Criollu antillanu

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Criollu antillanu
Kreyol, Kwéyòl, Patois
Faláu en Bandera de Dominica Dominica
Bandera de Santa Llucía Santa Llucía
Bandera de Granada Granada (país)
Bandera de San Vicente y les Granadines San Vicente y les Granadines
Bandera de Francia Antilles franceses
Bandera de Trinidá y Tobagu Trinidá y Tobagu
Bandera de Venezuela Venezuela
Zona Caribe (Antilles Menores)
Falantes 1,2 millones (1998-2001)
Familia Criollu francés

  Criollu antillanu

Estatus oficial
Oficial en Nengún país
Reguláu por Nun ta reguláu
Códigos
ISO 639-1 nengún
ISO 639-2 cpf
ISO 639-3 Cada variedá poseye un códigu propiu
gcf – Criollu de Guadalupe
acf – Criollu de Santa Lucía o Kweyol
domCriollu de Dominica
sfc – Criollu de San Miguel (Panamá)

El patwa, criollu antillanu o patois[1] ye una llingua criolla basáu nel idioma francés, con elementos de llingües africanes, faláu principalmente en Dominica y Santa Lucía. Ye conocíu polos sos parlantes como Patwa (patois). Nun tien de confundir se col criollu haitianu que tien munches diferencies, anque son mutuamente intelixibles. La llingua foi bien falada antes nes Antilles Menores, pero sumió de Trinidá y Tobagu y el númberu de falantes ta tornando en Granada.

En Dominica, hai esfuercios pa caltener l'idioma, como asina tamién en Trinidá y Tobagu. El criollu faláu en Martinica, San Bartolomé y Guadalupe ye la mesma llingua, pero nestes islles tán suxetes a la influencia continua del acrolecto francés.

En Venezuela ye faláu principalmente en Macuro, Güiria, Irapa y El Callao.[1]

Ye usáu como un mediu de comunicación pa les poblaciones migrantes que viaxen ente los territorios de fala francesa ya inglesa.

Los códigos de Ethnologue pal criollu francés guadalupano (faláu en Guadalupe y Martinica) y del criollu francés de Santa Lucía (faláu en Dominica y Santa Lucía), tienen les respeutives ISO 639-3: gcf y acf. Sicasí, repara que la so tasa de comprensión ye del 90 %, lo que califica como dialeutos d'una mesma llingua.

Historia[editar | editar la fonte]

Nes últimes décades, pasóse de ser vistu como un signu de estatus socioeconómico más baxu, prohibíu nos patios de les escueles, pa una marca d'arguyu nacional.[2]

Dende la década de 1970 producióse una renacencia lliteraria» del criollu nes islles de fala francesa de les Antilles Menores, con escritores como Raphaël Confiant y Monchoachi emplegaron el llinguaxe. Edouard Glissant escribió teórica y poéticamente alrodiu del so significáu y de la so hestoria.

Exemplos[editar | editar la fonte]

Cartelu en Guadalupe en criollu antillanu

,

  • Hola o bonos díes - Bózu /bozu/.
  • Por favor - S'o plè /el so plɛ/.
  • Gracies - Mèsi /mɛsi/.
  • Esculpe - Padon /padɔ̃/.
  • Ta lloviendo - lapli ka tonbé
  • Güei ye un día llindu/formosu - jodi-a sé an bel jounin / yon bel h.ou jodi-a bel
  • ¿Cómo tas el to? - ka ou fè? (Guadalupe) / sa ou fè? (Martinica)
  • Anne ye la mio hermana/madre/esposa - Ann sé sè/manman/madanm (an) mwen
  • Andy ye'l mio hermanu/padre/home - Andy sé fwè/papa/mari (an) mwen
  • Él va a la sablera - i ka alé bodlanmè-a/laplaj

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 Gordon, Raymond G., Jr. (ed.), 2005. Languages of Dominica. Ethnologue: Languages of the World, SIL International, Fifteenth edition. Dallas, Tex.
  2. Guilbault, Jocelyne (1993). Zouk: world music in the West Indies. University of Chicago Press, 12. ISBN 978-0-226-31041-1. Consultáu'l 22 de mayu de 2010.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Karl Erland Gadelii: Lesser Antillean French Creole and universal grammar. Dissertation. Universität Göteborg, Fachbereich Linguistik, Göteborg 1997.
  • Pearlette Louisy, Paule Turmel-John: A handbook for writing Creole. Research St. Lucia Publications, Castries, St. Lucia, etwa 1983
  • Raymond Relouzat: Contribution de la langue caraïbe à la formation du créole des Petites Antilles. Musée Départemental d'Archéologie et de Préhistoire de la Martinique, Conseil général de la Martinique, Fort-de-France 1995.
  • Marlyse Baptista, Lesser Antillean French Creole. In Strazny, 2005, Philipp (ed.) Encyclopedia of linguistics, p. 615–617, Oxon, Routledge, ISBN 1-57958-391-1

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]






Criollo antillano