Idioma galés

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta


Wikiproyeutu: Nuvola Asturian flag.svg Asturies - Cymru Nuvola welsh flag simplified.svg
Galés
'Cymraeg'
Faláu en Bandera de Gales Gales (Bandera del Reinu Xuníu Reinu Xuníu)
Bandera de Inglaterra Inglaterra (Bandera del Reinu Xuníu Reinu Xuníu)
Bandera de Estaos Xuníos d'América Estaos Xuníos
Bandera de Canadá Canadá
Bandera de Australia Australia
Zona Norte y oeste de Gales, sur d'Inglaterra
Falantes 791.000
Familia Indoeuropéu

  Celta
    Celta insular
      Celta britónicu

Estatus oficial
Oficial en Bandera de Gales Gales (Bandera del Reinu Xuníu Reinu Xuníu)
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 cy
ISO 639-2 wel (B), cym (T)
ISO 639-3 cym
Siaradwyr y Gymraeg ym Mhrif Ardaloedd Cymru.png
Estensión del galés

El galés (tamién nomáu cámbricu o címbricu) ye una llingua céltica d'orixe britónicu qu'entá se fala nel país de Gales (oeste del Reinu Xuníu).

Anguaño, ye deprendíu nes escueles y universidaes, el gobiernu fai un usu billingüe d'esti idioma y del inglés, mientres qu'hai medios de comunicación que faen usu del galés, destacando S4C, canal de televisión que dende 1982 emite nesti idioma.

El desaniciu del idioma entamó col sometimientu de Gales a la corona británica pol rei Eduardu I d'Inglaterra nel sieglu XIII. Anque anguaño, l'inglés ye la llingua dominante, l'usu del galés tovía ye importante, considerando que nun cuerre peligru a curtiu plazu. Tien unos 600.000 falantes, el 20% de la población del país.

Hestoria[editar | editar la fonte]

La so hestoria y evolución tan dixebraes en tres dómines:

  • Dómina antigua (fasta'l sieglu XII), del que se conserven delles pallabres aisllaes, nomes y versos, asina como un códigu llegal del sieglu X.
  • Dómina media (sieglos XII al XVI).D'esta dómina caltiénense testos de dos poetes Aneirin y Taliesin (poetes del sieglu VI).
  • Dómina d'anguaño (dende'l sieglu XVI), de magar el sieglu XIX añíciase un resurdimientu lliterario.

Anguaño, esti idioma tien influencies de los pueblos que pasaron per eses tierres (llatín, anglosaxón, normandu y posteriormente del inglés). El númberu de falantes según dalgunes fontes sedría de más de mediu millón (un cuartu dos galeses), magar que nun toos lu falaríen davezu.

Cartelu billingüe en Caernarfon

Amuesa textual[editar | editar la fonte]

San Xuan V 1-8

  • 1. Yn y dechreuad yr oedd y Gair, a'r gair oedd gyd a Duw, a Duw oedd y Gair.
  • 2. Hwn oedd yn y dechreuad gyd a Duw.
  • 3. Trwyddo ef y gwnaethpwyd pob peth; ac hebddo ef no wnaethpwyd dim a'r a wnaethpwyd.
  • 4. Ynddo ef yr oedd bywyd; a'r bywyd oedd oleuni dynion.
  • 5. A'r goleuni sydd yn llewyrchu yn y tywyllwch; a'r tywyllwch nid oedd yn ei amggyffred.
  • 6. Yr ydoedd gwr wedi ei anfon oddi wrth Dduw, a'i enw Ioan.
  • 7. Hwn a ddaeth yn dystiolaeth, fel y tystiolaethai am y Goleuni, fel y credai pawb trwyddo ef.
  • 8. Nid efe oedd y Goleuni, eithr efe a anfonasid fel y tystiolaethai am y Goleuni.

Autores[editar | editar la fonte]

Güei, na producción lliteraria en llingua galesa destáquense autores como: Thomas Gwynn Jones, Robert William Parry y William John Gruffydd (en poesía), Islwyn Ffowc Elis, Saunders Lewis y Kate Roberts (en rellatu).

Porcentax de falantes[editar | editar la fonte]

Siaradwyr y Gymraeg ym Mhrif Ardaloedd Cymru.png

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Bwrdd yr Iaith Gymraeg/Welsh Language Board