Idioma hakka

De Wikipedia
(Redirixío dende Chinu hakka)
Saltar a navegación Saltar a la gueta
Hak-kâ-ngî
Númberu de falantes
Falantes Tipu Añu
30 000 000
Datos
Sistema d'escritura caracter chino
Reguláu por Provincia de Cantón
Códigos
ISO 639-3 hak
Mapa de distribución Čínské jazyky.png
Cambiar los datos en Wikidata

El hakka o kejia (en chinu 客家话, pinyin kè jiā huà) ye una de les principales subdivisiones del idioma chinu faláu principalmente nel sur de China pol pueblu hakka.

Por cuenta de el so usu en rexones aisllaes, onde la comunicación llindar al ámbitu local, l'idioma hakka desenvolvió numberoses variantes o dialectos que se falen en Guangdong, Fujian, Jiangxi, Guangxi, Sichuan, Hunan y Guizhou, incluyendo les islles de Hainan en China y Taiwán. El hakka nun ye entendible col mandarín, wu, minnan, y la mayoría de les variantes del idioma chinu.

Hai una diferencia de pronunciación ente'l dialectu Hakka de Taiwán y el dialectu del pueblu hakka. Ente los dialectos de los Hakka, esta'l Moi-yan (梅县, pinyin: Meixian) dialectu del pueblu hakka.

Aspeutos históricos, sociales y culturales[editar | editar la fonte]

Etimoloxía[editar | editar la fonte]

El nome del pueblu hakka, que son los predominantes falantes nativos orixinales nesti idioma "families d'acoyida" en :(mandarín: 客 kè) significa visitante (mandarín: 家 jiā) significa familia. Nel idioma Hakka hai distintes denominaciones una d'elles significa "Llingua materna de Guangdong" l'idioma de Guangdong ye'l cantones. Wikipedia nesti idioma tien lletres en alfabetu llatinu. Nesti momentu esti idioma ta en víes d'estinción en Taiwan.[1]

Historia[editar | editar la fonte]

El pueblu hakka tienen el so orixe en dellos episodios de migración dende'l norte al sur de China mientres los periodos de guerra y disturbios civiles. Los antepasaos de los hakka, vieno de l'actual provincies de Henan y Shaanxi, y traxeron con ellos distintes formes del chinu faláu. (De magar, la fala neses rexones convirtióse nos dialectos del mandarín modernu.) La presencia de munches traces del idioma producir nel Hakka modernu, incluyendo les consonantes finales-p-t-k, que s'atopen n'otres llingües modernes del sur de China como nel cantones, pero que se perdieron nel norte de China como nel mandarín. La distancia ente'l hakka y el más conocíu cantonés puede comparase a la qu'esiste ente'l portugués y español, ente que'l mandarín pue ser comparáu col francés que ye más distante, y con una fonética distinta.

Dialectos[editar | editar la fonte]

L'idioma hakka tien dellos dialectos rexonales. De los cualos Meixian son los condaos de Pingyuan 平远, Dabu 大埔, Jiaoling 蕉岭, Xingning 兴宁, Wuhua 五华, y Fengshun 丰顺. Cada unu dizse que tien los sos propios puntos especiales fonolóxicos. Por casu, el Xingning nun tien rima que termina en [m] o [p]. Estos hanse fundíu nes rimas [n] y [t], respectivamente. Más allá de Meixian, el dialectu de Hong Kong nun tien la [-o-] medial, de cuenta qu'ente que el dialectu Meixian pronuncia'l calter [kwɔŋ˦], Hong Kong dialectu hakka pronuncia como [kɔŋ˧], que ye similar al de los Hakka faláu na vecina Shenzhen.

Tantu como los finales y les vocales son importantes, los tonos varien tamién nos dialectos hakka. La mayoría de los dialectos hakka tienen seis tonos, tipificada pol dialectu Meixian. Sicasí, hai dialectos que perdieron tolos sos tonos Ru Sheng, y los personaxes originalmente d'esta clase de tonu distribúyense al traviés de la non-tonos Ru. Esti dialectu ye Changting 长汀 que ta asitiáu na provincia de Fujian occidental.

El Hoi-LIUK (Hailu 海陆) un dialectu hakka atópase en Taiwán. Esti dialectu en particular contién consonantes postalveloar ([ʃ], [ʒ], [tʃ], etc), que nun suelen atopase n'otros idiomes chinos.

Descripción llingüística[editar | editar la fonte]

Comparanza léxica[editar | editar la fonte]

Los numberales en distintes variedaes de chinu hakka son:

GLOSA Hakka de
Guangdong

(Meixian)
Hakka de
Jiangxi

(Shangyou)
Hakka de
Fujian

(Liancheng)
Hakka de
Guangxi

(Hezhou)
PROTO-
HAKKA
'1' it1 ie55 i35 jot5 *jit5
'2' ŋi53 nin55 ŋ11 ŋ214 *ŋi5
'3' sam44 24 sa33 θam52 *sam53?
'4' si53 sɿ11 si32 θi45 *si?
'5' ŋ31 ŋ42 51 m24 *m̩~ŋ̩
'6' liuk1 tiu55 tiuʔ5 luk214 *ljuk5
'7' tsʰit1 tɕʰie55 tsʰi35 tʰot5 *tsʰit5
'8' pat2 pa55 pa35 pat34 *pat35
'9' kiu31 tɕiu42 kjau51 tʃou55 *kjau51
'10' sep5 se55 ʂʅəʔ5 ʃop214 *ʂip5

Vease[editar | editar la fonte]

Referencies[editar | editar la fonte]

  1. «p8». Archiváu dende l'orixinal, el 24 de xineru de 2008.

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • Branner (2000). Problems in Comparative Chinese Dialectology — the Classification of Miin and Hakka. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 31-101-5831-0.

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]

Wikipedia
Consulta la edición de Wikipedia en Idioma hakka
Chino hakka