Cistus ladanifer

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Cistus ladanifer
Commons-emblem-notice.svg
 
Llada
Cistus ladanifer d.jpg
Clasificación científica
Reinu: Plantae
Subreinu: Tracheobionta
División: Magnoliophyta
Clas: Magnoliopsida
Subclas: Dilleniidae
Orde: Malvales
Familia: Cistaceae
Xéneru: Cistus
Especie: Cistus ladanifer
L.
[editar datos en Wikidata]
Flor.
Hábitat
Cistus ladanifer
Ilustración

La llada (Cistus ladanifer) ye una especie fanerógama que pertenez a la familia Cistaceae.

Hábitat[editar | editar la fonte]

Ye nativa de la conca del Mediterraneu sobremanera n'España y Portugal onde crez, xuntu coles encines en terrenes graníticos y cascayales con clima templao y seco.[1]

Característiques[editar | editar la fonte]

Ye un parrotal d'hasta 2,5 m d'altor. Les fueyes son allongaes y estreches y tán abondo calistraes d'una sustancia pegañoso, el llada, aceite pergoliosu, que-yos da un aspeutu brillosu y xúntase fácil a les manes y ropa, tienen 5-10 cm de llargor y son opuestes y llanceolaes de color verde buxu. Les sos flores son bien grandes (10 cm) y con cinco pétalos blancos. La corola tien cinco pétalos y el mota solu trés sépalos. El frutu ye una cápsula globosa con diez celdes nel so interior.[1] Atopóse que tienen asociaciones micorrices con Boletus edulis, Boletus rhodoxanthus, y Laccaria laccata.[2]

Hestoria[editar | editar la fonte]

Dioscórides diz sobre la llada "Ye un matu que crez a la manera del cisto sicasí produz mas llonga y negres les fueyes, sobre les que se recueye della grasa y unctosa mafa, a la prima vera. Untáu con vinu, mengua la feúra de les cicatrizes. Instiláu con agua y miel, o con azeyte rosáu, sana'l dolor de oido". Andrés Llaguna añedi "Esta especie de cisto qu'equí describe Dioscórides de la que cuéyese'l liquor de les botiques llamáu ladano, y laudano, ye aquella planta bien pegañosa, qu'en castilla tien por nome xara. Escribe Pliniu'l Vieyu que se coyer de la hedra ciertu liquor, del cual suel hazerse el ladano. Sicasí aqueste error, como tengo yá declaráu, vien de la semeyanza de los vocablos, porque cisto signifícanos xara y cisso per otra parte hedra, de suerte que tomó l'unu pol otru"[1]

Propiedaes[editar | editar la fonte]

Anque yá nun s'usa, el ládano tomar en xarabes pa la tos. Tamién foi usáu como antisépticu en casu de leucorrea y na preparación de linimentos, pomadas y emplastos pal tratamientu de dolores reumáticos.[1]

Tosicidá

Les partes aérees de Cistus ladanifer contienen el aceite esencial eucaliptol, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.[3]

Usos[editar | editar la fonte]

Ye una bien popular planta ornamental, que crez con una xamasca arumosa y flores llamatives. Les sos fueyes producen una fragante oleorresina conocida como ládano, usáu n'arumes, especialmente como un fijador.

Esta planta ganó'l premiu Award of Garden Merit de la Royal Horticultural Society.[4]

Taxonomía[editar | editar la fonte]

Cistus ladanifer describióse por Carlos Linneo y espublizóse en Species Plantarum 1: 523. 1753.[5]

Citoloxía

Númberu de cromosomes de Cistus ladanifer (Fam. Cistaceae) y táxones infraespecíficos: 2n=18[6]

Etimoloxía

Cistus: nome xenéricu que remanez del griegu kisthós llatinizáu cisthos = nome dáu a diverses especies del xéneru Cistus L. Dellos autores pretenden rellacionala, pola forma de los sos frutos, cola palabra griega kístē = "caxa, cesta".[7]

ladanifer: epítetu llatinu que significa "con ládano". Pos d'esta especie estrayi l'aceite de ládano.[8]

Sinonimia
  • Cistus grandiflorus Pourr. ex Willk. & Lange
  • Cistus mariae Sennen
  • Cistus palhinhae Ingram
  • Ladanium officinarum Spach[9]
  • Cistus ladaniferus f. immaculatus Dans.
  • Cistus ladanosma Hoffmanns.
  • Cistus viscosus Stokes[10]

Ver tamién[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dr. Berdonces I Serra. . Gran Enciclopecia de les Plantes Melecinales páxs. 580-581. Tikal ediciones ISBN 84-305-8496-X.
  2. «Characterization and identification of field ectomycorrhizae of Boletus edulis and Cistus ladanifer». Mycologia 98 (1). doi:10.3852/mycologia.98.1.23. PMID 16800301. http://www.mycologia.org/cgi/content/full/98/1/23. Consultáu 'l 8 sep 2015. 
  3. European Food Safety Authority (EFSA). «Compendium of botanicals reported to contain naturally occuring substances of possible concern for human health when used in food and food supplements». EFSA Journal 10 (5). doi:10.2903/j.efsa.2012.2663. http://www.efsa.europa.eu/sites/default/files/scientific_output/files/main_documents/2663.pdf. 
  4. http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=2453
  5. «Cistus ladanifer». Tropicos.org. Missouri Botanical Garden. Consultáu'l 25 de mayu de 2013.
  6. Contribuiçao para o conhecimento citotaxonómico das spermatophyta de Portugal. XIV. Cistaceae Leitao, M. T. & M. C. Alves (1976) Bol. Soc. Brot. ser. 2 50: 247-263
  7. En Flora Vascular
  8. N'Epítetos Botánicos
  9. Sinónimos en Real Xardín Botánicu
  10. Cistus ladanifer en PlantList

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  1. Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]