Fliscorno

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Fliscorno
Yamaha Flugelhorn YFH-8310Z.jpg
Tesitura
Range trumpet.png
Carauterístiques
Clasificación viento metal
Instrumentos rellacionaos saxhorno, bombardino barítonu, trompa natural, flumpet, trompeta, trompeta baxa
Músicos
[editar datos en Wikidata]

El fliscorno o fiscorno[1] ye un preséu de vientu, perteneciente a la familia de los preseos de vientu metal o metales dientro del tipu de los bugles (tamién llamaos flugels, bugelhorn, flügelhorn o saxhornos), fabricáu en aleación de metal. Guarda gran semeyanza cola trompeta. El fliscorno inventar nel sieglu XIX, añediendo pistones al clarín (bugle).

El soníu produzse gracies a la vibración de los llabios del intérprete na parte denomada boquilla a partir de la columna del aire (fluxu del aire). El fliscorno comúnmente ta afináu en Si (bemol), esto ye, un tonu per debaxo de la afinación real.

El músicu que toca'l fliscorno recibe'l nome de cornudista.

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

La ortografía en alemán orixinal, Flügelhorn, traducir al inglés como wing horn ("cuernu de nala"). Una etimoloxía posible ye que'l preséu foi usáu sobre'l campu de batalla pa convocar les nales (lladrales) d'un exércitu na batalla.[2]

Mecanismu[editar | editar la fonte]

Boquilla de fliscorno.

Consta d'un tubu de menos de 1 cm de diámetru y d'aprosimao 1,35 m de llargor, endolcáu sobre sí mesmu. El soníu produzse gracies a la vibración de los llabios del intérprete na parte denomada boquilla. La boquilla ye similar a la de la trompeta pero con un tudel más curtiu y el granillo (grosez interna de la boquilla) más anchu, fechu que-y apurre un soníu más duce y escuru que la trompeta (a menor fondura del granillo prodúcense soníos más brillosos o agudos, a mayor fondura soníos más duces). El cuerpu del fliscorno tien forma cónica y termina nuna campana d'unos 20 cm de diámetru.

El fliscorno tien incorporáu un sistema de válvules (pistones o cilindros) que-y dexa camudar la serie de harmónicos que se deseya faer sonar. Polo xeneral, cuenta con tres válvules y emplega el mesmu sistema de digitación qu'otros preseos de vientu metal. Asina, pueden realizase unes determinaes notes ensin primir nenguna válvula y consiguir les restantes coles series d'harmónicos qu'apaecen cola combinación de los sos trés válvules. Les posiciones de les notes del fliscorno coinciden coles de les trompeta, anque'l so soníu sía más duce y aterciopeláu.

Nel pasáu, fabricáronse fliscornos con un númberu de materiales improbables, incluyendo la madera, la magre y la cerámica. Tamién fueron fabricaos dafechu de latón, bronce, plata y níquel. El fliscorno modernu ta fabricáu comúnmente de latón y dacuando ye galvanizáu con plata, níquel, oru o cobre.[3]

La afinación suelse ver afeutada pola temperatura ambiental, por tantu ye necesariu calecer el preséu antes de tocar soplando al traviés d'él. P'afinar correchamente'l fliscorno ye necesariu afaer el tudel hasta consiguir la afinación deseyada.

Musicalidá y execución[editar | editar la fonte]

Rangu d'un fliscorno: fa#3 a do6, estendíu a un do7.

El fliscorno emite un soníu más escuru, nidiu y redondu qu'el de la trompeta o la corneta. Tien un nivel d'axilidá similar al de la trompeta, anque nel rexistru alto ye más malo de controlar. De normal nun s'usa de manera agresiva o brillosa como la trompeta y la corneta (anque puede dase'l casu). Tiende más escontra un papel más nidiu y reflexivu, y muncho más melodiosu. Los sos principales ámbitos d'aplicación atopar nel jazz, nes bandes antigües (1800-1890) y en delles bandes actuales de vientu metal, anque n'ocasiones ye usáu nel ámbitu orquestal. Un notable exemplu d'esto postreru ye la Novena Sinfonía del inglés Ralph Vaughan Williams (1872-1958).

El fliscorno comúnmente ta afináu en Si, esto ye, dos semitonos per debaxo de la afinación real. Mientres más d'un sieglu foi emplegáu como solista en bandes europees de toa índole, especialmente nes militares.

La versatilidad básica o rangu del fliscorno ye de dos octaves y media, dende'l fa3 (sol do central del pianu) hasta'l do6 (dos octaves más agudu qu'el do central), anque esti rangu puede aumentar por cuenta del remangu del músicu.

Historia[editar | editar la fonte]

En 1811, el inglés Joseph Halliday patentó un bugle llamáu Royal Kent bugle. En 1832, el muniqués Michael Saurle (padre) patentó en Baviera un bugle de llaves (Flügelhorn cromáticu).[4] Sicasí, otru historiadores aseveran qu'el fliscorno surde del belga Adolphe Sax quien en 1845 patentó'l saxhorno, una especie de bugle con llaves.

Nos sos oríxenes yera'l preséu encargáu de dirixir les caceríes de los aristócrates alemanes, anque pocu dempués empezóse a emplegar nel ámbitu militar. Dende Alemaña empezó a estendese pol restu d'Europa a países como Francia y Inglaterra.

Dada la so tardida apaición, ye un preséu que nun s'atopa nes orquestes sinfóniques. Utilizar dellos compositores, como'l rusu Ígor Stravinski o l'italianu Ottorino Respighi en dalguna de les sos obres orquestales. La bibliografía de conciertos pa fliscorno ye casi nula: práuticamente nun esisten conciertos pa esti preséu, anque cualquier conciertu pa trompeta de la dómina romántica puede tocase con esti preséu.

Anguaño ye unu de los preseos más representativos de les bandes militares estauxunidenses. Nes bandes de música españoles ye un preséu que da un color bien especial a la banda y con gran presencia nes adaptaciones de zarzueles pa banda. Sicasí, col pasu de los años el compositores tán escaeciendo esti preséu y el so papel ta viéndose absorbíu pol de la trompeta. El fliscorno guarda gran semeyanza cola tuba tenor (bombardino): la única diferencia ye'l rexistru nel que s'atopen unu y otru (puede dicise, qu'el fliscorno ye una tuba sopranu, y la tuba ye un fliscorno baxu).

Fliscornistas famosos[editar | editar la fonte]

Clark Terry mientres un conciertu col so fliscorno de pistones.

Obres pa fliscorno[editar | editar la fonte]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

Notes[editar | editar la fonte]

  1. fiscorno DRAE. Consultáu'l 6 d'agostu de 2010
  2. «Etimoloxía de fliscorno» (inglés). Consultáu'l 20 de payares de 2007.
  3. «The History of the Fluegelhorn» (inglés). Archiváu dende l'orixinal, el 14 d'ochobre de 2007. Consultáu'l 20 de payares de 2007.
  4. El primera fliscorno foi alemán, non inglés.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Dudgeon, Ralph T. (2004). en Edition Bochinsky: The Fluegelhorn. ISBN 3-932275-83-7.
  • The New Grove Dictionary of Music and Musicians, segunda edición (2001). en Stanley Sadie and John Tyrrell (Londres): Flugelhorn.
  • The New Grove Dictionary of Jazz, segunda edición (2002). en Barry Kernfeld (Londres): Flugelhorn.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]


Fliscorno