Espeutru políticu

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar

Llámase espeutru políticu al ordenamientu visual de grupos y organizaciones polítiques acordies con dellos exes conceutuales. Esta clas d'ordenamientu ta condicionada poles situaciones hestóriques, sociales y el sistema de partíos d'una sociedá. Ún de los más emplegaos ye esquierda-drecha.

Esquierda y Drecha[editar | editar la fonte]

Nos países occidentales contemporánios, l'espeutru políticu descríbese polo xeneral a lo llargo d'una llínia que va de drecha a esquierda. Esti espeutru políticu tradicional ta definíu a lo llargo d'un exe col conservadurismu, la teocracia y el facismu (“la drecha”) nun estremu y el socialismu y el comunismu (“la esquierda”) al otru. En Norteamérica y Europa, el términu lliberalismu refiérese a munches posiciones polítiques, munches vueltes consideraes estremaes ente los EE.XX y el restu'l mundiu. (Los lliberales considérense más bien d'esquierdes nos EE.XX. y más bien de dreches na mayor parte los países europeos – un términu qu'espeya la confrontación d'indefinición que "lliberal" tien nos EE.XX. ye'l de "centrista" o de "centro" n'Europa.

Delles interpretacioens del exe esquierda-drecha[editar | editar la fonte]

Hai delles opiniones sobro qué ye lo que se mide realmente a lo llargo d'esti exe.:

  • La participación del gobiernu na economía ha ser intervencionista/socialista (esquierda) o laissez-faire/capitalista (drecha). Ésta foi la distinción fundamental na mayoría los países (non nos EE.XX.) druante la mayor parte'l sieglu XX.
  • L'estáu ha dar prioridá a la igualdá (esquierda) o a la llibertá (drecha).
  • L'estáu ha dar prioridá a la llibertá social (esquierda) o a la llibertá económico (drecha).
  • La participación del gobiernu nos asuntos éticos ha ser mínima (esquierda) o intervencionista (drecha).
  • El gobierno ha de s'ocupar d'asuntos como la sanidá y les pensiones (esquierda) o los individuos han de s'encargar de los mesmos (drecha).
  • Nos asuntos económicos y financieros, la tendencia p'hacia la seguridá económico (esquierda) o p'hacia la llibertá económico (drecha).

Sicasí, non toles consideraciones son apropiaes porque tamién hai delles corrientes que d'avezu clasifiquense dientro de la esquierda que s'oponen al Estáu, como los anarquistes.

[...]los dos polos de la política nun yeren la Esquierda y la Drecha. De fechu, namái son dos menes d'ordenar una sociedá industrial y tamos moviéndonos aína más alló de les sociedaes industriales de los sieglos XIX y XX. A mí paecíame que los dos estremos más absolutos yeren l'anarquía y el fascismu.

Alan Moore