Franz Schubert

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Franz Peter Schubert
Franz Schubert by Wilhelm August Rieder.jpeg
Datos xenerales
Nacimientu Sacru Imperiu Romanu Xermánicu Viena, Sacru Imperiu Romanu Xermánicu
31 de xineru de 1797
Nacionalidá Austríaca
Muerte Bandera d'Austria (imperiu) Viena, Imperiu austriacu
19 de payares de 1828
(31 años)
Ocupación Compositor y pianista
Información artística
Periodu d'actividá Sieglu XIX.
Web
Ficha Franz Peter Schubert en IMDb
Firma Franz Schubert Signature.svg

Franz Peter Schubert (Viena, 31 de xineru de 1797ibídem, 19 de payares de 1828) foi un compositor austriaco, consideráu'l introductor del romanticismu musical y la forma curtia característica pero, al empar, tamién continuador de la sonata clásica siguiendo'l modelu de Ludwig van Beethoven. Foi un gran compositor de lieder (curties composiciones pa voz y pianu, antecesor de la cantar moderna), lo mesmo que de música para pianu, de cámara y orquestal.[1]

Biografía[editar | editar la fonte]

Schubert foi unu de los principales músicos austríacos que vivió a empiezos del sieglu XIX; foi l'únicu nacíu na que foi capital musical europea a finales del sieglu XVIII y principios del XIX: Viena. Vivió, trenta y un años, tiempu mientres el cual consiguió componer una obra musical escelente, de gran guapura ya inspiración. El so talentu creció a la solombra de Beethoven, a quien almiraba; morrió un añu dempués qu'el so ídolu. Nun foi reconocíu en vida: dempués de la so muerte, el so arte empezó a conquistar almiradores. Escribió más de seiscientos lieder, de los cualos gran parte, dempués del so fallecimientu, quedaron inéditos.[2]

Infancia[editar | editar la fonte]

La casa onde nació Franz Schubert, na actualidá'l n.º 54 de la cai Nussdorfer.

Fíu d'una familia humilde, foi'l docenu de catorce hermanos. Moraben nel barriu de Liechtental. El so padre yera un profesor d'escasos ingresos económicos.[3]

El so profesor de música decatóse llueu del so talentu y llegó a dici-y: «Nun tengo namás que enseña-y, el conocencia haber recibíu del bon home». A los once años entró como cantor na Capiya Imperial, y consiguió una beca que-y sufragó los estudios na escuela municipal de Stadkonvikt. Ellí foi alumnu de Antonio Salieri y, gracies a la orquesta de la escuela, pa la qu'escribió les sos primeres sinfoníes, familiarizar cola obra de Franz Joseph Haydn y de Beethoven.[4]

Mocedá[editar | editar la fonte]

A los catorce años empezó a crear el so primeres lieder, poemes musicalizados pa voz y pianu, y enantes de los dieciocho yá creara delles obres maestres, como Gretchen am Spinnrade, el primeru de los munchos lieder inspiraos en poemes de Goethe. A los diecinueve años escribiera yá más de doscientos cincuenta lieder.

Magar los sos talentos, el so padre pretendía qu'heredara'l so oficiu, lo que motivó l'enfrentamientu ente dambos y l'abandonu de la casa paterna.

Maduror[editar | editar la fonte]

[[Misa n.º 2 (Schubert)|Misa n.º 2 en sol]], D. 167
Kyrie
Gloria
Credo
Sanctus
Benedictus
Agnus Dei
Coru del MIT

Fuera del llar y habiendo decidíu ganase la vida cola música, Schubert abelugar na casa de Franz von Schober.[5] Asina empezó'l pelegrinaxe. Nunca llogró caltenese namái coles sos composiciones y precisó de l'arrogancia d'amigos, que lo acoyíen nes sos respectives cases. Schubert tampoco caltuvo una relación duradera nin tuvo fíos, pero se adscribió a un círculu íntimu d'amigos que-y brindó munches prestos personales, amás de constituyir un públicu fiel y sensible al so arte.

Schubert nun consiguió estrenar nin publicar nenguna de les sos obres operístiques o orquestales. A lo sumo interpretáronse delles composiciones vocales o pianísticas nes célebres schubertiadas.

Nestos años Schubert contraxo sífilis.[6] Davezu pasó estrechura económica. Volvióse indixebrable de les sos gafes, que conformaron parte indisoluble de la so apariencia y acentuaron la so fisonomía cobarde.

Les schubertiadas[editar | editar la fonte]

En Viena Schubert llevó una vida bohemia arrodiáu d'intelectuales, amiga de les tabiernes y de los ambientes populares, alloñáu de los salones y de la etiqueta nobiliaria. D'esta redolada procede'l famosu términu de schubertiadas: xuntes d'artistes de tolos ámbitos que formaben un círculu brilloso y animao dedicáu a la música y a la llectura.[7][8]

Últimos años[editar | editar la fonte]

Mientres los sos últimos años escribió pieces maxistrales, frutu y reflexu de les sos esperiencies personales y siempres col sellu inconfundible d'una perenal inspiración melódica. Por casu, una tirante fondura marca la Wanderer-Fantasie, D. 760, pa pianu solu (1822) o'l ciclu de lieder La bella molinera (Die schöne Müllerin) (1823), estos postreros inspiraos en poemes de Wilhelm Müller. En 1824 escribiría La muerte y la doncella, unu de los sos cuartetos más conocíos, y yá escontra'l final de la so vida l'intensu dolor y l'aislamientu dexaron el so calquier nel Winterreise, D. 911, Op. 89 (1827), tamién con testos de W. Müller.

Entós daquella, Schubert tenía solamente trenta y un años y acababa de matriculase pa estudiar fuga. Pero una gonorrea,[9] complicada finalmente con una fiebre tifoideo, conducir a la muerte'l 19 de payares de 1828. Dicir de Schubert que diba tiempu yá «andaba pel mal camín», falar de la so afición al alcohol y la sensualidá que la llevó a tener relaciones esporádiques–. Pero esa debilidá nun asombra de nenguna manera la figura d'un home que nos sos años de maduror carecía, según munchos biógrafos, de lo qu'anguaño llamaríamos trestornu bipolar.[10] Esto esplicaría que grandes obres quedaren incompletes ensin una razón esplícita.

El trenta d'ochobre de 1822 empezó'l so Sinfonía en si menor pero, tres dos movimientos nuna partitura d'orquesta curioso pasada a llimpiu, y d'empezar el terceru, abandonar. El manuscritu con dambos movimientos completos pasó a manos del so amigu, An. Hüttenbrenner, quien los caltuvo nun caxón mientres más de cuarenta años. En 1865 apurrir al direutor d'orquesta Johann von Herbeck, quien n'avientu d'esi mesmu añu dirixió en Viena l'estrenu de la obra incompleta.

Nun hai una conclusión a la cuestión sobre los motivos que conducieron a Schubert a dexala inconclusa; una posibilidá suxure que parte del manuscritu perdiérase. Tamién se suxurió que'l poderosu Entreactu en si menor de la música d'escena pa Rosamunda, de 1823, fora en realidá l'últimu movimientu sinfónicu. A favor d'esta tesis: les coincidencies n'orquestación con dambos movimientos esistentes, incluyíu l'agregu de los trés trombones incorporaos a la orquesta clásica convencional, según la tonalidá. Con too y con eso, la esplicación más creíble pa la crítica ye la que cuestiona'l maduror autorial pa completar dos movimientos más col mesmu altor y calidá espresiva de los previos. Asina, la obra queda tal como la conocemos güei: un dípticu asimétricu, pero equilibráu: primero un Allegro moderato, nel que se contraponen la tensión dramático inicial y la naturalidá llírica, siguíu d'un Andante con moto nel mio mayor, plenu d'un solmenáu y tumultuoso vagabundeo, qu'algama a la fin el descansu nuna coda, que la so serenidá paez tescender el mundu.

Ediciones de la so música[editar | editar la fonte]

La obra completa de Schubert publicar ente 1884 y 1897 na editorial Breitkopf & Härtel. Foi especialmente relevante, dientro d'esta, la edición de los cantares, encamentada al musicólogu y compositor Eusebius Mandyczewski, quien realizó un trabayu tan meticuloso qu'inda güei ye de referencia.[11]

Composiciones destacaes[editar | editar la fonte]

El catálogu Deutsch[editar | editar la fonte]

La numberación tradicional de les obres de Schubert foi sustituyida adulces pola catalogación que fixo l'eruditu Otto Erich Deutsch y publicáu per vegada primera nel añu 1951. La notación componer de la lletra D siguida por un númberu y, en dalgún casu, una lletra minúscula pa insertos o afayos posteriores. Por casu, la Sinfonía n.º 8 «Inacabada» o «Incompleta» lleva como númberu de catálogu D 759.

Obres vocales[editar | editar la fonte]

Lieder

Schubert compunxo unes 600 cantares (lieder). Destaquen:

Óperes
Otra música vocal

Obres de cámara y pa pianu[editar | editar la fonte]

Música de cámara[editar | editar la fonte]

Música pa pianu[editar | editar la fonte]

Sonates pa pianu *
 Sonata n.º 1 nel mio mayor, D 157 (fragmentu)
Otres composiciones pa pianu *

Fantasía del caminante (Fantasía Wanderer), en do mayor, pa pianu solu, D 760 (op. 15)

  • Seis Momentos musicales, D 780 (op. 94)
  • Cuatro impromptus, D 899 (op. 90)
  • Gran dúo pa pianu a cuatro manos, D 812.
  • Fantasía pa pianu a cuatro manos, en fa menor, D 940 (op. 103)
  • Trés Marches militares, D 733 (1818).
  • Rondó en La (Gran Rondó) pa pianu a cuatro manos, D 951.

Obres orquestales[editar | editar la fonte]

Sinfoníes
Obertures

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «Franz Schubert, Austria 1797-1828». Consultáu'l 16 d'abril de 2008. «Compositor austriacu que les sos cantares (lieder) tán ente les obres maestres d'esti xéneru, y que los sos trabayos instrumentales son una ponte ente'l clasicismu y el romanticismu del sieglu XIX. Nació en Lichtenthal, cerca de Viena'l 31 de xineru de 1797. Fíu d'un párrocu maestru d'escuela, entró nel coru de neños de la Capiya Imperial en 1808 y empezó a estudiar en Konvikt, una escuela pa cantantes de la corte, en que la so orquesta tocaba'l violín.»
  2. «Franz Schubert 1797-1828 (IES Adaja)». Consultáu'l 17 d'abril de 2008.
  3. «Grandes compositores clásicos:Franz Schubert». Consultáu'l 15 d'abril de 2008. «De neñu vivía nun barriu humilde llamáu Liechtental, onde'l so padre exercía de párrocu y maestru.»
  4. «Biografía de Franz Schubert». Consultáu'l 16 d'abril de 2008. «A los once años d'edá foi almitíu na capiya imperial de Viena como miembru del coru y alumnu del Stadtkonvikt, institución ésta na que tuvo como maestru al compositor Antonio Salieri...»
  5. «Franz Schubert: un compositor clásicu». Consultáu'l 17 d'abril de 2008. «L'añu 1815 foi'l periodu más prolíficu; en 1816 la so suerte camudó de secute. Cierta vegada, Spaun sosprender na composición de Erlkönig (D.328, publicáu como'l Opus 1). Unes poques selmanes dempués Von Schober, daqué fuñe, escuchara fragmentos de Schubert na casa de Spaun, foi visitar al compositor y propúnxo-y abandonar la so vida d'escuela y da-y la llibertá pa practicar el so arte en paz.»
  6. «Franz Schubert (1797-1828)». Consultáu'l 17 d'abril de 2008. «Entós daquella, Schubert tenía solamente 31 años y acababa de matriculase pa estudiar fuga. Pero la enfermedá, complicada finalmente con crisis tifoidees, conducir a la muerte'l diecinueve de payares de 1828, ensin que tuviera tiempu p'averase al so almiráu Beethoven.»
  7. «Franz Schubert, Taller 54». Consultáu'l 16 d'abril de 2008.
  8. «Schubert: Música a la máxima potencia». Consultáu'l 16 d'abril de 2008.
  9. Pola sintomatoloxía, paez que se trataba d'esta enfermedá, anque nun hai nengún documentu que lu confirme.
  10. Tal que s'esplica nel llibru Vida de Schubert, de Christopher H. Gibbs.
  11. CLIVE, Peter: Schubert and His World: A Biographical Dictionary, 1997, pág. 125. ISBN 0-19-816582-X.
  12. «[[1] Franz Schubert, Austria 1797-1828]». Consultáu'l 16 d'abril de 2008.
  13. El cuartetu n.º 13 ye l'únicu publicáu en vida del compositor.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • (2000) en Turner: Franz Schubert. Biografía y obra.. Zecchini Editore, 2000. ISBN 9788475063355.
  • (2005) Amata Vienna. Personaggi, storie y disgressioni fantastiche sulla vita di Franz Schubert (en Italianu). Zecchini Editore, 164. ISBN 9788887203363.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]








Franz Schubert