Ulmus laevis

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Ulmus laevis
Commons-emblem-notice.svg
 
Llamera blanca européu
Llandegfan Elm tree.jpg
Llamera temblona pel hibiernu
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Orde: Rosales
Familia: Ulmaceae
Xéneru: Ulmus
Especie: O. laevis
Pall.
[editar datos en Wikidata]

Ulmus laevis, el Llamera blanca européu, llamera temblona o llamera pedunculada ye un gran árbol de fueya caduca, perteneciente a la familia de les ulmacees, que la so área de distribución ye'l Centru, Este y Sureste d'Europa, según Asia Menor; va dende'l nordés de Francia al sur de Finlandia, y per l'este llega hasta los Urales y pol sureste hasta Bulgaria y Crimea; hai tamién una población separada nel Cáucasu. Amás, un pequeñu númberu d'árboles d'esta especie que s'atoparon n'España son consideraos anguaño una población relicta más qu'una introducción de la mano del home, y posiblemente l'orixe de la población europea.[1]

Selo postal d'Ucraína

Esencialmente reinal del monte aluvial, escasamente alcuéntrase a un altor de más de 400 m.[2] Más frecuentemente alcuéntrase a lo llargo de ríos como'l Volga y el Danubiu, ye unu de les poques llameres tolerantes a condiciones del terrén anubiertes y anóxicas. La llamera temblona ye alógamo y ta estrechamente emparentáu cola llamera americana O. americana.

Descripción[editar | editar la fonte]

L'árbol tien un altor similar al llamera montano, anque menos simétricu, con una estructura de cañes más fluexa y una coronación menos claramente arrondaes. Algama típicamente un altor y anchor de > 30 m, con un tueru < 2 m diámetru al altor del pechu. L'estensu sistema de raigaños pocu fondes n'última instancia, forma altos contrafuertes distintivos na base del tueru. Les fueyes son caduques, alternes, simples Forma de fueyes elíptica con punta afilada, relativamente delgada, de cutiu de testura casi como de papel y bien tresllúcides, con viesu tomentoso. Les flores apétalas, polinizaes pol vientu, apaecen primero que les fueyes en primavera, producir en recímanos de 15-30; tienen 3-4 mm d'anchu sobre tarmos de 20 mm de llargu. El frutu ye un aláu samara <15 mm de llongura por 10 mm d'anchu con un cantu ciliáu marxe, la única granaarredondiada de 5 mmm madura a finales de la primavera. Esti árbol ye'l que s'estrema más fácil d'ente otres llameres europees polos llargos tarmu de les flores, y ye el que ta más estrechamente rellacionáu cola llamera americana O. americana, del cual difier principalmente na forma copa irregular y frecuentes biltos pequeños nel tueru.[3][4][5]

"Fortaleces" de O. laevis
Flores de O. laevis; nótense los llargos pedúnculos
Fueyes y granes de O.laevis
Fueyes de O.laevis
Ulmus laevis - Museum specimen
Tueru

Plagues y enfermedaes[editar | editar la fonte]

Al igual qu'otres llameres europees, les poblaciones naturales de la llamera temblona tienen poca resistencia innata a la grafiosis, anque la investigación por Cemagref aislló clones capaces de sobrevivir a la inoculación col hongu causal, perdiendo primeramente <70 % de la so xamasca, pero refaciéndose con fuerza al añu siguiente. Per otra parte, l'árbol nun ye del gustu del vector d'escarabayos de la corteza, que lo colonicen namái cuando nun hai alternatives disponibles otres llameres,[6] una situación pocu común nel oeste d'Europa. La investigación n'España[7] indicó que ye la presencia d'un triterpeno, alnulin, lo que fai que la corteza del árbol seya pocu curiosa pa los escarabayos. D'ende que'l cayente de la especie n'Europa occidental débase principalmente a la deforestación nos valles fluviales, non a la enfermedá.

La especie tien una sensibilidá de leve a moderada al Elm Yellows, pero una sensibilidá bien baxa pal escarabayu de la fueya de la llamera Xanthogaleruca luteola.[8]

Cultivu[editar | editar la fonte]

Anque ideal pa les condiciones del suelu húmedu, l'árbol puede siguir creciendo, anque más amodo, en sitios secos incluyendo llombes cretácices. Sicasí, un factor primordial na eleición d'un sitiu ye la esposición. La llamera temblona ye de madera relativamente débil, muncho más que la llamera de Lock (Ulmus minor), y pollo ye una eleición desaveniente pa llugares con muncho vientu. Nos ensayos nel sur d'Inglaterra por Butterfly Conservation, los árboles nuevos de menos de 5 m d'altor fueron gravemente estropiaos poles rabaseres de 40 nuedos (75 kmh) en plenu branu.

Esta especie nunca s'introdució llargamente nos EE. XX., pero ta representáu en dellos arboretos. Nel Alloñáu Oriente, l'árbol foi llantáu na provincia de Xinjiang y otros llugares nel norte de China; el plantíu na ciudá de Tongliao sábese que foi particularmente esitosa. Sábese que tamién s'introdució la llamera temblona n'Australia.[9] Nos últimos años, l'árbol esfrutó d'una pequeña renacencia n'Inglaterra. Ye un güéspede popular pa los bárabos de la caparina Satyrium W-album en toa Europa, por ello lo panta Butterfly Conservation y otros grupos pa restablecer les poblaciones locales abrasaes polos efectos de la grafiosis sobre les llameres natives o arqueofíticos.[10] El Cheshire Wildlife Trust, por casu, ta llantando 1.000 llameres temblones nes sos reserves nel antiguu distritu de Vale Royal.

Usos[editar | editar la fonte]

La madera de la llamera temblona ye de mala calidá y polo tanto de poca utilidá pal home, nin siquier como lleña. La so densidá ye considerablemente menor qu'el d'otres llameres europees.

Espardimientu[editar | editar la fonte]

Polo xeneral, ye bono de cultivar a partir de grana semada a una fondura de 6 mm en compost normal y bien regáu. Sicasí, como la viabilidá de les granes puede variar enforma d'añu n'añu, pue ser más fiable'l métodu de fraes tomaos en xunu. Les fraes broten rápido, bien dientro de quince díes, produciendo rápido una matriz trupa de raigaños.

Árboles notables[editar | editar la fonte]

Llamera temblona, Alfriston, East Sussex, Reinu Xuníu (2006).

Los dos mayores árboles conocíos n'Europa alcuéntrase en Gülitz n'Alemaña (3,1 m d'anchu al altor del pechu) y Komorów en Polonia (2,96 m). El Campeón del Reinu Xuníu ta en Ferry Farm, Harewood, Cornualles (27 m d'altu, 1,8 m). Otros exemplos nel Reinu Xuníu son pocos y distantes ente sigo, pero dacuando de gran edá. Dellos sobreviven metanes llameres natives enfermos cerca de Torpoint en Cornualles; [4]; otros puédense alcuéntrase en Edimburgu (La zona de Meadows); Londres (Riverside Walk, cerca del Real Xardín Botánicu de Kew y en Peckham y Tooting); Chelmsford (xuntu al Chelmer nel Campus de Rivermead) [2009]; Brighton & Hove; y cerca de St. Albans. Nos EE.XX., un árbol con fama de magníficu crez en Portland, Oregón, pero les sos dimensiones y edá nun se conocen.

Subespecies y variedaes[editar | editar la fonte]

La especie nun ta estremada nes subespecies o variedaes. Una variedá celtidea (dacuando tratada como una especie) de lo que güei ye Ucrania foi documentada por Rogowicz a mediaos del sieglu XIX, pero nun se conocen exemplos supervivientes.

En Rusia conócense delles formes decoratives: f. aureovariegata, f. argentovariegata, f. rubra y f. tiliifolia.

En comparanza coles especies europees O. glabra y O. minor, O. laevis recibió escasa atención hortícola, habiendo namái cinco cultivares rexistraos, nengunu de los cualos sábese que siga cultivándose, cola posible esceición de 'Colorans' y 'Pendula': Aureovariegata, Colorans, Ornata, Pendula, Punctata, Urticifolia.

O. laevis nun hibrida naturalmente, daqué que tien de mancomún cola llamera americana O. americana col que ta estrechamente rellacionáu. Los pocos casos reportaos d'hibridación artificial nel sieglu XIX son consideraos sospechosos.


Investigación[editar | editar la fonte]

La investigación sobre Ulmus laevis Pall. n'España ta encabezada pol Dr. D. Luis Alfonso Gil Sánchez (catedráticu de la Universidá Politécnica de Madrid) dientro del programa de Meyora de los Recursos Xenéticos de les Llameres Ibériques. L'estudiu de les poblaciones relictas del sur peninsular,les cualos paecen ser l'orixe de la especie n'Europa, ta llevándose a cabu por D.Diego Maya Jiménez a cargu del Dr. D. Raúl Tapia Martín de la Universidá d'Huelva.

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Ulmus laevis foi descritu por Peter Simon Pallas y espublizóse en Flora Rossica 1(1): 75, t. 48, f. F. 1784.[11]

Etimoloxía

Ulmus: nome xenéricu que ye'l nome clásicu griegu pa la llamera.[12]

laevis: epítetu llatinu que significa "dentáu"[13]

Sinonimia
  • Ulmus acuta Dumrt.
  • Ulmus ciliata Ehrh.
  • Ulmus effusa Willd., Loudon, Willkomm, Fliche
  • Ulmus laevis var. celtidea Rogowicz
  • Ulmus laevis var. simplicidens (Y. Wolf) Grudz.
  • Ulmus octandra Schkuhr
  • Ulmus pedunculata Foug.
  • Ulmus petropolitana Gand.
  • Ulmus racemosa (not Thomas), Borkh.
  • Ulmus reticulata Dumrt.
  • Ulmus simplicidens Y. Wolf[14]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. Fuentes-Utrilla, P., Squirrell, J., Hollingsworth, P. M. & Gil, L. (2006). Ulmus laevis (Pallas) in the Iberian Peninsula. An introduced or relict tree species? New data from cpDNA analysis. Genetics Society, Ecological Genetics Group conference, University of Wales Aberystwyth 2006.
  2. Girard, S. (2007). Dossier: L'orme: nouveaux espoirs? Forêt entreprise Non. 175, Juillet 2007, Institut pour -y developpement forestier, Paris.
  3. Bean, W. J. (1981). Trees and shrubs hardy in Great Britain, 7.ª edición. Murray, Londres.
  4. Elwes, H. J. & Henry, A. (1913). The Trees of Great Britain & Ireland. Vol. VII. pp 1848-1929. Private publication. [1]
  5. White, J. & More D. (2003). The Trees of Britain & Northern Europe, Cassell's, Londres.
  6. Collin, Y., Bilger, I., Eriksson, G., & Turok, J. (2000). The conservation of elm genetic resources in Europe. In Dunn, C. P. (Ed.) (2000). The elms: breeding, conservation & disease management. Kluwer Academic Publishers, Boston.
  7. Martín-Benitu D., Concepción García-Vallina M., Alberto Payares J., López D. 2005. Triterpenes in elms in Spain. Can. J. For. Res. 35: 199–205 (2005). [2]
  8. Mittempergher, L. & Santini, A. (2004). The History of Elm Breeding. Invest. Agrar.: Sist Recur For. 2004 13 (1), 161-177.
  9. Spencer, R., Hawker, J. and Lumley, P. (1991). Elms in Australia, Royal Botanic Gardens, Melbourne, Australia. ISBN 0-7241-9962-4
  10. Brookes, A. H. (2006). An evaluation of disease-resistant hybrid and exotic elms as llarval host plants for the White-letter Hairstreak Satyrium w-album, Part 1. [3]. Butterfly Conservation. Lulworth, UK.
  11. «Ulmus laevis». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultáu'l 8 de mayu de 2015.
  12. En Nome Botánicos
  13. N'Epítetos Botánicos
  14. «Ulmus laevis». The Plant List. Consultáu'l 8 de mayu de 2015.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]