Maputu

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Maputu
Bandera de Mozambique Mozambique
Maputo.jpg
Flag of Maputo.png
Alministración
República Bandera de Mozambique Mozambique
Tipu entidá ciudá
Nome oficial Maputo
Nome llocal Maputo
Códigu postal 1100
Xeografía
Coordenaes 25°54′55″S 32°34′35″E / -25.915277777778, 32.576388888889Coordenaes: 25°54′55″S 32°34′35″E / -25.915277777778, 32.576388888889
Maputu is located in Mozambique
Maputu
Maputu
Maputu (Mozambique)
Superficie 346.77 km²
Altitú 47 m
Llenda con Provincia de Maputo
Demografía
Población 1 766 184 hab. (2007)
Densidá 5093,24 hab/km²
Más información
Prefixu telefónicu 21
Estaya horaria UTC+02:00
Llocalidaes hermanaes Brasilia, Lagos, Lisboa, Luanda, Río de Janeiro, Shanghai, Lichtenberg, Durban y Macáu
www.cmmaputo.gov.mz
Cambiar los datos en Wikidata

Maputu ye la capital y ciudá más grande de Mozambique, según el principal centru financieru, empresarial y comercial del país. Ta asitiada na vera occidental de la badea de Maputu, nel estremu sur del país, cerca de la frontera con Sudáfrica y Suazilandia. Hasta'l 13 de marzu de 1976 la ciudá foi llamada Lourenço Marques n'honor al esplorador portugués del mesmu nome.

El conceyu tien una área de 346,77 km²[1] y una población de 1 094 315 habitantes (censu de 2007),[2] lo que representa un aumentu del 13,2% en diez año. La so área metropolitana, qu'inclúi'l conceyu de Matola, tien una población de 1 766 823 habitantes según el censu de 2007.[3][4]

La ciudá cunta colos servicios del Aeropuertu Internacional de Maputu, el mayor del país. La so economía xira en redol al so puertu, el algodón, l'azucre, la cromita, el sisal, la copra y la madera son les principales esportaciones. Na ciudá tamién se manufacturan cementu, cerámica, muebles, calzáu y cauchu.

Hestoria[editar | editar la fonte]

Avenida central de Maputu, cuando entá se llamaba Lourenço Marques, a principios del sieglu XX.

Fundada a la fin del sieglu XVIII, la ciudá recibió'l nome de Lourenço Marques pol comerciante portugués qu'esquizó la badea en 1544. En 1895, la construcción d'un ferrocarril a Pretoria, en Sudáfrica, fixo aumentar la población. En 1907, la ciudá convertir na capital del África Oriental portuguesa, lo que darréu sería Mozambique.

La ciudá camudó'l so nome a Maputu dempués de la independencia, la decisión foi anunciada pol presidente Samora Machel nun mitin al 3 de febreru 1976.[5] y formalizada el 13 de marzu.[6] El nome provien del ríu Maputo, que marca'l llende sur del país y que, mientres la guerra d'Independencia de Mozambique, adquiríu resonancia al traviés del lema "Viva Moçambique xuníu do Rovuma ao Maputo" (el Rovuma ye'l ríu que forma la frontera norte con Tanzania). Cola independencia, la ciudá esperimentó una arribación masiva de población por cuenta de la guerra civil nel país (1976-1992) y la falta d'infraestructura nes zones rurales. La crecedera natural de la población tamién fadría que la ciudá tresformase se enforma nos años 1980 y 1990.

Más allá d'estos dos designaciones, la ciudá y la so área tamién se conoz con otros nomes, tales como Bay Lagoon, Xilunguíne o Chilunguíne (onde se fala portugués), Mafumo, Camfumo o Campfumo (cla de M'pfumo, el reinu más importante qu'esistió nesta rexón), Delagoa y Delagoa Bay, esta designación ta más conocíu a nivel internacional a lo menos hasta los primeros años del z sieglu XX.[7]

Ente 1980 y 1988 Maputo al pie de la ciudá de Matola, formaron el Gran Maputo, con una superficie de 633 km².[8][9] Dende 2010, el conceyu foi nomáu KaM'pfumo, pa conmemorar el nome históricu.[9]

Xeografía[editar | editar la fonte]

Maputo vistu dende la Estación Espacial Internacional.

La ciudá de Maputo ta alcontrada nel sur de Mozambique, al oeste de la badea de Maputo, nel estuariu d'Espíritu Santu onde desagüen los ríos Tembe, Umbeluzi, Matola y Infulene. Ta asitiada a una altitú media de 47 metros.

El conceyu tien una área de 346,77 km², llinda al norte col distritu de Marracuene, al noroeste col conceyu de Matola, al oeste col distritu de Boane y al sur col distritu de Matutuíne, toos pertenecientes a la provincia de Maputo. La ciudá ta asitiada a 120 km de la frontera con Sudáfrica y a 80 km de la frontera con Suazilandia, cerca de la ciudá de Namaacha.[10]

Climatoloxía[editar | editar la fonte]

Maputo tien un clima tropical secu. El períodu más calorosu del añu entiende de payares a abril y el más fríu de mayu a ochobre. La dómina con más precipitaciones dar nos meses de branu, ente payares y marzu.

La mugor relativo media ye del 78,5%, con pocos cambeos mientres l'añu. Los meses de mayor mugor son febreru y marzu, con 81 y 80,5% respectivamente, y los meses col mugor más baxo son xunu y xunetu, con 75 y 76% respectivamente.

Gnome-weather-few-clouds.svg  Parámetros climáticos promediu de/d' Maputo WPTC Meteo task force.svg
Mes Xin Feb Mar Abr May Xun Xut Ago Set Och Pay Avi añal
Fonte nº1: World Meteorological Organization[11]
Fonte nº2: BBC Weather[12]

Economía[editar | editar la fonte]

Asitiada na mariña del Océanu Índicu, el so economía encontar nel so modernu puertu. La ciudá esporta sobremanera carbón, algodón, azucre, cromu, sisal, copra y maderas nobles. Maputo ye tamién un importante centru industrial, destacando la industria del cementu, cerámica, mueble, calzáu y cauchu. Esiste tamién una gran planta de fundición de aluminiu.

La ciudá cunta con una importante infraestructura comercial, polo cual constitúi un centru neurálxicu aéreu, terrestre y marítimu, tantu a escala nacional como internacional. Cuenta con un puertu d'agües fondes y un Aeropuertu Internacional.

Demografía[editar | editar la fonte]

D'alcuerdu a los datos del censu de 2007, la ciudá tenía una población de 1 094 315 habitantes,[2] una crecedera de 13,2% en relación al censu anterior realizáu en 1997, onde se contabilizaron 966 837 habitantes. Esta crecedera poblacional equival a 1,2% al añu, la metá de la media nacional de 2,4%. Según el INE (Institutu Nacional d'Estadística), esti crecimento poblacional baxu en Maputo ye la resultancia de la migración escontra la provincia de Maputo, principalmente pa les zones d'espansión habitacional nos distritos de Boane, Marracuene y la ciudá de Matola. El INE tamién informó qu'ente 2006 y 2007, la ciudá de Maputo recibió 26 038 persones procedentes d'otres provincies, per otru llau 39 614 migraron escontra la provincia de Maputo.[13]A entamos de 2013 la población envalorada del conceyu yera de 1 209 993 habitantes.[14]

El censu tamién amosó una cayida na tasa de natalidá (35,5 nacencies per cada mil habitantes en 1997 a 27,6 en 2007) y la tasa de fertilidá (4,2 fíos per muyer en 1997 a 2,9 en 2007).[13]

En relación a la tasa de analfabetismu, la ciudá de Maputo rexistró un amenorgamientu, de 15% en 1997 a 9,8% en 2007. Sicasí, sigue habiendo una disparidad ente los sexos: el 4,4% de los homes declararon que nun sabíen lleer nin escribir, frente'l 14,8% de muyeres.[13]

Tamién hubo meyores nes condiciones de vida, en 1997 el 38% de los llares teníen eletricidá, en 2007 esta cifra aumentó a 63%. Con respectu a l'agua corriente, la crecedera foi del 49% en 1997 al 55% en 2007.[13][15]

Indicadores Básicos del censu de 2007
[13][15]
  • Tasa de analfabetismu, total: 9,8% (15% en 1997)
    • Tasa d'analfabetismu, homes: 4,4%
    • Tasa d'analfabetismu, muyeres: 14,8%
  • Promediu de persones per familia: 4,9
  • Llares con eletricidá: 63,0%
  • Llares con agua potable: 55,1%
    • Dientro de casa: 16,0%
    • Fora de casa: 39,1%

Descripción[editar | editar la fonte]

La ciudá ye see de la Universidad Eduardo Mondlane, fundada en 1962 y que foi la primer universidá del país; amás cunta con un campus de la Universidá Pedagóxica, que tamién tien sedes n'otres ciudaes del país.

Fotografia satelital de la badea.

En Maputo atópase'l Muséu d'Hestoria Natural de Mozambique, la Biblioteca Nacional, el muséu militar y la catedral católica de Nuesa Señora de Fátima.

Estación ferroviaria.

Maputo ye una ciudá planiada, con mazanes de cases rectangulares y amplies aveníes, conteniendo traces d'arquitectura portuguesa de los años 1970. Un gran númberu de portugueses de la metrópolis abandonaron la ciudá a la fin de la Guerra d'Independencia de Mozambique en 1975, lo que provocó una falta de mano d'obra cualificada y capital.

La posterior Guerra Civil y la mala alministración contribuyeron a que quedara nun estáu desdexáu tres la declaración de paz. Sicasí, la ciudá nunca foi estropiada mientres dambes guerres yá que foi considerada neutral. La recuperación foi bien lenta por cuenta de la falta d'inversiones. En munches ocasiones prefirióse construyir nuevos edificios pa la nueva clase media en llugar de recuperar les edificaciones antigües, y munchos de los servicios de la ciudá siguen siendo precarios.

La sablera de Maputo deterioróse debíu al arramáu de refugayes na badea, polo qu'ésta nun ye usada pa fines recreativos. Sicasí, nun se tomen midíes pa la so recuperación.

Cultura[editar | editar la fonte]

Maputo ye un crisol de cultures con una fuerte inflúi sudafricana. Les cultures dominantes son la portuguesa y la bantú, pero esisten influencies de la cultura árabe, Cultura de la India india o Cultura de China china. La cocina ye bien ellaborada, con un heriedu importante de la cocina musulmana y portuguesa, y na qu'el mariscu ye bien abondosu.

La Associação Núcleu d'Arte ye un importante centru cultural y d'alcuentru d'artistes en Maputo, siendo'l colectivu d'artistes más antiguu de Mozambique. El Núcleu atopar nel centru de la ciudá y mientres décades xugó un importante rol na vida cultural del área metropolitana. Más d'un centenar de pintores, escultores y ceramistes son miembros del Núcleu, que realiza exhibiciones periódiques regulares ya intercambios con artistes estranxeros. El Núcleu fíxose famosu polos sos proyectu de tresformamientu d'armes en ferramientes y oxetos artísticos. Amás xugó un papel importante na reconciliación dempués de la Guerra Civil sufierta pel país. En tol mundu, como nel Muséu Británicu en 2006, pudiéronse ver esti tipu d'oxetos d'arte, como la Siella del rei africanu y el Árbol de la vida.

Maputo ye see del Festival de Cine documental Dockanema, y realícense exhibiciones de festivales internacionales de documentales de too el mundu.

Educación[editar | editar la fonte]

Al igual que nel restu del país, el gobiernu central, representáu pola Dirección Provincial d'Educación de Maputo, ye responsable de la xestión del sector de la educación. Nel contestu de desenvolvimientu de capacidaes de les autoridaes locales, el gobiernu local preparar p'asumir la responsabilidá de la xestión de la enseñanza (sacante a nivel cimeru).[16]

A ciudá ye see de la Universidad Eduardo Mondlane, fundada en 1962, siendo la primer universidá de Mozambique. La universidá tamién tien sedes n'otres ciudaes del país.

Universidaes ya instituciones d'educación cimera - públiques.[17]
Universidade Eduardo Mondlane.
  • Universidad Eduardo Mondlane: Col acrónimo UEM, ye la universidá más grande de Mozambique, con alredor de 8000 estudiantes. Foi fundada en 1962 cola designación de Estudos Gerais Universitários de Moçambique. En 1968 adquirió'l estatus d'universidá, pasando a denominase Universidá de Lourenço Marques.
  • Universidá Pedagóxica: Coles sigles de UP, ye una universidá estatal dedicada a la formación del profesoráu. La UP tien la so see y campus principal en Maputo y sedes en seis provincies.
  • Academia de Ciencies Policiales (ACIPOL)
  • Institutu Cimeru de Ciencies de la Salú (ISCISA)
  • Institutu Cimeru de Relaciones Internacionales (ISRI)
Universidaes ya instituciones d'educación cimera - privaes[17]
  • Universidade Politécnica: Designada abreviadamente como A Politécnica, tien la so see en Maputo, ye propiedá de IPS – Institutu Politécnicu Superior Llindáu, constituyíu en 1994.[18]
  • Universidá Técnica de Mozambique (UDM)
  • Universidá de Santu Tomás de Mozambique (USTM)
  • Institutu Cimeru Monitor (ISM)
  • Institutu Cimeru de Ciencies y Tecnoloxíes de Mozambique (ISCTEM)
  • Institutu Cimeru de Tresportes y Comunicaciones (ISUTC)
  • Institutu Cimeru de Tecnoloxíes y Xestión (ISTEG)

Infraestructura[editar | editar la fonte]

Tresporte[editar | editar la fonte]

La ciudá alluga'l segundu puertu de la mariña oriental d'África, nel que conflúin trés llínees ferroviaries (CFM-Sul)[19] que conecta a los vecinos Suazilandia, Sudáfrica y Zimbabue. Esti sistema ferro-portuariu ye alministráu pola empresa pública Portos y Caminhos de Ferro de Moçambique (CFM), con see en Maputo.[20]

La rede de carreteres dexa conectar a Maputo con Suazilandia, Suráfrica y el restu de Mozambique.

En términos de conexones aérees ye sirvíu pol aeropuertu internacional de Maputo, el más grande del país.[21]

Tresporte urbanu[editar | editar la fonte]

El sistema de tresporte públicu en Maputo ye abondo deficiente. La empresa pública TPM (Tresportes Públicos de Maputo), ye una empresa qu'esplota'l tresporte urbanu na rexón metropolitana de Maputo, sicasí, por cuenta de la llindada flota de vehículos y el mala traza de los caminos d'accesu, munchos barrios dexaron de ser atendíos. P'atender la demanda de tresporte esisten semicoletivos particulares (furgonetas, conocíes como chapa 100), estos vehículos, munchos de los cualos tán en males condiciones de caltenimientu, nun cumplen col déficit nel tresporte públicu, circulen sobrecargados, principalmente nes hores pico, nun tienen horarios y munches vegaes nun cumplen col itinerariu previstu.[22][23]

El términu local pa referise al autobús urbanu ye machimbombo / maximbombo

Salú[editar | editar la fonte]

Maputo tien la siguiente infraestructura na área de salú pública (datos de 2005):[24]

  • Hospitales Centrales y Provinciales: 1
  • Hospitales Rurales y Xenerales: 4
  • Centros de Salú: 16
  • Puestos de Salú: 20
  • Total: 41 unidaes

Les cames disponibles nel sistema de salú de Maputo equival a 19,9 pa cada 10 000 habitantes, más del doble del promediu nacional de 9,7 (datos de 2005).[25] En xunetu de 2012 el gobiernu anunció la intención de tresferir la rede básica de salú (centros y puestos de salú) a la xestión municipal.[26]

SIDA[editar | editar la fonte]

A pesar de los esfuerzos del Ministeriu de Salú de Mozambique, la situación del SIDA nel país ye desaxeradamente seria, principalmente nel sur onde s'alcuentra la ciudá de Maputo. Les evaluaciones (Rondes de Vixilancia Epidemiolóxica) fixéronse dacuando col fin d'evaluar la prevalencia de VIH na población adulta. La siguiente tabla amuesa la evolución del VIH en muyeres embarazaes de 15 a 49 años:[27]

Comparanza de tases Envaloraes de Predominiu de VIH en muyeres embarazaes (15-49 años) - Ronda 2007
(Llendes de pausibilidad)[28]
Llugar 2001 2002 2004 2007
Maputo 17% (12%-20%) 18% (13%-23%) 21% (16%-26%) 23% (18%-29%)
Mozambique 14% (12%-14%) 15% (13%-15%) 16% (14%-16%) 16% (14%-17%)

Deportes[editar | editar la fonte]

Tantu la Federación Mozambiqueña de Fútbol,[29] l'órganu gubernamental responsable del fútbol nel país en toles sos categoríes, como la Amiesta mozambiqueña de Fútbol,[30] organizadora de les competiciones nacionales de fútbol profesional, basar en Maputo. Los principales representantes de la ciudá nel campeonatu de fútbol de primera división (Moçambola) son el Ferroviário de Maputo, Desportivo de Maputo, Costa do Sol y el Maxaquene, asitiaos 1º, 2º, 3º y 5º, respectivamente, nel campeonatu de 2009.[31][32]

El principal estadiu del país ye'l estadiu Zimpeto, un estadiu multiusos construyíu nel barriu de Zimpeto, nes contornes de Maputo, apurríu al Gobiernu'l 18 de febreru de 2011,[33] ya inauguráu el 23 d'abril del mesmu añu.[34] L'estadiu tien una capacidá de 42 000 espectadores y foi l'escenariu principal de los Xuegos Panafricanos de 2011 que se celebraron na ciudá.[35]

Antes de la construcción del estadiu en Zimpeto, l'estadiu principal de la ciudá yera'l estadiu Machava, con capacidá pa 60 000 persones,[36] see del Ferroviário de Maputo, anque nun ta alcontráu nel conceyu de Maputo, si non que na vecina ciudá de Matola.

Personaxes destacaos[editar | editar la fonte]

Hermanamientos[editar | editar la fonte]

Vease tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Error de cita: Etiqueta <ref> non válida; nun se conseñó testu pa les referencies nomaes perfil
  2. 2,0 2,1 «População Total por Sexu, Segundu Idade. Maputo Cidade, Censu 2007» (portugués). Instituto Nacional de Estatística de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 17 de xineru de 2010.
  3. «Mozambique» (inglés). City Population. Consultáu'l 23 de xineru de 2010.
  4. «Quadros do 3° Censu Geral da População y Habitação 2007». Institutu Nacional de Estatística. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 23 d'avientu de 2010.
  5. Corvaja, Luigi (2003), Maputo: Desenho y Arquitectura. Ediçõye FAPF, Maputo, p. 58.
  6. Decretu-Lei nº 10/76 de 13 de Março de 1976.
  7. Sopa, Antonio y Bartolomeu Rungo (2006), Maputo - Escritura Historia Iconografía City. Centru d'Estudios Brasileños de la Embaxada de Brasil, Maputo.
  8. . Cooperação Descentralizada y Participativa ente Portugal y Moçambique: o Exemplo do Município da Matola (en portugués)
  9. 9,0 9,1 Resolvimientu N º 5/80, de 26 de xunu de 1980.
  10. «Maputo Cidade» (portugués). Ministério do Turismu de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  11. «World Weather Information Service - Maputo». World Meteorological Organization. Consultáu'l 7 d'avientu de 2012.
  12. «Average Conditions Maputo, Mozambique». BBC Weather. Consultáu'l 7 d'avientu de 2012.
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 «Cidade de Maputo conta com 1.094 habitantes». O País online. Consultáu'l 4 de xineru de 2014.
  14. «Paineis, Key Indicators, População projectada» (portugués). Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 29 de mayu de 2013.
  15. 15,0 15,1 «Indicadores Básicos, Maputo Cidade, Censu, 2007». Instituto Nacional de Estatística de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 4 de xineru de 2014.
  16. «Município de Maputo prepara-párase receber vos serviços de Educação y Saúde». Portal do Município de Maputo. Consultáu'l 30 de xunu de 2010.
  17. 17,0 17,1 «Instituicõye de Ensino Cimeru em Moçambique». Portal do Governo de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 19 de xineru de 2010.
  18. «Quem somos». Universidade Politécnica. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 19 de xineru de 2010.
  19. «CFM Sul». Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l CFM Portos y Caminhos de Ferro de Moçambique.
  20. «Apresentação da Empresa». CFM Portos y Caminhos de Ferro de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 20 de xineru de 2010.
  21. Ministério da Administração Estatal. 2002. Folha Informativa dos Municípios II. Maputo.
  22. «Linhas». TPM – Tresportes Públicos de Maputo. Consultáu'l 22 de xineru de 2010.
  23. «Tresporte semi-colectivu de passageiros tende a sumir». maputo.com.mz. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 22 de xineru de 2010.
  24. «Infraestrutura das Unidaes Sanitárias Do Serviço Nacional De Saúde, 2001 – 2005». Institutu Nacional de Estatística. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 23 de xineru de 2010.
  25. «Disponibilidade y Utilização De Recursos Segundu Províncias, 2003 - 2005». Institutu Nacional de Estatística. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 23 de xineru de 2010.
  26. «Arreyé ao fim do anu: Centros de Saúde passam para a gestão municipal». Sociedade do Notícias S/A. Consultáu'l 16 de xunetu de 2012.
  27. «Programa HIV-SIDA». Ministério da Saúde. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 23 de xineru de 2010.
  28. «Relatório sobre a revisão dos daos de viglância epidemiolóxica do HIV - Ronda 2007». Ministério da Saúde de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 23 de xineru de 2010.
  29. «Estatutu» (portugués). Amiesta Moçambicana de Futebol. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  30. «Regulamentos» (portugués). Amiesta Moçambicana de Futebol. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  31. «Moçambola Tabela 2009» (portugués). Ole Ole. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  32. «Pesquisa Estádios - Moçambique». ogol.com.br. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  33. «China entrega Estádio Nacional a Moçambique». portugues.rfi.fr. Consultáu'l 8 de xunetu de 2011.
  34. «Estádio Nacional do Zimpeto inauguráu com pómpara y muita festa». Consultáu'l 8 de xunetu de 2011.
  35. «Presidente Guebuza lança 10ª edição dos jogos Africanos – Maputo 2011». Portal do Governo de Moçambique. Archiváu dende l'orixinal, el 23 de payares de 2015. Consultáu'l 21 de xineru de 2010.
  36. «Stadiums in Mozambique» (inglés). World Stadiums. Consultáu'l 27 de xunu de 2010.
  37. «Sister Cities Maputo» (inglés). Foreign Affairs Office of Shanghái Municipality (27 de xunetu de 2009). Consultáu'l 3 de xineru de 2014.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Bot icon2.svg
Artículu de traducción automática a partir de "Maputo" que necesita revisión. Quita l'avisu cuando tea correxíu.