A Coruña

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
43° 22' 00" N, 08° 23' 00" W


A Coruña
Bandera d'A Coruña Escudu d'A Coruña
(En detalle) (En detalle)
Mapa:
255px-La Coruna, Spain location3.png
[[]]
Fundación 1208
Xentiliciu Coruñés/(-a)
Mancomunidá n/d
Provincia A Coruña
Comunidá Autónoma Galicia
Estáu España
Coordenaes 43°22′N 8°23′O
Población
 -Habitantes
 -Densidá
(n/d)
243.320
6.611,96 hab/km2
Superficie
 -Total
 
36,8 km2
Mayor altitú 0 m
Códigu postal 15xxx
Prefixu telefónicu
Alcalde Javier Losada (PSOE), 2007
http://www.coruna.es
Presupuestu 192.325.000 € (212.750.000 consolidáu) (añu 2007)

A Coruña o La Coruña[1] ye la capital de la provincia d'A Coruña (Comunidá Autónoma de Galicia, España). Ta allugada na fastera noroccidental del país. Ye una ciudá atlántica con clima suave.

Vue aérienne

Orixe[editar | editar la fonte]

Hai munches teoríes al respectu, dende étimos indoeuropeos a celtes o llatinos:

  • Varies señalen un orixen romanu. Por un llau la posible evolución desde'l llatín acrunia = Península, que pasaría comu falsu artículu al castellanu a traviés del gallegu, a Crunia > la Crunia. Procesu asemeyáu dáse nel nome de Agrela (diminutivu de gallegu de Agra = tierra de cultivu) > por confusión a Grela > castellanu "La Grela".
  • Otru posible orixe llatín ye corona = Llugar altu, con numberoses variantes en gallegu: Curuto, Curota, corote, coroa. Hai correspondencies toponímiques europees, n'inglés, suecu, checu, etc.
  • Pa otros (ver Caridad Arias) Coruña básase nel nome de corono o Cronos, que tamién se dixo Acorán, Gron, Goron, Gronwy en galés, etc. Hay que remembrar que les Columnes d'Hércules foron tamién nomaes Columnes de Crono. Estos nomes refiérense a la divinidá celeste suprema que los griegos nomaron Crono, pallabra que contién la idea de «l'altu», «l' eleváu», «la montaña», d'onde proceden los nomes dAcre, Accra, y lacro-polis, les ciudaes nel altu.
  • La forma celta del nome Cronos ye cruinne, antigua divinidá suprema, equivalente al Saturnu romanu. Dada la tendencia celta a la anticipación de la "i" desinencial, esti nome equival a *Crunni, y pue ser la forma gaélica más inmediata del nome epónimu de Cruni o Cruña.
  • Un topónimu de raíz celta ye clunia, que pudo derivar a Crunnia, Cruña, Curuña y Coruña. Una localidá col nome asemeyáu, Coruña del Conde, yera Clunia Sulpicia. En Portugal hai un llugar llamáu Quinta da Corunha que paez ser que l'orixe ye'l d'una familia de la Coruña gallega.
  • Otra vía supón una derivación del topónimu Coruña dende Cornia como a un "cuernu xeográficu", como la rexón británica de Cornwall, que tien esa forma, procede del términu kerne (Kernyw en celta), mui asemeyáu al nome del dios Kernunos. Autores griegos (Escílax, Diodoro Sículo...) falaron, amás, d'una islla o península (nêsos) na costa atlántica d'África denominada igualmente Kerne. La pallabra cuernu (llatín cornus) dizse keras en griegu, cola mesma raíz ker- que'l topónimu Kerne.
  • Una estendida teoría apunta a la raíz prerromana Cor- (tamién Car-) col significáu de «roca, durez, piedra xunto al mar». Delles pallabres céltiques y mediterránees suxeren la raíz indoeuropea. La coincidencia de topónimos na zona sirve de referente a los defensores d'esa versión: Corcubión, Corme, Cariño, Carnota, Corrubedo, etc.
  • Tamién esisten les denomaciones arcaiques d'A Cruña y As Cruñas, que tán anguaño en desusu.

En tiempos de Fernandu II de Llión (sieglu XII) apaez documentáu per primera vegada'l topónimu Crunia. En 1262 apaez col artículu la Crunia, por traducción lliteral del gallegu. Los nomes Curunia, Crunnia y Crunna son frecuentes nel medievu.

  • A Coruña ye la denominación oficial conforme cola Llei 3/1983 de la Xunta de Galicia.
  • La Coruña ye la denomación histórica en castellanu recomendada pola "Real Academia Española de la Lengua" y usada davezu en documentos non oficiales y conversaciones informales ente hispanofalantes.º
  • Coruña caldría ser el nome correctu en castellanu, esti nome ye usáu por munchos gallegos cuando falen d'esta ciudá y lo faen en llingua castellana.

ºNota: Esta denominación ye errónea, tanto que'l gallegu usa l'artículu colos nomes de ciudá y otros accidentes xeográficos (como'l catalán y l'asturianu), y esti artículu nun ye traducible nunca al castellanu. Otru error históricu en castellanu ye por exemplu, Oporto, (portugúes Porto, l'artículu sólo aparez na fala; gallegu O Porto).

La Torre d'Hércules, únicu faru romanu en funcionamientu del mundu.

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Lletres Asturianes Númb. 110. Delles notes d'exonimia próxima Héctor García Gil, Academia de la Llingua Asturiana.
La Coruña
Wikimedia Commons tien archivos rellacionaos con:



 
Capitales de provincia
Alacant | Albacete | Almería | Ávila | Badajoz | Barcelona | Bilbao | Burgos | Cáceres | Cádiz | Castelló de la Plana | Ciudad Real | Córdoba | A Coruña | Cuenca | Donostia | Girona | Granada | Guadalajara | Huelva | Huesca | Jaén | Lleida | Las Palmas de Gran Canaria | Llión | Logroño | Lugo | Madrid | Málaga | Murcia | Ourense | Palencia | Palma de Mallorca | Pamplona | Pontevedra | Salamanca | Santa Cruz de Tenerife | Santander | Segovia | Sevilla | Soria | Tarragona | Teruel | Toledo | Uviéu | València | Valladolid | Vitoria | Zamora | Zaragoza