Claviceps purpurea

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Claviceps purpurea
Commons-emblem-notice.svg
 
Morrion
Claviceps purpurea - Köhler–s Medizinal-Pflanzen-185.jpg
Cornezuelo o ergot
Clasificación científica
Reinu: Fungi
División: Ascomycota
Clas: Sordariomycetes
Orde: Hypocreales
Familia: Clavicipitaceae
Xéneru: Claviceps
Especie: C. purpurea
[editar datos en Wikidata]

El Morrion Claviceps purpurea) ye un fungu parásitu del xéneru Claviceps que consta de más de cincuenta especies. Toes elles pueden afectar a una gran variedá de ceberes y yerbes, anque la so anfitrión más común ye'l centenu. Cuando'l nucleu del cornezuelo depositar na tierra permanez n'estáu letárgico o esclerotium hasta que se dan les condiciones aparentes pa espolletar y pasar a la fase granible, na que se desenvuelve como una minúscula cogorda lliberando les espores fúngicas. Diches espores son de forma bien allargada con una espesura d'apenes 1 micra.

Les infestaciones d'esti hongu causen l'amenorgamientu de producción en calidá y cantidá de granu y segáu y, si estes colleches infectaes utilizar p'alimentar al ganáu, pueden provocar una enfermedá llamada ergotismo.

El cornezuelo, ente otros compuestos, contién alcaloides del grupu ergolina, como la ergocristina, ergometrina, ergotamina y ergocriptina. Toes estes sustances tienen un ampliu espectru d'acción nel cuerpu, incluyíos efectos vasoconstrictores a nivel circulatoriu o de neurotransmisión.

Ente los científicos qu'estudiaron esti hongu y los sos derivaos alcuéntrase Albert Hofmann, que los sos esperimentos emponer al descubrimientu de la dietilamida del ácidu lisérgico (LSD), un poderosu enteógeno deriváu del cornezuelo qu'afecta al sistema serotoninérgico

El cornezuelo utilizar pa inducir albuertos y detener les hemorraxes uterines tres el partu, pero na actualidá sustituyóse por sustances sintétiques.

Desenvolver nel ovariu del centenu, polo cual llamar popularmente en Castiella «cornezuelo del centenu», anque tamién invade, anque menos fruecuentemente, el trigu, la avena y la cebada; entós denominar «carbonizu». Abonda nos años húmedos en campos desdexaos d'esta cebera. Ye frecuente en contornes lluvioses de la península ibérica, sobremanera en Galicia y norte de Portugal, Tenerife, Mogador y sur de Rusia.

Cornezuelo infectando una espiga de centenu.

El so aspeutu, que recuerda'l de pequeños clavillos llixeramente curvaos, de seición vagamente triangular y terminaos nuna esferilla a manera de cabeza de clavu, dan llugar al so nome científicu. Estes fructificaciones, que broten de les espigues del centenu, algamen un llargor de 40 a 60 mm de llargor por unos 4 ó 5 mm de gruesu, de color ablancazáu de primeres que dempués se torna de color negru azuláu.

Fuertemente venenosu poles sustances tóxiques que contién (ácidos ergotínico y esfacélico, ecbolina o ergotinina, etc.), la so presencia ente los granos molturaos (molíos) de centenu puede producir importantes trestornos na salú de quien lo inxera. Usáu en farmacopea, conócense les sos propiedaes dende tiempos bien antiguos. Anque los chinos emplegar en obstetricia pa contraer l'úteru y evitar les hemorraxes nel postparto, nun foi reconocíu como droga n'Europa hasta finales del sieglu XVI, anque nun s'utilizó científicamente hasta'l sieglu XVII.

Ente les sustances químiques que contién ta l'ácidu lisérgico, precursor del potente alucinógeno conocíu como LSD.

Na Edá Media, la ignorancia de les sos propiedaes tóxiques dexó qu'acompañara frecuentemente al granu de centenu emplegáu pa faer farina, provocando'l so consumu bederres y devastadoras enfermedaes na población.

Historia[editar | editar la fonte]

El ciclu de la enfermedá del hongu del cornezuelo foi descritu per primer vegada na década de 1800. Sicasí, conócense referencies a epidemies producíes por él en persones y animales dellos sieglos enantes d'esa fecha. L'envelenamientu humanu debíu al consumu de granu infestáu foi bien común n'Europa mientres la Edá Media.

Inclusive s'especula que los xuicios de les bruxes de Salem pudieron ser desencadenaos por delles moces que consumieren centenu contamináu.

Dellos investigadores sostienen que'l beberaxu consumíu polos participantes nos antiguos misterios griegos de los eleusinos, llamáu «kykeon» y ellaboráu a partir de poléu y cebada, podría producir nos participantes diversos efectos alucinógenos atribuyibles al cornezuelo.

Dellos pasaxes de la Biblia interpretáronse como referencies a la enfermedá producida pola intoxicación del cornezuelo del centenu, denomada ergotismo o, popularmente, «fueu del infiernu» o «fueu de San Antón», anque ye posible que sían simples hipótesis especulatives. Lo cierto ye que l'orixe de la denominación ye real; Joaquín de Villalba documenta que nel añu 1214, en Castrojeriz, fundóse'l conventu de San Antón pa dar amparu a los enfermos del llamáu, por antífrasis, «fueu sagrao» («ignis sacer»), «fueu del infiernu» o «fueu de San Antón», enfermedá más lesiva que la mesma llepra, pos les estremidaes van consumiéndose hasta esprendese, lisiando y matando a los enfermos que solamente pueden rezar y llevar amuletos.

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]