Gallegu

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Romanía
Esti artículu forma parte de la serie
Llingües romániques
Grupos llingüísticos

Iberorrománicu


gallegu-portugués
astur
español
aragonés
catalán-valencianu
mozárabe

Galorrománicu
Retorrománicu
Italorrománicu
Balcanorrománicu
Sardorrománicu

Falantes de gallegu como primera llingua sigún los censos de polación y viviendes del Institutu Gallegu d'Estadística (2001)
Arees llingüístiques del gallegu

El gallegu (galego), ye una llingua románica, que desciende del llatín, y del galaicoportugués. Ye una llingua que tien el so orixe nuna parte de la provincia romana de Gallaecia, no que ye'l territoriu de la Galicia actual, el norte de Portugal y El Bierzu y Zamora. Tamién podría incluyise la fastera más occidental d'Asturies, teniendo en cuenta el cálter de tresición ente el gallegu y l'asturianu d'estes fales occidentales asturianes, polo que nun sedríen propiamente gallegues, pa más información güeyar eonaviegu. El gallegu ye la llingua románica de la que te tien constancia escrito de más vieyo, xunto col italianu y anterior en más d'un sieglu al castellanu. Conformó como llingua propia independiente del llatín nel sieglu IX no que ye la oralidá y nel sieglu XII na escritura.

Foi la llingua de cultura na península ibérica na Edá Media, componiendo'l rei Alfonso X el Sabiu, les sos «Cantigas de Santa María». Tres la independencia de Portugal l'idioma dixebróse en dos: el portugués, que pasó a ser la llingua vehicular del país, y el gallegu, que quedó arrequexáu como llingua popular ensin cultivu lliterariu dende finales del sieglu XIV hasta'l final del sieglu XIX.

Anguaño'l gallegu ye faláu por cuasi dos millones de persones en Galicia, siendo cooficial (xunto col castellano). La normativa de la que se manden ye isolacionista respecto al restu del dominiu llingüísticu gallegu-portugués.

Dende l'añu 1963, coincidiendo col centenariu de la primer edición de Cantares Galegos, de Rosalia de Castro (17 de Maio), celébrase cada 17 de mayo'l "Día das Letras Galegas". Los años siguientes viense dedicando esta data a un escritor en gallego fináu:

Les asociaciones de reivincicación lingüística más importantes son:

  • AGAL - Associaçom Galega da Língua
  • MDL - Movimento de Defesa da Língua
  • A Mesa - A Mesa pola Normalización Lingüística

Enllaces internos[editar | editar la fonte]

  • Xarmenta - Asociacion Berciana da lingua Xarmenta

Información sobru la llingua gallega falada nel País Llionés

Wikipedia
Consulta la edición de Wikipedia en Gallegu