Cantón d'Obwalden

De Wikipedia
Saltar a: navegación, buscar
Cantón d'Obwalden
Flag of Switzerland.svg Suiza
Flag of Canton of Obwalden.svg Wappen Obwalden matt.svg
Alministración
País Flag of Switzerland.svg Suiza
ISO 3166-2 CH-OW
Capital Sarnen
División
Xeografía
Coordenaes 46°52′00″N 8°02′00″E / 46.866666666667, 8.0333333333333Coordenaes: 46°52′00″N 8°02′00″E / 46.866666666667, 8.0333333333333
Karte Kanton Obwalden 2010.png
Superficie 490.58 km²
Llenda con Nidwalden, Lucerna, Uri, Cantón de Berna y Cantón de Schwyz
Altitú media 473 m
Demografia
Población 37 378 hab. (2016)
Densidá 76,19 hab/km²
Más información
Estaya horaria UTC+01:00 y UTC+02:00
www.ow.ch
Cambiar los datos en Wikidata

El cantón d'Obwalden, d'antiguo Unterwalden Alto (en francés: Obwald, n'italianu: Obvaldo, en romanche: Sursilvania) ye un semicantón de Suiza Central y unu de los cantones montiegos (Waldstätten). La so capital ye la ciudá histórica de Sarnen.

Xuntu col cantón de Nidwalden formaba'l cantón de Unterwalden, unu de los trés cantones primitivos de la Antigua Confederación Suiza.

Toponimia[editar | editar la fonte]

El nome d'Obwalden vien deriváu del nome de Unterwalden. Nel so orixe, Unterwalden foi conocíu en llatín como inter xibles, que n'español puede traducise como ente montes y n'alemán foi tomáu como Unterwalden. Depués, pa estremar los dos abarganes que constituyíen el territoriu de Unterwalden, l'unu foi llamáu ob dem Wald, ente que'l segundu foi llamáu nid dem Wald, qu'en 1803 nel Acta de Mediación son mentaos como Obwalden y Nidwalden.

Historia[editar | editar la fonte]

Los primeros asentamientos de los que se tienen trazos provienen de los celtes y romanos. A partir del añu 700, los alamanes asitiáronse nel área. En 1291 Obwalden xuniose con Nidwalden col nome d'Unterwalden pa formar una alianza coles comunidaes d'Uri y Schwyz, sellada nel Pactu Federal de 1291 (Bundesbrief). Nos sieglos XIII y XIV, Obwalden desenvolvió'l so gobiernu local; sicasí, l'asamblea realizóse conjuntamente con Nidwalden hasta l'añu 1330.

En 1403 el cantón xuniose con Uri pa invadir el Valle de la Leventina (anguaño parte del cantón del Tesinu) pa establecer un nuevu mercáu de quesu y besties. Alredor de 1500 gran parte de los homes del cantón trabayaben como mercenarios. Dalgunos d'estos soldaos atroparon bienes y caltuvieron diverses asignaciones na alministración local. Mientres la ocupación napoleónica, ente 1798 y 1803, so la República Helvética, el cantón pierde la so independencia convirtiéndose nel distritu de Sarnen del cantón de Waldstätten, al que tamién fueron anexaos Nidwalden, Uri, Schwyz y Zug. Foi tamién mientres esti períodu que les comuñes adquirieron derechos políticos fundamentales que caltendríen entá dempués de la cayida de la República en 1803. Tres l'Acta de Mediación de Napoleón Bonaparte, el cantón repunxo la so independencia. La forma actual y definitivo data de 1815, fecha na qu'el monesteriu y la comuña d'Engelberg dexaron el cantón de Nidwalden pa xunise a Obwalden, y asina convertise nun exclave del mesmu.

Dende la restauración en 1803 y hasta 1999, el semi-cantón d'Obwalden foi designáu oficialmente na Constitución suiza como Unterwalden ob dem Wald (Unterwalden Alto). Foi tan solo en 1999, tres l'adopción de la nueva Constitución que'l nome d'Obwalden foi introducíu na mesma.

Xeografía[editar | editar la fonte]

Obwalden allúgase na rexón de Suiza Central a veres del llagu de los Cuatro Cantones (conocíu tamién como llagu de Lucerna), otros llagos importantes son: Sarnersee, Lungerersee, Melchsee, Tannensee y Wichelsee. El visu más altu ye'l Titlis (3.238 msnm), asitiáu nos Alpes uraneses. La gran parte del cantón ta asitiada nos Prealpes suizos. El puntu más baxu ta asitiáu a 434 msnm a veres de llagu de los Cuatro Cantones. Finalmente, el cantón ye travesáu pelos ríos Melchaa (que desagua nel llagu de Sarnen), el Sarner Aa y el Engelberger Aa (en Engelberg, que desagüen nel llagu de los Cuatro Cantones).

El cantón llenda al nordés y este col cantón de Nidwalden, al sur col cantón de Berna y al oeste col cantón de Lucerna. Gracies al exclave del Engelberg, tamién comparte fronteres col cantón d'Uri.

Vista de Engelberg col Hahnen al fondu.
Casa de Nicolas de Flüe, Sachseln.

Demografía[editar | editar la fonte]

El cantón d'Obwalden tien 37 378 hab. (2016), lo que lo convierte nel segundu cantón menos pobláu de Suiza dempués d'Appenzell Rodes Interiores. Aprosimao'l 12% de la población ye d'orixe estranxeru.

El 80% de la población reivindica ser de creencia católica, ente que'l 7,7% declaren ser protestantes. A Nivel llingüísticu, la llingua oficial del cantón ye l'alemán, faláu pol 92,3% de la población.[1] El dialectu alemán-suizu faláu na rexón pertenez a la familia del Höchstalamanisch.

Política[editar | editar la fonte]

Dende 1999 cola adopción de la nueva Constitución suiza, Obwalden ye un semicantón, enantes formaba xuntu col semicantón de Nidwalden el cantón históricu de Unterwalden. El so nuevu estatus confier-y tolos derechos d'un cantón ordinariu, cola esceición del Conseyu de los Estaos, nel cual cada cantón unvia dos representantes y cada antiguu semi-cantón solu unu.

El parlamentu cantonal, el Kantonsrat (Conseyu Cantonal) cuenta con 55 representantes escoyíos por un períodu de cuatro años, nel que cada comuña tien a lo menos cuatro miembros: Sarnen 15, Kerns 9, Alpnach 8, Sachseln 7, Giswil 6, Engelberg 6 y Lungern 4. La tradicional Landgemeinde foi abolida en 1998. L'executivu ye llamáu Regierungsrat (Conseyu de Gobiernu) y ta compuestu por cinco miembros. El presidente ye llamáu Landammann, ente que'l vicepresidente en nomáu Landstatthalter. Los departamentos son partíos cada añu pol parlamentu.

Abadía de Engelberg pel hibiernu.

Economía[editar | editar la fonte]

L'agricultura, la economía alpestre y la silvicultura fueron predominantes hasta mediaos del sieglu XX. Les esportaciones de quesu pa Italia cayeron fuertemente nos años 1870, por cuenta de la competencia de productos menos caros gracies al tresporte ferrial. La llei obligaba al Bancu Cantonal fundáu en 1886 a sostener la economía llocal y ayudar a los llabradores a desendeudarse. El gobiernu promulga tamién en 1891 una ordenancia sobre la ganadería y en 1893 sobre l'agricultura, col fin de promover el sector agrariu.

La segunda metá del sieglu XIX conoció un desenvolvimientu marcáu de la industria forestal y del turismu, principalmente n'Engelberg. El turismu beneficiose de la apertura de la ferrovía del Brünig en 1888 y la del Monte Pilatus en 1889, de la llínea Stans-Engelberg en 1898. A finales del sieglu XX, el iviernu convertiose na principal temporada turística, gracies a les estaciones d'esquí de Engelberg, Melchsee-Frutt y Lungern-Schönbühl.

Comuñes[editar | editar la fonte]

El cantón d'Obwalden ta estremáu en 7 comuñes.

Comuñes del cantón d'Obwalden.
Cantón d'Obwalden
Comuña Población
(31.12.2007[2] )
Superficie
km²
Densidá
hab./km²
Alpnach Alpnach 5210 53,76 96,91
Engelberg Engelberg 3613 74,85 48,27
Giswil Giswil 3438 85,96 40,00
Kerns Kerns 5387 92,59 58,18
Lungern Lungern 1995 46,51 42,89
Sachseln Sachseln 4530 53,91 84,03
Sarnen Sarnen 9582 73,11 131,06
Total 33.755 491 68,80

Referencies[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]