Tautopónimu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Los tautopónimos son aquellos topónimos (nomes propios de llugares) que n'el mesmu nome repiten l'accidente xeográficu que designen o, nun casu más xeneral, aquellos qu'amuesen cualquier repetición. En puridad, esa repetición tendría de dase nel mesmu idioma anque daos los escasos exemplos —como regueru Regatu— y, por estensión, acéptase que se refiera tamién al significáu de términos tomaos d'otres llingües, siendo ésti'l casu más xeneral (como Desiertu del Sáḥara, una y bones «Sahara» vien de la treslliteración a idiomes europeos del árabe صحرا, que significa ‘ermu’).

Apaición de tautopónimos[editar | editar la fonte]

L'apaición de tautopónimos, como'l de topónimos, tien enforma que ver col asentamientu en nuevos llugares y danse más frecuentemente na primer ocupación de territorios y nos cambeos de pueblos y naciones establecíos nellos amestaos a los procesos d'invasión, conquista y/o colonización.

Los topónimos más antiguos referir a les principales peculiaridaes o accidentes topográficos —montes (orónimos) y ríos (hidrónimos)—, y una de les formes primeres d'identificalos yera describir o numberar eses carauterístiques físiques especialmente relevantes, siendo frecuente utilizar un nome xenéricu: monte, valle, agua, etc. Col tiempu, les llingües primixenies usaes neses rexones camudaron, evolucionaron o fueron sustituyíes por otres (conquistes, invasiones...), calteniéndose, sicasí, los nomes d'eses peculiaridaes , y asina se convirtieron en nomes que'l so significáu yá yera desconocíu pa la mayoría de la población, lo que se conoz como deslexicalización. Hai munchos exemplos d'esti primer orixe de tautopónimos por toa Europa, siendo bien conocíu l'usu de avon nos nomes de ríos en delles partes d'Inglaterraavon deriva del galés afon que significa, precisamente, ‘ríu’— o'l del raigañu «guada-» nos ríos de la península ibérica —que procede del árabe «wādi», ‘ríu’.

Otru casu xeneralizáu d'apaición de tautopónimos diose cuando los occidentales esquizaron y cartografiaron tierres yá ocupaes por otros pueblos y naciones, incorporando topónimos nativos a partir de la so fonética, dacuando deformándolos o desconociendo en munchos casos el significáu orixinal d'unes llingües pa ellos totalmente inintelixibles. Coincide coles distintes dómines imperiales y coloniales y hai numberosos exemplos en casi toles llingües europees por toa América, África y Oceanía, amás d'en munches partes del interior d'Asia. Tautopónimos d'esti tipu tamién bien famosos, en casi toles llingües, son el casu del llagu Chad —yá que Chad, en kanuri, significa ‘llagu’— o del ríu Molopo — yá que Molopo en tswana o setswana tamién ye ‘ríu’. Ye'l casu coles mesmes de los ríos suramericanos acabaos en «-guay», que procede del guaraní guay, que significa ‘agua [ríu] de’.

Traducciones desavenientes[editar | editar la fonte]

Un motivu muncho más recién d'apaición de pseudotautopónimos producir nos últimos años cola rápida xeneralización de los sistemes d'información xeográfica y la necesidá d'una puesta adaptación de toponimia d'alfabetos non occidentales. Cartográficamente, l'idioma español apenes tuvo posibilidá de xenerar un corpus mesmu nel que se curiaren les trescripciones, y polo xeneral fíxose usu d'adaptaciones de toponimies completes xeneraes en francés, alemán y, últimamente, n'inglés, colos problemes de les distintes formes de romanización. De manera similar, utilizáronse casi ensin adaptación, pola so relativa familiaridá, cartografíes italianes y portugueses ensin nenguna adaptación más que les obvies.

Por ello abonden nes cartografíes dixitales disponibles en llinia les traducciones o trescripciones desavenientes d'otres llingües, nes que munches vegaes inclúyese'l descriptor xeográficu como parte del nome, sobremanera naquellos idiomes en que s'añedir los descriptores a la fin del nome ensin nenguna separación. La mesma Wikipedia ta siendo una causa d'apaición d'estos pseudotautopónimos, yá que al recurrir a la traducción sistemática d'artículos xeográficos n'otres llingües, desdéxense o desconocen los aspeutos etimolóxicos y prímense los encamientos de la ONX de nun crear más exónimos pa los nuevos topónimos y llindar el so emplegu a los exónimos tradicionales d'importancia relevante (vease la Conferencia de les Naciones Xuníes sobre la Normalización de Nomes Xeográficos).

Son exemplos xeneralizaos d'estos nuevos tautopónimos qu'inclúin el descriptor xeográficu:

  • llagos:
  • ríos:
  • ríos de Finlandia acabaos en –joki (qu'en finés significa «ríu»), como Kemijoki o Ivalojoki.
  • ríos de Mongolia acabaos en –gol (гол, qu'en mongol significa «ríu»), como ríu Khovd gol o tamién en -iin, como Ideriin gol (o ríu Ider).
  • ríos de China acabaos en –jiang (de la terminación -jiāng, treslliteración en piyin que significa «ríu»), como ríu Camudenjiang.
  • ríos de Turquía acabaos en –irmak (qu'en turcu significa «ríu»), como Yeşilırmak o Kızılırmak.
  • ríos de países árabes qu'incluyan el términu «bahr» (que n'árabe significa «mar» o «masa d'agua»), como «río Bahr Sara» pol río Sara.
  • montes :
  • montes del Asia central acabaes en –shan, como Tian Shan.

Exemplos de tautopónimos[editar | editar la fonte]

Tautopónimos destacaos[editar | editar la fonte]

Tautopónimos de llocalidaes[editar | editar la fonte]

Tautopónimos de ríos[editar | editar la fonte]

  • Ríu Avon, dellos ríos n'Inglaterra y Escocia, río ‘ríu’ (celta (Afon, en galés modernu);[2]
  • ríu Avonmore (Irlanda): río ‘ríu grande’, Abhainn Mór n'irlandés;
  • ríu Avonbeg (Irlanda): río ‘ríu pequeñu’, Abhainn Beag n'irlandés;
  • ríu Awbeg (Irlanda): río ‘ríu pequeñu’, Abhainn Beag n'irlandés;
  • ríu Connecticut (Estaos Xuníos): río ‘ríu de la marea llarga’ en algonquino;
  • ríu Cuyahoga (Ohio): río ‘ríu torcíu’ en dalgún idioma nativu americanu;
  • regueru Fishkill (Nueva York): regueru regueru, yá que kil significa ‘arroyito’ en neerlandés);
  • ríu Guadix (España): ríu ‘río ríu’, yá que guad vien del árabe wādi ‘valle’ o ‘ríu’, y iks ye ‘ríu’ en feniciu;
  • ríu Guadalquivir (España): ríu ‘gran ríu’, del árabe al-wādi al-kabīr ‘el gran valle’;
  • ríu Hatchie (Estaos Xuníos): río ‘ríu’ en maskogui;
  • ríu Humber (Inglaterra) y ríu Humber (Ontario): río ‘ríu’ en britónicu;
  • ríu Kymijoki (Finlandia): río ‘ríu’;
  • ríu Latsa Erreka (tributariu del ríu Nive, en Francia): río ‘regueru regueru’, n'euskera;
  • ríu Misisipi (Estaos Xuníos y Canadá): río ‘ríu grande’ n'algonquino;
  • ríu Molopo (Sudáfrica): río ‘ríu’ n'idioma tswana o setswana;
  • río Paraguay (Brasil, Paraguay y Arxentina): río ‘ríu grande’ en guaraní;
  • ríu Reka (Eslovenia): río ‘ríu’ n'eslovenu;
  • ríu Rillito (Arizona, Estaos Xuníos): ríu ‘riíto’ n'español;
  • ríu Schuylkill (Pensilvania) río ‘ríu ocultu’, el sufixu kill en neerlandés significa ‘ríu’;
  • ríu Šyšupė (Lituania) (río ‘ríu sestu’) en lituanu)[3]
  • ríu Skookumchuck y ríu Pilchuck (Washington): el sufixu chuck en chinuk significa ‘ríu’;
  • ríu Tyne (Inglaterra): río ‘ríu’ en celta;
  • ríu Uruguái (Uruguái y Arxentina): río ‘ríu de los páxaros coloríos’ en guaraní;
  • ríu Vaslui (Rumanía) ui significa ‘cuerpu d'agua’ en cumano;
  • ríu Walla Walla (Washington): río ‘ríu pequeñu’; uala significa ‘ríu’ en sahaptiano, al repitir espresa'l diminutivu;
  • La mayor parte de los ríos en Java (Indonesia) empiecen col prefixu ci-, qu'en javanés significa ‘ríu’. La xente mentar cola pallabra indonesia sungai y el prefixu ci-, por casu, sungai Cihampelas (‘ríu Cihampelas’) significa ‘ríu río Hampelas’;

Tautopónimos de llagos y otros cuerpos d'agua[editar | editar la fonte]

Tautopónimos n'orónimos[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. García Sánchez, Jairo Javier (2007). Atles toponímicu d'España (n'español). Arcu Libro. ISBN 978-84-7635-660-9.
  2. Victor Wadds (ed.): The Cambridge dictionary of english presta names, 2004.
  3. Bronius Piesarskas y Bronius Svecevičus: Lithuanian dictionary. Londres: Routledge, 1995, ISBN 0-415-12857-9.
  4. Topónimos en noruegu.
  5. Basseda 1990, p. 87-88
  6. Basseda 1990, p. 85
  7. Albert Dauzat et al.: Dictionnaire étymologique deas noms de rivières et de montagnes en France. Lille (Francia): Klincksieck, 1982.
  8. Ernest Nègre: Toponymie générale de la France, volume 1, 1990.


Tautopónimo