Tratáu de Trianón

De Wikipedia
Saltar a navegación Saltar a la gueta

Plantía:Ficha de tratáu

Diferencies ente les fronteres del Reinu d'Hungría (n'anaranxáu) y Austria (en marrón) dientro del Imperiu austrohúngaru y la República de Hungría, independiente dempués del tratáu de Trianon.

El Tratáu de Trianon foi un tratáu de paz robláu dempués de la Primer Guerra Mundial ente los Aliaos y el Reinu d'Hungría el 4 de xunu de 1920. Foi robláu nel Gran Palaciu de Trianon, en Versailles, Francia. El tratáu establecía la nueva situación d'Europa, colos Estaos qu'habíen de reemplazar al antiguu reinu d'Hungría, dempués de la desapaición del Imperiu austrohúngaru. Los Aliaos yeren: Estaos Xuníos, Reinu Xuníu, Francia, Reinu d'Italia y Xapón, y los sos asociaos fueron: Rumanía, el Reinu de los Serbios, Croates y Eslovenos, y Checoslovaquia. Hungría, como parte del Imperiu austrohúngaru, foi unu de los países derrotaos na Primer Guerra Mundial.

Condiciones del Tratáu[editar | editar la fonte]

Fronteres d'Hungría[editar | editar la fonte]

El xefe de la delegación húngara en París, conde Albert Apponyi (con barba blanca)

Hungría proclamó la so independencia frente a Austria el 16 de payares de 1918.[1] Les fronteres temporales «de facto» d'Hungría fueron les mesmes que les trazaes peles llinia del armisticiu de payares de 1918. En comparanza col antiguu Reinu d'Hungría, eses fronteres nun incluyíen:

Fiume, perdíu nel tratáu de paz, l'únicu puertu húngaru.

La Triple Entente pidió a Hungría que reconociera los nuevos territorios pertenecientes a Rumanía, al traviés d'una llinia trazada a lo llargo del ríu Tisza. Ensin la posibilidá de refugar esos términos, pero tampoco queriendo aceptalos, los líderes de la Primer República Húngara dimitieron y los comunistes llegaron al poder. Formóse la República Soviética Húngara y entamóse rápido un Exércitu Coloráu Húngaru. Esi Exércitu tuvo, nun principiu, ésitu en contra de les lexones checoslovaques y llegó cerca de l'antigua frontera de Galitzia (polaca), dixebrando d'esa manera a les tropes checoslovaques de les fuerces rumanes. El 1 de xunetu de 1919 roblóse'l cese d'hostilidáes ente l'Exércitu Coloráu y les tropes checoslovaques, ente que les tropes rumanes cruciaron el ríu Tisza, ganaron al Exércitu Coloráu y ocuparon Budapest el 4 d'agostu de 1919.

El valle de Garam (Hron), checoslovacu dende'l Tratáu.

L'Estáu húngaru foi restablecíu pola Triple Entente, quien ayudó al almirante Horthy a llegar al poder, nel mes de payares de 1919. En avientu de 1919, una delegación húngara foi convidada a la Conferencia de Paz de Versailles.[3] Les condiciones espuestes nel tratáu fueren aprobaes polos vencedores la fecha|26|2|1919}}, pero namá se presentaron a la delegación húngara un añu más tarde, la fecha|16|1|1920}}.[4] Les protestes del Gobiernu magiar de Karoly Huszár fueron presentaes el 10 de febreru ya incluyíen el pidimientu de plebiscitos nes zones que teníen de ser vencíes a los países vecinos y el refugu a l'asunción de que les minoríes deseyaben dixebrase d'Hungría.[4] Los allegamientos húngaros fueron refugaes el 6 de mayu, indicándose a los sos representantes que la redacción del tratáu considerábase definitiva.[4] Contrariu a aceptar les condiciones esixíes, el Gobiernu de Huszár dimitió pocu dempués, el 14 de marzu.[4]

Les fronteres definitives d'Hungría fueron afitaes pol Tratáu de Trianon, robláu'l 4 de xunu de 1920,[4] que dexaben fora del país a casi 3 millones de magiares (mayoritarios en munchos distritos y conceyos fronterizos).[4] Amás de los territorios mentaos enantes, Hungría perdió otros territorios ocupaos como parte del Imperiu austrohúngaru:

Conforme al Tratáu de Trianon, les ciudaes de Pécs, Mohács, Baxa y Szigetvár, temporalmente so alministración yugoslava, pasaron a Hungría. Un comité asignó pequenes partes del norte de los antiguos distritos Árva y Szepes a Polonia, cuidao que ende vivía una mayoría de población polaca.

En total, d'un territoriu en víspores de la guerra mundial de 325 000 kilómetros cuadraos el nuevu Estáu independiente namá caltenía 93 036, ente que Rumanía llogró 103 093, Checoslovaquia 61 633, Yugoslavia 63 092 ya Italia, Austria y Polonia porciones menores.[5]

Perdes de población[editar | editar la fonte]

Al respective de les antigües fronteres austrohúngares, el nuevu Reinu d'Hungría, restauráu tres la contrarrevolución encabezada pol antiguu almirante austrohúngaru Miklós Horthy, perdió'l 63,5% de la so población, incluyendo a un millón de magiares incorporaos a Checoslovaquia, 1,7 a Rumania y 500 000 a Yugoslavia.[6] De los 9 945 000 habitantes de llingua magiar, más de 3 000 000 quedaron nos países vecinos.[5] Les asignaciones de población realizar ensin consultar a ésta, asumiéndose que les minoríes deseyaben dixebrase d'Hungría.[7]

Perdes económiques[editar | editar la fonte]

Hungría perdió la totalidá de les sos mines d'oru, plata, mercuriu, cobre y sal, según la metá de les sos mines de carbón y toes menos una de les de fierro.[7] Si antes de la guerra Hungría casi nun importaba materies primes, tres la guerra tuvo qu'importar la mayoría.[7]

Estadístiques demográfiques[editar | editar la fonte]

Demografía

Según el censu de 1910, el grupu étnicu más grande nel Reinu d'Hungría yeren los húngaros, aprosimao'l 48% de tola población (el 54 % de la población del territoriu a que se refier como "Hungría fayadiza", esto ye, con esclusión de Croacia-Eslavonia). El Reinu d'Hungría nun foi un Tao-nación al igual que munchos países de la Europa occidental.

Dellos demógrafos consideren que'l censu de 1910 esaxeró'l porcentaxe de la población húngara, señalando la diferencia ente una crecedera improbablemente alto del númberu d'húngaros y l'amenorgamientu d'otres nacionalidaes nel reinu nel sieglu XIX. Tamién argumenten que les resultancies fueron distintes nos censos anteriores del Reinu y los censos posteriores nos nuevos Estaos. Otru problema cola interpretación de les resultancies del censu ye que'l censu de 1910 nun rexistró l'orixe étnicu de los encuestaos, sinón namá l'idioma (si tratar de "llingua materna" o "la mayoría del llinguaxe faláu con frecuencia") y la relixón, polo que presentaron cifres del censu de les minoríes étniques nel Reinu d'Hungría, que son en realidá'l númberu de falantes de llingües distintes, que pueden nun corresponder esactamente a la composición étnica.

A pesar de que nos territorios del antiguu Reinu d'Hungría, que fueron asignaos pol tratáu a los países vecinos en total, había una mayoría de la población non húngara, que tamién s'inclúin les zones de mayoría húngara (inclusive les zones más húngares del 80-90%) ya importantes minoríes húngares, que suman 3.318.000 en total. Dempués del tratáu, el porcentaxe y el númberu absolutu de toles nacionalidaes d'Hungría menguó nes próximes décades. Les razones principales d'esti procesu fueron l'asimilación bonal, según la política de eslovaquización, rumanización y serbiazación de los Estaos. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, el gobiernu checoslovacu colos decretos de Benes procedió pola fuerza al "treslláu de poblaciones" (deportación) en 1945-1947 d'unos 2,6 millones d'antiguos ciudadanos checoslovacos d'etnia alemana y húngara a Alemaña, Austria y Hungría.

Según un censu realizáu en 1910, la población nos territorios del Imperiu austrohúngaru alministraos per Hungría se estructuraba de la siguiente manera:

Otres clauses[editar | editar la fonte]

Hungría comprometer al roblar el tratáu a pagar una cantidá ensin axustar en conceutu d'indemnizaciones de guerra.[7]

L'Exércitu Húngaru, al que se prohibía formase por aciu lleves, quedaba llindáu a 35 000 homes, soldaos profesionales.[7] Prohibir al país la fabricación d'artillería pesao, tanques y aviones, tantu d'usu civil como militar.[8]

Consecuencies[editar | editar la fonte]

El tratáu enzancó la recuperación económica húngara y llevó a que la política del país nel periodu de entreguerras centrar n'intentar llograr la revisión del tratáu.[8]

Notes y referencies[editar | editar la fonte]

Bibliografía[editar | editar la fonte]

  • (1990) East Central Europe Between the Two World Wars (en inglés). University of Washington Press, 438. ISBN 9780295953571.
  • (1971) Revolutionary Hungary 1918-1921 (en inglés). Danubian Press, 141. ISBN 9780879340056.
  • Viermes, Gabor. «The Agony of Federalism in Hungary under the Karolyi Regime, 1918/1919». East European Quarterly 6. 

Enllaces esternos[editar | editar la fonte]













Tratado de Trianón