la Sierra | Herguijuela del Campo | Hinojosa de Duero | Horcajo de Montemayor | Horcajo Medianero | La Hoya | Huerta | Iruelos | Ituero de Azaba | Juzbado | Lagunilla | Larrodrigo | Lledesma | Ledrada | Linares de Riofrío | Llimiares (Lumbrales) | Macotera | Machacón | Madroñal | El Maíllo | Malpartida | Mancera de Abajo | El Manzano | Martiago | Martín de Yeltes | Martinamor | Masueco | La Mata de Ledesma | Matilla de los Caños del Río | La Maya | Membribe de la Sierra | Mieza | El Milano | Miranda de Azán | Miranda del Castañar | Mogarraz | Molinillo | Monforte de la Sierra | Monllión | Monleras | Monsagro | Montejo | Montemayor del Río | Monterrubio de Armuña | Monterrubio de la Sierra | Morasverdes | Morille | Moríñigo | Moriscos | Moronta | Mozárbez | Narros de Matalayegua | Nava de Béjar | Nava de Francia | Nava de Sotrobal | Navacarros | Navales | Navalmoral de Béjar | Navamorales | Navarredonda de la Rinconada | Navasfrías | Negrilla de Palencia | Olmedo de Camaces | La Orbada | Pajares de la Laguna | Palacios del Arzobispo | Palaciosrubios | Palencia de Negrilla | Parada de Arriba | Parada de Rubiales | Paradinas de San Juan | Pastores | El Payo | Pedraza de Alba | Pedrosillo de Alba | Pedrosillo de los Aires | Pedrosillo el Ralo | El Pedroso de la Armuña | Pelabravo | Pelarrodríguez | Pelayos | La Peña | Peñacaballera | Peñaparda | Peñaranda de Bracamonte | Peñarandilla | Peralejos de Abajo | Peralejos de Arriba | Pereña de la Ribera | Peromingo | Pinedas | El Pino de Tormes | Pitiegua | Pizarral | Poveda de las Cintas | Pozos de Hinojo | Puebla de Azaba | Puebla de San Medel | Puebla de Yeltes | Puente del Congosto | Puertas | Puerto de Béjar | Puerto Seguro | Rágama | La Redonda | Retortillo | La Rinconada de la Sierra | Robleda | Robliza de Cojos | Rollán | Saelices el Chico | La Sagrada | El Sahugo | Ciudá de Salamanca | Saldeana | Salmoral | Salvatierra de Tormes | San Cristóbal de la Cuesta | San Esteban de la Sierra | San Felices de los Gallegos | San Martín del Castañar | San Miguel de Valero | San Miguel del Robledo | San Morales | San Muñoz | San Pedro de Rozados | San Pedro del Valle | San Pelayo de Guareña | Sancti-Spíritus | Sanchón de la Ribera | Sanchón de la Sagrada | Sanchotello | Sando | Santa María de Sando | Santa Marta de Tormes | Santiago de la Puebla | Santibáñez de Béjar | Santibáñez de la Sierra | Santiz | Los Santos | Sardón de los Frailes | Saucelle | Sepulcro-Hilario | Sequeros | Serradilla del Arroyo | Serradilla del Llano | La Sierpe | Sieteiglesias de Tormes | Sobradillo | Sorihuela | Sotoserrano | Tabera de Abajo | La Tala | Tamames | Tarazona de Guareña | Tardáguila | El Tejado | Tejeda y Segoyuela | Tenebrón | Terradillos | Topas | Tordillos | El Tornadizo | Torresmenudas | Trabanca | Tremedal de Tormes | Valdecarros | Valdefuentes de Sangusín | Valdehijaderos | Valdelacasa | Valdelageve | Valdelosa | Valdemierque | Valderrodrigo | Valdunciel | Valero | Valsalabroso | Valverde de Valdelacasa | Valverdón | Vallejera de Riofrío | Vecinos | Vega de Tirados | Las Veguillas | La Vellés | Ventosa del Río Almar | La Vídola | Villaflores | Villagonzalo de Tormes | Villalba de los Llanos | Villamayor | Villanueva del Conde | Villar de Argañán | Villar de Ciervo | Villar de Gallimazo | Villar de la Yegua | Villar de Peralonso | Villar de Samaniego | Villares de la Reina | Villares de Yeltes | Villarinu | Villarmayor | Villarmuerto | Villasbuenas | Villasdardo | Villaseco de los Gamitos | Villaseco de los Reyes | Villasrubias | Villaverde de Guareña | Villavieja de Yeltes | Villoria | Villoruela | Vilvestre | Vitigudinu | Yecla de Yeltes | Zamarra | Zamayón | Zarapicos | La Zarza de Pumareda | Zorita de la Frontera