Triticum dicoccoides

De Uiquipedia
Saltar a: navegación, buscar
Escanda
Escanda
espigues d'escanda
Clasificación científica
Reinu: Plantae
División: Magnoliophyta
Clas: Liliopsida
Orde: Poales
Familia: Poaceae
Xéneru: Triticum
Especie: T.dicoccoides
Nome binomial
Triticum dicoccoides
L.,

El Triticum dicoccoides o escanda, ye una mena común del cereal triticum (trigu). Pertenez a los tetraploides darréu de la so conformación por 14 cromosomes. La escanda ye un cereal d'iviernu propiu de climes fríos y terrenos probes ente los 400 y 600 m d'altor sobro'l mar. La grana d'escanda xorrez nes espigues arrodiada d'una cubierta o poxa que protexe'l granu o semiente. Esti granu con poxa, denómase erga. La sema de la escanda faise nos meses de payares, avientu y dalgunes vegaes, tamién en xineru. La sema faise a voleo, y non col granu, sinon cola erga. Recuéyese n'agostu.

Hestoria[editar | editar la fonte]

N'antigüedá foi la especie de trigu más importante pa la humanidá, pero anguaño ta cásique escosao, darréu que namás se caltienen en dalgunes rexones de la India y Asturies (Proaza y Grao).

El so cultivu documéntase per primera vegada n'escavaciones arqueolóxiques de tres castros en niveles prerromanos, na so variedá Triticum dicoccum, concretamente na Campa Torres (Xixón), el Picu Castiellu de Moriyón/Miravalles (Villaviciosa) y el Castiellu de Camoca (Villaviciosa) sieglos VIII -VI edC. Nel sieglu X apaez na documentación del cenobiu de San Vicente d'Uviéu como iscanla, iscanlula, scandula, scanla. Dende la Edá Media hasta bien entrao nel sieglu XIX, la escanda y el trigu foren usaos pa pagar los foros o rentes de les tierres n'especie. Nel pueblu d'Ambás (conceyu de Grao) hasta 1920, entá pagaben el foro en copines de granu d'escanda.

Gastronomía[editar | editar la fonte]

Entá podemos alcontrar n'Asturies:

  • Pan d'escanda o Fisga
  • xilibrines que son tortes feches con fariña de maíz y escanda, y cocíes en fornu

El pantodunu ye'l pan que se fai ensin cribar la fariña d'escanda

Variedaes[editar | editar la fonte]

  • Fisga (Triticum spelta),
  • Scanla Menor (Triticum durum), y que ye una mena d'escanda más grande, cola espiga con cuatro carreres d'ergues, e más duru.
  • Pavía/Povia (Triticum diccocum)
erga d'escanda


Ver tamien[editar | editar la fonte]

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]